Beleidsplan Kunst en Cultuur 2025-2030- Bijlage Beleidsplan Kunst en Cultuur Boxtel 2025-2030

Bron: Brabants Centrum Boxtel

Bron: Op Drift 2023 Soulmates

Bron: Vadacollege 2024 MUBO

Inhoud Voorwoord 05 Samenvatting 06

Hoofdstuk 4 Financiering 4.1 Uitvoeringsprogramma Kunst en Cultuur

40

Hoofdstuk 1

Missie, visie en doelstellingen voor de komende jaren Inleiding 09 1.1 Missie en visie 10

Bijlagen

1.2 Doelstellingen voor de komende jaren 11

2. VNG ringenmodel 42

1. Bestaande en nieuwe flankerende programma’s en beleidsnota’s

41

3. Uitleg van het IGLO-model 43

Hoofdstuk 2

Uitvoeringsprogramma 2025 – 2030 2.1 Cultuureducatie 22 2.2 Bibliotheek 24 2.3 Beeldende kunst en kunst in de openbare ruimte 26 2.4 De musea en de collectie Boxtel 28 2.5 Cultureel erfgoed 30 2.6 De podiumkunsten: muziek, theater, dans 32

Hoofdstuk 3

Randvoorwaarden Randvoorwaarden 36

Beleidsplan Kunst en Cultuur in Boxtel | 2025 – 2030

3

Bron: Bibliotheek Boxtel - Hans van Doorn

4 Bron: Op Drift 2023 Soulmates

Beleidsplan Kunst en Cultuur in Boxtel | 2025 – 2030 Bron: Cultuurbox

Voorwoord Het belang van kunst en cultuur in Boxtel In 2023 en 2024 voerden we gesprekken met inwoners, culturele en maatschappelijke organisaties, met kunstenaars, leerlingen, raadsleden, ambtenaren en bestuurders. Het resultaat ligt voor jullie; het Beleidsplan Kunst en Cultuur in Boxtel 2025-2030. Zo concreet mogelijk en afgestemd op de ambities en mogelijkheden van en in Boxtel. Als gemeente spannen we ons in voor een goede infrastructuur voor de kunsten, met andere woorden: de best mogelijke randvoorwaarden om de kunst in Boxtel te laten bloeien. Voor de invulling staan de verenigingen, de culturele instellingen en de inwoners aan de lat. Met aantrekkelijke kunstzinnige activiteiten maken zij de cultuur van Boxtel. De goede infrastructuur voor de kunsten komt tot stand door slim te netwerken, door een integrale aanpak, waarbij we initiatieven aan elkaar knopen en met weloverwogen investeringen. Op die manier maken we nieuwe ontwikkelingen mogelijk. Nooit solistisch en eigenwijs, maar altijd in verbinding en in samenwerking met inwoners, culturele organisaties en andere betrokkenen. We zijn trots op onze culturele organisaties en ondersteunen hen waar nodig en mogelijk. Nieuwe initiatieven gaan we mogelijk maken, door te faciliteren en de ondernemingszin en vernieuwingsdrang die de culturele sector zo kenmerkt te stimuleren.

Laat dit nieuwe beleidsplan richting geven en inspiratie bieden aan hoe de gemeente Boxtel de komende jaren de Kunst en Cultuur in onze gemeente gaat ondersteunen. Samen aan de slag voor onze kunsten!

Hans Heesen Wethouder Kunst en Cultuur

Beleidsplan Kunst en Cultuur in Boxtel | 2025 – 2030

5

Samenvatting Beleidsplan Kunst en Cultuur in een notendop De gemeente Boxtel heeft een heldere visie op het grote belang van kunst en cultuur voor het welbevinden van haar inwoners en voor het vestigingsklimaat in de vier kernen. Voorwaarden voor een goed cultuurklimaat zijn de mogelijkheid voor alle inwoners om deel te nemen aan culturele activiteiten en de brede bekendheid en goede toegankelijkheid van die activiteiten. Daarnaast is het van belang dat het cultuuraanbod zich blijft ontwikkelen, passend bij de behoeften en interesses van onze inwoners.

De rol van de gemeente is voorwaardenscheppend.

In dit beleidsplan legt gemeente Boxtel de nadruk

Een culturele infrastructuur werkt als er voldoende

op het bereiken en betrekken van nieuwe inwoners

goed toegeruste locaties zijn en als de verenigingen

en op het verbinden van verschillende sectoren met

en culturele organisaties kunnen rekenen op efficiënte

kunst- en cultuurdoelen. De sectoren onderwijs, zorg,

financiële ondersteuning. Daar wil de gemeente Boxtel

welzijnswerk, toerisme en economie hebben baat bij

zich de komende jaren opnieuw sterk voor maken.

een levendig kunst- en cultuurklimaat; kunst helpt bij het realiseren van gezamenlijke maatschappelijke

We zetten onze succesvolle cultuureducatie voort met

doelen.

onze partner Cultuurbox. Door gebruik te maken van

6

Rijkscultuurmiddelen breiden we de cultuureducatie

Gemeente Boxtel vraagt aandacht voor de

uit voor meer doelgroepen. Cultuurbox maakt meer

toekomstbestendigheid van de culturele

uren vrij voor een cultuurcoach voor verbinding en

sector en daarom stimuleert ze het cultureel

ondersteuning voor nieuwe initiatieven Hiermee geven

ondernemerschap van verenigingen en organisaties.

we gehoor aan de vraag uit het culturele en sociale

Dat is een gezamenlijke verantwoordelijkheid.

veld en bevorderen we een grotere cultuurdeelname

Duurzaamheidsaspecten zijn daar een onlosmakelijk

van een bredere doelgroep.

deel van.

Beleidsplan Kunst en Cultuur in Boxtel | 2025 – 2030

Bron: Boxtel’s Harmonie - Peter Kasbergen

De spreiding van kunst en cultuur in alle vier de kernen, in alle kunstdisciplines

met een actueel, bereikbaar en betaalbaar kunst- en cultuuraanbod voor de

en voor alle leeftijden is van groot belang. Daar horen nieuwe kunstvormen bij,

inwoners en bezoekers van Boxtel. Met voldoende vernieuwing en economische

maar ook erfgoed en culturele (wijk) evenementen vragen blijvend aandacht. Een

aanknopingspunten. Koesteren wat in de afgelopen jaren aan waardevols is

kunstcommissie gaat de gemeente gevraagd en ongevraagd adviseren over kunst

ontstaan en ruimte maken voor nodige vernieuwing; dat is een gezamenlijke

in de openbare ruimte.

opdracht van gemeente, verenigingen en organisaties én inwoners.

Gemeente Boxtel ziet grote kansen voor het verstevigen van de netwerken binnen de culturele sector en voor het aanjagen van de contacten met andere sectoren. Voor jonge kunstenaars en designers ontstaan de komende jaren nieuwe kansen in Boxtel, onder andere door de nauwe samenwerking met onderwijsinstelling SintLucas op tal van terreinen, zoals werkruimtes, expositiemogelijkheden en huisvesting. Het resultaat van dit nieuwe cultuurbeleid moet zijn: een levendig kunstklimaat

Beleidsplan Kunst en Cultuur in Boxtel | 2025 – 2030

7

Hoofdstuk 1

8

Beleidsplan Kunst en Cultuur in Boxtel | 2025 – 2030

Inleiding Het belang van kunst en cultuur Als we nadenken over het belang van kunst en cultuur voor inwoners en bezoekers van onze gemeente, dan onderscheiden we vier verschillende functies.

Persoonlijke ontwikkeling

Cohesie en veerkracht

Kunst en cultuur levert een bijdrage aan

Kunst en cultuur levert een bijdrage aan sociale

persoonlijke ontwikkeling, reflectie en groei voor

cohesie en veerkracht van de gemeenschap. Kunst-

elk van ons als individu. Genieten van kunst en

en cultuuractiviteiten maken een gemeenschap

cultuur is goed voor ons persoonlijk welbevinden,

aantrekkelijk en veerkrachtig. Ontmoetingen,

onze gezondheid en innerlijke veerkracht. Het geeft

gesprekken en activiteiten rond kunst en cultuur

een waardevolle invulling van een deel van onze vrije

dragen bij aan maatschappelijke opgaven, zoals

tijd.

volwaardig mee kunnen doen, het voorkomen van eenzaamheid en het versterken van het begrip tussen verschillende groepen in de samenleving.

Sociale cohesie Kunst en cultuur levert een bijdrage aan ontmoeting en samenwerking tussen mensen onderling. Met anderen deelnemen en genieten van kunst

Ontmoeting & Samenwerking Kunst en cultuur levert een bijdrage aan het

en cultuur, samen dingen maken en ondernemen

vestigingsklimaat in onze gemeente. Kunst en

is belangrijk voor onze onderlinge band en

cultuur zorgt in onze gemeente voor een aantrekkelijk

verstandhouding. Het geeft ons de kans om elkaar

woon- en vestigingsklimaat. Het stimuleert de

beter te begrijpen, om kennis te nemen van elkaars

aantrekkingskracht van Boxtel voor (toekomstige)

achtergronden en om een ander perspectief in te

inwoners, ondernemers, toeristen en recreanten.

nemen. Bovendien draagt actieve cultuurbeoefening, zoals dans, merkbaar bij aan onze gezondheid.

Beleidsplan Kunst en Cultuur in Boxtel | 2025 – 2030

9

1.1 Missie en visie voor de komende jaren Missie Gemeente Boxtel heeft als missie om kunst en cultuur in het leven van onze inwoners een volwaardige plaats te geven. We werken aan het bereikbaar maken van het beoefenen en genieten van kunst voor alle inwoners van alle leeftijden en achtergronden.

Visie Kunst en cultuur is belangrijk in het leven van álle inwoners van Boxtel en draagt bij aan onze persoonlijke ontwikkeling, de samenhang in onze gemeenschap, aan welzijn en gezondheid op verschillende niveaus.

Deze gedachten legden we voor aan inwoners van alle leeftijden en aan culturele organisaties en hun actieve vrijwilligers. Daaruit kwam dit beeld naar voren over de stand van zaken in Boxtel; Inwoners van Boxtel zijn over het algemeen positief over het culturele leven in hun woonplaats. Ze bezoeken allerlei kunst- en cultuuractiviteiten en zijn zelf vaak ook actief in het culturele verenigingsleven. Er is keuze genoeg als je in Boxtel actief wilt zijn. Veel inwoners pakken makkelijk de trein, fiets of auto om naar Eindhoven, Den Bosch of Tilburg te gaan voor concert- of museumbezoek. Van jongs af aan word je, als je ervoor openstaat, ‘verleid’ door de kunsten; op straat door de vele mooie beelden en monumentale panden, tijdens festivals en op mooie buitenpodia, op de basisschool door het brede aanbod via CultuurBox en in het voortgezet onderwijs door excursies, workshops en projecten. In Boxtel is veel mogelijk. Als je met een goed plan komt, dan vind je gemakkelijk medestanders die met jou de schouders eronder willen zetten. De gemeente ondersteunt waar het nodig is en toont een pro-actieve houding door het leggen van verbindingen. Het voorzieningenniveau is redelijk op orde, hoewel er zeker nog wensen zijn voor specifieke doelen.

We zien ook zorgen bij verschillende culturele organisaties: hoe houden we ons (vergrijzend) vrijwilligersbestand op peil? Hoe blijft het aanbod betaalbaar? En hoe betrekken en bereiken we nieuwkomers? De culturele organisaties van Boxtel willen hier samen de schouders onder zetten.

10

Beleidsplan Kunst en Cultuur in Boxtel | 2025 – 2030

1.2 De doelstellingen voor de komende jaren 1. Iedereen doet mee: meer aandacht voor cultuurparticipatie We willen dat iedereen in Boxtel bereikt wordt met een passend cultuuraanbod, en dat de groepen die nu nog niet zo vanzelfsprekend meedoen met cultuuractiviteiten dit in de toekomst wel gaan doen. Specifiek nieuwkomers, ouderen, minima en (ouders van) jonge kinderen verdienen extra aandacht in dit opzicht. Er is behoefte aan uitwisseling tussen verschillende culturen, want we weten dat kunst verbindt.

Participatie Meer participatie door het bevorderen van gemeenschapszin, emancipatie, ontmoeting en onderling begrip. In een wereld waarin de ongewenste tweedeling tussen arm en rijk, geletterd en ongeletterd helaas een gegeven is, is kunst en cultuur een belangrijk middel om deze gaten te dichten. Dan moeten activiteiten op dat gebied wel toegankelijk, aantrekkelijk en bereikbaar zijn voor een groot Boxtels publiek. Natuurlijk kan niet élk evenement of elk concert iedereen aanspreken, maar we vinden het belangrijker dan ooit dat kunst- en cultuuractiviteiten veel Boxtelaren bereiken.

Toegankelijkheid Betere toegankelijkheid door een andere manier van programmeren en organiseren voor grote en gevarieerde groepen inwoners. Het culturele programma moet voor een brede en gevarieerde groep aantrekkelijk en aansprekend zijn. Boxtel anno 2024 is niet meer hetzelfde als 20 jaar geleden. Onze bevolking is meer divers en kleurrijker geworden. Dit moet op de podia en in het aanbod zichtbaar zijn. Veel van onze culturele organisaties en verenigingen zijn met dit thema bezig, de gemeente ondersteunt ze graag in deze zoektocht. We vinden fysieke toegankelijkheid belangrijk,

Esch

net als betaalbaarheid voor een groot deel van het publiek. Als gemeente werken we mee aan brede toegankelijkheid van het culturele aanbod.

Bereikbaarheid

Boxtel

Bereikbaarheid voor iedereen, met aandacht voor alle kernen. De plaats waar activiteiten georganiseerd worden doet ertoe. Een goede spreiding van activiteiten en voorzieningen over de vier kernen Boxtel, Liempde, Esch en Lennisheuvel heeft onze aandacht. Niet alles hoeft ín gemeente Boxtel aanwezig te zijn: onze inwoners zijn bovengemiddeld mobiel. De perfecte ligging aan het spoor en de nabijheid van drie grote Brabantse steden zorgt voor een rijke

Lennisheuvel

Liempde

culturele voedingsbodem rondom Boxtel. Daar willen we ons ook rekenschap van geven bij het maken van keuzes. Het zogenaamde ‘ringenmodel‘ van de VNG geeft een indicatie waar een gemeente van onze grootte aan zou moeten voldoen, voor wat betreft de culturele voorzieningen (zie bijlage 2).

Beleidsplan Kunst en Cultuur in Boxtel | 2025 – 2030

11

Bron: Op Drift 2023 Soulmates

Doelgroepen Aandacht voor doelgroepen met extra aandacht

Wat gaan we doen?

voor jongeren en studenten. We zien veel aandacht

We verzamelen aansprekende voorbeelden voor deze opgave en gaan er met de sector over in gesprek. Ons

voor specifieke doelgroepen in de plannen van de

doel is: tweedeling voorkomen en het aanbod goed aan te laten sluiten op de behoefte van zoveel mogelijk

culturele organisaties in Boxtel, zoals ouderen en

inwoners. Deze opgave is niet vrijblijvend; in de toekomst maken we er een voorwaarde voor subsidiering

nieuwkomers. In de komende jaren willen we vanuit

vanuit kunst en cultuur. We borgen extra financiële ondersteuning van inwoners om deel te nemen,

het potentieel van kunst en cultuur extra inspanningen

bijvoorbeeld via de voucherregeling waarmee korting op muzieklessen verkregen kan worden.

stimuleren om jongeren en studenten voor langere tijd aan Boxtel te verbinden.

12

Beleidsplan Kunst en Cultuur in Boxtel | 2025 – 2030

2. De culturele infrastructuur moet op orde zijn Boxtel bevindt zich wat betreft de faciliteiten voor podiumkunsten, tentoonstellingen en concerten in een tussenpositie als middelgrote gemeente. De nabijgelegen steden Den Bosch, Eindhoven en Tilburg bieden de vereiste grootschalige voorzieningen, terwijl Boxtel op basis van ligging, het aantal inwoners en de culturele behoeften van haar inwoners een goede basis van voorzieningen moet bieden.

Achtergrond De gemeente Boxtel wil dat culturele organisaties, verenigingen en ondernemers zich blijven ontwikkelen om makers, deelnemers en publiek in staat te stellen met cultuur bezig kunnen zijn. Dit is weer te geven in een cyclus:

Wat gaan we doen?

Produceren

Het potentieel van de huidige podiumvoorzieningen gaan we verder onderzoeken, we kijken onder andere naar de beschikbare capaciteit (aantal stoelen en omvang podia) in relatie tot de behoefte en de plannen van de culturele instellingen. Dit doen we ook voor de tentoonstellingsvoorzieningen. Om creatief talent te behouden en aan te trekken is zowel letterlijke als figuurlijke zin van het woord meer alternatieve ruimte nodig. We onderzoeken de mogelijkheden om artists-in-residencies te faciliteren voor bijzondere projecten. Met SintLucas gaan we in gesprek over de vraag hoe creatieve ondernemers

Presenteren

Leren/ kennismaken

en jonge startende alumni van SintLucas een actieve rol kunnen spelen bij de invulling van leegstaande panden met (pop-up)ateliers of ambachtelijke bedrijvigheid. Het mes snijdt dan aan twee kanten; een meer divers en aantrekkelijk centrum én meer culturele bedrijvigheid. Ook de bibliotheek zal met het plan “Huis van Boxtel” hier belangrijk aan bijdragen.

Interesseren Culturele cyclus voor een culturele basis infrastructuur (bron: Berenschot)

Beleidsplan Kunst en Cultuur in Boxtel | 2025 – 2030

13

Cultuurbeleid vanuit culturele waarden voor een breed publiek van 0-100 jaar.

Artistieke waarde

Vanuit het beleid willen we integraal kunst en cultuur stimuleren in het culturele veld voor een breed publiek van 0 tot 100 jaar. Dit vraagt ook wat van de culturele kansen om een breder publiek deel te laten nemen aan (hun) culturele activiteiten

du ure ltu Cu

gezondheid, enz.) van groot belang zijn. Kunst en cultuur heeft in meerdere opzichten ook een economische waarde door

Cultuureel ondernemerschap

tie rea

en preventie (bestrijden van eenzaamheid, meer bewegen, positieve mentale

rec

maatschappelijke opgaven, waarbij ontmoeten, ontwikkelen, vrijetijdsbesteding

ur

Vanuit de artistieke waarde van cultuur dragen de culturele aanbieders bij aan

ltu

binnen diverse beleidsterreinen.

Cu

ca tie

aanbieders: actief cultureel ondernemerschap. Het geeft de culturele aanbieders

Cultuurparticipatie

Economische waarde

de bijdrage aan het voorkomen van maatschappelijke achterstelling. Ondernemers en werkgevers erkennen de waarde van kunst omdat het verbeeldingskracht en creativiteit aanwakkert: dat zijn belangrijke eigenschappen in de 21e eeuw. Bovendien beïnvloedt kunst en cultuur het vestigingsklimaat voor bedrijven en gezinnen op een positieve manier en bevordert het de toeristische en recreatieve levendigheid.

Maatschappelijke waarde

Waardenperspectief voor beleid met verbindende thematieken (bron: Berenschot)

14

Beleidsplan Kunst en Cultuur in Boxtel | 2025 – 2030

3. We werken samen aan een toekomstbestendige, duurzame culturele sector Een toekomstbestendige en duurzame culturele sector vereist gezond cultureel ondernemerschap. De culturele organisaties en verenigingen in Boxtel dienen alert, omgevingsbewust en ondernemend te zijn, als gemeente stimuleren we dat actief. Dat is onlosmakelijk verbonden met de maatschappelijke opgave van de kunst- en cultuursector.

Netwerkvorming Sommige culturele organisaties hebben zorgen over hun toekomst. Niet alleen de kosten voor energie en onderhoud stijgen, ook de sponsormarkt wordt krapper en financiële bijdragen van deelnemers, leden en cursisten zijn niet meer vanzelfsprekend. De gemeente kan een belangrijke adviserende rol spelen

Goed (cultureel) ondernemerschap uit zich onder andere in: • Een proactieve houding ten aanzien van nieuwe • Innovatief vrijwilligersbeleid. • Een actieve duurzaamheidsagenda. kansen en ontwikkelingen. • Werken aan een deugdelijke financieringsmix. • Maatschappelijke impact maken als pijler van • Zicht op potentieel publieksbereik. cultureleactiviteiten. • Effectief marketingbeleid.

op dit gebied: goede voorbeelden van elders kunnen inspiratie en nieuwe ideeën opleveren. Hierbij is expertise uit het bedrijfsleven zeer waardevol. Sommige organisaties worstelen met het vergrijzen van hun ledenbestand, het publiek en de vrijwilligers. Jongere generaties verbinden zich niet meer vanzelfsprekend voor vele jaren aan een vereniging of clubactiviteit. De keuze van het aanbod in de vrije tijd is enorm vergoot, de laatste decennia. Het culturele

Wat gaan we doen?

verenigingsleven ondervindt veel concurrentie van

We brengen culturele organisaties in contact met professionals uit het bedrijfsleven en met landelijke en

online aanbod, van activiteiten in de grote steden en

provinciale organisaties die hen terzijde kunnen staan met praktisch en inhoudelijk advies. De cultuurcoach

van activiteiten in een veel losser verband, minder

heeft hierbij een verbindende rol.

gestructureerd. Onze gesprekken met jongeren tonen aan dat zich een nieuwe culturele realiteit aandient, waarbij ze zelf de condities scheppen voor leren en creëren.

Beleidsplan Kunst en Cultuur in Boxtel | 2025 – 2030

15

De kracht van jongeren in Boxtel

Landelijke politieke ontwikkelingen

Jongeren zijn onze belangrijkste gesprekspartner met betrekking tot de toekomst

Landelijke politieke ontwikkelingen hebben zijn weerslag op de lokale situatie. We

van het culturele vrijwilligerswerk, we willen weten hoe zij culturele activiteiten het

weten niet hoe de komende jaren het landelijk beleid zich ten aanzien van kunst

liefst georganiseerd zien, hoe ze het aanpakken, en welke rol ze graag op zich nemen.

en cultuur ontwikkelt. Daarom is het belangrijk om nu zorg te dragen voor een

Als gemeente nemen we de verantwoordelijkheid om met hen en met de culturele

veerkrachtige culturele sector en om voor meerdere jaren afspraken te maken. Mede

organisaties duurzame oplossingen te bespreken.

daarom kijkt gemeente Boxtel met deze nota tot en met 2030 vooruit. We hebben in de coronaperiode allemaal ervaren hoe ingrijpend het is als kunst en cultuur wegvallen.

Wat gaan we doen?

Wat gaan we doen?

We stimuleren de samenwerking tussen de cultuursector en het

We houden de landelijke ontwikkelingen scherp in de gaten en we zorgen

jongerenwerk, daar waar het past binnen de uitkomsten van het onderzoek

ervoor dat kunst en cultuur de volledige aandacht behoudt.

jongerenbeleid. We starten bovendien het gesprek over de wenselijkheid en haalbaarheid van studentenhuisvesting om daarmee ook het cultuurklimaat te bevorderen. Dit kan een stimulans betekenen voor het vestigingsklimaat van jonge creatieve professionals in onze gemeente.

16

Beleidsplan Kunst en Cultuur in Boxtel | 2025 – 2030

4. Aandacht voor kunst en cultuur in álle vier de kernen

5. Zichtbaarheid vergroten

Initiatieven in de kernen

Cultuurmarketing

Elke dorpskern in onze gemeente heeft een specifieke culturele dynamiek.

Goede cultuurmarketing is zonder twijfel van groot belang om culturele activiteiten

De spreiding van activiteiten en middelen is een vanzelfsprekend aandachtspunt.

breed onder de aandacht te brengen. Of je nou een mooie nieuwe cursus in de

De muzikale, theatrale en literaire festivals zijn een uitstekend middel om

aanbieding hebt, nieuwe leden voor je koor zoekt of publiek voor je voorstelling: de

Lennisheuvel, Esch, Liempde en Boxtel stevig op de culturele kaart te houden.

mensen moeten je wel ergens tegenkomen, je leren kennen en je weten te vinden.

We stimuleren bestaande en waar mogelijk nieuwe initiatieven met incidentele

Goede marketing is een specialisme en kost tijd en geld.

subsidies, onder andere met de regeling waarmee bijvoorbeeld evenementen op het grensvlak met recreatie en toerisme mede mogelijk gemaakt kunnen worden.

Rol van de gemeenschapshuizen Een duidelijke wens vanuit de kleine kernen is het versterken van de gemeenschapshuizen, ze zijn het trefpunt voor velen. Daar kan de kennismaking

De website Beleef Boxtel moet als platform veel meer input vanuit kunst en cultuur krijgen. De culturele sector kan meer kennis, middelen en ervaringen uitwisselen om gezamenlijk beter op de toekomst toegerust te zijn. Hier betrekken we centrummanagement, toerisme, recreatie en economische beleidsaspecten bij. De rol van de gemeente is hierbij ondersteunend, de culturele sector is zelf aan zet voor de oplossingen en de uitvoering.

met cultuur plaatsvinden door kleinschalige activiteiten en podiumvoorstellingen.

Wat gaan we doen?

Wat gaan we doen?

Op dit moment werkt de gemeente aan een herzien accommodatiebeleid,

We ondersteunen de netwerken van de culturele organisaties en zien hierbij

ook voor de gemeenschapshuizen. Het nieuw te vormen

een rol voor de cultuurcoach. Op dit moment werkt de gemeente aan een

accommodatiebeleid geeft de gemeente nieuwe kaders. Parallel

herziene economische visie, daarbij zal de kracht van kunst en cultuur een

aan het accommodatiebeleid is de gemeente in gesprek met de

prominentere plek krijgen. De website en social media van Beleef Boxtel zal

gemeenschapshuizen om toe te groeien naar toekomstbestendige

actiever benut moeten worden voor culturele activiteiten.

voorzieningen. Kruisbestuiving en een integrale benadering van deze processen is van groot belang.

Beleidsplan Kunst en Cultuur in Boxtel | 2025 – 2030

17

6. Een proactieve rol voor onze gemeente: verbinden van sectoren Meedenken

Een leven lang leren

De gemeente Boxtel krijgt van de culturele organisaties een duidelijk verzoek: “denk

Een leven lang leren betekent ook: een leven lang creëren. Samen met het (primair,

met ons mee, maak onze projecten mede mogelijk en zit ons niet in de weg met

voortgezet, mbo, hbo) onderwijs werken de culturele organisaties al aan een stevige

onnodige regels en bepalingen”. Een gemeente die culturele dynamiek wil, faciliteert

basis voor de jeugd. Die lijn kunnen we doortrekken naar volwassenen en ouderen.

bijvoorbeeld het makkelijk aanvragen en verstrekken van vergunningen. De gemeente

Het vrijetijdsaanbod van de musea, de muziekverenigingen en andere culturele

denkt mee met haar inwoners bij het vinden van locaties voor buitentheater en

organisaties zal zich moeten blijven ontwikkelen, dat wordt door de gemeente

festivals, en helpt bij het slim delen van materialen en opslag.

gestimuleerd.

Bemiddelen

SintLucas

De gemeente heeft een bemiddelende en verbindende rol tussen verschillende

Gemeente Boxtel zal de komende jaren intensief met SintLucas optrekken op

maatschappelijke sectoren en opgaven. Een mooi voorbeeld is de synergie tussen

meerdere terreinen. In deze cultuurnota komt deze unieke kunstvakopleiding

cultuur en economie: een bruisend cultuurleven is immers een enorme stimulans

bij tal van onderwerpen al ter sprake. SintLucas kan een grote rol spelen om het

voor het vestigingsklimaat voor burgers en bedrijven. Bedrijfsleven, culturele

kunstklimaat in Boxtel te stimuleren. Zoals de levendigheid in het centrum vergroten.

organisaties en de lokale overheid kunnen samen de juiste toon zetten, letterlijk en

Meer kansen voor jonge ontwerpers en kunstenaars realiseren. Meedenken over en

figuurlijk.

meewerken aan de ontwikkeling van nieuwe culturele initiatieven, de realisatie van een effectief werkplaats- en tentoonstellingsbeleid en het vergroten van de kansen

Verbinden Nóg een verbinding wordt vaak genoemd: de zorg kan rekenen op de cultuursector.

voor de podiumkunsten. Het is duidelijk: SintLucas is een belangrijke partner voor onze gemeente én voor de culturele organisaties in Boxtel.

Genieten van (het maken van) kunst houdt immers gezond, daar zijn veel mooie voorbeelden van, ook in Boxtel. Daar liggen nog meer kansen, zeker met het oog op de demografische ontwikkeling van onze kernen; er komen immers (veel) meer ouderen bij. Ook via de domeinen armoedebeleid en inburgering kan de deelname aan kunst en cultuur effectief bevorderd worden. Het spreekt voor zich dat culturele ontwikkelingen niet geïsoleerd plaatsvinden, maar dat ze in gang worden gezet in relatie tot andere ontwikkelingen, zoals de omgevingsvisie, de ontwikkeling van de bezoekerseconomie (deze omvat toerisme en recreatie, evenementen, horeca en retail), gezondheid, welzijn en de vitaliteit van het centrum van Boxtel. De gemeentelijke organisatie is er alert op dat die verbindingen tussen sectoren actief gelegd worden.

18

Beleidsplan Kunst en Cultuur in Boxtel | 2025 – 2030

Bron: Gemeente Boxtel tijdens een Cultuuravond 2023

19 Bron: Gemeente Boxtel tijdens Bloedprocessie 2024

Kunst in de buitenruimte

Hoofdstuk 2

20

Beleidsplan Kunst en Cultuur in Boxtel | 2025 – 2030

Per kunstdiscipline schetsen we de belangrijkste inhoudelijke ambities en we verbinden deze acties aan de doelstellingen uit hoofdstuk 1:

1.

Meer aandacht voor cultuurparticipatie

2.

De culturele infrastructuur op orde

3.

Samenwerken aan een

Sommige actiepunten zijn al concreet en kunnen binnen afzienbare tijd worden gerealiseerd. Andere voornemens moeten nog verder onderzocht worden. Afstemming met het werkveld, mogelijke financiering en draagvlak zijn belangrijke randvoorwaarden. Daartoe doen we in het laatste hoofdstuk een voorstel. Voor alle plannen in deze nota geldt: ze komen niet uit de lucht vallen. Ze zijn het logische gevolg van de levendige dialoog die we in Boxtel voeren met inwoners, organisaties en ondernemers. Wat effectief gebleken is zetten we graag voort.

De cultuurcoach

toekomstbestendige en duurzame culturele sector

De cultuurcoach kan jongeren, kinderen én volwassenen in contact brengen met interessant cursusaanbod op het

Aandacht voor kunst en cultuur in alle vier

gebied van dans, muziek, theater, media, beeldende kunst en nieuwe kunstvormen als urban sports en urban culture.

de kernen

Dit is een echte verbinder van partijen en doelgroepen, de cultuurcoach pakt daarnaast nieuwe initiatieven op en

5.

Betere cultuurmarketing

heeft een duidelijke gidsfunctie voor culturele ontwikkelingen. De beschikbaarheid van specifieke middelen (vanuit

6.

Een pro-actieve rol voor onze gemeente

het budget Brede Regeling Combinatiefuncties als onderdeel van de Brede SPUK-GALA) zorgt ervoor dat we deze

4.

belangrijke verbindende schakel snel kunnen inzetten. De cultuurcoach staat de culturele verenigingen en organisaties bij op tal van gebieden, zoals het ontsluiten en organiseren van deskundigheidsbevordering en advisering rondom ledenwerving en aanbod. De cultuurcoach is ook degene die de culturele organisaties op weg kan helpen in het provinciale en landelijke kennisnetwerk, met organisaties als KunstLoc en LKCA (Landelijk Kennisinstituut Cultuureducatie en Amateurkunst). De cultuurcoach adviseert de gemeente. Hoe de functie er exact uit komt te zien is onderwerp van gesprek, er zijn mooie voorbeelden in het land en goede ervaringen met combinatiefunctionarissen op het gebied van cultuur en sport. Waar de cultuurcoach organisatorisch wordt ondergebracht wordt nog bepaald.

Beleidsplan Kunst en Cultuur in Boxtel | 2025 – 2030

21

2.1 Cultuureducatie

Binnenschools aanbod

Buitenschools aanbod

Onze ambitie is dat alle kinderen in Boxtel zich optimaal ontwikkelen en goed

De samenwerking tussen het onderwijs (via CultuurBox) en vrijwilligersorganisaties

cultuuronderwijs volgen. Dit doet CultuurBox in samenwerking met de scholen

op het gebied van muziek blijven we de komende jaren ondersteunen. De inzet

en (professionele) culturele aanbieders die culturele activiteiten ontwikkelen die

van Stichting JOOP voor muziekeducatie is een goed voorbeeld dat navolging

aansluiten bij de vraag van de scholen en passen binnen de doorlopende leerlijn.

verdient. Dit type initiatieven kan de brugfunctie vervullen tussen binnenschoolse en buitenschoolse deelname aan muziekactiviteiten. Goede cultuureducatie in de

De scholen voor primair onderwijs en de scholen van het (speciaal) voortgezet

breedte helpt aantoonbaar om de (ontwikkelings-) kansen van kinderen en jongeren

onderwijs doen mee aan de landelijke regeling Cultuureducatie met Kwaliteit (CmK).

te vergroten.

We werken als leidraad met De Cultuur Loper van Kunstloc en Erfgoed Brabant. Scholen maken hiermee vanuit hun eigen visie een samenhangend en doorlopend

We willen muzieklessen voor kinderen betaalbaar houden, ook in tijden van financiële

activiteitenprogramma. In 2025 wordt de regeling Cultuureducatie met Kwaliteit met

krapte en stijgende kosten. Voor muzieklessen is de gemeentelijke muziekvoucher-

vier jaar verlengd, door middel van cofinanciering met de Rijksoverheid.

regeling beschikbaar, waardoor lessen bij 30 geselecteerde docenten financieel haalbaar worden. Via het Muziekloket op de website van CultuurBox is dit aanbod

CultuurBox is het Boxtels kenniscentrum op het gebied van cultuureducatie voor

toegankelijk. In 2023 heeft dat de volgende resultaten opgeleverd: 125 toegewezen

schoolse- en naschoolse activiteiten en voor doorverwijzing naar specialisatie in

vouchers, 125 deelnemende kinderen in de leeftijd van 8 tot 18 jaar, ze namen deel

de vrijetijdsmarkt. Uit de gesprekken met leerlingen, ouders en schoolleiders blijkt

aan 36 verschillende muziekcursussen. Om de muziekvoucher-regeling doeltreffend

grote waardering voor de aanpak rond Cultuureducatie met Kwaliteit en de inzet van

te houden, laten we de hoogte van het budget meegroeien met de inflatie.

CultuurBox. Dit zetten we de komende jaren dan ook voort.

Via Leergeld Boxtel kunnen ouders / begeleiders extra ondersteuning vragen voor cultuuractiviteiten van schoolgaande kinderen. Nieuwe kunstvormen dienen zich aan. Kinderen en jongeren verdiepen zich in urban sports en urban culture. Het aanbod voor deze disciplines blijft enigszins achter bij de meer gevestigde disciplines. We vragen de culturele organisaties om actie. Uit de gesprekken met kinderen, jongeren en hun ouders blijkt ook dat het aanbod voor dans in de vrije tijd schaars is. Hiervoor geldt ook dat we van het culturele veld willen horen wat hun initiatieven zijn op dit gebied.

22

Beleidsplan Kunst en Cultuur in Boxtel | 2025 – 2030

Cultuureducatie voor volwassenen Het beter en duidelijker aanbieden van lessen, lezingen, cursussen en projecten leidt ongetwijfeld tot meer aandacht en deelname. Vindbaarheid en aantrekkelijke presentatie van het aanbod is daarbij essentieel. De cultuurcoach kan overzicht bieden, hiaten opsporen, deelname stimuleren en deskundigheid bevorderen op inhoud, organisatie en financiën. Daar maken we ons als gemeente graag sterk voor, want iedereen moet immers mee kunnen doen aan kunst en cultuur.

Actiepunten cultuureducatie •

We gaan door met de functie van Cultuurbox voor het primair onderwijs voor alle dertien scholen. Hiermee maken we aanspraak op een cofinanciering vanuit het rijk door de regeling Cultuureducatie met Kwaliteit. De cofinanciering voor Cultuureducatie met Kwaliteit wordt voortgezet in de vierde tranche 2025-2028.

•

Om dezelfde functie ook te vervullen voor het aanbod voor kinderen, jongeren en volwassenen in de vrijetijd is de aanstelling van een cultuurcoach nodig. Deze staat in verbinding met het sociaal domein, jongeren en bezoekerseconomie. Budget wordt gevonden in de Brede Regeling

Bron: St Joop - Karin Schoenmakers

Combinatiefunctionarissen, binnen de Brede SPUK-GALA. Hier is geen aanvullend cultuurbudget voor nodig. •

De cultuurcoach krijgt onder andere een stimulerende en verbindende rol voor de kunstbeoefening in de vrije tijd voor volwassenen in relatie tot programmering, deskundigheid en zichtbaarheid.

•

De voucherregeling wordt op basis van het nieuwe prijspeil vastgesteld.

Beleidsplan Kunst en Cultuur in Boxtel | 2025 – 2030

23

2.2 Bibliotheek

De hoofdtaken van de bibliotheek vallen onder het beleidsterrein bibliotheekwerk, waarover een apart beleidsprogramma verschijnt. De bibliotheek heeft als onderdeel daarvan ook een culturele taak, die bij dit programma past. In de publicatie “Huis van Boxtel” heeft HUIS73 haar plannen voor het bibliotheekwerk in Boxtel op een toegankelijke wijze gepresenteerd.

De culturele functies van de bibliotheek Het bruggetje naar kunst en cultuur is snel gemaakt: goed geïnformeerde en digitaal vaardige burgers zijn beter in staat deel te nemen aan het lokale culturele leven. En andersom levert dat culturele leven weer veel nieuwe ervaringen en ontmoetingen op, waardoor volwaardig meedoen makkelijker wordt. Lezen bevordert de verbeelding, stimuleert de creativiteit en opent nieuwe werelden. De landelijke aandacht voor het bibliotheekwerk steunt ons in deze ambitie: het Rijk ziet het belang van robuuste en volwaardige bibliotheekvoorzieningen. Zij zet in om de kwantiteit en kwaliteit van bibliotheekvoorzieningen te versterken. Vanaf 2025 krijgt de gemeente een zorgplicht voor een robuuste en volwaardige bibliotheekvoorziening.

Als gemeente staan we continu in contact met

De ontwikkeling in en rond de locatie Burgakker (VVV

de bibliotheek, over nieuwe ontwikkelingen en

en Bibliotheek) is voor de culturele levendigheid in het

mogelijkheden. We zijn blij met de vernieuwende

centrum van groot belang en sluit aan op de doelen

en ondernemende houding van HUIS73 die het

van deze nota. Deze ontwikkeling wordt aangestuurd

bibliotheekwerk in Boxtel actueel en bijdetijds

vanuit het domein economie.

houdt. De bibliotheek is meer dan ooit een plek van ontmoeting en culturele ontplooiing. Dus als we

De bibliotheek zet hun programmalijn voort met

gaan werken aan een vernieuwing van Burgakker 4

landelijk bewezen programma’s waarbij leesbeleving

en omgeving, dan grijpen we de mogelijkheid aan om

en digitale ervaringen worden bevorderd vanuit het

het pand ook geschikt te maken voor kleinschalige

prikkelen van nieuwsgierigheid.

tentoonstellingen, repetities, cursussen en meer. De bibliotheek krijgt zodoende inhoudelijk en organisatorisch een aansturende rol. De zichtbare en toegankelijke plek in het hart van Boxtel draagt straks nog meer bij aan een levendig (winkel-)centrum.

24

Beleidsplan Kunst en Cultuur in Boxtel | 2025 – 2030

Bron: Bibliotheek Boxtel - Bas van den Biggelaar

Er wordt samengewerkt met maatschappelijke en culturele organisaties in Boxtel om vooral de

Actiepunten

doelgroepen te bereiken die niet automatisch

Er is een programma van eisen voor het pand van de bibliotheek in ontwikkeling op basis van hun

meedoen aan literaire culturele activiteiten.

toekomstvisie. Overige plannen van de bibliotheek die we van harte ondersteunen:

De bibliotheek vervult een rol bij de

•

Inspelen op de actualiteit door meer incidentele inhoudelijke activiteiten te organiseren. Denk hierbij ook aan debatten en lezingen, in relatie tot bijvoorbeeld het sociale domein en de zorgsector.

deskundigheidsbevordering van vrijwilligers in de kunst en cultuur, in samenspraak met de culturele

•

Intensievere samenwerking met andere organisaties om nieuwe doelgroepen te bereiken.

partners en de cultuurcoach.

•

Voortzetten en intensiveren van sociale activiteiten zoals, Taalhuis, IDO en cursussen.

Beleidsplan Kunst en Cultuur in Boxtel | 2025 – 2030

25

2.3 Beeldende kunst en kunst in de openbare ruimte. Beeldende kunst is in Boxtel alom tegenwoordig. In de openbare ruimte staan belangwekkende beelden, er zijn manifestaties, er is een vereniging met maar liefst 20 professionele kunstenaars (Kunstlicht 99). Het hele jaar door zijn er interessante lessen, lezingen en cursussen voor een breed publiek. De talrijke beelden in de openbare ruimte zijn goed in kaart gebracht en worden structureel onderhouden door het landelijke erkend bedrijf Kunstwacht BV.

Kunst in openbare ruimte De kunst in de openbare ruimte zorgt voor herkenning, identiteit en waardering van de landschappelijke effecten van mooie beelden. We gaan met partijen, die professioneel bij de kunsten en de gebiedsontwikkeling in Boxtel betrokken zijn, werken aan de mogelijkheden om de komende jaren nieuwe beelden van lokale en landelijk aansprekende

Toch gaan we op dit gebied als gemeente een paar stappen extra zetten. Uit ons vooronderzoek blijkt dat er in

kunstenaars toe te voegen aan de collectie. We

Boxtel goede expositie- en werkplekken gemist worden. We zien hierin ook een kans om alumni van SintLucas en

kunnen als gemeente voorwaarden stellen aan hoe

andere creatieve ondernemers ruimte te bieden.

nieuwe gebieden eruit moeten komen te zien qua infrastructuur en landschapsarchitectuur. Dan kunnen

Zowel voor amateurs als professionals geldt: hun kunst móet gezien worden, er moeten ontmoetingen omheen

we ook die extra stap zetten door als randvoorwaarde

plaats kunnen vinden en er moeten publieksactiviteiten aan gekoppeld kunnen worden. De bibliotheek en MUBO

op te nemen dat er kwaliteitskunst aan de openbare

leveren wel expositieruimte, maar dat kent z’n beperkingen. We willen de zoektocht naar ruimte koppelen aan de

ruimte toegevoegd wordt. Daarin zijn we als gemeente

opgave die er ligt in het centrumgebied van Boxtel. Daar zouden we de gebiedsontwikkeling kunnen aangrijpen

initiatiefnemer en aanjager en daarom spreken we

om voorzieningen op cultureel gebied toe te voegen, met als eerste idee tentoonstellings- en activiteitenruimten.

onze partners in de bouwsector daar op aan.

Dit onderzoek naar ruimtelijke mogelijkheden raakt ook aan de herontwikkeling van de omgeving Burgakker met bibliotheek en basisschool, het SintLucas en diverse leegstaande panden/winkelruimten. Daar ontstaan goede expositiemogelijkheden. De mogelijke rol van de gemeenschapshuizen worden in dit onderzoek nadrukkelijk meegenomen. Er is een grote wens om studenten en alumni van SintLucas, vakschool voor creatief talent, meer aan Boxtel te binden. Als we meer tentoonstellingsruimte én ateliers/werkplaatsen kunnen realiseren in de gemeente, dan heeft dat op alle niveaus een verbindende werking. Zowel voor amateurkunstenaars als voor (aankomende) professionals. Deze onderwerpen komen terug in hoofdstuk 3: de randvoorwaarden.

26

Beleidsplan Kunst en Cultuur in Boxtel | 2025 – 2030

Het doel is om in onze gemeente de collectie kunst in de openbare ruimte actueel, spraakmakend en zichtbaar te houden, voor alle Boxtelaren en bezoekers. Een kunstcommissie die de gemeente adviseert over kunst in de buitenruimte, met bewezen deskundigheid op dit terrein krijgt hierbij een belangrijke rol. Tot de functies van de nieuwe commissie behoren: expertise bieden met betrekking tot nieuw te realiseren of te herplaatsen kunstwerken, het kritisch meekijken naar onderhoud en restauratie van kunst in de openbare ruimte, het adviseren over kunstevenementen en publicaties over kunst in de openbare ruimte, advies geven over de verbinding met bezoekerseconomie en ondernemers, digitale en fysieke kunstroutes initiëren en verbinding maken met Beleef Boxtel.

Actiepunten •

•

Wij dragen zorg voor kunst in de buitenruimte

We voegen in de periode 2025 – 2030 nieuwe

met betrekking tot onderhoud en restauratie.

kunstwerken aan de openbare ruimte toe,

Met Kunstwacht B.V. hebben we hiervoor

van kunstenaars van minstens nationaal

een contract afgesloten om continuïteit te

belang. We laten de kunst in de buitenruimte

waarborgen.

meegroeien met de ontwikkeling van Boxtel.

We ondersteunen de zoektocht naar

•

Waar nodig gaan we het mogelijk maken

locaties voor ateliers en expositieruimten,

om de kunst in de openbare ruimte meer

in samenwerking met onderwijs (SintLucas),

zichtbaar te ontsluiten in combinatie met

gemeenschapshuizen en pandeigenaren/

bestaande wandel- en fietsroutes.

verhuurders. •

•

•

Voor beleid en advisering rond kunst in

Met SintLucas gaan we in gesprek over de

de openbare ruimte installeren we een

wensen en behoeften van hun studenten

kunstcommissie.

en alumni op het gebied van werk- en expositiemogelijkheden.

Beleidsplan Kunst en Cultuur in Boxtel | 2025 – 2030

Bron: Op Drift 2023 Soulmates

27

2.4 De musea en de collectie Boxtel Voor een gemeente met ruim 33.000 inwoners doen we het goed met ons museale aanbod. We hebben een subsidierelatie met drie van hen: Museum Boxtel (MUBO), Museum Vekemans en het OERtijd Museum. We willen de museumorganisaties blijven stimuleren binnen hun programma, het beheer en onderhoud.

Museum Vekemans Museum Vekemans heeft een conserverende, wetenschappelijke en documenterende functie, die gaat gepaard met relatief beperkte bezoekersaantallen. Dat is ook niet verwonderlijk vanwege de niche waarin ze zich begeven: de historie van wassen en strijken en hoofdtooien (de Brabantse poffers). Het is bewonderenswaardig dat ze deze functie met louter vrijwilligers vervullen en dat ze een formele museumerkenning hebben. Om dit museum voor de toekomst veilig te stellen zijn nieuwe stappen nodig op het gebied van financiële duurzaamheid en publieksbereik. Als gemeente volgen we die ontwikkeling met belangstelling.

MUBO MUBO (Museum Boxtel) heeft behoefte aan meer ruimte en een structureel depot. Het huidige huurcontract met woningstichting JOOST loopt af in 2028. Ook andere verenigingen en instellingen hebben aangegeven ruimtebehoefte te hebben en/of uitdagingen te zien rondom hun huidige accommodatie. Het bij elkaar brengen

We blijven deze musea de komende jaren

van een aantal functies binnen een bepaald gebied of locatie kan een culturele vliegwielfunctie krijgen. Niet alleen

ondersteunen, ze vervullen meervoudige

tussen de verschillende kunstzinnige en culturele disciplines maar ook de koppeling met andere maatschappelijke

functies die we niet willen missen:

opgaven zoals het verduurzamen van maatschappelijk vastgoed, versterken van de centrumfunctie, het stimuleren

•

Educatie op het gebied van kunst, historie

van de bezoekerseconomie en de versteviging van het partnerschap met het onderwijs.

en natuurhistorie.

In het kader van het accommodatiebeleid zullen we de verschillende wensen en behoeften in kaart brengen.

•

Conserveren van lokaal en regionaal cultuurerfgoed.

MUBO is initiatiefnemer van Op stap in Cultureel Boxtel, voor het eerst te organiseren in 2024 als het museum tien

•

Depotfunctie en het bijbehorende beheer.

jaar bestaat. Als gemeente hopen we dat dit initiatief een breed draagvlak krijgt op het gebied van alle kunsten en op

•

Presentatie van hedendaagse kunst.

die manier een tweejaarlijkse presentatie kan worden van de gehele Boxtelse cultuursector. Het tonen van wat er is

•

Aanjagen van het bewustzijn van lokale

en het laten zien wat mensen zelf kunnen (leren) maken zou centraal kunnen staan. We denken graag mee over deze

cultuurhistorie.

interessante ontwikkeling en we hopen op een breed draagvlak.

•

Identiteitsvorming.

•

Stimulans voor toerisme en recreatie.

28

Beleidsplan Kunst en Cultuur in Boxtel | 2025 – 2030

Het OERtijdmuseum Het OERtijdmuseum heeft een bovenregionale functie waar we als gemeente blij mee zijn. Het museum trekt toeristen en recreanten en specifieke studenten voor wetenschappelijk onderzoek naar Boxtel en het museum is ook voor onze eigen inwoners (waaronder onze scholen) een populaire bestemming. Bezoekerseconomie is het beleidsterrein waar dit specifieke museum thuishoort.

De Collectie Boxtel De Collectie Boxtel is de verzameling van ons collectieve kunstbezit. Naast de al eerder besproken kunst in de openbare ruimte bevat de collectie ook alle stukken in het beheer van de musea en het kunstbezit van de gemeente zelf. Dat zijn vooral schilderijen, grafiek en beelden. Deze collectie is in de afgelopen jaren goed in beeld gebracht en deels gesaneerd. We vinden het een interessante gedachte om deze collectie beter in beeld te brengen en beter te ontsluiten voor het publiek. Wat hoort er nou echt bij Boxtel? Welke belangrijke Boxtelse en regionale kunstenaars zijn in de collectie vertegenwoordigd, en wat kunnen we daar nog meer mee? Een toekomstige presentatie zal deze vragen beantwoorden.

Actiepunten • We zetten de relaties met de drie musea voort. • We starten een onderzoek naar de mogelijke doorontwikkeling van MUBO. • We ondersteunen het MUBO extra binnen programma, beheer en onderhoud. • We maken een volwaardige depotfunctie voor de Collectie Boxtel mogelijk. • We gaan reflecteren op de Collectie Boxtel, i.s.m. MUBO, SintLucas en de nog op te richten kunstcommissie. • We stimuleren het mogelijk maken van Op stap in Cultureel Boxtel en de Boxtel Biënnale. • De ontwikkeling van culturele functies wordt verbonden met de ontwikkelingen op het gebied van toerisme, recreatie en economie.

Beleidsplan Kunst en Cultuur in Boxtel | 2025 – 2030

Bron: Op Drift 2023 Soulmates

29

2.5 Cultureel erfgoed

In dit Programma Kunst en Cultuur beperken we ons tot het onderwerp cultureel erfgoed, waar we specifiek onder verstaan: heemkunde en immaterieel erfgoed. Gebouwd monumentaal erfgoed valt buiten onze scope, daar wordt in een afzonderlijk beleidsprogramma aan gewerkt. Dat nieuwe Erfgoedbeleid is ruimer dan alleen gebouwd monumentaal erfgoed: denk ook aan bijvoorbeeld archeologie en immaterieel erfgoed. De overlap met kunst- en cultuurbeleid betreft het immaterieel erfgoed. Dat stemmen we beleidsmatig goed af.

Heemkunde Boxtel is een zeer actieve vereniging met meer dan 230 leden. Ze organiseren lezingen, tentoonstellingen en excursies. De beeldbank met meer dan 60.000 historische beelden van Boxtel is indrukwekkend. In Liempde zijn op dit gebied twee erfgoedverenigingen actief: Kèk Liemt en Vereniging Terug in d’n Ted Liemt. Esch heeft eveneens een actieve heemkundekring. Daarnaast kennen we de Heilige Bloedstichting die jaarlijks een Bloedprocessie en andere activiteiten organiseren. De bloedprocessie geeft aandacht aan het middeleeuwse bloedwonder dat voor Boxtel van historisch belang is. In de komende jaren is er meer aandacht voor de historie van het spoornetwerk en de geschiedenis van aan het spoor gerelateerde bedrijvigheid in onze gemeente. Die is belangrijk geweest voor de vorming van de identiteit van Boxtel en daar weten we eigenlijk nog te weinig van. Het Duits Lijntje is een fenomeen op zich. Dit is een mooie uitdaging voor de historische verenigingen in Boxtel. Het benutten van kansen op het terrein van kunst, cultuur en erfgoed heeft ook een plek gekregen in het Uitvoeringsprogramma Bezoekerseconomie. Naast de realisatie van historische wandelroutes wordt ook het Duits lijntje als grote kans gezien, in combinatie met de natuur en het landschap als versterking van de toeristische infrastructuur.

De komende jaren zal herbestemming van historisch gebouwd erfgoed belangrijker worden. Uit het oogpunt van historisch besef en vanwege de noodzaak om duurzaam om te gaan met wat waardevol is. Vanuit het Uitvoeringsprogramma Bezoekerseconomie worden historische wandelroutes ontwikkeld waarvan de eerste in deze serie in februari 2024 gelanceerd is in het centrum van Boxtel. We benaderen erfgoed integraal in alle vier de kernen van onze gemeente. MUBO heeft geopperd om exposities over de vier kernen te laten rouleren, dat versterkt de onderlinge interesse en bekendheid. Boxtel was en is het thuis van veel belangrijke kunstenaars en architecten. Zij maken onlosmakelijk onderdeel uit van het lokale erfgoed. Het historisch besef ontbreekt op dit gebied nog te vaak. We willen dit historisch besef vergroten. Met de verenigingen, MUBO en met de kunstcommissie Boxtel maken we een plan.

30

Beleidsplan Kunst en Cultuur in Boxtel | 2025 – 2030

Actiepunten •

We stimuleren de ontwikkeling van de historische en erfgoedinstellingen ook Bron: Cultuurbox

vanuit het beschikbare budget kunst en cultuur. •

We sluiten met de culturele erfgoedambities aan op flankerende beleidsterreinen.

•

We onderzoeken met MUBO en de historische verenigingen de mogelijkheden om Boxtelse kunstenaars en architecten uit heden en verleden beter in beeld te brengen.

Bron: Muziekverening St. Willibrordus

Beleidsplan Kunst en Cultuur in Boxtel | 2025 – 2030

31

2.6 De podiumkunsten: muziek, theater, dans

Boxtel kent een rijk verenigingsleven op het gebied van muziek en theater. Er is een redelijk sluitend netwerk van voorzieningen waar de verenigingen hun repetities en cursussen kunnen laten plaatsvinden, waarbij nog de nodige wensen en aandachtspunten spelen.

De samenwerkende Boxtelse Harmonieën en Fanfares (HAFA) realiseren samen een indrukwekkend aanbod van cursussen, activiteiten en concerten. De waarde die ze daarmee vertegenwoordigen stijgt uit boven het muzikale. Sociale interactie, onderlinge verbinding en betekenisvolle educatie zijn belangrijke extra opbrengsten van onze goed georganiseerde lokale HAFA-cultuur. Acht muziek- en theaterverenigingen doen regelmatig een beroep op de gemeente.

Podium Boxtel vervult in dit opzicht een belangrijke rol, net als het Muziekhuis, veel

Die relaties zetten we graag voort. Daarnaast kennen we nog tal van kleine

scholen, de Serenade in Liempde en de overige gemeenschapshuizen. Harmonieën

verenigingen, zij kunnen incidenteel om ondersteuning vragen, ook in de toekomst.

en fanfares zijn onlosmakelijk verbonden met het culturele en sociale leven in onze gemeente. Ook door ouderen wordt veel gemusiceerd en georganiseerd op

Muziek is voor Boxtel van groot belang. Muziek verbindt generaties. Een goed

cultureel vlak, dit is een verworvenheid die een groot cultureel en sociaal kapitaal

voorzieningenniveau zorgt ervoor dat kinderen op jonge leeftijd met muziek in

vertegenwoordigt. De vele koren in onze gemeente vervullen een belangrijke functie

aanraking komen en gaan musiceren, en dat is weer essentieel voor het voortbestaan

op muzikaal en sociaal gebied. We herkennen de zorgen van verenigingen over de

van de Brabantse muziekcultuur. Dit vergt investeringen voor de toekomst. Zelf

terugloop van leden.

muziek leren maken en die kunnen presenteren is en blijft belangrijk. De gemeente erkent die waarde. We hebben in Boxtel waardevolle kartrekkers zoals Stichting JOOP, de diverse orkesten en ensembles voor jongeren en senioren. Onze gesprekspartners wijzen ons op het gemis van een tweede volwaardige podiumvoorziening in Boxtel (ongeveer 350 stoelen) omdat de capaciteit van Podium Boxtel onvoldoende blijkt. Met name de harmonieën en fanfares grijpen regelmatig mis. Sommige gemeenschapshuizen zijn krap behuisd en snakken naar extra vierkante meters. We willen conclusies trekken uit het onderzoek naar het gebruik en de bezetting van de verschillende podiumvoorzieningen en gemeenschapshuizen (zie ook: culturele infrastructuur).

32

Beleidsplan Kunst en Cultuur in Boxtel | 2025 – 2030

Dit onderzoek koppelen we aan de uitgangspunten

Podium Boxtel en andere podiumvoorzieningen

van het integrale huisvestingsplan onderwijs en het

Podium Boxtel is de lokale culturele ontmoetingsplaats

Organisaties zoals Stichting Bazaar en de cultuurcoach

onderzoek naar de binnensportaccommodaties. Dat

in Boxtel, waar mensen op een kwalitatief goede wijze

kunnen hier een rol in spelen als verbinder voor

leidt tot een nieuw voorstel voor aanpassingen en

en tegen aantrekkelijke condities van zowel amateur-

doelgroepverbreding.

vernieuwingen.

als professionele optredens kunnen genieten. Podium Boxtel ontvangt jaarlijks een gemeentelijke subsidie

We werken met Podium Boxtel en SintLucas aan

Met SintLucas praten we over hun ruimtebehoefte

voor een brede reeks aan activiteiten, op Boxtelse

de verdere ontwikkeling van de podiumfuncties in

en beheer, o.a. in relatie tot Podium Boxtel. In Boxtel

maat, (35 á 40 voorstellingen gespreid in het jaar), en

onze gemeente. Bezetting, technische faciliteiten,

is het aanbod op het gebied van dans en urban

voornamelijk gericht op de inwoners van Boxtel. Deze

openingstijden en programmering zijn onderwerp van

culture beperkt. TunnelVision is weliswaar actief en

voorziening maakt het mogelijk dat de podiumkunsten

gesprek.

zichtbaar op het gebied van graffiti, maar het aanbod

in Boxtel op niveau gepresenteerd kunnen worden. De

van nieuwe hybride kunstvormen (muziektheater,

programmering van Podium Boxtel wijkt nadrukkelijk

Er is aandacht voor de functie van overige, kleine en

performance, dans, video-art) is niet overweldigend.

af van de grote theaters in Den Bosch, Eindhoven,

grote podiumvoorzieningen in o.a. sportlocaties (grote

Het is niet de taak van de gemeente om het aanbod

Tilburg, Uden en Veghel. Daar waar deze podia vaak

uitvoeringen) en gemeenschapshuizen (kleinschalige

te bepalen, maar we schetsen hier wel een hiaat.

gaan voor grote namen, kiest Podium Boxtel veelal

uitvoeringen). Met name de vraag: “wat is ervoor nodig

Initiatieven op dit gebied kunnen we ondersteunen.

voor artiesten die net carrière aan het maken zijn

om deze voor culturele activiteiten geschikt te maken

of daar nog aan moeten beginnen. Dat past bij de

en te houden?” is actueel.

Boxtel kent veel grote en kleinere evenementen

schaalgrootte van onze gemeente.

met elk een eigen dynamiek en publieksprofiel. We kijken de komende jaren goed naar wat op dat

Podium Boxtel kan nog beter toegankelijk worden

gebied betekenisvol is in cultureel opzicht en we

voor lokale culturele en maatschappelijke organisaties

ondersteunen dat waar mogelijk.

en hun publiek. Verrijken van het aanbod met voorstellingen en activiteiten van en voor groepen die nu nog niet in Podium Boxtel komen, ligt voor de hand.

Beleidsplan Kunst en Cultuur in Boxtel | 2025 – 2030

33

Meer aandacht voor de kunstdiscipline dans en andere nieuwe kunstvormen. Boxtel heeft een rijk palet aan culturele organisaties. Toch zou er meer aandacht voor dans kunnen zijn, dat wordt in de breedte nog gemist. Daar liggen kansen, zowel op het vlak van ballet, hedendaagse dans en sportdans. Nieuwe kunstvormen zoals urban dance, graffiti, urban design en mode verdienen ook aandacht.

Overig: volkscultuur, Bazaar. We houden de komende periode aandacht voor uitingen van volkscultuur (carnaval, erfgoed, etc.). De organisatie van Bazaar zorgt voor interessante interculturele activiteiten. Inmiddels zijn deze activiteiten een gewaardeerd onderdeel van het Boxtelse culturele leven. We gaan met hen in gesprek over mogelijke nieuwe ontwikkelingen.

Actiepunten •

We continueren de huidige relatie met Podium Boxtel en de Bazaar en stimuleren nieuwe initiatieven.

•

We onderzoeken de bezettingsgraad en de ruimtewensen van de verschillende(podium-)voorzieningen en zetten deze om in een voorstel.

•

In overleg met SintLucas en Podium Boxtel zetten wij in op intensivering van het gebruik en samenwerking en verruiming van de openingstijden van Podium Boxtel.

•

Stimuleren van activiteiten voor lokale publieksgroepen die nu nog niet in beeld zijn.

•

We halen met Podium Boxtel en de andere podia de ervaringen van gebruikers en bezoekers op.

•

We vragen de culturele partners om nieuw aanbod op het gebied van dans, urban culture en nieuwe hybride kunstvormen te ontwikkelen.

34

Beleidsplan Kunst en Cultuur in Boxtel | 2025 – 2030

Kunst in de buitenruimte

Bron: Boxtel’s Harmonie

Bron: Op Drift 2023 Soulmates

35 Bron: Hobbendonken 2024 MUBO

Hoofdstuk 3

36

Beleidsplan Kunst en Cultuur in Boxtel | 2025 – 2030

Als gemeente werken we met de culturele sector aan een goede infrastructuur voor de kunsten, met andere woorden: de best mogelijke randvoorwaarden om de kunst in Boxtel te laten bloeien. Voor de invulling staan de verenigingen, de culturele instellingen en de inwoners aan de lat. Met aantrekkelijke kunstzinnige activiteiten maken zij de cultuur van Boxtel.

Belangrijke randvoorwaarden voor de komende beleidsperiode op een rijtje: 1.

De kunsten moeten naar behoren gehuisvest kunnen worden. Boxtel zit in een flow van talrijke ruimtelijke ontwikkelingen, daar moet de kunst en de cultuur in een vroeg stadium bij betrokken worden. Dat biedt mogelijkheden voor een goede plek voor kunstbeoefening én het levert vaak een kwalitatieve verbetering op voor het betreffende te ontwikkelen gebied. We werken met input van onder andere bibliotheek en SintLucas aan ruimte voor creativiteit in het centrum van Boxtel.

2.

Kunst- en cultuurbeleid is van ons allemaal. In deze nota komen verschillende voorbeelden ter sprake die de integrale kracht van kunst en cultuur aantonen. Daarom pakken we dit niet geïsoleerd op maar gaan we bij onze collega’s van onderwijs, zorg, toerisme & recreatie, erfgoed en economie te rade waar we elkaar kunnen versterken en aanvullen. Diezelfde brede blik vragen we ook van onze partners in het veld.

3.

Een belangrijke derde randvoorwaarde is het waarderen en inzetten van kunst en cultuur als belangrijke

Die infrastructuur komt niet alleen tot stand met geld,

transformerende kracht bij maatschappelijke vraagstukken. Die kracht mag niet onderschat worden. We

maar ook door slim te netwerken, door integraal

vragen van al onze partners om ook op die manier naar hun eigen maatschappelijke opgave te kijken

te durven denken en door initiatieven aan elkaar te

en zich ertoe te verhouden. Dat is niet voor iedereen heel eenvoudig, maar we gaan er in elk geval het

knopen. Op die manier maken we als gemeentelijke

gesprek over aan.

overheid nieuwe ontwikkelingen mogelijk. Nooit

4.

Onze culturele organisaties en verenigingen hebben duidelijk behoefte aan samenspel op tal van

solistisch en eigenwijs, maar altijd in verbinding en in

gebieden, zoals programmering, marketing en ondernemerschap. Ze willen elkaar vaker treffen om

samenwerking met inwoners en intermediairs van de

beter en slagvaardiger samen op te kunnen trekken. Als gemeente werken we graag actief mee aan deze

culturele organisaties, de zorg, ondernemers en het

belangrijke randvoorwaarde, door bijeenkomsten te faciliteren. In aanloop naar deze nota vonden deze

onderwijs.

bijeenkomsten al op kleine schaal plaats, en dat smaakt naar meer. De bereidheid tot samenwerken is groot, als gemeente zien we daar een stimulerende rol voor onszelf weggelegd. We zullen onderzoeken of het culturele werkveld van Boxtel gebaat is bij een regelmatige samenkomst, bijvoorbeeld in de vorm van een cultuurcafé. 5.

Duurzaamheid blijft een belangrijk speerpunt binnen ons beleid. Hoewel we oorspronkelijk de ambitie hadden om ons maatschappelijk vastgoed uiterlijk in 2030 volledig verduurzaamd te hebben, moeten we constateren dat dit door netcongestie en het daarvoor gereserveerde budget niet haalbaar is. Desondanks blijven we ons inzetten voor het fysiek en energetisch verbeteren van onze gebouwen, het waarborgen van een duurzame exploitatie en het creëren van kansen voor multifunctioneel en duurzaam ruimtegebruik. Deze inspanningen zijn nauw verbonden met het accommodatiebeleid en sluiten aan bij de wensen en behoeften die in dit beleidsplan naar voren komen.

Beleidsplan Kunst en Cultuur in Boxtel | 2025 – 2030

37

Hoofdstuk 4

38

Beleidsplan Kunst en Cultuur in Boxtel | 2025 – 2030

Met onze cultuurbegroting lopen we in de pas als we naar vergelijkbare gemeenten in Brabant kijken (bron: De Waarde van Cultuur, 2022, PON). In de huidige subsidiesystematiek, die in wezen een voortzetting is van de voorbije beleidsperiode, houden we ruimte over voor nieuwe initiatieven die gedurende de nieuwe periode ontstaan, ze zijn essentieel voor een levendige culturele sector. We halen aanvullende financiering op bij flankerend beleidsterreinen en we gaan proactief in gesprek met onze partners, om de waarde van kunst en cultuur en de positieve bijdrage aan andere maatschappelijke opgaven te onderstrepen. We handhaven de waardevolle relaties met de cultuurpartners, en als we extra investeren, dan doen we dat op basis van een helder omschreven maatschappelijke opdracht met bijbehorende (meetbare) doelstellingen. We gaan culturele partners aansporen om werk te maken van sponsorwerving en fondsenwerving. Netwerken met lokale ondernemers zijn hierbij van groot belang. Sponsoring en fondsenwerving is een vak apart, dat realiseren we ons. In samenwerking met KunstLoc Brabant werken we een voorstel uit om dit professioneel te ondersteunen in de vorm van cursussen en netwerkbijeenkomsten met fondsen. Een gemeentelijk aanspreekpunt voor sponsoring en fondsenwerving, gekoppeld aan het gemeentelijk subsidiebureau, zal behulpzaam zijn bij het ontsluiten van kennis en ervaring.