Bijlage 1 - Begroting 2025 Sint-Michielsgestel
Tekst van het document
32 ____________________________________________________________ Programmabegroting 2025 en financiële begroting 2025 inclusief meerjarenbegroting 2026-2028
Wat gaan we daarvoor doen? Gezond en Actief Leven Akkoord Het Gezond en Actief Leven Akkoord 2023-2026 heeft tot doel gezondheidsachterstanden terug te dringen en een gezonde leefstijl te bevorderen. Ook voor 2025 stellen we een lokaal uitvoeringsplan op, waarin we voortbouwen op de activiteiten uit 2023 en 2024. Samenwerkingsagenda Huisartsen Wij werken aan een samenwerkingsagenda met de lokale huisartsen. Deze eerstelijnszorgverleners spelen een cruciale rol in het welzijn van en de zorg aan onze inwoners Voor diverse maatschappelijke opgaven zoals IZA en GALA, gezond ouder worden, overgewicht, thuis in de wijk en de hervormingsagenda jeugd zoeken we de samenwerking met huisartsen. Een samenwerkingsagenda is een waardevol instrument om de samenwerking met huisartsen te versterken en te richten. Hiermee kunnen we duidelijke doelen stellen en verwachtingen afstemmen. Zo bouwen we samen aan stevige zorgnetwerken voor de inwoners van onze gemeente en in de regio Zorgzaam 'sHertogenbosch e.o. Project Groen Een steeds grotere groep kinderen en jongeren kampt met mentale problemen. In de praktijk blijkt dat voorliggende collectieve interventies in veel gevallen even effectief of zelfs effectiever zijn dan individuele behandelingen. Hiervoor zijn we het project 'Groen' gestart in samenwerking met Reinier van Arkel en de gemeenten ’s-Hertogenbosch en Vught.
Het is letterlijk een plek in het groen, op Haanwijk, gericht op herstel en positieve gezondheid. Er wordt beschikkingsvrij gespecialiseerde begeleiding geboden aan kinderen en jongeren, en hun netwerk van belangrijke naasten. Leerlingenvervoer Voor het leerlingenvervoer gaan we vanaf het schooljaar 2025-2026 werken met nieuwe beleidsregels en een nieuwe verordening. Hiermee willen we meer mogelijkheden creëren om via maatwerk kinderen minder lang leerlingenvervoer te hoeven verzorgen. Bijvoorbeeld door meer gebruik te maken van eigen vervoer en/of openbaar vervoer. Hiermee kunnen we de ook de stijging van de kosten dempen. Doorstroompunt De rol van het Doorstroompunt (voorheen RMC) voor voortijdig schoolverlaters wordt in 2025 uitgebreid van 23 tot 27 jaar. Hierdoor komt ook de doelgroep 23-27 jaar in beeld. Het doorstroompunt voorkomt voortijdige schooluitval van jongeren tot 27 jaar. Ze bieden begeleiding terug naar school/werk of dagbesteding, zo nodig in samenwerking met ketenpartners. Lokale educatieve agenda Samen met onze partners in het onderwijs, kinderopvang, maatschappelijk werk en de GGD zetten we ons via de Lokale Educatieve Agenda in zetten om de doorgaande ontwikkelingslijn van kind tot jongere, van 0-18 jaar te realiseren. In 2025 geven we hier verder uitvoering aan.
We richten ons om de thema’s brede ontwikkeling van kinderen, doorgaande ontwikkelingslijnen 0-18 jaar en passende, integrale ondersteuning. Basisvaardigheden (laaggeletterdheid) We ondersteunen inwoners vanuit het Taalhuis om hun taal-, reken- en/of digivaardigheden te versterken. Dit doen we met cursussen, laagdrempelige activiteiten en met hulp van veel 33 ____________________________________________________________ Programmabegroting 2025 en financiële begroting 2025 inclusief meerjarenbegroting 2026-2028
taalvrijwilligers. Een belangrijk speerpunt in 2025 is de gezinsaanpak geletterdheid. Dit is een nieuwe wettelijke taak per 2025. Het doel is om de ouderbetrokkenheid bij de taalontwikkeling bij het jonge kind te vergroten, handvatten hierin te geven en de taalvaardigheid van laaggeletterde ouders te vergroten. Dit vraagt om integrale samenwerking nodig met Onderwijsachterstanden, Vroeg- en Voorschoolse educatie, Bibliotheekwerk en Kunst en Cultuur en de vele partners in het werkveld. In 2025 ronden we het plan voor de gezinsaanpak af en starten we met de uitvoering. Zo creëren we meer gelijke kansen voor kinderen en pakken we laaggeletterdheid bij de kern aan. We zetten extra capaciteit (0,22 fte) in om de gezinsaanpak goed neer te zetten. Hoe kunnen we dat meten? Jaarlijks publiceren we de monitor sociaal domein. Hierin worden de ontwikkelingen in het sociaal domein meer in detail weergegeven. In 2025 ontwikkelen we ook een dashboard voor het sociaal domein, waarin beleidsindicatoren opgenomen worden. Omschrijving indicator/kengetal Aantal leerlingen met vervoersbeschikking
Realisatie Verwachting 2023 2024 100
Doel 2025
Doel 2028
100
100
34 ____________________________________________________________ Programmabegroting 2025 en financiële begroting 2025 inclusief meerjarenbegroting 2026-2028
Dit kost het Meedoen
Rekening Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting
Bedragen x € 1.000
2023
2024
2025
2026
2027
2028
7
7
4
4
4
4
Inkomensvoorziening
4.030
3.822
3.872
4.204
4.254
4.254
WMO
1.145
326
281
308
307
307
Maatschappelijk werk
478
441
441
350
0
0
Onderwijs
382
137
137
137
137
137
4.030
900
0
0
0
0
Volksgezondheid
7
0
0
0
0
0
Participatie
27
0
0
0
0
0
Totaal baten
10.106
5.633
4.734
5.002
4.702
4.702
Jeugdzorg
7.869
8.226
8.362
8.315
8.335
8.260
Inkomensvoorziening
7.820
5.595
5.711
5.733
5.793
5.806
WMO
9.215
8.726
9.051
8.770
8.801
8.675
Maatschappelijk werk
1.892
2.265
2.090
2.078
1.735
1.714
Onderwijs
1.326
1.627
1.660
1.680
1.696
1.716
Minderheden
2.403
1.370
428
434
440
447
Volksgezondheid
1.138
1.491
1.567
1.592
1.617
1.642
Participatie
4.939
5.764
5.527
5.351
5.340
5.349
Totaal lasten
36.601
35.063
34.395
33.952
33.758
33.610
Saldo van baten en lasten
-26.495
-29.431
-29.661
-28.950
-29.055
-28.908
Onttrekkingen aan reserves
1.269
1.383
1.080
397
367
0
Stortingen in reserves
3.379
305
305
0
0
0
Mutaties reserves
-2.110
1.079
775
397
367
0
Saldo van baten en lasten
-28.605
-28.352
-28.886
-28.553
-28.688
-28.908
Jeugdzorg
Minderheden
Resultaatbestemming:
Ontwikkeling begroting
-533
35 ____________________________________________________________ Programmabegroting 2025 en financiële begroting 2025 inclusief meerjarenbegroting 2026-2028
Toelichting Ten opzichte van de begroting 2024 stijgt het nadelige resultaat op dit programma met € 533.000. De ontwikkelingen met een afwijking van meer dan € 50.000 zijn: Toevoegen van € 100.000 budget project Hervormingsagenda jeugdzorg in lijn met voorjaarsnota voor de jaren 2025, 2026 en 2027; Structureel toevoegen van € 122.000 budget verhogen inkomensnorm minimaregelingen van 120% naar 125%; Structureel toevoegen van € 76.000 (formatie)budget inzet vroegsignalering schulddienstverlening. De overige afwijkingen bestaan uit afwijkingen kleiner dan € 50.000, prijsindexering, kapitaallasten, bijdrage MGD, administratieve mutaties en incidentele budgetten in 2024.
Beleidsindicatoren Indicatoren programma Meedoen
Eenheid
Periode
Absoluut verzuim
per 1.000 leerlingen
2023
6,3
6,1
Achterstand onder jeugd - Kinderen in uitkeringsgezin
%
2022
6,0
2,0
Achterstand onder jeugd - Werkloze jongeren
%
2022
1,0
1,0
Cliënten met een maatwerkvoorziening Wmo
per 10.000 inwoners
2023
700,0
620,0
%
2023
1,1
0,6
Jongeren met jeugdhulp
% van alle jongeren tot 18 jaar
2023
13,5
10,5
Lopende re-integratievoorzieningen
per 10.000 2023 inwoners van 1564 jaar
191,5
113,6
Jongeren met jeugdbescherming
Nederland Sint-Michielsgestel
Personen met een bijstandsuitkering
per 10.000 inwoners
2023
344,8
124,2
Relatief verzuim
per 1.000 leerlingen
2023
27,2
15,4
%
2023
2,4
1,5
Voortijdige schoolverlaters zonder startkwalificatie (vsv-ers)
36 ____________________________________________________________ Programmabegroting 2025 en financiële begroting 2025 inclusief meerjarenbegroting 2026-2028
Leefomgeving
37 ____________________________________________________________ Programmabegroting 2025 en financiële begroting 2025 inclusief meerjarenbegroting 2026-2028
Algemene beleidsdoelstelling We willen een aantrekkelijke woonomgeving bieden aan onze huidige en toekomstige inwoners. Een omgeving waar zij een passende, duurzame woning kunnen vinden. De kwaliteit en leefbaarheid van de woonomgeving is daarbij belangrijk. Daarom blijven we investeren in goede bereikbaarheid en infrastructuur, voldoende (maatschappelijke) voorzieningen en een goed functionerende én ook gezellige openbare ruimte. Uiteindelijk geven we zo ruimte aan een fijne leefomgeving voor iedereen.
Maatschappelijk effect In het programma Leefomgeving willen we de volgende maatschappelijke effecten realiseren: we hebben voldoende duurzame en passende woningen voor iedereen; onze dorpen zijn goed verbonden en bereikbaar en verkeersveilig; daarmee zorgen we ervoor dat onze dorpen vitaal en leefbaar zijn en blijven; in het buitengebied is een goede balans gevonden om ruimte te geven aan landschap, natuur, biodiversiteit en water, maar ook landbouw, recreatie en wonen.
Regulier werk De afbeelding hieronder geeft een indicatie van de vaste werkzaamheden die we uitvoeren binnen het programma Leefomgeving.
38 ____________________________________________________________ Programmabegroting 2025 en financiële begroting 2025 inclusief meerjarenbegroting 2026-2028
Ambities bestuursakkoord Thema 7 Sint-Michielsgestel werkt aan een passend woningaanbod Wat willen we bereiken? We willen onze huidige én toekomstige inwoners een duurzame en passende woning kunnen bieden. Met de tekorten op de woningmarkt hebben we sneller, meer woningen nodig. Daarom kijken we waar we de woningbouw in onze dorpen kunnen versnellen en waar we extra woningen kunnen toevoegen. Hierbij kijken we nadrukkelijk ook naar de randen van de huidige dorpen. Het toevoegen van woningen draagt natuurlijk ook bij aan het versterken en leefbaar houden van al onze dorpen. Wat gaan we daarvoor doen? Volkshuisvesting In 2025 breiden we de formatie die hiervoor beschikbaar is uit, zodat er structureel meer capaciteit beschikbaar komt voor het beoordelen van woningbouwplannen. Bij de advisering over ruimtelijke plannen letten wij erop dat gebouwd wordt voor de juiste doelgroepen in de juiste hoeveelheden. In de plannen zoeken wij naar ruimte voor speciale woonvormen die hieraan bijdragen. Hierbij is te denken aan: - Tijdelijke woonvormen (flexwoningen) - Tiny houses - Woon-zorgvormen - Mantelzorgwoningen - Kleinschalige groepswoningen - Collectief particulier opdrachtgeverschap In ons beleid bieden we meer ruimte aan specifieke doelgroepen in de bestaande en nieuw te bouwen woningvoorraad en/of die bijdragen aan een passender gebruik van de bestaande woningvoorraad.
Welzijn en zorg maken hierdoor onderdeel uit van de woonopgave. We stemmen hiervoor af met het sociaal domein. Deze instrumenten staan vermeld in de uitvoeringsagenda die met het Programma Volkshuisvesting en wonen-welzijn-zorg 20232027 is vastgesteld. Hierbij is te denken aan: - Beleid (kwetsbare) aandachtsgroepen (huisvesting) - Splitsingsbeleid - Meergeneratie-/mantelzorg wonen - Antispeculatiebeding - Doelgroepenbeleid - Migratie/asiel/statushouders In 2023 hebben we met het programma Volkshuisvesting en wonen-zorg-welzijn ook een Toetsingskader voor woningbouwplannen vastgesteld. Omgevingsplan en omgevingsprogramma’s We vertalen de Omgevingsvisie naar een Omgevingsplan en omgevingsprogramma’s. Voor de coördinatie van zowel het Omgevingsplan en de omgevingsprogramma’s breiden we de formatie van de ambtelijke organisatie uit met 1 fte. 39 ____________________________________________________________ Programmabegroting 2025 en financiële begroting 2025 inclusief meerjarenbegroting 2026-2028
Inbreiden en transformeren bedrijfsgebouwen In 2024 hebben we onderzoek gedaan naar inbreidingsmogelijkheden. Hieruit is gebleken dat er een aantal potentiële inbreidingslocaties zijn. In 2025 werken we dit verder uit en koppelen we de Omgevingsvisie en het programma Volkshuisvesting aan de uitkomsten van dit onderzoek. Op die manier willen we meer woningbouwontwikkelingen mogelijk maken. Ook kijken we naar de transitie van (leegstaande) bedrijfsgebouwen (zoals winkel- en kantoorpanden) in de bebouwde kom naar woningen. En we leggen de relatie met de mogelijkheden voor gebiedsontwikkeling buiten de bebouwde kom. Kernteam Omgevingsplan We willen kennis en ervaringen opbouwen over, enerzijds, de mogelijkheden om op korte termijn ontwikkelingen mogelijk te gaan maken die niet met een BOPA (buitenplanse omgevingsplanactiviteit) zijn uit te voeren, zoals bijvoorbeeld transformaties van agrarische bedrijven. En, anderzijds, om op langere termijn invulling te gaan geven aan de invulling van het omgevingsplan. Hoe kunnen we dat meten? We brengen jaarlijks het aantal nieuwbouwwoningen in beeld.
Hierbij maken we een verdeling in onder andere: - permanente woningen - tijdelijke woningen - sociale huurwoningen - gerealiseerd in Collectief opdrachtgeverschap - ruimte voor ruimte woningen Onze ambitie is om in de lopende bestuursperiode de realisatie van 220 sociale huurwoningen in voorbereiding te hebben.
Thema 8 Sint-Michielsgestel zorgt voor een beter bewoonbaar buitengebied Wat willen we bereiken? De komende jaren zal een aanzienlijk deel van ons buitengebied gaan veranderen. Een deel van onze agrariërs zal gaan stoppen met hun bedrijf. Als gemeente vinden we het belangrijk hen te ondersteunen bij de bedrijfsbeëindiging en ruimte te geven voor een andere of nieuwe toekomst. Daarbij houden we een gezonde balans tussen ruimte voor landschap en natuur en economische activiteiten. De ambities en activiteiten binnen dit thema hebben een sterke overlap met de ambities en activiteiten binnen thema 2 ‘Sint-Michielsgestel heeft een gezonde leefomgeving'. Dit gaat dan met name om: De aanpak voor een vitaal landelijk gebied; De uitwerking van de landelijke beëindigingsregeling veehouderij (LBV en LBV+); De inzet van het VAB-beleid. Wat gaan we daarvoor doen? Gebiedsontwikkeling buiten de bebouwde kom Met de provincie zijn wij in overleg om te kijken naar de mogelijkheden voor gebiedsontwikkeling buiten de bebouwde kom. Onderleggers hiervoor zijn het Programma 40 ____________________________________________________________ Programmabegroting 2025 en financiële begroting 2025 inclusief meerjarenbegroting 2026-2028
Volkshuisvesting en wonen-welzijn-zorg 2023-2027, het onderzoek naar inbreidingsmogelijkheden en de Omgevingsvisie. Voor het einde van deze beleidsperiode is er zicht op nieuwe gebiedsontwikkelingen.
Thema 9 Sint-Michielsgestel wordt verkeersveilig en bereikbaar Wat willen we bereiken? Voor vitale en leefbare dorpen is het van belang dat ze goed verbonden en bereikbaar zijn. We zetten daarom in op het verbeteren van de onderlinge bereikbaarheid en verbondenheid met de dorpen en steden om ons heen. Ook investeren we in verkeersmaatregelen om de bereikbaarheid en verkeersveiligheid binnen onze dorpen verder te verbeteren. We geven voorrang aan de voetganger en fietser. Daarmee stimuleren we niet alleen het langzaam verkeer, maar ook gezondere en duurzamere vormen van bewegen. Ook willen we de snelheid in de dorpskernen beperken en daarmee de verkeersveiligheid verbeteren. We investeren in de goede bereikbaarheid van het openbaar vervoer, onder andere door in te zetten op de realisatie van mobiliteitshubs. Daarbij blijven we oog houden voor de autogebruiker. Bestaande knelpunten in de dorpskernen en het centrum willen we aanpakken en we houden deze goed bereikbaar, ook voor automobilisten. Verder zetten we in op het verplaatsen van (intern) doorgaand auto- en vrachtverkeer naar de provinciale wegen en de A2. Hiermee ontstaat meer ruimte voor voetganger en fiets en zorgen we voor veiligere en gezondere dorpskernen. Wat gaan we daarvoor doen? Programma Duurzame Mobiliteit We gaan uitvoering geven aan het programma Duurzame Mobiliteit, dat in 2024 wordt vastgesteld.
Investeringen rationeel wegbeheer onderdeel van Integraal Meerjarenprogramma Openbare Ruimte De investeringen wegen gaan onderdeel uitmaken van het Integraal Meerjarenprogramma Openbare Ruimte. Daarin maken we een doorkijk van 4 jaar voor alle uit te voeren werken van alle vakdisciplines in de openbare ruimte, inclusief kostendekking en planning. Denk aan wegen, groen, verkeer, riolering enzovoort. Hoe kunnen we dat meten? Duurzame mobiliteit We registreren het aantal verkeersongevallen en verkeersslachtoffers. Daarnaast registreren we middels verkeerstellingen het aantal verkeersbewegingen. Hieruit kunnen we onder andere afleiden of de verkeersdruk toe- of afneemt en of het aandeel langzaam verkeer toeneemt. Wegbeheer We registreren het aantal klachten en meldingen over verhardingen en de openbare verlichting. We leggen vast hoeveel wegen, kunstwerken, lichtmasten en verkeer-regelinstallaties we in beheer hebben.
41 ____________________________________________________________ Programmabegroting 2025 en financiële begroting 2025 inclusief meerjarenbegroting 2026-2028
Dit kost het Leefomgeving
Rekening Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting
Bedragen x € 1.000
2023
2024
2025
2026
2027
2028
Beheer openbare ruimte
186
64
214
214
214
64
Verkeersmaatregelen
35
26
26
26
26
26
1.479
1.597
1.422
1.442
1.464
1.486
Volkshuisvesting
106
55
51
46
41
35
Ruimtelijke ontwikkeling
755
1.014
931
949
967
987
Grondexploitaties
410
2.233
4.234
389
40
40
Groenbeheer
107
4
4
4
4
4
Begraafplaatsen
5
4
4
4
4
4
Parkeren
0
0
0
0
0
0
Totaal baten
3.084
4.998
6.885
3.074
2.759
2.646
Beheer openbare ruimte
3.150
4.743
4.681
4.844
4.852
4.769
Verkeersmaatregelen
937
1.344
1.055
1.040
1.053
1.111
Beheer onroerend goed
3.851
5.477
4.029
3.664
3.678
3.731
251
597
590
622
601
608
3.766
4.114
4.093
4.302
4.373
4.464
291
2.822
4.290
1.061
1.002
1.025
Groenbeheer
2.767
3.461
3.405
3.442
3.474
3.514
Begraafplaatsen
32
117
82
84
85
87
Parkeren
26
40
57
58
59
59
Totaal lasten
15.070
22.715
22.282
19.117
19.177
19.368
Saldo van baten en lasten
-11.986
-17.717
-15.397
-16.043
-16.418
-16.722
Onttrekkingen aan reserves
538
2.705
415
481
357
357
Stortingen in reserves
392
5
744
403
180
180
Mutaties reserves
145
2.700
-329
79
177
177
-11.841
-15.017
-15.725
-15.964
-16.241
-16.546
Beheer onroerend goed
Volkshuisvesting Ruimtelijke ontwikkeling Grondexploitaties
Resultaatbestemming:
Saldo van baten en lasten
Ontwikkeling begroting
-709
42 ____________________________________________________________ Programmabegroting 2025 en financiële begroting 2025 inclusief meerjarenbegroting 2026-2028
Toelichting Ten opzichte van de begroting 2024 stijgt het nadelige resultaat op dit programma met € 709.000. De ontwikkelingen met een afwijking van meer dan € 50.000 zijn: Structureel toevoegen van € 100.000 budget toekomstige kapitaallasten nieuwbouw De Bolster en het Elde College; Structureel toevoegen van € 30.000 tot oplopend € 230.000 (formatie)budget Ruimtelijke Ontwikkeling; Structureel toevoegen van € 100.000 budget WSD Groenonderhoud; Structureel besparen van € 50.000 tot oplopend € 100.000 budget energielasten (taakstelling); Structureel toevoegen van jaarlijks € 25.300 budget kapitaallasten voor investeringen in de openbare ruimte (groen, wegen en verkeer); Dekking uit de anterieure projecten van € 150.000 op budget inhuur civieltechnische projectleiders voor de jaren 2025 tot en met 2027. De overige afwijkingen bestaan uit afwijkingen kleiner dan € 50.000, prijsindexering, kapitaallasten, bijdrage MGD, administratieve mutaties en incidentele budgetten in 2024. Investeringen Investeringen programma Leefomgeving
begroting begroting begroting begroting
(x € 1.000)
2025
2026
2027
2028
begrote investeringen: Investeringen onroerend goed niet voor openbare dienst
77
Investeringen onroerend goed voor openbare dienst
64 178
Herinrichting openbare ruimte centrum Sint-Michielsgestel
915
Vervanging armaturen openbare verlichting
382
348
128
Vervanging masten openbare verlichting
334
306
112
voorgenomen investeringen: Aanhangstrooier voor tractor
63
Sneeuwploegen groot en klein
49
Uitvoeringsprogramma verkeer en mobiliteit
309
Wegaanpassing bij vervanging riolering als investering
86
Nieuwbouw De Bolster
Pm
Nieuwbouw Elde College
Pm
Integraal Meerjarenprogramma Openbare Ruimte periode 2025-2028
613
613
613
613
2.244
1.266
930
1.541
Verkeersmaatregelen fase 2 en 3 Oud Herlaer
181
Totaal begrote en voorgenomen investeringen
Beleidsindicatoren Indicatoren programma Leefomgeving
Eenheid
Periode
Nieuw gebouwde woningen
per 1.000 woningen
2022
9,3
12,0
%
2023
54,2
43,7
Functiemenging (verhouding banen / wonen)
Nederland Sint-Michielsgestel
43 ____________________________________________________________ Programmabegroting 2025 en financiële begroting 2025 inclusief meerjarenbegroting 2026-2028
Ontspanning en Economie
Algemene beleidsdoelstelling De gemeente Sint-Michielsgestel heeft een prachtig aanbod aan maatschappelijke en sportvoorzieningen, vele vormen van kunst, cultuur en cultuurbeoefening en mooie recreatieen verblijfsmogelijkheden. Kunst en cultuur leveren samen met de economische sector een sterke combinatie. Het maakt onze gemeente een prettige gemeente om te wonen, werken en recreëren. We geven ruimte aan initiatieven van inwoners en ondernemers op het terrein van economie, toerisme, cultuur en recreatie. We willen dat onze ondernemers zich verder kunnen ontwikkelen en we ondersteunen hen daarin. Zo kunnen we werkgelegenheid behouden en waar mogelijk uitbouwen.
Maatschappelijk effect In het programma Ontspanning en Economie willen we de volgende maatschappelijke effecten realiseren: onze maatschappelijke voorzieningen geven ruimte aan de gemeenschappen in onze dorpen en dragen zo bij aan de vitaliteit en leefbaarheid in de dorpen; we hebben een vitale lokale economie met een goed ondernemers- en vestigingsklimaat in de dorpen; in het buitengebied faciliteren we de transitie van landbouw en natuurontwikkeling het buitengebied geeft ruimte voor recreatie en ontspanning en samen met de dorpen maakt het van onze gemeente een aantrekkelijke bestemming voor (dag)recreatie.
44 ____________________________________________________________ Programmabegroting 2025 en financiële begroting 2025 inclusief meerjarenbegroting 2026-2028
Regulier werk De afbeelding hieronder geeft een indicatie van de vaste werkzaamheden die we uitvoeren binnen het programma Ontspanning en Economie.
Ambities bestuursakkoord Thema 10 Sint-Michielsgestel heeft goede maatschappelijke voorzieningen Wat willen we bereiken? Een gezond verenigingsleven is het cement van onze dorpen. We stimuleren en ondersteunen dit verenigingsleven. Onder andere vanuit onze inzet op kunst, cultuur en sport, maar ook door onze maatschappelijke voorzieningen op peil te houden. Wat gaan we daarvoor doen? Algemeen vastgoed/accommodatiebeleid In 2025 staat het accommodatiebeleid voor besluitvorming op de agenda. Het accommodatiebeleid geeft kaders voor huisvesting van kunst & cultuur, sport en multifunctionele accommodaties. Het accommodatiebeleid heeft een relatie met het sociaal domein, bijvoorbeeld de aanwezigheid van voorzieningen en het subsidiebeleid. Deze stemmen we op elkaar af. Daarnaast continueren we onze werkzaamheden om onze vastgoedportefeuille robuust voor de toekomst te maken.
45 ____________________________________________________________ Programmabegroting 2025 en financiële begroting 2025 inclusief meerjarenbegroting 2026-2028
Eén van de onderdelen van het accommodatiebeleid is een vastgoedroutekaart. Dit document geeft sturing aan het verduurzamen van het gemeentelijk vastgoed. Multifunctionele accommodaties In 2025 willen we De Stek in Gemonde in exploitatie geven aan de Gemondse gemeenschap. Ook gaan we aan de slag met de Meander, waar we werken aan een gezamenlijk toekomstperspectief en de samenwerking met en tussen alle gebruikers van de MFA willen versterken. Dit zal ook leiden tot aanpassingen van de multifunctionele ruimten. Onderwijshuisvesting We geven uitvoering aan het Integraal Huisvestingsplan (IHP) met de onder handen zijnde projecten Kindcentrum de Bolster en nieuwbouw Elde College (financieel verwerkt in het programma Leefbaar). In 2025 bieden we het nieuwe IHP ter vaststelling aan de raad aan. Sportaccommodaties In 2025 werken we verder aan het vernieuwen en verbeteren van onze sportaccommodaties. Zo realiseren we nieuwe kleedruimten en kantines voor voetbalverenigingen Irene in Gemonde en BMC in Berlicum. En ontwikkelen we een visie op het sportpark Zegenwerp in Sint-Michielsgestel. We gaan verder met de renovatieplannen voor sporthal De Run in Berlicum. In 2025 maken we een definitieve keuze voor een aanpak. Kunst en cultuur Het cultuurbeleid in 2025 richt zich onverminderd op het bereiken van alle inwoners met een aantrekkelijk actief en receptief aanbod in onze gemeente.
Daarvoor zijn vrijwel alle benodigde elementen aanwezig. Dit vergt wel aandacht en onderhoud, ook gezien de recente landelijke politieke ontwikkelingen. Het Cultuurakkoord laat zien dat samenwerking tussen cultuurpartners én andere sectoren en domeinen zoals toerisme, recreatie, lokale economie, zorg, onderwijs en welzijn mogelijk is en nieuwe culturele veerkracht oplevert. Aandachtspunten in 2025 zijn: - Een volwaardige rol voor de Commissie Kunst en Cultuur, met adviezen en initiatieven rond kunst in de openbare ruimte en publieksactiviteiten (routes en festivals). - De herbestemming van de gemeentelijke kunstcollectie krijgt zijn beslag, onder andere door strategisch “ontzamelen”. - We continueren de culturele vorming van onze jeugd via de Marktplaatsfunctie van Plaza Cultura. - We waarborgen goede muziekscholing via onze samenwerking met MEDEZ. - De mogelijkheden voor het toevoegen van kunst in de openbare ruimte wordt bepaald, realisatie zal in 2026 plaatsvinden. - De herplaatsing van de zogenaamde “decors” vindt in 2025 plaats. Hoe kunnen we dat meten? We leggen onder andere de bezettingsgraad van de MFA’s vast.
46 ____________________________________________________________ Programmabegroting 2025 en financiële begroting 2025 inclusief meerjarenbegroting 2026-2028
Thema 11 Sint-Michielsgestel heeft een vitale lokale economie Wat willen we bereiken? Een vitale lokale economie zorgt voor aantrekkelijke, vitale en leefbare dorpen én werkgelegenheid voor onze inwoners. Daarom geven we ruimte aan onze lokale ondernemers om zich te ontwikkelen en vernieuwen. We investeren in een goed vestigingsklimaat, onder andere op onze bedrijventerreinen en in onze dorpen. In samenspraak met de lokale ondernemers stimuleren we de levendigheid in onze dorpen. Ook bevorderen we recreatie in het buitengebied, bijvoorbeeld door ruimte te geven aan ondernemers in (dag)recreatie en ontspanning. Wat gaan we daarvoor doen? Vestigingsklimaat We stimuleren een duurzame bedrijfsvoering en zetten in op een circulaire economie. We werken de pilot verduurzaming 't Schild verder uit. Belangrijkste onderwerpen op dit bedrijventerrein zijn netcongestie en circulariteit. We gaan de organisatiegraad op de bedrijventerreinen verbeteren. We willen dit financieren met SPUK-gelden, mits deze in de loop van 2024 worden toegekend. We ondersteunen in 2025 een campagne om de zichtbaarheid van de Gestelse bedrijven te verhogen. Samen met de gemeente Boxtel en waterschap de Dommel zijn we een verkennend onderzoek naar een vernieuwende integrale gebiedsgerichte aanpak gestart. We zullen projecten van onderop faciliteren waar energie op zit.
Met kruisbestuiving op terreinen als landbouw, wonen, bodem, water, toerisme, recreatie en natuur. Medio 2025 is een plan van aanpak gereed, inclusief een kansenkaart. Het project Dommelvallei zien wij als een belangrijke verbinder van initiatieven. In 2025 starten wij met het programma vitale plattelandsontwikkeling. Dit is een uitwerking van de Omgevingsvisie waarin we de plannen concretiseren. Recreatie en Toerisme Samen met het waterschap de Dommel werken we verder aan de aanleg en ingebruikname van de aanlegsteiger nabij het centrum van Sint-Michielsgestel. Dit project is een voorbeeld van hoe de Dommel kan fungeren als verbinder en versterker van de toeristische infrastructuur. Het is de bedoeling dat de aanlegsteiger uiterlijk 2027 gerealiseerd is. Samen met het waterschap stellen we in 2025 een uitvoeringsplanning en –begroting op. De update van de website GOED die eind 2024 wordt gerealiseerd is een belangrijke stap in de promotie van Sint-Michielsgestel als toeristische trekpleister. In 2025 evalueren we het gebruik van de website en breiden we deze waar mogelijk uit. We zoeken hierbij de samenwerking met naburige gemeenten. We gaan de bestaande wandel- en fietsroutes optimaliseren en/of uitbreiden. Hiervoor zoeken we ook de aansluiting bij het nieuwe mobiliteitsbeleid.
Hoe kunnen we dat meten? Met betrekking tot de economische ontwikkeling volgen we de indicatoren zoals die opgenomen zijn in de tabel beleidsindicatoren (aantal banen, aantal vestigingsplaatsen en netto arbeidsparticipatie). Met betrekking tot recreatie en toerisme leggen we het aantal overnachtingen vast. 47 ____________________________________________________________ Programmabegroting 2025 en financiële begroting 2025 inclusief meerjarenbegroting 2026-2028
Dit kost het Ontspanning en Economie
Rekening Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting
Bedragen x € 1.000
2023
2024
2025
2026
2027
2028
Sport
409
303
305
308
312
315
0
0
0
0
0
0
Maatschappelijke voorzieningen
234
1.452
156
156
156
155
Recreatieve voorzieningen
44
45
45
45
45
45
Kunst
0
0
25
25
25
25
Economische aangelegenheden
15
11
12
12
12
12
Totaal baten
702
1.811
542
546
549
553
2.357
1.878
1.993
1.996
2.384
2.556
296
627
548
565
585
598
2.300
2.293
2.078
2.081
2.103
2.244
Recreatieve voorzieningen
447
721
641
634
638
644
Kunst
338
460
448
452
455
459
Economische aangelegenheden
509
672
721
617
625
634
Totaal lasten
6.246
6.651
6.430
6.345
6.790
7.134
Saldo van baten en lasten
-5.545
-4.840
-5.888
-5.799
-6.241
-6.581
304
204
175
171
230
227
Stortingen in reserves
0
1.032
0
0
0
0
Mutaties reserves
304
-828
175
171
230
227
-5.241
-5.668
-5.713
-5.628
-6.010
-6.354
Monumentenzorg en oudheidkunde
Sport Monumentenzorg en oudheidkunde Maatschappelijke voorzieningen
Resultaatbestemming: Onttrekkingen aan reserves
Saldo van baten en lasten
Ontwikkeling begroting
-45
Toelichting Ten opzichte van de begroting 2024 stijgt het nadelige resultaat op dit programma met € 45.000. De ontwikkelingen met een afwijking van meer dan € 50.000 zijn: Toevoegen van € 50.000 budget verduurzaming bedrijventerrein Den Dungen voor het jaar 2025; Structureel toevoegen van € 50.000 budget voor volwaardige en robuuste bibliotheekvoorziening; Structureel toevoegen van € 86.000 aan de voorziening groot onderhoud sportvelden. De overige afwijkingen bestaan afwijkingen kleiner dan € 50.000, uit prijsindexering, kapitaallasten, bijdrage MGD, administratieve mutaties en incidentele budgetten in 2024.
48 ____________________________________________________________ Programmabegroting 2025 en financiële begroting 2025 inclusief meerjarenbegroting 2026-2028
Investeringen Investeringen programma Ontspanning en Economie
begroting begroting begroting begroting
(x € 1.000)
2025
2026
2027
35
112
756
26
142
2028
begrote investeringen: Investeringen binnensport vervangingsonderhoud
1.403
Investeringen buitensport, vervangingsonderhoud Investeringen gemeenschapshuizen vervangingsonderhoud
47
voorgenomen investeringen: Investeringen sportvelden
Pm
Sporthal De Run
Pm
Voetbalaccommodatie Gemonde / VV Irene
Pm
Accommodatie De Brand (BMC)
Pm
1.200 500
Meander/gemeentehuis
2.000
Totaal begrote en voorgenomen investeringen
35
138
3.501
2.547
Beleidsindicatoren Indicatoren programma Ontspanning en Economie Banen
Eenheid
Periode
per 1.000 2023 inwoners van 1564 jaar
Nederland Sint-Michielsgestel 836,6
527,8
Netto arbeidsparticipatie
%
2023
73,1
75,3
Niet-sporters
%
2022
46,4
40,3
per 1.000 inw.15 t/m 64jr
2023
181,8
193,6
Vestigingen (van bedrijven)
49 ____________________________________________________________ Programmabegroting 2025 en financiële begroting 2025 inclusief meerjarenbegroting 2026-2028
Ruimtegevend bestuur
Algemene beleidsdoelstelling Het programma Ruimtegevend Bestuur heeft als doel de gemeente Sint-Michielsgestel te besturen en te faciliteren vanuit een goede verbinding tussen de Raad en Samenleving. Het college staat graag in verbinding met de Sint-Michielsgestelse samenleving. Gemeenteraad, de burgemeester en de wethouders zijn benaderbaar en zichtbaar in contact met inwoners. Het lokaal bestuur is continu in beweging. Inwoners, ondernemers en instellingen willen en krijgen steeds meer en vaker invloed op hun eigen (leef)omgeving. Ze nemen ook zelf initiatieven om te participeren. Een modern Ruimtegevend Bestuur staat hier voor open en stimuleert dit. Vanuit MijnGemeenteDichtbij draagt de ambtelijke organisatie bij aan goed leven en werken in onze gemeente. We voeren gezamenlijk taken uit voor en met onze inwoners, ondernemers en (maatschappelijke) instellingen. We streven naar een gezonde financiële positie. Niet alleen kunnen we dan onze taken voor de inwoners van de gemeente Sint-Michielsgestel naar behoren uitvoeren, ook kunnen we een economisch sterk en duurzaam Sint-Michielsgestel realiseren. De lokale belastingen vormen samen met de bijdrage vanuit het Rijk een belangrijke inkomstenbron voor de gemeente om alle taken goed uit te kunnen voeren en het gewenste voorzieningenniveau in stand te houden
50 ____________________________________________________________ Programmabegroting 2025 en financiële begroting 2025 inclusief meerjarenbegroting 2026-2028
Maatschappelijk effect In het programma Ruimtegevend Bestuur willen we maatschappelijk het volgende bereiken: We voeren een efficiënt en doelmatig bestuur, dat aansluit bij de kracht van de samenleving en deze waar nodig versterkt en ondersteunt. We zorgen voor een duurzaam financieel evenwicht. We zorgen voor meer verbinding met onze inwoners door inzet van burgerparticipatie en de wijkmakelaars. Een optimale dienstverlening aan de inwoner en alle afnemers van de basisregistraties. Dit doen we door het op een georganiseerde, effectieve, efficiënte en veilige wijze gegevens vast te leggen en uit te wisselen.
Regulier werk De afbeelding hieronder geeft een indicatie van de vaste werkzaamheden die we uitvoeren binnen het programma Ruimtegevend Bestuur.
Ambities bestuursakkoord Thema 12 Sint-Michielgestel heeft een kwalitatief goed bestuur Wat willen we bereiken? Het is onze ambitie ervoor te zorgen dat de gemeente haar afspraken beter en tijdig na komt, beter bereikbaar en aanspreekbaar is. Daarnaast betrekken we inwoners eerder en beter bij
51 ____________________________________________________________ Programmabegroting 2025 en financiële begroting 2025 inclusief meerjarenbegroting 2026-2028
veranderingen in hun woon- en leefomgeving. Of het initiatief nu vanuit de gemeenschap, een ontwikkelende partij of de overheid komt. Iedereen die dat wil kan participeren. Om onze taken voor de inwoners naar behoren uit te kunnen voeren gaan we behoedzaam en verantwoord om met gemeenschapsgeld; we zorgen voor een duurzaam financieel evenwicht. Wat gaan we daarvoor doen? Dienstverlening Ook komende jaren zetten we stevig in op een verbetering van onze dienstverlening. Het Waar Staat je Gemeente-onderzoek gaf aan op welke punten we ons nog kunnen verbeteren. De resultaten van dit onderzoek nemen we mee in het uitvoeringsplan Dienstverlening en de acties die daarbij horen. Voor een goede dienstverlening zijn zowel online mogelijkheden als mogelijkheden voor een persoonlijk gesprek met onze medewerkers van belang. In het uitvoeringsplan zetten we de klant centraal, zetten we in op online waar kan en persoonlijk waar moet. Daarnaast gaan en zijn we aan de slag met de meer basale zaken zoals (telefonische) bereikbaarheid. De werkafspraken op dat gebeid gaan we vernieuwen en monitoren. Participatie We werken conform de omgevingswet en voeren het door de gemeenteraad vastgestelde participatiebeleid uit. We betrekken inwoners en maatschappelijke organisaties bij de voorbereiding, uitvoering en evaluatie van nieuw beleid en projecten. Dat doen we aan de hand van een vaste methodiek.
De wijkmakelaars maken de verbinding tussen initiatieven van inwoners en werkzaamheden van de interne organisatie. Financiën We continueren onze werkwijze van een sluitende begroting in combinatie met het verantwoord omgaan met de reserves. Om dit te bereiken verhogen we de OZB-tarieven dit jaar met de inflatie van de laatste jaren. Gelijktijdig verlagen we de afvalstoffenheffing. Hoe kunnen we dat meten? Dienstverlening Voor de kwaliteit van de dienstverlening stellen we een intern dashboard op. Daarnaast doen we mee aan het Waar Staat Je Gemeente-onderzoek dat inzichten geeft in hoe we als gemeente op dit punt presteren. Financiën Hiervoor hanteren we verschillende ratio’s zoals solvabiliteitsnorm (is in 2025 62,7%) en weerstandsvermogen (is in 2025 2,4%). En uiteraard een structurele exploitatieruimte (is in 2025 2%). Voor meer informatie en achtergrond bekijk onze paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’.
Thema 13 Sint-Michielsgestel is veilig Wat willen we bereiken? Wij investeren in sterke maatschappelijke coalities met het oog op een weerbare lokale samenleving. Daarnaast gaan wij jaarlijks een aantal acties uitvoeren voor een veilige en leefbare samenleving. In samenwerking met keten- en netwerkpartners én met andere gemeenten in de regio.
52 ____________________________________________________________ Programmabegroting 2025 en financiële begroting 2025 inclusief meerjarenbegroting 2026-2028
Wat gaan we daarvoor doen? Tegengaan criminaliteit We zorgen dat inwoners en ondernemers weten wat ze moeten doen om de kans te verkleinen dat ze slachtoffer worden van digitale criminaliteit. Ook bevorderen we een goede samenwerking tussen politie en boa’s. We intensiveren preventie en voorlichting over onderwerpen als criminaliteit en overlast drank/drugsmisbruik, hangjeugd en verwarde personen. Voor de voorlichting en communicatie op dit vlak werken we samen met onder andere de politie, jongerenwerk, Halt, onderwijsinstellingen, etc. We geven met in- en externe partners specifiek aandacht aan (financieel) kwetsbaren. Zo willen we de bewustwording verbeteren van een kwetsbare groep mensen die gevoeliger is voor criminele activiteiten en/of crimineel geld. Uitvoering beleid Het basisteam breed (Boxtel, Sint-Michielsgestel, Meierijstad, Vught en Heusden) Integraal Veiligheidsbeleid is eind 2022 vastgesteld voor de periode 2023-2026. Daarnaast komt er een uitvoeringsprogramma integrale veiligheid waarin voor 2025 en 2026 concreet is uitgewerkt welke acties en maatregelen we exact willen nemen op het gebied van Integrale Veiligheid. Zorg en veiligheid We adviseren over het thema zorg en veiligheid, maar zijn er ook als er sprake is van situaties waarbij onze inwoners daadwerkelijk betrokken zijn. Een voorbeeld hiervan is de aanpak van jeugdoverlast.
We hebben daarvoor een nieuwe structuur opgezet waarin we samenwerken met externe partners om overlast in een vroeg stadium te signaleren en te monitoren. Waar nodig interveniëren we om escalatie van problematiek te voorkomen. We verschuiven onze manier van werken steeds meer van repressie naar preventie. Bondgenoten We bevorderen de sociale cohesie en staan goed in verbinding met onze inwoners. Wij zetten hier het project Bondgenoten voor in. Dit programma is gericht op verbinding met sleutelfiguren in de wijken en dorpen en zorgt voor samenwerking met politie, gemeente en inwoners. We gaan met zorg en regelmaat het gesprek aan en staan in verbinding met deze sleutelfiguren -zoals actieve buurtbewoners, maatschappelijke actieve ondernemers en vertegenwoordigers van diverse gemeenschappen in onze dorpen en wijken. Daarmee willen we maatschappelijke onrust, polarisatie en radicalisering zoveel als mogelijk voorkomen of zo snel mogelijk signaleren. Ondermijning We werken mee aan de integrale aanpak van ondermijning, waarbij de focus ligt op meldingsbereidheid in de maatschappij en het voorkomen van nieuwe aanwas (jongeren die kiezen voor een criminele carrière). Hoe kunnen we dat meten? Om de resultaten van onze inspanningen in kaart te brengen hebben we een aantal meetpunten. De eerste is dat het aantal geregistreerde misdrijven bij de politie niet verder toeneemt.
Datzelfde geldt voor het aantal Halt-verwijzingen en het aantal meldingen bij Meld Misdaad Anoniem. Daarnaast is ons doel dat het aantal overlastmeldingen bij politie en gemeente daalt.
53 ____________________________________________________________ Programmabegroting 2025 en financiële begroting 2025 inclusief meerjarenbegroting 2026-2028
Dit kost het Ruimtegevend bestuur
Rekening Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting
Bedragen x € 1.000
2023
2024
2025
2026
2027
2028
Basisregistraties
342
589
655
673
692
711
10.482
9.676
10.386
10.681
10.965
11.198
Bestuur
170
225
202
132
19
19
Openbare orde en veiligheid
19
46
13
14
14
14
Algemeen budgettair
50.669
53.776
54.119
52.888
54.075
55.416
Totaal baten
61.683
64.311
65.375
64.387
65.765
67.358
Basisregistraties
1.801
1.192
1.259
1.287
1.312
1.342
Algemene dekkingsmiddelen
1.677
621
587
613
668
1.044
Bestuur
6.591
5.324
5.414
5.533
5.543
5.552
Openbare orde en veiligheid
3.171
3.223
3.309
3.419
3.542
3.645
27
398
313
468
1.082
1.388
Totaal lasten
13.267
10.758
10.882
11.321
12.147
12.972
Saldo van baten en lasten
48.416
53.553
54.493
53.067
53.618
54.386
Onttrekkingen aan reserves
3.807
651
380
50
0
0
Stortingen in reserves
4.747
2.169
2.329
866
0
0
Mutaties reserves
-940
-1.519
-1.949
-816
0
0
47.475
52.034
52.544
52.251
53.618
54.386
Algemene dekkingsmiddelen
Algemeen budgettair
Resultaatbestemming:
Saldo van baten en lasten
Ontwikkeling begroting
510
Toelichting Ten opzichte van de begroting 2024 stijgt het positieve resultaat op dit programma met € 510.000. De ontwikkelingen met een afwijking van meer dan € 50.000 zijn: Ontwikkeling inkomsten gemeentefonds (meicirculaire 2024); Structureel verhogen van € 465.100 aan OZB-inkomsten vanwege achterstand inflatie; Mutaties begrotingsposten voor rente, prijsindexering en ontwikkeling areaal. De overige afwijkingen bestaan uit afwijkingen kleiner dan € 50.000, prijsindexering, kapitaallasten, bijdrage MGD, administratieve mutaties en incidentele budgetten in 2024.
54 ____________________________________________________________ Programmabegroting 2025 en financiële begroting 2025 inclusief meerjarenbegroting 2026-2028
Beleidsindicatoren Indicatoren programma Ruimtegevend bestuur
Eenheid
Periode
Apparaatskosten
Bijdrage MGD per inwoner
2025
*
817,0
Formatie
Fte per 1.000 inwoners
2025
*
7,0
Demografische druk
%
2024
70,4
81,5
Gemeentelijke woonlasten éénpersoonshuishouden
€
2023
859,7
985,7
Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishouden
€
2023
941,8
1.064,9
Gemiddelde WOZ-waarde
x € 1.000
2019
250,0
322,0
x € 1.000
2020
271,0
342,0
x € 1.000
2021
290,0
359,0
x € 1.000
2022
317,0
392,0
x € 1.000
2023
368,0
460,0
%
2022
1,0
0,0
Jongeren met jeugdreclassering
%
2021
0,3
0,0
Misdrijven - Diefstallen uit woning
per 1.000 inwoners
2023
1,3
1,2
Misdrijven - Geweldsmisdrijven
per 1.000 inwoners
2023
4,3
1,5
Misdrijven - Vernielingen en misdrijven tegen openbare orde en gezag
per 1.000 inwoners
2023
5,8
3,3
Misdrijven - Winkeldiefstallen
per 1.000 inwoners
2023
2,5
0,3
Verwijzingen Halt
per 1.000 jongeren
2023
8,7
6,5
Jongeren met een delict voor de rechter
Nederland Sint-Michielsgestel
* gegevens niet beschikbaar
55 ____________________________________________________________ Programmabegroting 2025 en financiële begroting 2025 inclusief meerjarenbegroting 2026-2028
Paragrafen
Lokale heffingen In principe worden de tarieven gebaseerd op een taakstellende begrote opbrengst. Deze worden jaarlijks aangepast met areaaluitbreiding en een indexering voor dat jaar. Afwijkingen hierin worden bij elke belasting afzonderlijk gemeld. De lokale belastingen vormen naast de algemene uitkering een belangrijke inkomstenbron voor de gemeente om alle verplichte en beleidsvrije taken goed uit te kunnen voeren en het gewenste voorzieningenniveau in stand te houden. Uitgangspunt is dat deze verantwoord wordt verhoogd en dat burgers profijt hebben van een efficiëntere aanpak op het terrein van riool- en afvalstoffenheffing.
Het beleid algemeen Conform het bestuursakkoord 2022-2026 gaan we behoedzaam om met de lastendruk voor onze inwoners en bedrijven. Om onze ambities te kunnen realiseren én gelijktijdig financieel gezond te blijven is het onontkoombaar om de OZB te verhogen. We hanteren al jaren het uitgangspunt dat we de OZB-opbrengst trendmatig verhogen en hierbij aansluiting zoeken bij de inflatie. Als we kijken naar het cumulatief effect over de afgelopen 3 jaar loopt onze OZB-opbrengst met 5,3% achter op de inflatie. Dit omdat de inflatie gedurende de afgelopen jaren een aantal maal hoger uitviel dan we voorzagen bij het vaststellen van onze tarieven. Dit verschil halen wij in één keer (tarief OZB 2025 SMG 2,9% +5,3%) in.
56 ____________________________________________________________ Programmabegroting 2025 en financiële begroting 2025 inclusief meerjarenbegroting 2026-2028
Afzien van deze bijstelling van de OZB zou er automatisch voor zorgen dat er ambities moeten worden bijgesteld en/of komen te vervallen. De verhoging van de OZB (inhaaleffect) in combinatie met de verlaging van de afvalstoffenheffingen zorgt ervoor dat een gemiddeld gezin, in de basis, geen boven trendmatige verhoging krijgt van de gemeentelijke woonlasten. Naast de indexering van 8,2% leiden areaaluitbreidingen tot een extra toename van de belastingopbrengst in 2025 ten opzichte van 2024. Bij de kostendekkende heffingen zijn overzichten geplaatst waaruit blijkt dat de geraamde baten de ter zake geraamde lasten niet overschrijden. Verder worden de beleidsuitgangspunten per belasting/legessoort gepresenteerd, de in deze begroting opgenomen opbrengsten en de voorlopige tarieven. Gelijktijdig met deze begroting stelt de raad bij een apart raadsbesluit de tarieven vast. Zeer waarschijnlijk worden in 2025 de ozb-tarieven definitief vastgesteld. Gedurende het (belasting)jaar mogen de ozb-tarieven namelijk alleen nog naar beneden worden bijgesteld. Dit betekent dat de tariefstelling voor het jaar 2025 zoals die door de raad wordt vastgesteld in november 2024 veiligheidshalve hoger zijn.
Het beleid per belastingsoort Onroerende zaakbelasting De onroerende zaakbelasting (ozb) is een gemeentelijke belasting die geheven wordt over de vastgestelde waarde van elke onroerende zaak. De ozb wordt aangemerkt als een algemene heffing/dekkingsmiddel. Hiervoor is geen specifieke onderbouwing van de tarieven noodzakelijk. De geraamde opbrengst wordt als taakstellend aangemerkt. Dit heeft een aantal voordelen: Hiermee bestaat er duidelijkheid voor het belastingjaar over de berekeningswijze van tarieven. Het is praktisch uitvoerbaar. Het geeft geen afhankelijkheid van de ontwikkelingen op landelijk niveau. Er wordt rekening gehouden met de waardeontwikkeling van het onroerend goed. De opbrengst ligt (met uitzondering van de areaalmutaties) vast. Om onze ambities te kunnen realiseren én gelijktijdig financieel gezond te blijven is het onontkoombaar om voor 2025 de OZB te verhogen. Normaal gesproken hanteren we het uitgangspunt dat we de OZB-opbrengst trendmatig verhogen en hierbij aansluiting zoeken bij de inflatie. De afgelopen 3 jaar loopt onze OZB-opbrengst met 5,3% achter op de inflatie. Dit verschil halen wij in 2025 in één keer (tarief OZB 2025 SMG 2,9% +5,3%) in. Naast deze indexering van 8,2% zorgen areaaluitbreidingen tot een extra toename van de belastingopbrengst in 2025 ten opzichte van 2024.
Gelijktijdig met de begroting worden de ozb-tarieven "voorlopig" vastgesteld. De hoogte wordt dan zo bepaald dat later, in 2024, de tarieven naar beneden bijgesteld kunnen worden. Hierbij wordt rekening gehouden met de taakstellende opbrengst.
57 ____________________________________________________________ Programmabegroting 2025 en financiële begroting 2025 inclusief meerjarenbegroting 2026-2028
Toeristenbelasting De toeristenbelasting is aangemerkt als een algemeen heffing/dekkingsmiddel. Hiervoor is geen specifieke onderbouwing van de tarieven noodzakelijk. Er is sprake van een gedifferentieerd tarief. Dit resulteert in een evenwichtigere afdracht (dus een hogere overnachtingsprijs levert een hoger tarief van toeristenbelasting op). De tarieven voor 2025 zijn voor B&B’s, hotel & pension € 2,10 per nacht, voor camping € 1,55. Voor georganiseerde groepen >10 personen 12-18 jaar € 0,50 en € 0,25 tot 12 jaar. Reclamebelasting In de begroting is geen tariefaanpassing voorzien. Naar verwacht wordt, zal er in 2025 een evaluatie plaatsvinden. De reclamebelasting is aangemerkt als een algemeen heffing/dekkingsmiddel. Hiervoor is geen specifieke onderbouwing van de tarieven noodzakelijk. Op 15 december 2022 heeft de gemeenteraad ingestemd om met ingang van 2023 reclamebelasting in te voeren. Deze belasting brengt Sint-Michielsgestel in rekening bij winkeliers, dienstverleners en horecaondernemers in het afgebakende centrumgebied. De opbrengst komt ten gunste van de centrumfondsen voor de kernen SintMichielsgestel/Gemonde en Berlicum. Rioolheffing In de begroting wordt uitgegaan van een verhoging van de tarieven met de inflatiecorrectie. Hiermee wordt een volledige kostendekking gerealiseerd. De dekking bedraagt in het meerjarig perspectief maximaal 100%.
Alle lasten en baten worden gebaseerd op de doorrekening van alle onderhoudskosten en investeringsplannen voor een periode van 70 jaren. Het tarief wordt over deze periode berekend, rekening houdende met de indexering en de beschikbare middelen uit de toe- of afgenomen voorziening. Een resultaat in een jaar wordt gestort of onttrokken aan de voorziening Riolering. Onderbouwing tarieven riolering (x € 1.000)
Werkelijk
Begroot
Begroot
2023
2024
2025
554
604
Overige goederen en diensten
54
Mutatie voorzieningen
80
Belastingen op producenten
83
137
142
Belastingen op huishoudens
1.894
1.839
1.900
Inkomensoverdrachten - gemeenten Inkomensoverdrachten - overige instellingen en personen
50 15
26
27
2.127
2.607
2.672
627
1.015
1.035
326
407
516
Overige verrekeningen
87
100
100
Compensabele BTW
373
438
351
Ingeleend personeel
37
16
16
Bijdragen inzet MijnGemeenteDichtbij
508
590
612
Inkomensoverdrachten - overige instellingen en personen
53
3
3
Totaal baten Overige goederen en diensten Mutatie voorzieningen Kapitaallasten
58 ____________________________________________________________ Programmabegroting 2025 en financiële begroting 2025 inclusief meerjarenbegroting 2026-2028
Kwijtscheldingen
24
38
38
Totaal lasten
2.037
2.607
2.672
90
0
0
104%
100%
100%
Dekkingsresultaat (- = tekort) Dekkingspercentage
Afvalstoffenheffing Het inzamelen en verwerken van huishoudelijk afval kost geld. Alle kosten en inkomsten houden we bij in de exploitatie afval. Het saldo (eindresultaat) brengen we in rekening bij de inwoners. Dat doen we via de afvalstoffenheffing. Het uitgangspunt is om 100% van de kosten, inclusief btw en overhead, in rekening te brengen. De heffing mogen we wettelijk gezien alleen inzetten voor de dekking van de kosten van afvalinzameling en afvalverwerking. We mogen er geen winst op maken. Is er een overschot? Dat storten we in de egalisatievoorziening afvalstoffenheffing. Is er een tekort? Dat betalen we uit diezelfde voorziening. Dat noemen we een gesloten financiering. Tarieven Voor 2025 zijn de belangrijkste wijzigingen: Daling van het vastrecht met circa 10% Structureel verbeterde inzamelresultaten zorgen nog steeds voor lagere kosten. Hierdoor kunnen we de toegenomen kapitaallasten, personeelskosten en diensten van derden opvangen en is er zelfs ruimte voor een verlaging. Egalisatie aanbiedtarieven De aanbiedtarieven worden aangepast, ongeacht de maat betaalt iedereen hetzelfde bedrag per liter. Dat betekent een stijging van € 0,50 voor de containers van 60 en 140 liter. Verdwijnen tarief reinigingsrechten Het inzamelen van bedrijfsafval is geen wettelijke plicht.
Vanaf 1 januari 2025 wordt deze dienstverlening beëindigd, en komen de “reinigingsrechten” te vervallen. Eenmalige teruggave vanuit de voorziening De afgelopen jaren sloten we elk jaar af met een positief resultaat. Hierdoor is het niveau van de voorziening opgelopen. We willen de inwoners laten profiteren door in 2025 een eenmalige teruggave van € 30 uit te keren. De teruggave wordt verrekend met de aanslag voor het vastrecht.
Onderbouwing tarieven afval
Werkelijk
Begroot
Begroot
(x € 1.000)
2023
2024
2025
Leges en andere rechten
3.453
3.657
3.607
554
509
419
Overige goederen en diensten Mutatie voorzieningen
11
87
Totaal baten
4.018
4.166
4.113
Belastingen
84
80
80
Duurzame goederen Overige goederen en diensten
19
25
25
2.464
2.595
2.916
Mutatie voorzieningen Kapitaallasten
402 8
8
59 ____________________________________________________________ Programmabegroting 2025 en financiële begroting 2025 inclusief meerjarenbegroting 2026-2028
8
Overige verrekeningen
197
Compensabele BTW
434
Inkomensoverdrachten - gemeenschappelijke regelingen
572
572
31
28
398
413
Bijdragen inzet MijnGemeenteDichtbij
234
Inkomensoverdrachten - overige overheden
28
Kwijtscheldingen
48
55
70
Totaal lasten
3.517
4.166
4.113
501
0
0
114%
100%
100%
Dekkingsresultaat (- = tekort) Dekkingspercentage
Leges De huidige legesverordening is onderverdeeld in drie hoofdstukken: Hoofdstuk 1: Algemene dienstverlening; Hoofdstuk 2: Dienstverlening en besluiten in het kader van de Omgevingswet; Hoofdstuk 3: Dienstverlening vallend onder de dienstenrichtlijn en niet vallend onder hoofdstuk 2. Kostendekkendheid leges Om de kostprijs van de diverse producten vallend onder de legesverordening te berekenen, baseert gemeente Sint-Michielsgestel zich op Activity Based Costing; alle handelingen die komen tot een prestatie worden afgezet tegen het uurtarief van een behandelend medewerker. Van alle producten wordt dus inzichtelijk gemaakt wat de gemiddelde tijdsbesteding is, en de aantallen van deze producten die worden verkocht. In een legesverordening worden veel verschillende tarieven gehanteerd. De maximale kostendekkendheid hoeft niet per tarief te gelden. Zolang het maximale van honderd procent voor de gehele legesverordening niet wordt overschreden, mag de kostendekkendheid van honderd procent per tarief wel worden overschreden. Door deze zogenoemde kruissubsidiëring is het mogelijk om het overschot aan legesontvangsten op bepaalde producten te nivelleren met het tekort aan ontvangsten op andere producten. Deze kruissubsidiëring wordt enkel per hoofdstuk toegepast.
Leges algemene dienstverlening In dit hoofdstuk van de legesverordening worden met name de leges op de producten burgerzaken geheven, zoals identiteitskaarten, paspoorten en rijbewijzen. De leges burgerzaken worden voor een deel bepaald door de van Rijkswege vastgestelde (maximum) bedragen. Voor zover deze Rijkstarieven niet van toepassing zijn, kan de gemeente het zelf bepalen. Voor dit deel worden de tarieven in 2025 trendmatig met 2,9% verhoogd.
60 ____________________________________________________________ Programmabegroting 2025 en financiële begroting 2025 inclusief meerjarenbegroting 2026-2028
Onderbouwing tarieven burgerzaken
Werkelijk
Begroot
Begroot
(x € 1.000)
2023
2024
2025
Leges en andere rechten
327
571
637
Overige goederen en diensten
14
13
13
Inkomensoverdrachten - overige instellingen en personen
2
5
5
Totaal baten
342
589
655
Salarissen en sociale lasten
5
9
9
Overige goederen en diensten
28
42
42
Inkomensoverdrachten - Rijk
124
246
275
Bijdragen inzet MijnGemeenteDichtbij
686
869
907
Totaal lasten
843
1.166
1.233
Dekkingsresultaat (- = tekort)
-501
-577
-579
Dekkingspercentage
41%
50%
53%
Leges dienstverlening en besluiten in het kader van de Omgevingswet De Omgevingswet en de Wet Kwaliteitsborging voor het Bouwen (Wkb) zijn per 1 januari 2024 in werking getreden. Dit heeft vanaf 2024 gevolgen gehad voor onder andere de legesbaten en de daarbij behorende lasten, welke ook voor 2025 met name voor ruimtelijke ontwikkeling en vergunningverlening nader zijn onderbouwd met de kennis en ervaring opgedaan uit het eerste jaar van inwerking treden van deze wetten. Voorbeelden van de leges die in rekening worden gebracht voor een omgevingsvergunning met de werkzaamheden bouwen en slopen, afwijken van het bestemmingsplan zonder de activiteit bouwen en een inrit of uitrit aanleggen. Maar ook waar het gaat om kappen van bomen of brandveilig gebruik valt onder deze dienstverlening en de in rekening te brengen leges. Dienstverlening vallend onder de dienstenrichtlijn en niet vallend onder hoofdstuk 2 Onder deze dienstverlening vallen alle in rekening te brengen leges betreffende horeca, evenementen en vergunningen als gevolg van de APV. Inzicht kostendekkendheid leges De gevolgen van de in rekening te brengen leges en de kostendekkendheid hiervan worden inzichtelijk gemaakt door het kostendekkendheidsonderzoek leges 2025. Op dit moment zijn de gevolgen nog niet geheel inzichtelijk en verwerkt in de begroting.
Zoals in de Voorjaarsnota 2024-2028 aangegeven, zijn de leges daar waar wettelijk toegestaan, met 2,9% geïndexeerd, wat leidt tot een verwachte opbrengst van € 631.000. Wij verwachten dat de laatste wijzigingen als gevolg van het kostendekkenheidsonderzoek in de Eerste bestuursrapportage 2025 kunnen worden gemeld. De kostendekkendheidsberekening is vormgegeven voor het algehele belastingjaar 2025. Het kostendekkendheidsonderzoek leges geeft voor nu het volgende resultaat:
61 ____________________________________________________________ Programmabegroting 2025 en financiële begroting 2025 inclusief meerjarenbegroting 2026-2028
Kostendekkendheidspercentage gemeente Sint-Michielsgestel 2025 Hoofdstuk 1: Algemene dienstverlening
91%
Hoofdstuk 2: Dienstverlening en besluiten in het kader van de Omgevingswet
86%
Hoofdstuk 3: Dienstverlening vallend onder de dienstenrichtlijn en niet vallend onder hoofdstuk 2
61%
Totaal dekkingspercentage
88%
De tarieven en de verwachte opbrengsten In het navolgende overzicht hebben we de definitieve tarieven 2024 alsmede de voor 2025 voorlopig voorgestelde tarieven opgenomen. De ozb-tarieven worden definitief bepaald op basis van de werkelijke waardeontwikkeling vanaf peildatum 1 januari 2023 naar peildatum 1 januari 2024. Vooralsnog is er geen rekening gehouden met een waardeontwikkeling in de voorlopige berekening van de tarieven voor 2025. Bij een algemene stijging van de WOZ-waarde worden de tarieven verlaagd. Belasting/heffing
Heffingsgrondslag
Vastgesteld tarief 2024 Voorlopig tarief 2025
Onroerende zaakbelasting Woningen: * eigenaren
WOZ-waarde
0,1182%
0,1279%
* eigenaren
WOZ-waarde
0,3166%
0,3425%
* gebruikers
WOZ-waarde
0,2011%
0,2175%
Toeristenbelasting
Overnachting
€ 2,05
€ 2,10
per overnachting bij groepen >10 in de leeftijd van 12-18 jaar
€ 0,50
€ 0,50
per overnachting bij groepen >10 in de leeftijd van 0-12 jaar
€ 0,25
€ 0,25
Camping
€ 1,50
€ 1,55
vastrecht per aansluiting
€ 116,64
€ 120
per m3 gebruikt/afgevoerd water
€ 0,36
€ 0,37
Afvalstoffenheffing
vastrecht laagbouw *)
€ 192,00
€ 162,00
vastrecht hoogbouw *)
€ 252,00
€ 210,00
* diftar
lediging 240 liter rest
€ 18,00
€ 18,00
lediging 140 liter rest
€ 10,00
€ 10,50
lediging 60 liter rest
€ 4,00
€ 4,50
lediging 140 liter groen
€ 0,00
€ 0,00
lediging 60 liter groen
€ 0,00
€ 0,00
indexering 3,3%
indexering 2,9%
Niet-Woningen:
Rioolheffing
Leges omgevingsvergunning
diverse tarieven
Leges burgerzaken diverse tarieven indexering 3,3% indexering 2,9% *) tarief 2024 inclusief € 25 eenmalige teruggave en tarief 2025 inclusief € 30 eenmalige teruggave
62 ____________________________________________________________ Programmabegroting 2025 en financiële begroting 2025 inclusief meerjarenbegroting 2026-2028
Opbrengsten belastingen en heffingen In de volgende tabel is een overzicht opgenomen van de opbrengsten van de belangrijkste lokale belastingen en heffingen. Belasting/heffing
Werkelijk Begroot Begroot Toelichting
(x € 1.000)
2023
2024
2025
6.457
6.854
- niet-woningen/eigenaren
996
1.050
- niet-woningen/gebruikers
573
597
7.458 Indexering tarieven met 2,9% met 1.148 aanvullend 5,3% vanwege het 652 achterlopen op de inflatie. Opbrengst gebaseerd op woningbouwprogramma.
Toeristenbelasting
121
168
Rioolheffing
1.978
1.976
2.041 Indexering tarieven met 2,9%.
Afvalstoffenheffing
3.453
3.657
3.607 Eenmalige korting € 30 in 2025.
Reclamebelasting
38
47
47
Leges omgevingsvergunning
492
614
631 Indexering tarieven met 2,9%.
Onroerende zaakbelasting - woningen/eigenaren
Leges burgerzaken TOTAAL
327
571
14.435
15.533
170 Indexering tarieven met 2,9% met aanvullende verhoging (besluit raad 17-06-2021).
637 Indexering tarieven met 2,9%. 16.391
Aanduiding van de lokale lastendruk Jaarlijks wordt bij de begroting een overzicht opgenomen van de ontwikkeling van de lokale lastendruk (ozb, rioolheffing en afvalstoffenheffing) in verschillende woonsituaties. Een huurder betaalt geen ozb. Wat betreft afvalstoffenheffing wordt voor de vergelijking in deze situaties uitgegaan van een laagbouwwoning met 10 ledigingen van een 240 liter container voor restafval per jaar. Voor rioolheffing wordt uitgegaan van een waterverbruik van gemiddeld 120 m3 per aansluiting. In onderstaande tabel is rekening gehouden met een waardeontwikkeling van vooralsnog 0,0% en zijn de ozb-tarieven op basis van inflatie 8,2% verhoogd. Ontwikkeling lokale lasten