BH7677_foto van de leefomgeving_Boxtel_definitief_versie_3.pdf

RAPPORT Foto van de leefomgeving OER bij Omgevingsvisie Boxtel Klant:

Gemeente Boxtel

Referentie: BH7677-MI-RP-230327-1129 Status:

Definitief

Datum:

27 maart 2023

Projectgerelateerd

HASKONINGDHV NEDERLAND B.V.

Laan 1914 no.35 3818 EX Amersfoort Mobility & Infrastructure Trade register number: 56515154 +31 88 348 20 00 T +31 33 463 36 52 F info@rhdhv.com E royalhaskoningdhv.com W

Titel document: Foto van de leefomgeving Sub titel: OER bij Omgevingsvisie Boxtel Referentie: BH7677-MI-RP-230327-1129 Status: Definitief Datum: 27 maart 2023 Projectnaam: Omgevingsvisie Boxtel-Sint Michielsgestel Projectnummer: BH7677

Classificatie Projectgerelateerd

Behoudens andersluidende afspraken met de Opdrachtgever, mag niets uit dit document worden verveelvoudigd of openbaar gemaakt of worden gebruikt voor een ander doel dan waarvoor het document is vervaardigd. HaskoningDHV Nederland B.V. aanvaardt geen enkele verantwoordelijkheid of aansprakelijkheid voor dit document, anders dan jegens de Opdrachtgever. Let op: dit document bevat mogelijk persoonsgegevens van medewerkers van HaskoningDHV Nederland B.V.. Voordat publicatie plaatsvindt (of anderzins openbaarmaking), dient dit document te worden geanonimiseerd of dient toestemming te worden verkregen om dit document met persoonsgegevens te publiceren. Dit hoeft niet als wet- of regelgeving anonimiseren niet toestaat. 27 maart 2023

BH7677-MI-RP-230327-1129

1

Projectgerelateerd

Inhoud 1

De ‘foto van de leefomgeving’

4

1.1

Waarom een ‘foto van de leefomgeving’

4

1.2

Wat is een ‘foto van de leefomgeving’?

4

1.3

Wat wordt er gedaan met de informatie uit de ‘foto van de leefomgeving’?

5

1.4

Hoe sluit de ‘foto van de leefomgeving’ aan op de Omgevingsvisie?

5

1.5

Hoe is de ‘foto van de leefomgeving’ gemaakt?

7

1.6

Welke wetten, regels en beleid worden meegenomen in de ‘foto van de leefomgeving’?

11

1.7

Wat wordt er al ontwikkeld in de gemeente?

12

2

Het ‘rad van de leefomgeving’

13

2.1

Wat blijkt er uit de ‘foto van de leefomgeving’?

14

2.2

Aandachtspunten voor verdere uitwerking van de Omgevingsvisie

15

3

Thema ‘verbindend netwerk’

18

3.1

Iedereen kan meedoen

18

3.1.1

Maatschappelijke deelname

18

3.2

Bereikbaarheid

23

3.2.1 3.2.2 3.2.3

Fiets- en wandelnetwerk Duurzame en slimme mobiliteit Doorstroming en bereikbaarheid

23 27 32

3.3

Openbaar vervoer

36

3.3.1

Ontsluitingskwaliteit OV

36

4

Thema ‘krachtige economie’

38

4.1

Arbeidsmarkt

38

4.1.1

Werkgelegenheid en arbeidsmarkt

38

4.2

Vestigingsklimaat

41

4.2.1

Werklocaties

41

4.3

Kennis en innovatie

43

4.4

Toerisme en recreatie

44

4.5

Duurzame landbouw

45

5

Thema ‘inclusieve duurzaamheid’

47

5.1

Afval en grondstoffen

48

5.2

Energie en warmtetransitie

51

5.2.1 5.2.2 5.2.3

Duurzame energieopwekking Duurzame woningen Broeikasgassen

51 56 58

5.3

Klimaatadaptatie

62

5.3.1

Wateroverlast

62

27 maart 2023

BH7677-MI-RP-230327-1129

2

Projectgerelateerd

5.3.2 5.3.3

Hitte Droogte

68 75

5.4

Bodem, water en ondergrond

79

5.4.1 5.4.2 5.4.3

Bodemkwaliteit Oppervlaktewater Grondwater

79 81 84

6

Thema ‘aangenaam leven’

89

6.1

Natuur

90

6.1.1 6.1.2 6.1.3 6.1.4

Beschermde natuur (Natura 2000) Natuurnetwerk Brabant en ecologische verbindingszones Biodiversiteit Groene leefomgeving

90 98 100 105

6.2

Landschap, cultuurhistorisch erfgoed en archeologie

107

6.3

Veiligheid

110

6.3.1 6.3.2 6.3.3

Omgevingsveiligheid Verkeersveiligheid Sociale veiligheid

110 116 122

6.4

Milieu

128

6.4.1 6.4.2 6.4.3

Geurhinder Geluidhinder Luchtkwaliteit

128 132 141

6.5

Gezondheid

147

6.5.1

Beweegvriendelijke leefomgeving

147

6.6

Wonen en voorzieningen

150

6.6.1 6.6.2

Passend woningaanbod Passend voorzieningenaanbod

150 157

Referentielijst

27 maart 2023

160

BH7677-MI-RP-230327-1129

3

Projectgerelateerd

1

De ‘foto van de leefomgeving’

1.1

Waarom een ‘foto van de leefomgeving’

De Nederlandse overheid werkt aan een nieuwe wet waarin al het relevante beleid voor de leefomgeving wordt gebundeld en gemoderniseerd. Deze wet heet de Omgevingswet en treedt naar verwachting in januari 2024 in werking. Het idee achter de bundeling van verschillende wetten in de Omgevingswet is dat ruimtelijke ontwikkelingen daardoor makkelijker mogelijk te maken zijn door minder regels en een samenhangende aanpak. Als onderdeel van de Omgevingswet zijn lokale en regionale overheden verplicht om een Omgevingsvisie op te stellen. Een Omgevingsvisie is een lange termijnvisie waar de maatschappelijke opgaven en de kernkwaliteiten van een gemeente of provincie staan beschreven. In de Omgevingsvisie staan de ambities van een overheid en is beleid opgenomen om die ambities te halen. Dit beleid is op een hoog abstractieniveau en wordt verder uitgewerkt in Omgevingsplannen of Omgevingsprogramma’s. De gemeente Boxtel werkt aan haar Omgevingsvisie, welke naar verwachting in 2024 gereed is. Omdat het nieuwe beleid uit de Omgevingsvisie kaderstellend is voor (grote) ruimtelijke ontwikkelingen wordt de procedure voor de milieueffectrapportage (m.e.r.) doorlopen. Daarmee worden de gevolgen van het nieuwe beleid uit de Omgevingsvisie in beeld gebracht en samengevat in een milieueffectrapport (MER).

Omdat het hier gaat om een Omgevingsvisie wordt het MER een omgevingseffectrapport (OER) genoemd. Voordat een omgevingseffectrapport geschreven kan worden, moet duidelijk zijn wat er precies onderzocht (reikwijdte) wordt en op welk detailniveau. Dit is gedaan in de Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD), de eerste stap in de m.e.r.-procedure. In de NRD is ook een definitief beoordelingskader gepubliceerd (versie november 2022). Deze is daarna verder uitgewerkt. In het beoordelingskader staat welke beoordelingsaspecten beoordeeld worden en welke criteria daarvoor gebruikt worden. De volgende stap is het schrijven van de ‘foto van de leefomgeving’.

1.2

Wat is een ‘foto van de leefomgeving’?

De ‘foto van de leefomgeving’ is de referentiesituatie die gebruikt wordt in het OER. Het beschrijft hoe de Boxtelse leefomgeving er nu voor staat, dit wordt de huidige situatie genoemd. Ook is in beeld gebracht hoe de leefomgeving zich naar verwachting ontwikkelt in de toekomst (2030-2040). Dit wordt de autonome ontwikkeling genoemd. De autonome ontwikkeling is de verwachte toekomstige situatie bij voortzetting van het huidige beleid, rekening houdend met autonome trends (bijvoorbeeld klimaatverandering) en al genomen besluiten over ingrepen in de leefomgeving. Per beoordelingsaspect wordt de huidige situatie en de autonome ontwikkeling beschreven. Op die manier brengt de ‘foto van de leefomgeving’ in beeld wat de kwaliteit is van de verschillende aspecten van de Boxtelse leefomgeving. Ook laat de ‘foto van de leefomgeving’ zien bij welke leefomgevingsaspecten er nu en in de toekomst problemen en knelpunten optreden en welke autonome trends er daarin te verwachten zijn. Deze informatie vormt belangrijke input voor de Omgevingsvisie. Door tijdig te weten waar knelpunten of problemen zich voordoen kan er in de Omgevingsvisie een keuze gemaakt worden voor nieuw strategisch beleid.

27 maart 2023

BH7677-MI-RP-230327-1129

4

Projectgerelateerd

1.3

Wat wordt er gedaan met de informatie uit de ‘foto van de leefomgeving’?

Zoals hierboven beschreven vormt de ‘foto van de leefomgeving’ de basis voor het OER bij de Omgevingsvisie van de gemeente Boxtel. In het OER wordt het nieuwe beleid uit de Omgevingsvisie getoetst op effecten in termen van kansen op positieve effecten en risico’s op negatieve effecten ten opzichte van de referentielijst. Het OER heeft een abstract karakter en de effecten worden daarom kwalitatief beoordeeld. Door het nieuwe beleid uit de Omgevingsvisie te toetsen in het OER ontstaat een beeld van de te verwachten impact van het nieuwe beleid, inclusief mate van invloed dat het nieuwe (strategische) beleid heeft op autonome trends en ontwikkelingen ten opzichte van het bestaande beleid. In het OER wordt een samenvatting opgenomen van de ‘foto van de leefomgeving’. Basis voor monitoring De horizon voor de Omgevingsvisie is 2040 en het karakter is abstract. Dat maakt dat het nog onduidelijk is hoe het beleid uit de Omgevingsvisie precies wordt uitgevoerd. Daarnaast is er onzekerheid over de implicaties die het beleid op lange termijn heeft voor de fysieke leefomgeving. Daarom is het belangrijk dat er vroegtijdig wordt ingezet op monitoring. Gezien deze onzekerheden is het belangrijk om met monitoring de ‘vinger aan de pols te houden’. Dit wordt gedaan tijdens de periode dat het beleid uitgevoerd wordt.

Op die manier kan er bij eventuele onvoorziene omstandigheden tijdig bijgestuurd worden. Ook voor deze monitoring is het belangrijk om een beeld te hebben van de uitgangssituatie waartegen autonome ontwikkelingen en het optreden van effecten, kansen en risico’s kunnen worden afgezet. Deze beschrijving van de ‘foto van de leefomgeving’ biedt daarom ook een basis voor toekomstige monitoring.

1.4

Hoe sluit de ‘foto van de leefomgeving’ aan op de Omgevingsvisie?

De gemeente Boxtel heeft voorafgaand aan de ‘foto van de leefomgeving’ al gewerkt aan de inhoud van de Omgevingsvisie. Zo is er nagedacht wat de thema’s van de Omgevingsvisie zijn en welke trends en ontwikkelingen er per thema zijn. De vier thema’s uit de Omgevingsvisie zijn te zien in onderstaande figuur.

Figuur 1-1: De vier thema's uit de Omgevingsvisie Boxtel

De gemeente vindt het daarnaast belangrijk dat zoveel mogelijk mensen meedenken met wat er in de Omgevingsvisie komt te staan. Daarom heeft de gemeente inwoners, organisaties en ondernemers gevraagd hoe zij Boxtel in de toekomst zien en wat zij belangrijk vinden, dit noemt de gemeente de droombeelden en kernwaarden. Met de thema’s en de droombeelden en kernwaarden is gewerkt aan ambities. De ambities zijn vastgesteld en laten zien waar de belangrijke opgaven en dilemma’s liggen voor nieuw beleid. 27 maart 2023

BH7677-MI-RP-230327-1129

5

Projectgerelateerd

Met de ‘foto van de leefomgeving’ wordt in beeld gebracht hoe Boxtel er in de huidige situatie en bij uitvoering van bestaand beleid voor staat. De ‘foto van de leefomgeving’ haakt daar zoveel als mogelijk aan op de Omgevingsvisie. Met de concept-ambities is gekeken welke beoordelingsaspecten logischerwijs meegenomen moeten worden in de ‘foto van de leefomgeving’. Deze beoordelingsaspecten hebben een plek gekregen in het beoordelingskader en zijn verder uitgewerkt in criteria. De beoordelingsaspecten zijn ingedeeld bij één van de vier thema’s uit de Omgevingsvisie. Deze ‘foto van de leefomgeving’ volgt qua indeling de thema’s uit de Omgevingsvisie.

Figuur 1-2: Thema’s uit de Omgevingsvisie Boxtel

27 maart 2023

BH7677-MI-RP-230327-1129

6

Projectgerelateerd

1.5

Hoe is de ‘foto van de leefomgeving’ gemaakt?

Het beoordelingskader De kwaliteiten van de leefomgeving en de effecten van de Omgevingsvisie worden in beeld gebracht aan de hand van het beoordelingskader (zie tabel 1-1). Het beoordelingskader volgt de brede en integrale benadering uit de Omgevingswet [Aan de slag met de Omgevingswet, 2019]. Dit betekent dat naast de thema’s binnen de fysieke leefomgeving het beoordelingskader ook sociale en economische thema’s bevat. Het beoordelingskader voor Boxtel staat in onderstaande tabel. In de Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) is een eerste versie van het beoordelingskader gepubliceerd. Onderstaand beoordelingskader is ten opzichte van de NRD verder aangescherpt, waarbij sommige beoordelingsaspecten zijn opgesplitst, samengevoegd of toegevoegd. Aanleiding hiervoor was de aanscherping van de ambities in het proces van de Omgevingsvisie. Deze ambities zijn niet meegewogen in deze ‘foto van de leefomgeving’, waarin de referentiesituatie beschreven is. Tabel 1-1: Beoordelingskader zoals gehanteerd in deze ‘foto van de leefomgeving’

Hoofdthema

Sub-thema

Verbindend netwerk

Bereikbaarheid

Krachtige economie

Inclusieve duurzaamheid

Iedereen kan mee doen

Openbaar vervoer Arbeidsmarkt Vestigingsklimaat Kennis en innovatie Toerisme en recreatie Duurzame landbouw Afval en grondstoffen Energie- en warmtetransitie Klimaatadaptatie (wateroverlast, hitte en droogte) Bodem, water en ondergrond Natuur

Aangenaam leven

Landschap, cultuurhistorie, erfgoed en archeologie Veiligheid Milieu Gezondheid Wonen en voorzieningen

Beoordelingsaspecten

Maatschappelijke deelname Fiets- en wandelnetwerk, duurzame en slimme mobiliteit, doorstroming en bereikbaarheid Ontsluitingskwaliteit OV Werkgelegenheid en arbeidsmarkt Werklocaties Kennis en innovatie Toerisme en recreatie Duurzame landbouw Circulariteit Duurzame energieopwekking, duurzame woningen, energiebesparing Wateroverlast, hitte, droogte Bodemkwaliteit, oppervlaktewater, grondwater Beschermde natuur (N2000), Natuurnetwerk Brabant en ecologische verbindingszones, biodiversiteit, groene leefomgeving Landschap, cultuurhistorie, erfgoed en archeologie Omgevingsveiligheid, verkeersveiligheid, sociale veiligheid Geurhinder, geluidhinder, luchtkwaliteit Beweegvriendelijke leefomgeving Passend woningaanbod, passend voorzieningenaanbod.

Definitie beoordelingsaspecten In het beoordelingskader zijn per thema en sub-thema beoordelingsaspecten opgenomen. Per beoordelingsaspect is een beoordelingscriterium gedefinieerd. Voor de invulling van het beoordelingscriterium kunnen meerdere indicatoren gebruikt zijn.

27 maart 2023

BH7677-MI-RP-230327-1129

7

Projectgerelateerd

Voorbeeld beoordelingsaspect, -criterium en indicatoren Binnen het thema ‘gezondheid’ is het beoordelingsaspect ‘beweegvriendelijke leefomgeving’. Het beoordelingscriterium daarbij is de mate van een de beweegvriendelijkheid van de leefomgeving. De gebruikte indicatoren bij het beoordelen van dit criterium is de mate van beweegvriendelijkheid van de leefomgeving op basis van de indicator van het RIVM. Deze indicator laat per gemeente zien hoe de publieke ruimte in de fysieke woonomgeving scoort op de mogelijkheid voor mensen om te bewegen en te sporten. De indicator wordt bepaald door vier deelindicatoren: sportaccommodaties, sport- en speelplekken, recreatief groen- en blauw, nabijheid van voorzieningen. Voor elk beoordelingsaspect wordt de huidige situatie en autonome ontwikkeling beschreven. Op basis daarvan wordt er een conclusie getrokken over hoe het gesteld is met de kwaliteit van de leefomgeving. Dit wordt het kwaliteitsniveau genoemd. Belangrijk daarbij is de waardering van de kwaliteit van de leefomgeving. Aan de hand van de beoordelingsaspecten zijn de leefomgevingskwaliteiten navolgbaar en reproduceerbaar. Resultaten van beoordeling: kwaliteitsniveaus De beoordeling van de aspecten resulteert per aspect in een kwaliteitsniveau: groen, oranje of rood. Per aspect is een schaallat gedefinieerd voor de toekenning van een kwaliteitsniveau.

In het algemeen geldt: bij kwaliteitsniveau groen is sprake van een overwegend goede kwaliteit, er is geen sprake van overschrijding van wettelijke of beleidsnormen, knelpunten of anderszins. Bij rood is sprake van overwegend slechte kwaliteit, dat wil zeggen: er is sprake van overschrijding van normen of knelpunten. Bij oranje is er in zijn algemeenheid sprake van risico op normoverschrijding of knelpunten, de kwaliteit zit dan tussen groen en rood in. Voor het zo objectief, navolgbaar en reproduceerbaar mogelijk toekennen van kwaliteitsniveaus zijn twee aspecten bepalend: a) Beschikbare informatie en de status daarvan; b) Beschikbare referentiewaarde voor het definiëren van kwaliteitsniveau groen, oranje, rood. Per beoordelingsaspect is een schaallat voor de kwaliteitsniveaus gedefinieerd op basis van bovenstaande twee aspecten. De schaallat is gebaseerd op indicatoren die het meest tot de kern van het beoordelingsaspect behoren en waar goede informatie beschikbaar voor is om er een kwaliteitsniveau aan toe te kennen. Het kan voorkomen dat er indicatoren zijn bij een beoordelingsaspect die wel in de beschrijving van de huidige situatie terugkomen, maar niet expliciet in de schaallat voor het kwaliteitsniveau.

In dat geval behoort de indicator niet tot de kern van het beoordelingsaspect en/of is de beschikbare informatie niet voldoende geschikt om het te vertalen naar een schaallat. In enkele gevallen is er te weinig informatie aanwezig om een goede schaallat te maken, in dat geval is het beoordelingsaspect kwalitatief ingevuld zonder dat er een score aan toegekend is. Beschikbare informatie en status daarvan Hierbij is onderscheid in: 1) Kwantitatieve informatie: dit betreft cijfermatige informatie, bijvoorbeeld data uit rekenmodellen of meetgegevens. 2) Kwalitatieve informatie: dit betreft niet-cijfermatige informatie, bijvoorbeeld kaartmateriaal met landschapstypen. 3) Expert-judgement: in dit geval is er geen kwantitatieve of kwalitatieve informatie beschikbaar en wordt teruggevallen op het oordeel van een specialist.

27 maart 2023

BH7677-MI-RP-230327-1129

8

Projectgerelateerd

Over het algemeen geldt dat kwantitatieve informatie het meest objectief, navolgbaar en reproduceerbaar is, en expert-judgement het minst. Kwalitatieve informatie zit er tussenin. Er is daarom gestreefd om de beoordeling zoveel mogelijk op basis van kwantitatieve informatie te baseren. Bij aspecten waar dat niet beschikbaar is, is teruggevallen op kwalitatieve informatie. Daar waar ook geen kwalitatieve informatie beschikbaar is, is teruggevallen op expert-judgement. Bronvermelding De leefomgevingskwaliteiten voor de huidige situatie en de autonome ontwikkeling zijn in beeld gebracht op basis van beschikbare (cijfermatige en kwalitatieve) informatie bij de gemeente Boxtel, de provincie Noord-Brabant, de GGD Hart voor Brabant, Waterschap De Dommel en openbare bronnen. Per thema en beoordelingsaspect is in de navolgende hoofdstukken aangegeven welke bronnen specifiek zijn gebruikt. In de beschouwing van de autonome ontwikkeling zijn de gevolgen van verschillende trends en ontwikkelingen voor de verschillende beoordelingsaspecten meegewogen, zoals technologische ontwikkelingen (zoals in mobiliteit en digitalisering), maatschappelijke ontwikkelingen (zoals ontwikkeling van de economie en het aantal huishoudens) en andere autonome trends die de kwaliteit van de fysieke leefomgeving beïnvloeden (zoals klimaatverandering).

Ook is meegewogen wat de verwachte invloed is als het bestaande beleid wordt voortgezet. Waar mogelijk worden belangrijke onzekerheden expliciet benoemd (denk bijvoorbeeld aan de ontwikkeling van schone, emissieloze voertuigtechnologie). Beschikbare referentiewaarde voor het definiëren van groen, oranje, rood Onder referentiewaarde wordt hier verstaan een waarde waaraan een kwaliteitsniveau wordt gerelateerd. Hierbij is onderscheid gemaakt in: 1) Wettelijke normen; 2) Vastgestelde beleidsnormen of -doelstellingen; 3) Advieswaarden van instituten (bijvoorbeeld GGD, RIVM, WHO); 4) Vraag versus aanbod (vanuit maatschappij, markt); 5) Benchmark ten opzichte van gemeentelijke doelstellingen/ambities; 6) Benchmark ten opzichte van landelijk gemiddelde, tijdreeksen (ontwikkelingen van de indicator over de afgelopen tijd) en geografische vergelijkingen (cijfers en trends van vergelijkbare gemeenten of de provincie Noord-Brabant); 7) Expert judgement. Bovenstaande opsomming moet als rangorde gezien worden in objectiviteit, navolgbaarheid en reproduceerbaarheid. Per beoordelingsaspect is deze rangorde afgelopen als een ladder, te beginnen bij 1 en eindigen bij 7. Als er wettelijke normen beschikbaar zijn, zijn die gehanteerd. Bij afwezigheid van wettelijke normen is teruggevallen op vastgestelde beleidsnormen en zo verder.

Daar waar geen enkele andere referentie beschikbaar is om een kwaliteitsniveau aan te relateren, is teruggevallen op expertjudgement. In de hoofdstukken met de resultaten van de beoordeling zijn telkens aan het begin de gehanteerde informatie en referentiewaarde gedefinieerd.

27 maart 2023

BH7677-MI-RP-230327-1129

9

Projectgerelateerd

Voorbeeld schaallat kwaliteitsniveau: luchtkwaliteit Binnen het thema ‘aangenaam leven’ en sub-thema ‘milieu’ is één van de beoordelingsaspecten ‘luchtkwaliteit’. Het beoordelingscriterium daarbij is de concentratie van en blootstelling aan fijnstof (PM10, PM2,5) en stikstofdioxide (NO2). Beschikbare informatie: kwantitatief, concentratiekaarten op basis van modelberekeningen. Referentiewaarde: wettelijke normen (grenswaarden Wet milieubeheer) en gezondheidskundige advieswaarden (WHO). Hiermee is voor dit aspect kwantitatieve informatie beschikbaar en wettelijke normen en gezondheidskundige advieswaarden als referentiewaarden voor de definitie van kwaliteitsniveaus. Op basis hiervan is de onderstaande schaallat voor kwaliteitsniveaus toegekend. Kwaliteitsniveau Groen Oranje Rood

Luchtkwaliteit Wettelijke grenswaarden worden overal behaald en WHO-advieswaarden worden (zo goed als) overal behaald. Wettelijke grenswaarden worden overal of bijna overal behaald, WHO-advieswaarden worden niet gehaald Op meerdere locaties worden wettelijke grenswaarden overschreden.

Op basis van de beschikbare kwantitatieve informatie en de gedefinieerde schaallat is het kwaliteitsniveau toegekend voor de huidige situatie en de autonome ontwikkeling. Het toegekende kwaliteitsniveau is een gemeentebreed beeld, daar waar er specifieke relevante afwijkingen zijn van het gemeente brede beeld wordt dat in de onderbouwende beschrijving benoemd. De toegekende kwaliteitsniveaus zijn voor alle beoordelingsaspecten in het Rad van de leefomgeving toegekend, zoals onderstaand weergegeven. Figuur 1-3: Algemene schaallat van de indicatoren zoals visueel weergegeven in een uitsnede van het Rad van de leefomgeving.

Waardering autonome ontwikkeling Bij de beschouwing van indicatoren is een waardering gegeven aan de autonome ontwikkeling, op basis van een kwalitatieve inschatting van ontwikkelingen die optreden als gevolg van: • De mate waarin autonome trends en ontwikkelingen leiden tot een vooruitgang of achteruitgang van de huidige situatie, zoals demografische veranderingen, klimaatveranderingen en veranderingen in de woningmarkt. • De mate waarin voortzetting van bestaand (gemeentelijk) beleid leidt tot een vooruitgang of achteruitgang. • De mate waarin besluiten over plannen, programma’s en projecten die worden geïnitieerd door andere partijen zoals het Rijk, Rijkswaterstaat, het Waterschap De Dommel en omliggende gemeenten leidt tot een vooruitgang of achteruitgang.

27 maart 2023

BH7677-MI-RP-230327-1129

10

Projectgerelateerd

Toekomstjaar autonome ontwikkeling De Omgevingsvisie Boxtel is gericht op 2040. Omdat de meeste beschikbare informatie over autonome trends of prognoses voor leefomgevingsaspecten niet verder gaan dan 2030 of omdat de onzekerheidsmarge na 2030 groot wordt, is in het OER 2030 in beginsel als toekomstjaar gehanteerd. Aanvullend is een doorkijk gegeven richting 2040.

1.6

Welke wetten, regels en beleid worden meegenomen in de ‘foto van de leefomgeving’?

Bij het opstellen van de Omgevingsvisie is rekening gehouden met regelgeving en beleid van andere overheden. Daarbij gaat het om beleid en besluiten die onderdeel zijn van de volgende plannen en programma’s: • Europese regelgeving: M.e.r.-richtlijn, Vogel- en Habitatrichtlijn, NEC-richtlijn, Kaderrichtlijn water, Richtlijn luchtkwaliteit, Europese Richtlijn Overstromingsrisico’s, Nederlandse Richtlijn Bodembescherming (NRB), Verdrag van Malta, Verdrag van Granada, Richtlijnen trillingen. • Nationale regelgeving en beleid: o Wetten: Wet ruimtelijke ordening (Wro), Wet natuurbescherming (Wnb), Wet ammoniak en veehouderij (Wav), Wet geurhinder en veehouderij (Wgv), Wet milieubeheer (Wm), Waterwet, Wet geluidhinder (Wgh), Erfgoedwet 2016, Wet archeologische monumentenzorg (Wamz), Wet bodembescherming (Wbb); o Besluiten: Besluit ruimtelijke ordening (Bro), Besluit algemene regels ruimtelijke ordening en Regeling algemene regels ruimtelijke ordening (Barro en Rarro), Besluit huisvesting ammoniak en veehouderijen (Amvb Huisvesting), Besluit externe veiligheid inrichtingen milieubeheer (Bevi, Revi), Besluit externe veiligheid buisleidingen (Bevb, Revb), Besluit externe veiligheid Transport (Bevt, Revt), Besluit bodemkwaliteit (Bbk), Besluit Kwaliteitseisen en Monitoring Water (BKMW); o Nota’s: Nationale Omgevingsvisie (NOVI), Nationaal waterplan 2016-2021, Structuurvisie buisleidingen

(2012-2035), Waterbeleid 21e Eeuw, Klimaatakkoord, regionaal energieakkoord, Energieakkoord. • Regionaal: Interim Omgevingsverordening Noord-Brabant (2022), Cultuurhistorische Waardenkaart (CHW), Energieagenda 2019-2030, Beleidskader Mobiliteit Koers 2030, Brabants verkeersveiligheidsplan 2020-2024, concept-RES regio Noordoost-Brabant. • Gemeentelijk: Visie en uitvoeringsprogramma bezoekerseconomie Boxtel 2022, Gemeentelijk verkeers- en vervoersplan 2008-2020, Buitengebied 2011, Verordening Geurhinder en Veehouderij 2014, Visie Duurzaamheid Boxtel 2030, Visie zonne- en windenergie, Verordening Sociaal Domein 2021, Beleidsvisie externe veiligheid 2010, Nota bodembeheer 2019-2024, Transitievisie warmte 2021, Uitvoeringsprogramma warmtetransitie 2023.

27 maart 2023

BH7677-MI-RP-230327-1129

11

Projectgerelateerd

1.7

Wat wordt er al ontwikkeld in de gemeente?

Op dit moment vinden er ook ruimtelijke ontwikkelingen plaats in de gemeente Boxtel of zijn deze vastgesteld. Dit is relevant om mee te nemen omdat het onderdeel uitmaakt van de autonome ontwikkeling. Het gaat om de volgende relevante fysiek ruimtelijke ingrepen: • Bouw van in totaal 565 tot 597 verschillende type woningen verspreid over de kernen in de gemeente Boxtel [Gemeente Boxtel, 2022e] o 482 woningen aan de Heem van Selis o 72 woningen op de Lindenlust en Lange Linden o 3 woningen aan de Munselde Hoeve 34-36 (halfhard plan) o 18 woningen en 11 appartementen aan de Kerkheiseweg-Zonneweide West (halfhard plan) o 11 seniorenwoningen aan de Pastorie Vendelstraat • Reconstructie van de Bosscheweg • Sluiting van de dubbel spoorwegovergang aan de Tongersestraat • Verbindingsweg Ladonk-Kapelweg • Herinrichting rijbanen en kruispunten aan de Keulsebaan • Aanleg van een fietsonderdoorgang aan de Tongersestraat • Aanpassing van een spoorwegovergang aan de Runsdijk • Ontwikkeling van GreenTech Park Brabant

27 maart 2023

BH7677-MI-RP-230327-1129

12

Projectgerelateerd

2

Het ‘rad van de leefomgeving’

De resultaten van de foto van de leefomgeving zijn samengevat weergegeven in het Rad van de leefomgeving Boxtel (zie onderstaand figuur). De witte lijn geeft de huidige situatie weer, de witte stippellijn de autonome ontwikkeling in 2030. Het verschil tussen de autonome ontwikkeling en de huidige situatie geeft weer in hoeverre er sprake is van een negatieve of positieve autonome trend voor de verschillende indicatoren. De positie van de lijnen in het Rad (de witte lijn en de blauwe stippellijn) is per indicator bepaald aan de hand van de definitie en de gehanteerde schaallat voor de waardering van de huidige en autonome situatie, zoals in de hoofdstukken per thema en beoordelingsaspect beschreven en verantwoord is. Onderstaand worden voor de huidige situatie en de autonome ontwikkelingen beknopte samenvattingen gegeven. De volgende hoofdstukken bevatten de volledige beschrijvingen voor alle beoordelingsaspecten.

Figuur 2-1: Rad van de leefomgeving gemeente Boxtel 27 maart 2023

BH7677-MI-RP-230327-1129

13

Projectgerelateerd

2.1

Wat blijkt er uit de ‘foto van de leefomgeving’?

Huidige situatie: wisselend kwaliteitsbeeld De huidige staat van de fysieke leefomgeving in Boxtel laat een wisselend beeld zien. Vooral voor de aspecten maatschappelijke deelname, duurzame woningen en verkeersveiligheid staat de fysieke leefomgeving er op dit moment over het algemeen goed voor (‘groen’). Leefomgevingsaspecten met een laag kwaliteitsniveau (‘rood’) zijn fiets- en wandelnetwerk, duurzame en slimme mobiliteit, duurzame energieopwekking, broeikasgassen, wateroverlast, beschermde natuur (Natura 2000) en geluidhinder. Autonome ontwikkeling 2030: negatieve en positieve trends De autonome ontwikkeling in Boxtel laat wisselende trends zien in de kwaliteit van de leefomgeving. Bij fiets- en wandelnetwerk en duurzame en slimme mobiliteit is ook in 2030 nog sprake van een tekortschietend kwaliteitsniveau, naar verwachting op hetzelfde niveau als in of verslechterend ten opzichte van de huidige situatie (kwaliteitsniveau ‘rood’). Voor de aspecten duurzame energieopwekking, broeikasgassen en geluidhinder zijn positieve autonome trends te verwachten, maar niet voldoende om ‘uit het rood’ te komen. Vanuit het belang van de kwaliteit van de leefomgeving liggen bij bovengenoemde aspecten belangrijke opgaven voor de Omgevingsvisie. De locaties van deze knelpunten zijn verder toegelicht in hoofdstuk 2.2.

De aspecten werkgelegenheid en arbeidsmarkt, hitte, beweegvriendelijke leefomgeving, passend woningaanbod en passend voorzieningenaanbod zijn in de huidige situatie beoordeeld met kwaliteitsniveau ‘oranje’ maar laten autonoom een verslechterende trend zien. Ook voor deze aspecten liggen belangrijke opgaven voor de Omgevingsvisie. Deze aspecten zijn dan ook verder toegelicht in hoofdstuk 2.2. Daarentegen zijn de aspecten wateroverlast en beschermde natuur (N2000) in de huidige situatie beoordeeld met kwaliteitsniveau ‘rood’, maar is de verwachting dat deze autonoom verbeteren naar kwaliteitsniveau ‘oranje’. De aspecten ontsluitingskwaliteit OV, droogte, oppervlaktewater, biodiversiteit, groene leefomgeving, sociale veiligheid en geurhinder zijn in de huidige situatie beoordeeld met kwaliteitsniveau ‘oranje’, maar laten autonoom geen verandering zien. De aspecten omgevingsveiligheid, doorstroming en bereikbaarheid en luchtkwaliteit zijn in de huidige situatie beoordeeld met kwaliteitsniveau ‘oranje’ en laten autonoom een verbetering binnen ‘oranje’ zien. Het aspect werklocaties laat autonoom een verbetering van ‘oranje’ naar ‘groen’ zien. De aspecten maatschappelijke deelname, duurzame woningen en verkeersveiligheid zijn in de huidige situatie beoordeeld met kwaliteitsniveau ‘groen’ en blijven autonoom gelijk of laten een verbetering binnen ‘groen’ zien.

27 maart 2023

BH7677-MI-RP-230327-1129

14

Projectgerelateerd

2.2

Aandachtspunten voor verdere uitwerking van de Omgevingsvisie

De beoordelingsaspecten die in de huidige situatie en autonome ontwikkeling beoordeeld zijn met kwaliteitsniveau ‘rood’ en ‘oranje met verslechterende trend’ zijn aangemerkt als knelpunt en aandachtspunt. Vanuit het belang van de kwaliteit van de leefomgeving liggen bij deze aspecten belangrijke opgaven voor de Omgevingsvisie. De aspecten waar het om gaat en het specifieke aandachtspunt zijn hieronder omschreven. Figuur 2-2 geeft een deel van deze aspecten visueel weer in een knelpuntenkaart. Voor sommige aspecten geldt dat deze niet ruimtelijk-specifiek te maken zijn, doordat er geen locatiespecifieke informatie is of omdat het een gemeentebreed aspect is (bijv. broeikasgassen).

Figuur 2-2: Knelpuntenkaart gemeente Boxtel

27 maart 2023

BH7677-MI-RP-230327-1129

15

Projectgerelateerd

Knelpunten Knelpunten zijn de aspecten die in de huidige situatie beoordeeld zijn met kwaliteitsniveau ‘rood’ en autonoom in het ‘rood’ blijven Fiets- en wandelnetwerk In het fietsnetwerk in de gemeente ontbreken op dit moment verbindende schakels. Deze zijn in de kaart aangegeven. Daarnaast ervaren gebruikers de kwaliteit van fietspaden slechter dan landelijk gemiddeld. Dit is niet ruimtelijk-specifiek te maken en is daarom niet in op de kaart weergeven. Duurzame en slimme mobiliteit Het aantal deelauto’s en elektrische auto’s blijft in de gemeente Boxtel achter op het gemiddelde in de provincie Noord-Brabant. Dit aspect is een gemeentebreed aspect en is niet ruimtelijk- specifiek te maken. Duurzame energieopwekking Het percentage duurzaam opgewekte energie ligt lager dan het landelijk gemiddelde en voldoet nog niet aan de doelstelling vanuit de EU. Dit aspect is een gemeentebreed aspect en is niet ruimtelijk- specifiek te maken. Broeikasgassen De gemeente Boxtel voldoet nog niet aan de gestelde reductiedoelen uit de Klimaatwet. Het aspect broeikasgassen is een gemeentebreed aspect en daardoor niet ruimtelijk-specifiek te maken. Geluidhinder De aanwezigheid van het spoor en de A2 zijn een bron van geluid. Daarnaast zijn er ook provinciale en lokale wegen in Boxtel waar rondom geluidhinder kan worden ervaren. Deze locaties zijn aangegeven op de kaart.

Aandachtspunten Aandachtspunten zijn de aspecten die in de huidige situatie beoordeeld zijn met kwaliteitsniveau ‘rood’ en autonoom verbeteren naar ‘oranje’ of in de huidige situatie beoordeeld zijn met kwaliteitsniveau ‘oranje’ en autonoom verslechteren binnen ‘oranje’ of naar ‘rood’. Werkgelegenheid en arbeidsmarkt Het aantal banen in Boxtel ligt lager dan het gemiddelde in de provincie Noord-Brabant. Het aspect werkgelegenheid en arbeidsmarkt is een gemeentebreed aspect en daardoor niet ruimtelijk-specifiek te maken. Wateroverlast Met name in de bebouwde kom van de kernen in de gemeente Boxtel zijn er tijdens extreme regenbuien locaties waar sprake is of kan zijn van wateroverlast. Dit hangt samen met het percentage verhard oppervlak in de bebouwde kom. Deze locaties zijn aangegeven op de kaart. Hitte Hittestress wordt veroorzaakt door een groot percentage verhard oppervlakte. In gebieden waar kwetsbare functies aanwezig zijn (zoals verzorgingstehuizen) kan dit een groot probleem vormen. De aandachtsgebieden voor hittestress zijn weergeven in Figuur 2-2.

27 maart 2023

BH7677-MI-RP-230327-1129

16

Projectgerelateerd

Beschermde natuur (Natura 2000) Natura 2000-gebieden in de omgeving van de gemeente Boxtel voldoen op dit moment nog niet aan de gewenste staat van instandhouding. Daarnaast zijn deze gevoelig voor stikstofuitstoot. In de kaart is het Natura 2000-gebied Kampina & Oisterwijkse Vennen opgenomen omdat dit gebied binnen de gemeentegrens van Boxtel ligt. Omgevingsveiligheid In de gemeente Boxtel ligt een groot aantal (beperkt) kwetsbare gebouwen binnen de aandachtsgebieden voor brand en explosie van verschillende risicobronnen ligt. Daarnaast ligt er een kwetsbaar gebouw binnen de PR10-6 per jaar contour van Vion Boxtel B.V.. Deze locaties zijn aangegeven op de kaart. Beweegvriendelijke leefomgeving De gemeente Boxtel blijft met name achter op het landelijk gemiddelde qua speelplekken en recreatief groen-blauw. Dit aspect is een gemeentebreed aspect en is niet ruimtelijk- specifiek te maken. Passend voorzieningenaanbod In de gemeente Boxtel is de gemiddelde afstand naar bepaalde voorzieningen groter dan gemiddeld genomen in de provincie Noord-Brabant. Het gaat met name om horecavoorzieningen en winkels, culturele voorzieningen en voorzieningen voor gezondheid en welzijn. Dit aspect is een gemeentebreed aspect en is niet ruimtelijk- specifiek te maken.

Naast bovenstaande aandachtspunten geldt dat de aspecten ontsluitingskwaliteit OV, droogte, oppervlaktewater, biodiversiteit, groene leefomgeving, sociale veiligheid en geurhinder in de huidige situatie beoordeeld zijn met kwaliteitsniveau ‘oranje’ en autonoom geen verbetering of verslechtering laten zien. Ook hier ligt een opgave voor de Omgevingsvisie. Deze aspecten zijn niet in bovenstaand Figuur 2-2 weergeven.

27 maart 2023

BH7677-MI-RP-230327-1129

17

Projectgerelateerd

3

Thema ‘verbindend netwerk’

In onderstaande tabel is een samenvatting van de beoordelingen van de huidige situatie en autonome ontwikkelingen van de aspecten binnen het thema ‘verbindend netwerk’. Subthema Iedereen kan mee doen

Bereikbaarheid

Openbaar vervoer

Aspect

Kwaliteitsniveau Huidige situatie

Autonome ontwikkeling

Maatschappelijke deelname

↗

Fiets- en wandelnetwerk

=

Duurzame en slimme mobiliteit

=

Doorstroming en bereikbaarheid

↗

Ontsluitingskwaliteit OV

=

3.1

Iedereen kan meedoen

3.1.1

Maatschappelijke deelname

Indicatoren en kwaliteitsniveaus Maatschappelijke deelname

Status gebruikte informatie

Beschikbare referentiewaarden

Kwantitatief • Het percentage inwoners dat vrijwilligerswerk doet [GGD, 2020] • Het percentage inwoners dat sociale cohesie ervaart [GGD, 2020] • Het percentage mantelzorgers [GGD, 2020] • Het percentage inwoners dat eenzaamheid ervaart [GGD, 2020] • Het percentage inwoners dat lid is van een (sport)vereniging of -club [GGD, 2020] Benchmark van het percentage inwoners dat vrijwilligerswerk doet, het percentage inwoners dat sociale cohesie ervaart, het percentage mantelzorgers, het percentage inwoners dat eenzaamheid ervaart en het percentage inwoners dat lid is van een (sport)vereniging of -club in vergelijking met het provinciale gemiddelde.

Schaallat kwaliteitsniveaus

Groen

Oranje

Rood

27 maart 2023

Het percentage inwoners dat vrijwilligerswerk doet is in Boxtel hoger dan het provinciale gemiddelde en het percentage inwoners dat veel sociale cohesie ervaart is in Boxtel hoger dan het provinciale gemiddelde, en het percentage mantelzorgers is in Boxtel hoger dan het provinciale gemiddelde en het percentage inwoners dat eenzaamheid ervaart is in Boxtel lager dan het provinciale gemiddelde en het percentage inwoners dat lid is van een (sport)vereniging of -club is in Boxtel hoger dan het provinciale gemiddelde. Het percentage inwoners dat vrijwilligerswerk doet is in Boxtel vrijwel gelijk aan provinciale gemiddelde en het percentage inwoners dat veel sociale cohesie ervaart is in Boxtel vrijwel gelijk aan provinciale gemiddelde en het percentage mantelzorgers is in Boxtel vrijwel gelijk aan provinciale gemiddelde en het percentage inwoners dat eenzaamheid ervaart is in Boxtel vrijwel gelijk aan het provinciale gemiddelde en het percentage inwoners dat lid is van een (sport)vereniging of -club is in Boxtel vrijwel gelijk aan het provinciale gemiddelde.

Het percentage inwoners dat vrijwilligerswerk doet is in Boxtel lager dan het provinciale gemiddelde en het percentage inwoners dat veel sociale cohesie ervaart is in Boxtel lager dan het provinciale gemiddelde en het percentage mantelzorgers is in Boxtel lager dan provinciale gemiddelde en het percentage inwoners dat eenzaamheid ervaart is in Boxtel hoger dan het provinciale gemiddelde en het percentage inwoners dat lid is van een (sport)vereniging of -club is in Boxtel lager dan het provinciale gemiddelde.

BH7677-MI-RP-230327-1129

18

Projectgerelateerd

Huidige situatie Maatschappelijke participatie houdt in dat inwoners actief meedoen aan het maatschappelijke leven, als leerling, werknemer, ondernemer, vrijwilliger of mantelzorger. Mensen met gezondheidsproblemen doen over het algemeen minder mee aan de maatschappij dan gezonde mensen. Ze kunnen bijvoorbeeld niet werken of raken in een sociaal isolement. Andersom kan meedoen aan de maatschappij een positief effect hebben op gezondheid. Dat geldt bijvoorbeeld voor school en werk. Daarnaast hebben sociale contacten een positieve invloed op de gezondheid [RIVM, 2021]. Onderstaande Tabel 3-1 geeft voor verschillende indicatoren behorende tot maatschappelijke participatie weer welk percentage volwassenen met de desbetreffende indicator te maken heeft. Deze percentages zijn afgezet tegen het gemiddelde van de provincie Noord-Brabant. De uitkomsten uit deze tabel worden vervolgens verder toegelicht. Vrijwilligerswerk Vrijwilligerswerk is werk dat men onbetaald en onverplicht doet, voor anderen of voor de samenleving. In de gemeente Boxtel is het percentage vrijwilligers hoger dan het provinciaal gemiddelde. Inwoners in de leeftijdscategorie 65+ doen zowel in Boxtel als provinciaal gezien meer vrijwilligerswerk dan volwassenen tot 65 jaar [GGD, 2020]. Sociale cohesie Sociale cohesie duidt op de mate van samenhang en verbondenheid binnen een bepaalde groep mensen.

In Boxtel is de mate van sociale cohesie vrijwel gelijk aan die van het provinciale gemiddelde. Inwoners in de leeftijdscategorie 65+ ervaren meer sociale cohesie dan volwassenen tot 65 jaar [GGD, 2020]. Eenzaamheid Eenzaamheid komt in de gemeente Boxtel minder vaak voor dan in de provincie Noord-Brabant. Dit geldt voor zowel volwassenen tot 65 jaar als volwassenen van 65+ jaar. Wel geldt dat voor deze laatste groep het gevoel van eenzaamheid een stuk hoger is dan voor de eerste groep [GGD, 2020]. Lidmaatschap (sport)vereniging of -club In de gemeente Boxtel zijn volwassenen vaker lid van een (sport)vereniging of -club dan in de provincie Noord-Brabant. Dit geldt voor zowel volwassenen tot 65 jaar als volwassenen van 65+ jaar. Volwassenen van 65+ jaar zijn vaker lid van een vereniging of club dan volwassenen tot 65 jaar. Er is een afnemende trend te zien in het percentage volwassenen dat lid is van een vereniging of club. Mantelzorg Mantelzorg is onbetaalde en vaak langdurige zorg voor zieke familieleden of vrienden. Het percentage volwassenen dat mantelzorg geeft is in Boxtel iets hoger dan het provinciaal gemiddelde. Het percentage volwassenen in Boxtel dat zich tamelijk zwaar belast voelt door het geven van mantelzorg is gelijk [GGD, 2020].

Jeugdigen met jeugdhulp Jeugdhulp is hulpverlening die bestemd is voor jongeren met problemen, veelal in de vorm van het bieden van bescherming en opvang, of van extra begeleiding en opvoeding. In de gemeente Boxtel zijn er gemiddeld minder jeugdigen met jeugdhulp in vergelijking met het provinciaal gemiddelde. Alleen het percentage jongeren met jeugdhulp met verblijf is iets hoger dan het gemiddelde in de provincie NoordBrabant [CBS, 2021a]. De jeugdinstelling De la Salle/Koraal is gevestigd in Boxtel.

27 maart 2023

BH7677-MI-RP-230327-1129

19

Projectgerelateerd

Tabel 3-1: Maatschappelijke participatie in de gemeente Boxtel ten opzichte van de provincie Noord-Brabant in 2020 [CBS, 2021a; GGD, 2020]. Indicator Vrijwilligerswerk

Sociale cohesie

Eenzaamheid

Lidmaatschap (sport)vereniging of -club

Mantelzorg

Jeugdigen met jeugdhulp

Gemeente Boxtel

Provincie Noord-Brabant

Percentage volwassenen (18-64 jaar)

26%

24%

Percentage volwassenen (65+ jaar)

34%

29%

Percentage volwassenen dat veel sociale cohesie ervaart (19-64 jaar)

15%

13%

Percentage volwassenen dat sociale cohesie ervaart (65+ jaar)

21%

20%

Percentage volwassenen dat eenzaam is (18-64 jaar)

38%

43%

Percentage ouderen dat eenzaam is (65+ jaar)

46%

48%

Percentage volwassenen dat lid is van een (sport)vereniging of club (18-64 jaar)

56%

50%

Percentage volwassenen dat lid is van een (sport)vereniging of club (65+ jaar)

66%

58%

Percentage volwassenen dat mantelzorg geeft (18+ jaar)

17%

15%

Voelt zich tamelijk zwaar belast door het geven van mantelzorg (18+ jaar)

2%

2%

Percentage jongeren met jeugdzorg in natura (in 2021)

9,4%

10,1%

Percentage jongeren met jeugdhulp in natura (in 2021)

9,2%

9,9%

Percentage jongeren met jeugdhulp zonder verblijf (in 2021)

8,9%

9,5%

Percentage jongeren met jeugdhulp met verblijf (in 2021)

0,9%

0,8%

Percentage jongeren in jeugdbescherming (in 2021)

1,0%

1,1%

Percentage jongeren in jeugdreclassering (in 2021)

0,2%

0,3%

Omschrijving

Conclusie De huidige situatie is beoordeeld met kwaliteitsniveau ‘groen’, omdat de gemeente Boxtel op bijna alle indicatoren beter scoort dan de provincie Noord-Brabant. Autonome ontwikkeling De Gemeente Boxtel zet met het beleid Integrale Verordening Sociaal Domein 2021 in op maatschappelijke indicatoren [Gemeente Boxtel, 2021a]. Hieronder wordt per indicator omschreven wat specifiek vigerend beleid is. Vrijwilligerswerk De Gemeente Boxtel heeft geen beleid opgesteld in het kader van vrijwilligerswerk. Wel heeft de gemeente een website ingericht dat als informatiepunt dient voor alle vragen met betrekking tot vrijwilligerswerk. Deze wordt uitgevoerd door maatschappelijk partners van de Gemeente Boxtel, die hiervoor subsidie ontvangen. Om subsidie te ontvangen, heeft de Gemeente Boxtel het volgende doel meegegeven aan de maatschappelijk partners: het ondersteunen van actieve vrijwilligersorganisaties en het vrijwilligerswerk dat binnen de wijken en kernen wordt gedaan.

27 maart 2023

BH7677-MI-RP-230327-1129

20

Projectgerelateerd

Sociale cohesie De Stichting Wijkorgaan Boxtel Oost is opgericht om de leefbaarheid en de sociale cohesie in de wijk Boxtel Oost te verhogen. Deze stichting werkt samen met de inwoners van Boxtel Oost en stimuleert en faciliteert de initiatieven die uit de wijk naar voren komen. Dit met de gedachte: de leefbaarheid kan enkel verhoogd worden als de bewoners daar zélf een bijdrage aan kunnen leveren. Eenzaamheid Ondanks dat de eenzaamheid onder 65+’ers in de gemeente Boxtel (46%) iets lager is dan het NoordBrabants gemiddelde (48%), is nog steeds bijna de helft van de 65+’ers in Boxtel eenzaam. De Gemeente Boxtel linkt dergelijke cijfers aan andere maatschappelijke problemen, zoals hittestress. Ouderen (75+) kunnen bij eenzaamheid bijvoorbeeld sneller slachtoffer worden van hittestress, omdat ze hun dorstgevoel minder snel signaleren en mogelijk kunnen uitdrogen als ze alleen zijn. Eenzaamheid is vooral iets dat leeft onder ouderen. Mede in dit verband is Beleidsnotitie Samen Ouder worden in de Gemeente Boxtel tot stand gekomen door een onafhankelijke groepering. De ambitie: ‘In de gemeente Boxtel heb je een goede oude dag’ is richtinggevend voor dit beleid. Op basis hiervan wil de Gemeente Boxtel een gezamenlijk beleid, een samenwerkingsagenda en een actieplan (uitvoeringsagenda) gericht op ouderen in Boxtel.

Hierin neemt de gemeente de regie, maar samenwerking en afstemming staan hierbij voorop. Uitgangspunt is dat het vele waardevolle werk dat nu al gebeurt, wordt gekoesterd. De gemeente zal vanuit het perspectief van ouderen zorgen voor integrale afstemming tussen de beleidsterreinen wonen, welzijn en zorg. De notitie is als uitgangspunt gehanteerd voor het opstellen van de uitvoeringsagenda Ouderen. Daarnaast wordt gekeken naar de mogelijkheid voor het opnieuw opstarten van een samenwerking met vrijwillige en professionele netwerkpartners. Hierbij is een brede vertegenwoordiging van de maatschappij een belangrijk aandachtspunt. Kortom er wordt aandacht besteed aan het uitvoeren van de notitie. Lidmaatschap (sport)vereniging of -club De Gemeente Boxtel heeft een Welzijnsfonds waaruit inwoners met een laag inkomen een vergoeding kunnen krijgen om te sporten on om mee te doen aan culturele, religieuze en andere maatschappelijke activiteiten. Mantelzorg In de Integrale Verordening Sociaal Domein wordt de gemeentelijke taak benoemd “om inwoners te helpen als ze niet in staat zijn om zelf oplossingen te vinden voor knelpunten in hun woning, bij normale dagelijkse activiteiten en in de huishouding.

De gemeente moet ook maatregelen nemen om ervoor te zorgen dat inwoners met een beperking zo lang mogelijk voor zichzelf kunnen zorgen (zelfredzaamheid).” Een goede mantelzorg is een van de redenen waarom inwoners langer thuis kunnen blijven wonen. De gemeente neemt daarom maatregelen om de mantelzorgers te ondersteunen en stelt jaarlijks een mantelzorgwaardering vast die kan bestaan uit éénmalig geldbedrag, een attentie of een andere wijze van waardering [Gemeente Boxtel, 2021a]. Jeugdigen met jeugdhulp In de Integrale Verordening Sociaal Domein gaat de gemeente in op jeugdhulp. De gemeente formuleert hierbij de volgende uitgangspunten [Gemeente Boxtel, 2021a]: • Alle hulp en ondersteuning is gericht op het versterken van de eigen mogelijkheden en het probleemoplossend vermogen van de jeugdige, zijn ouders en hun sociale netwerk. • De gemeente betrekt de wensen van de jeugdige en zijn ouders bij de keuze welke jeugdhulp wordt ingezet. • Allereerst wordt gekeken naar welke mogelijkheden er zijn voor de toepassing van algemene voorzieningen, die gericht zijn op preventie. Wanneer het gewenste effect daarvan niet mogelijk is, wordt gekeken of jeugdigen en ouders in aanmerking komen voor een individuele voorziening. Algemene voorzieningen bestaan onder andere uit:

27 maart 2023

BH7677-MI-RP-230327-1129

21

Projectgerelateerd

o o o o o o o o o

Het versterken van opvoed- en opgroeiomgeving Informatie, advies en toelichting Opvang Jeugdgezondheidszorg Activiteiten gericht op ontwikkeling en talent Opvoedondersteuning (lichte vorm) (school)maatschappelijk werk Online hulpverlening Voorzieningen voor spoedeisende situaties

Conclusie De autonome ontwikkeling is beoordeeld met kwaliteitsniveau ‘groen’, een verbetering ten opzichte van de huidige situatie. Dit omdat de gemeente met haar beleid inzet op het verbeteren van de maatschappelijke deelname op verschillende fronten. Doorkijk 2040 Door ontwikkelingen als vergrijzing en groeiende concurrentie tussen steden kan het aantal (vrijwillig) werkzame mensen na 2030 afnemen. Of dit ook het geval is in Boxtel is afhankelijk van de verdere invulling van het beleid van de gemeente na 2030. Het aantal ouderen neemt de komende decennia naar verwachting fors toe. Het zwaartepunt van de vergrijzing ligt tussen 2025 en 2040. Met name het aantal oude ouderen zal meer dan verdubbelen. De kloof tussen zorgvraag en beschikbare (mantel)zorg neemt hierdoor dramatisch snel toe. De organisatie van betaalbare zorg en ondersteuning aan ouderen thuis vormt een grote uitdaging voor de toekomst. Als samenleving zullen we tot (creatieve) oplossingsrichtingen moeten komen die vaak buiten de zorg liggen. Een andere grote uitdaging is om mensen in staat te (blijven) stellen mee te kunnen doen aan de samenleving. Deze wordt steeds complexer, waardoor dit niet vanzelfsprekend is. Er ontstaat sluipenderwijs een tweedeling tussen mensen wel en niet mee kunnen blijven doen. Bepalende factoren zijn hierbij de vaardigheden (bijv.

digitaal), de toegankelijkheid van de openbare voorzieningen en het beschikbaar hebben van sociaal, cultureel en economisch kapitaal.

27 maart 2023

BH7677-MI-RP-230327-1129

22

Projectgerelateerd

3.2

Bereikbaarheid

3.2.1

Fiets- en wandelnetwerk

Indicatoren en kwaliteitsniveaus

*in verband met te weinig informatie over het wandelnetwerk is de score enkel gebaseerd op het fietsnetwerk Fiets- en wandelnetwerk Status gebruikte informatie Beschikbare referentiewaarden

Kwantitatief • Score Fietsstad [Fietsersbond, 2022] Benchmarking op basis van score fietsnetwerk ten opzichte van landelijk gemiddelde en expert judgement op basis van ontbrekende schakels in wandel – en fietsnetwerk

Schaallat kwaliteitsniveaus Groen Oranje Rood

De score van het fietsnetwerk ligt voor alle indicatoren boven het landelijk gemiddelde en er zijn geen ontbrekende schakels in het fiets- en wandelnetwerk De score van het fietsnetwerk ligt voor meerdere indicatoren onder het landelijke gemiddelde en er zijn ontbrekende schakels in het fiets- of wandelnetwerk De score van het fietsnetwerk ligt voor nagenoeg alle indicatoren onder het landelijke gemiddelde en er zijn ontbrekende schakels in het fiets- en wandelnetwerk

Huidige situatie Fietsnetwerk Figuur 3-1 geeft het fietspadennetwerk van de gemeente Boxtel weer. Hieruit blijkt dat een groot deel van het fietsnetwerk in Boxtel onderdeel is van het regionale netwerk. Deze verbinden Boxtel voor fietsers met de omliggende steden. Een groot deel van dit regionale netwerk is een vrijliggend fietspad of een fietsstraat. De rest is een niet vrijliggend fietspad. Op een aantal plekken mist nog een deel van het regionale fietsnetwerk. Met name in het centrum van Boxtel en Liempde ligt het primaire fietsnetwerk van de gemeente Boxtel. Het grootste deel hiervan is een niet vrijliggend fietspad. Op een aantal plekken mist nog een deel van het primaire fietsnetwerk. In het buitengebied is een secundair/recreatief fietsnetwerk, deels bestaande uit vrijliggende fietspaden, maar grotendeels niet vrijliggende fietspaden. Dit recreatieve fietsnetwerk is vrijwel geheel compleet.

27 maart 2023

BH7677-MI-RP-230327-1129

23

Projectgerelateerd

Figuur 3-1: Fietspaden in de gemeente Boxtel in 2022 [aangeleverd door de Gemeente Boxtel, 2022]

In 2022 is door de Fietsersbond een lijst gepresenteerd met daarin scores van het fietsklimaat in alle gemeenten in Nederland. Op basis van meerdere objectieve en subjectieve indicatoren is een score bepaald tussen 1 en 5. Onderstaande tabel geeft de score van de gemeente Boxtel ten opzichte van het landelijk gemiddelde weer. De roodgekleurde indicatoren scoren lager dan het landelijke gemiddelde, de groen gekleurde indicatoren scoren hoger dan het landelijk gemiddelde [Fietsersbond, 2022]. Tabel 3-2: Score fietsstad 2022 [Fietsersbond, 2022] Score Indicator

Subjectief

27 maart 2023

Definitie indicator

Gemeente Boxtel

Nederland

8-80

Zegt iets over hoe het is om als kwetsbare fietser te fietsen in een gemeente (8/80-jarigen)

3,4

3,6

Beleving

Zegt iets over hoe fietsers het ervaren om in een gemeente te fietsen (stressvol/ontspannen)

3,3

3,6

Onderhoud

Zegt iets over het onderhoud van de infrastructuur (afwatering/kuilen in de weg/winteronderhoud/verwijdering van bladeren)

3,4

3,6

Netwerk

Zegt iets over de mate waarin het fietsnetwerk logisch gekozen is (route makkelijk te vinden/omrijden)

3,7

4,1

Infrastructuur

Zegt iets over hoe de infrastructuur geregeld is (is er voldoende comfortabele verharding/voldoende parkeerplekken van voldoende kwaliteit)

3,3

3,6

BH7677-MI-RP-230327-1129

24

Projectgerelateerd

Omrijdfactor

Zegt iets over hoe ver er omgereden moet worden in kilometers ten opzichte van de hemelsbrede afstand (hoe kleiner de afstand hoe hoger de score)

1,0

2,5

Rotondes

Zegt iets over hoe rotondes ontworpen zijn (hebben fietsers voorrang op rotondes)

4,0

4,0

50 km/uur

Zegt iets over of een fietser op 50 km/uur wegen de weg deelt met een automobilist of dat er gescheiden fietspaden zijn

1,2

2,0

Stedelijke dichtheid

Zegt iets over de dichtheid van een gemeente, hoe dichter hoe meer bestemmingen er op fietsafstand liggen

4,5

3,2

3,2

3,5

Objectief

Totaal

Uit de tabel kan worden afgeleid dat de gemeente Boxtel ondergemiddeld presteert. Vergeleken met 2020 is er wel een verbetering te zien, maar op alle indicators waar de gemeente Boxtel lager op scoorde, doen ze dat nog steeds. Alleen op stedelijke dichtheid scoort de gemeente positief en op rotondes gelijk aan het gemiddelde. Wandelnetwerk Figuur 3-2 geeft de wandelpaden in de gemeente Boxtel weer. Hieruit blijkt dat een groot deel van dit netwerk verhard is, maar dat ook delen onverhard of semi-verhard zijn.

Figuur 3-2: Wandelpaden in de gemeente Boxtel in 2022 [eigen creatie RHDHV op basis van Routes in Brabant, 2022]

27 maart 2023

BH7677-MI-RP-230327-1129

25

Projectgerelateerd

Conclusie De huidige situatie is beoordeeld met kwaliteitsniveau ‘rood’, omdat de gemeente Boxtel op bijna alle indicatoren uit het onderzoek van de Fietsbond slechter scoort dan het gemiddelde voor Nederland en er schakels ontbreken in het fietsnetwerk. Autonome ontwikkeling Fietsnetwerk Eén van de acties op de Uitvoeringsagenda Duurzaamheid Boxtel is het realiseren van snelle fietsverbindingen. Het doel hiervan is het stimuleren van fietsgebruik op lange afstanden. De gemeente wil dit doel realiseren door het in regioverband opzetten van snelle fietsverbindingen naar omliggende kernen en gemeenten. De doorlooptijd van deze actie is 2018-2022. Uit het Gemeentelijk Verkeer en Vervoersplan (GVVP) uit 2008 is het beleid ten aanzien van de fiets vastgelegd. Hieruit komt onder andere naar voren: “Om het hoge aandeel in de modal split vast te houden worden maatregelen getroffen om het fietsverkeer te stimuleren. De gemeente Boxtel zet daarom in de eerste plaats in op het uitbreiden en voltooien van het Boxtelse fietsnetwerk.” Een deel van de verbeteringen is doorgevoerd, waaronder Brouwerlaan, Molenwijkseweg, Rechterstraat, Munselse Hoeve, P. Erasstraat en P. Noord en Zuid. Omdat er nog geen nieuw GVVP of Mobiliteitsplan is opgesteld, wordt voor het bepalen van de autonome ontwikkeling rekening gehouden met voortzetting van dit beleid.

Wandelnetwerk De gemeente heeft nog geen specifiek beleid gericht op het verbeteren van het wandelnetwerk. Het mobiliteitsplan moet nog afgerond worden. Wel zijn er al een aantal verbeteringen doorgevoerd, zoals bij de Brouwerlaan, Molenwijkseweg, Rechterstraat, MunselseHoeve, P. Erasstraat en P. Noord en Zuid. Conclusie De autonome ontwikkeling is beoordeeld met kwaliteitsniveau ‘rood’, gelijk aan de huidige situatie. Dit omdat de gemeente geen actueel beleid heeft om het fietsnetwerk te verbeteren. Het is daardoor onduidelijk of slecht scorende indicatoren op basis van de ‘score fietsstad’ opgelost worden. Doorkijk 2040 Verdergaande verbetering van het wandel en fietsnetwerk is primair afhankelijk van concrete beleidsinzet na 2030.

27 maart 2023

BH7677-MI-RP-230327-1129

26

Projectgerelateerd

3.2.2

Duurzame en slimme mobiliteit

Indicatoren en kwaliteitsniveaus Duurzame en slimme mobiliteit

Status gebruikte informatie

Beschikbare referentiewaarden

Kwantitatief • Gemiddelde energieverbruik van Verkeer en Vervoer [Rijksoverheid, 2020] • Aantal deelauto’s per 100.000 inwoners [CROW, 2021a] • Aantal elektrische auto’s per 1.000 inwoners [Rijksdienst voor het Wegverkeer, 2021] • Aantal semi(publieke) laadpalen in de gemeente [Rijkswaterstaat, 2021] • Gebruik fiets (modal split fiets) [CROW, 2020] Benchmarking op basis van indicatoren (energieverbruik, aantal deelauto’s per 100.000 inwoners, aantal elektrische auto’s per 1.000 inwoners, aantal (semi)publieke laadpalen en modal split fiets)

Schaallat kwaliteitsniveaus Groen

Oranje

Rood

Alle indicatoren (energieverbruik, aantal deelauto’s per 100.000 inwoners, aantal elektrische auto’s per 1.000 inwoners, aantal (semi)publieke laadpalen en modal split fiets) liggen hoger dan het provinciale gemiddelde Twee of drie indicatoren (energieverbruik, aantal deelauto’s per 100.000 inwoners, aantal elektrische auto’s per 1.000 inwoners, aantal (semi)publieke laadpalen en modal split fiets) liggen lager dan het provinciale gemiddelde Alle indicatoren (energieverbruik, aantal deelauto’s per 100.000 inwoners, aantal elektrische auto’s per 1.000 inwoners, aantal (semi)publieke laadpalen en modal split fiets) liggen lager dan het provinciale gemiddelde

Huidige situatie Energieverbruik De klimaatmonitor stelt gegevens beschikbaar over het gemiddelde energieverbruik van Verkeer en Vervoer per inwoner. Hierin is omgerekend hoeveel energie er wordt verbruikt in het lokale verkeer en vervoer. Dit is te verklaren doordat de A2 door de gemeente Boxtel loopt en deze is meegenomen in de berekening. In de gemeente Boxtel was dit in 2020 40,77 GJ/inwoner (zie Figuur 3-3). Ten opzichte van voorgaande jaren is dit een flinke daling na een sterke stijging tussen 2015 en 2017 en een lichte daling in 2018 en 2019. Deze sterke daling is mogelijkerwijs veroorzaakt door de coronapandemie, waardoor men onder andere meer thuis heeft gewerkt. De cijfers zijn hoger dan het gemiddelde per inwoner van de provincie NoordBrabant, dat uitkomt op 28,22 GJ/inwoner in 2020. Voorgaande jaren was dit verschil relatief groter [Rijksoverheid, 2020].

Figuur 3-3: Energieverbruik verkeer en vervoer per inwoner in de gemeente Boxtel ten opzichte van de provincie Noord-Brabant [Rijksoverheid, 2020]

27 maart 2023

BH7677-MI-RP-230327-1129

27

Projectgerelateerd

Duurzame mobiliteit De omslag naar duurzame en slimme mobiliteit is één van de transities die actueel is in de Nederlandse samenleving. De stikstofproblematiek vraagt om nieuwe en duurzame oplossingen. Eén van die oplossingen is de overstap naar duurzame en slimme mobiliteit. Dit kunnen verschillende vormen van mobiliteit zijn, zoals deelauto’s of elektrische auto’s. Het aantal deelauto’s in de gemeente Boxtel is in de periode 2017-2021 toegenomen van 2,8 deelauto’s per 100.000 inwoners in 2017 naar 12,1 deelauto’s per 100.000 inwoners in 2021 (zie Figuur 3-4). Het aantal deelauto’s in Boxtel ligt fors lager dan het provinciale gemiddelde van 6,0 deelauto’s per 100.000 inwoners in 2017 en 15,7 deelauto’s per 100.000 inwoners in 2021 [CROW, 2021a].

Figuur 3-4: Aantal deelauto's in de gemeente Boxtel ten opzichte van de provincie Noord-Brabant [CROW, 2021].

Naast de opkomst van deelauto’s beginnen elektrische auto’s een groter aandeel te krijgen in de mobiliteit. In de periode van 2016 tot 2021 steeg het aantal elektrische personenauto’s van 0 per 1.000 inwoners naar 7 per 1.000 inwoners in de gemeente Boxtel (zie Figuur 3-5). Deze toename bleef wel achter in vergelijking met de provincie Noord-Brabant, waar het aantal elektrische personenauto’s in dezelfde periode steeg van 1 per 1.000 inwoners naar 16 per 1.000 inwoners [Rijksdienst voor het Wegverkeer, 2021]. Elektrische auto’s zijn afhankelijk van laadpalen. Sinds 2019 is er een geleidelijke stijging in het aantal (semi)publieke laadpalen per 1.000 inwoners van 1,6 per 1.000 inwoners in juli 2019 naar 3,8 per 1.000 inwoners in juni 2021 (zie Figuur 3-6). De uitschieter in december 2019 is waarschijnlijk een fout in de data. Sinds september 2020 zit het aantal laadpalen per 1.000 inwoners rond het gemiddelde van de provincie Noord-Brabant [Rijkswaterstaat, 2021].