Betoog BALANS

Raadsvergadering 04-11-2025 Agendapunt 8 Begroting 2026 en tweede bestuursrapportage 2025 Voorzitter, Het gaat financieel goed en het blijft financieel goed gaan. Dat is onze conclusie na het lezen van de bestuursrapportage en de begroting. Wat een wereld van verschil met het begin van deze bestuursperiode, we stonden er toen financieel slecht voor én liepen het risico om onder toezicht te komen van de Provincie. Dit college, en dat geven we al jaren aan, is het gelukt om zonder directe gevolgen voor de inwoners van Boxtel, het financiële plaatje op orde te brengen. Complimenten aan het College, maar ook aan ons als raadsleden, want ook wij hebben ons beperkt tot realistische ideeën en projecten in plaats van allerlei hoogdravende hobbyprojecten, die weliswaar leuk klinken, maar niet bijdragen aan fijn wonen en werken in Boxtel. Zijn we dan tevreden als BALANS, zeker niet want het kan én moet op veel punten anders en beter. Dat ga ik weer doen vanuit de 3 M’s, Mensen, Middelen en Milieu. Ten eerst de M van Mensen Inwoners van Boxtel willen prettig wonen, maar dan moeten er natuurlijk wel woningen beschikbaar zijn. De afgelopen jaren zijn er veel woningen bij gekomen, zijn er veel woningbouwplannen vlotgetrokken, zijn er helaas ook nog zo’n 300 woningen in traject bij de Raad van State én ligt er natuurlijk een plan om woningen te bouwen in Noord West.

Wat ons betreft een prima idee, het liefst zouden we vandaag al starten, maar we zitten natuurlijk nog maar aan het begin van het traject waarbij er fasegewijs 1500 woningen gebouwd gaan worden. En net als bewoners in Esch en bewoners in Boxtel rondom, laat ik zeggen de Leenhoflaan, maken wij als BALANS ons zorgen om verkeersafwikkeling tijdens en na de bouw van de woningen. Daar is nog weinig duidelijkheid over en dat komt vooral doordat het geld voor deze noordelijke ontsluiting én voor allerlei noodzakelijke onderzoeken ontbreekt. Het College heeft zich, met instemming van de meerderheid van de raad, waar wij op dat punt niet bij hoorden, in de vingers gesneden door een zonnepark aan te gaan leggen op de eigen grond in dat gebied. Door dat zonnepark kunnen we de grond niet gebruiken voor het bouwen van huizen. Hierdoor wordt de termijn waarop de huizen gebouwd worden ernstig verlaat, maar wordt de financiering van de noodzakelijke noordelijke ontsluiting ook naar achter geschoven. Als we direct zouden kunnen beginnen met de bouw van woningen op die locatie, kregen we als gemeente omdat het ons eigen grond is, direct inkomsten waarmee de weg snel aangelegd zou kunnen worden. Dat is wat wij zouden willen en wat de inwoners van omliggende straten en wijken en inwoners van Esch ook willen. Neem de Noordelijke ontsluiting direct mee in de plannen!

Helaas kan dat dus niet door het voorgenomen plan om tijdelijk een zonnepark aan te leggen. Dit zonnepark blokkeert dus de noodzakelijk bouw van woningen én de eveneens noodzakelijke aanleg van de Noordelijke Ontsluiting. Maar geen nood, bij de M van middelen zien we in de tweede bestuursrapportage dat we goed in onze reserves zitten. Reserves die bestemd kunnen worden voor reeds vastgesteld beleid. En dat beleid is vastgelegd in het beleidsakkoord. Geen enkel probleem dus om een deel van de algemene reserves te bestemmen voor de ontwikkeling van de Noordelijke Ontsluiting. Hoeveel geld er nodig is weten we niet, maar laten we starten met het bestemming van 4 miljoen euro voor deze weg. Daar dienen we een amendement in. Het volgende onder de M van Mensen is het sociale welzijn van de inwoners. Daar is de afgelopen jaren flink aan gewerkt en dat werk gaat ook gewoon door. Er is in de begroting naar aanleiding van een initiatief van BALANS geld vrijgemaakt voor het project Van Thuis Uit, er wordt gewerkt aan uitbreiding van de Hartjes in de Wijk, er is een goed werkend armoedenetwerk, er is focus op ondersteuning van inwoners naar passend werk et cetera. Waar het nog wel beter kan is aandacht voor eenzaamheid, bij zowel jongeren als bij ouderen.

Wat gaat het college doen om dit structureel aan te pakken? En waar we ons opnieuw grote zorgen over maken is de jeugdzorg en de wet langdurige zorg WLZ. We hebben daar ook technische vragen gesteld, daarop kregen we in eerste instantie geen antwoord op alle vragen, dus hebben we weer vragen gesteld. De antwoorden daarop kregen we vandaag, helaas te kort dag om deze nog mee te nemen in deze bijdrage. We gaan de antwoorden bestuderen en komen waarschijnlijk met schriftelijke vragen hierover omdat er binnen de jeugdzorg, WLZ en misschien andere zorgterreinen veel dingen niet goed geregeld lijken te zijn. Dit college zet in op een sterke, lokale, toekomstbestendige economie. Samen met ondernemers, onderwijs en inwoners werkt de gemeente aan een krachtig vestigingsklimaat, waarin ondernemerschap bloeit en (lokale en regionale) kansen worden benut. Wat we echter missen, en dat hebben we vaker aangegeven, is meer focus op en samenwerking met de Metropool Regio Eindhoven. Ga als college in gesprek met de regio, kijk waar over en weer kansen en mogelijkheden liggen en ga bijvoorbeeld ook als burgemeester investeren in relaties met de regio. De regio Eindhoven houdt niet op bij Best! Als we overstappen naar de M van middelen hebben we, naast de eerdergenoemde reservering voor de Noordelijke Ontsluiting, drie dingen.

Ten eerste vinden we dat er te veel tijd (en dus geld) besteed wordt aan proefballonnetjes. Denk daarbij aan de infrastructuurplannen rondom Parallelweg Zuid/Keulsebaan, de mogelijk nieuwe weg in Esch vanaf de Runsdijk naar de Heikant die dwars door een waterbergingsgebied heen gaat en dus volstrekt kansloos is. Proefballonnen waar ambtenaren en dure externen aan werken, terwijl al duidelijk is dat het niets toevoegt aan de infrastructuur van Boxtel en er vaak ook geen draagvlak voor is in de raad en onder de bevolking. Stop met proefballonnen uitwerken, ga ze eerst toetsen bij de raadsleden en als die er wel iets in zien, kan je het uit gaan werken. Nu is het andersom, we gaan het

uitwerken en uiteindelijk ziet de raad het niet zitten of horen we er niets meer van en is het allemaal weggegooide capaciteit en geld. Daarom een motie: stop met proefballonnen uitwerken! Waar we een amendement voor indienen is meer budget voor de raadsfracties. Bij de Kadernota hebben we daar ook al iets over gezegd, maar blijkbaar had niet iedereen hier in de gemeenteraad het begrepen. Daarom nu nog een keer. Als gemeenteraad worden de zaken waar we besluiten over nemen steeds complexer en lopen we tegen de grenzen aan van onze deskundigheid. Daarom zouden we willen voorstellen dat elke fractie een extra budget krijgt van € 5000,per jaar om te besteden aan de inhuur van deskundigen en/of juridisch advies. Zeker rondom besluitvorming zonneparken had dat ons allemaal heel erg kunnen helpen. Uiteraard vloeit het geld dat niet besteed is terug, net als nu bij de raadsvergoeding het geval is. We horen graag de reactie van de andere fracties op ons amendemen: meer geld voor de raadsfracties voor externe ondersteuning. Deze motie past overigens geheel binnen de verordening hierover.

In de verordening over de fractievergoeding staat dat de hoogte van de fractiebijdrage jaarlijks door de raad bepaald wordt bij de vaststelling van de begroting én dat de besteding van de bijdrage ten doel heeft om de volksvertegenwoordigende, kaderstellende én controlerende rol van de raad te versterken. Tot slot nog aandacht voor de leges zonneparken (nog aanvullen op basis van antwoorden op technische vragen Rianne). Dan als laatste, de M van Milieu. Zoals al bij de behandeling van de kadernota aangegeven vinden we als BALANS dat duurzaamheid geen apart beleidsterrein en aparte afdeling meer moet zijn, maar gewoon een onderdeel van alle beleidsterreinen en afdelingen is. Door deze integratie zal er ook veel efficiënter gewerkt worden en wordt invulling gegeven aan het zo vaak genoemde integraal werken. We dienen op dit punt ook een motie in, waarin we het College verzoeken om met een plan te komen waarin wordt aangegeven hoe deze integratie vorm gegeven kan worden met als doel deze integratie afgerond te hebben op 31 december 2026. In de begroting 2027 en verder zal er dus geen apart programma duurzaamheid meer zijn. Tot slot, we gaan richting de verkiezingen op 18 maart 2026 en het lijkt ons goed om geen nieuw beleid meer te gaan vaststellen in de raad.

We willen absoluut voorkomen dat er op het laatste moment nog allerlei nieuw beleid door de raad moet worden geduwd, nieuw beleid waar een volgend college en raad dan vaak weer van af wil en niet passend vindt. Daarom ook een laatste motie met als titel: Geen nieuw beleid meer in de raad totdat er na de verkiezingen een nieuw college is geïnstalleerd.

Tot zover.