Betoog SP

Raadsvergadering 04-11-2025 (Begroting 2026 en verder) Betoog SP begroting 2026 Frans Sannen: Beste voorzitter, De eerste paar onderwerpen ga ik bespreken. Daarna zal Rinze van der Veen het van mij overnemen. Energietransitie en RES Onlangs was er nog een bijeenkomst van de regio in Oss met als onderwerp de RES en netcongestie. Samen met mijn collega Gerlof Roubos en de griffie vertegenwoordigden wij de gemeente Boxtel. Uiteraard lijkt dit meer op werkweigering van college en raadsleden dan dat we een serieus te noemen afvaardiging uit Boxtel waren. Echter werd er wel essentiële informatie verstrekt over de netcongestie door een regionale ambtenaar. Tot 2033 kan er helemaal niks meer bij. Zowel aan de aanbodals aan de vraag kant zit het stroomnet helemaal vol in onze regio. Zonneparken die nu worden aangelegd, staan uit als de zon schijnt en het opbrengst verlies wordt uitgekeerd met een zak geld aan de ontwikkelaars. Dit geld wordt opgehaald bij de huidige leveranciers van zonne-energie in de vorm van een terugleverboete ingesteld door de energiebedrijven. Vervolgens wordt de opbrengst van de boete uitbetaald aan uitgezette zonneparken vanwege inkomstenderving. Tot 2033 heeft het dus totaal geen zin om extra zonne-energie op te wekken, de zonneparken en daken worden uitgezet als de zon schijnt. Toch staat er in de begroting we stimuleren zon op dak.

Waarom staat er niets in de begroting over duurzame energieopwekking in de winter met andere technieken? Met andere woorden: wij zijn een duurzame gemeente want we leggen zonnepanelen aan die we uit zetten tot 2033 en we laten andere zonnepanelen bezitters een boete betalen die steeds hoger wordt (omdat er meer aanbod van zonnestroom komt) totdat ze zelf hun panelen gaan uitzetten. De uitgekookte RES-strategie voor een duurzaam en energie neutraal Boxtel in 2035. Mijn vraag aan de wethouder: Als U door wilt gaan met het stimuleren van zonneenergie zoals het in de begroting staat: Gaat U ook naast een eigen energiebedrijf (momenteel zijn er geen inwonersinitiatieven) ook maar een nieuw kabel en leidingen bedrijf opstarten? Anders is deze RES-begroting niets anders dan staren naar een stip aan de horizon met oogkleppen op waar de zon niet doorheen komt. Onderwijs: Eén van de speerpunten voor goed onderwijs in onze gemeente is volgens de begroting: Gezond Boxtel met breed onderwijs.

Al lezende begrijp ik niet veel van deze kop. Er wordt weinig moeite gedaan om uit te leggen waarom deze onderwerpen bij elkaar gevoegd zijn dus zal het wel geen prioriteit hebben bij het college. Bij de sub-kop leerlingen vervoer is de bedoeling wel duidelijk: door nieuw beleid en regels kunnen we de kosten dempen en het leerlingenvervoer beperken waarmee natuurlijk Boxtel financieel gezonder wordt. Of leerlingen het brede onderwijs dan nog kunnen bereiken vraag ik me dan wel af. Natuurlijk wel als de ouders een auto hebben en er goed en passend openbaar vervoer is. Wat zijn dan de nieuwe regels en het nieuwe beleid voor leerlingen waarvan ouders geen auto hebben en openbaar vervoer geen optie is? De indicaties voor leerlingen vervoer zullen er niet anders door worden. Als er voor deze groep geen fatsoenlijk beleid is zullen de leerlingen niet meer naar school gaan. Of na de bezuiniging zullen de kosten als een boemerang weer terugkomen naar de gemeente maar dan dubbel zo hoog. Uiteraard zijn er ook kansen in Boxtel om breed en kleinschalig onderwijs op te gaan zetten in onze wijken. Is de wethouder bijvoorbeeld van plan om te gaan praten met de ontwikkelaar van de grond die vrijkomt bij de opheffing van het tuincentrum in Boxtel? In de krant stond dat er geen nieuw tuincentrum komt.

Wellicht een ideale plek om basis- en/of voortgezet onderwijs tegen de nieuwe wijk aan te bouwen waardoor leerlingen de school gemakkelijk kunnen bereiken. Dan draag ik nu, met uw goedvinden voorzitter, het stokje over aan Rinze van der Veen.

Rinze van der Veen: Ik wil graag beginnen met een korte nabeschouwing over de afgelopen raadsperiode, gevolgd door een paar woorden op enkele beleidsterreinen en de door ons in te dienen moties en amendementen. Nabeschouwing: Deze raadsperiode van nu bijna 6 jaar laat zich kenmerken door nogal wat strubbelingen. Na de verkiezingen verliep het formatieproces stroperig en daarna duurde het erg lang voor er een bestuursakkoord lag. Dat programma kenmerkte zich door weinig of geen echte keuzes. Dat was overigens gezien de samenstelling van de coalitie te verwachten. Het enige wat heilig was: de vermogenspositie van de gemeente moet worden versterkt zonder dat de OZB omhooggaat. Het college en de coalitiepartijen slaan zichzelf flink op de borst dat dit gelukt is. Maar hoe is dat gelukt? In de afgelopen jaren hebben we gezien dat er forse bedragen op de plank zijn blijven liggen in verband met het gebrek aan uitvoeringsmacht. Daar is volgens mij ook door de rekenkamer al eens op gewezen. Verder heeft het college domweg mazzel gehad doordat de landelijke circulaires prettiger uitpakten dan ingeschat. Fijn die prijzen in de staatsloterij, maar niet te danken aan het gevoerde beleid. Wat ons, en anderen, opvalt is dat er door het college en de coalitie weinig of geen keuzes zijn gemaakt. Zeker wanneer dat lastig was. Keer op keer mocht of moest de oppositie de doorslag geven.

Denk daarbij aan keuzes bij de mobiliteitsvisie, de omgevingsvisie of de zonnevelden. Fijn samen aan de slag. Tijd om het roer om te gooien? Ik zou zeggen: Johan Derksen kom er maar in! Economie en (vitaal) ondernemen: Typisch een SP-onderwerp zullen we maar zeggen. Tijdens de in- gespreks avond werd ons verteld dat er een aantal aandachtspunten waren. Vorst B, stikstof, netcongestie, warmte-uitwisseling energiehub. Goede gesprekken met de provincie. En dan vergeet ik het bijna: de schaatsbaan op de markt. Ze kwamen allemaal voorbij. Wat ik echter miste, niet voor de eerste keer, was een echte visie op sectoren waar wij als Boxtel voor willen kiezen. Wellicht een punt voor het aan te scherpen profiel van Boxtel? Wij willen graag een voorzetje geven: minder inzetten op een onherroepelijk krimpende agro-industrie en meer op sectoren als high Tech of andere opkomende sectoren. Lokale ondernemingen, waar ik ook de WSD onder schaar, kunnen daar een belangrijke rol in spelen. Of er in ieder geval baat bij hebben. Dat impliceert overigens wellicht minder Noordoost Brabant en meer Brainport. Leefbare ruimte: Het college wil kennelijk stug doorzetten op de verdere ontwikkeling van Boxtel Noordwest als uitbreidingslocatie. Klinkt leuk, maar over de infrastructuur moeten we nog even nadenken. Of is de gedachte aan Noordwest wellicht ingegeven door de

wens om een Noordelijke ontsluitingsweg te realiseren? En dan hebben we het nog niet gehad over PHS. Ook op dat front nog weinig voortgang. Sociaal Domein: Uiteraard willen wij het daar ook over hebben. Maar het meeste daarover hebben wij al gezegd bij de behandeling van de Kadernota begin juli. Zonde van de tijd om dat te gaan herhalen. Voor wie dat wil biedt het internet de nodige hulp. Wij willen vanavond toch een paar opmerkingen plaatsen. Om te beginnen: wanneer er afspraken zijn gemaakt dat er hulp wordt geboden, moet dat er ook komen en blijven komen. Een situatie zoals rond het leerlingenvervoer van de HUB Noord Brabant is voor ons dan ook onbestaanbaar! Onlangs vernamen wij in de media dat kwetsbare kinderen vanaf december niet meer met taxibusjes vanaf huis maar met grote touringcars vanaf verzamelpunten zullen worden opgehaald. Omdat de vervoerder kennelijk niet genoeg chauffeurs heeft. Tja, dan zul je als sector eerst iets aan de arbeidsvoorwaarden moeten doen en niet roepen dat je niet aan mensen kunt komen. Dat dit gevolgen zal hebben voor de kosten (zo`n beetje de belangrijkste wegingsfactor bij aanbestedingen) is helder. Oftewel: zorg er voor dat hulp die nodig is ook wordt uitgevoerd. Dan heb ik het natuurlijk over het hele sociale domein.

Dat brengt mij op het volgende punt: gaan de beoogde bezuinigingsmaatregelen, waar wij overigens onze bedenkingen bij hebben, wel de beoogde besparingen opleveren? Daar hebben wij sterke twijfels bij. Er kan er worden gesproken over aangescherpte regelgeving en inzetten op meer zelfredzaamheid. Gaat dat lukken en gaat dat voldoende opleveren? Zeker gezien de dubbele vergrijzing waar regelmatig over wordt gesproken. Of de risico’s op het gebied van jeugdzorg. De afgelopen tijd (onder andere bij de in gespreks-avond) hebben wij informatie ontvangen waaruit blijkt dat er een trend is van stijgende aantallen bijstandsuitkeringen. Datzelfde geldt voor het aantal werkzoekenden, terwijl het aantal vacatures dat daar tegenover staat lager is geworden. Verder gaan er in Den Haag geluiden op om de WW-duur te verlagen van 2 naar 1,5 jaar. Dit zal ongetwijfeld gevolgen gaan krijgen voor de druk op het Sociale Domein. Het is volgens ons dan ook onverstandig om de Egalisatiereserve Sociaal Domein eind 2027 op te heffen. Duurzame ontwikkeling: Er is in onze gemeente voor gekozen om stevig in te zetten op een duurzame ontwikkeling. Ook daar spelen een aantal risico’s en onduidelijkheden waar ik nu, omwille van de mij toegemeten tijd, niet verder op in zal gaan. Maar ook hiervoor geldt dat het opheffen van de egalisatiereserve te prematuur is.

De te verwachten ontwikkelingen en risico`s zijn voor ons aanleiding om, samen met het CDA, PvdA GroenLinks en Combinatie 95 en D66 een motie in te dienen om deze twee egalisatiereserves op langere termijn in stand te houden. Of eigenlijk te reactiveren. De motie moet overigens worden gezien als een oproep aan het nieuwe college dat volgend jaar zal aantreden.

Tot slot: zoals u wellicht weet hadden wij nog een gezamenlijk amendement voorbereid om de Egalisatiereserve Sociaal Domein nog dit jaar aan te vullen met een fors bedrag om een aantal risico’s af te dekken, zodat het nieuwe college de komende tijd bij tegenwind niet meteen bij de raad aan hoeft kloppen om extra middelen. Helaas hebben wij te horen gekregen dat dit technisch niet (meer) mogelijk is. Daarom hebben wij hier noodgedwongen van afgezien. Tot zover onze eerste termijn.