Algemene beschouwingen INbox begroting 2024

Algemene Beschouwingen 2023 Niet het geld is het probleem, maar de verdeling ervan (Wijze INboxer)

Allereerst dank en bewondering voor iedereen in dit huis die meegewerkt heeft aan de totstandkoming van deze begroting. Het is elk jaar weer een uitdaging en we zijn blij dat er weer zo’n gedegen stuk ligt. De derde begroting van dit college en van deze raadsperiode. Een begroting op basis van het beleidsakkoord “Samen aan de slag”. Een solide begroting noemt wethouder Heesen het tijdens de In-Gesprek avond. Ook een begroting waarin minimaal nieuwe ontwikkelingen zijn verwerkt. De financiële positie van onze gemeente is ten opzichte van de vorige begroting flink verbeterd. In het Beleidsakkoord 2021-2026 is opgenomen dat we streven naar een financieel gezonde situatie en solide financiële basis. Voor de komende jaren laat de begroting een positief resultaat zien en hebben we een financieel gezonde situatie. We zetten hiermee een belangrijke stap op weg naar een veerkrachtig Boxtel met de basis op orde. Let wel dat we een enorme daling gaan krijgen in de Algemene Uitkering in 2026 maar voorlopig een licht incidenteel herstel in 2027. Dat betekent dat we in 2026 een daling van inkomsten kunnen verwachten die we nu nog niet kunnen opvangen. In 2026 krijgen we € 5,1 miljoen minder aan inkomsten vanuit het Rijk.

Vanwege de aanstaande Tweede Kamerverkiezingen en de daarop volgende kabinetsformatie is de verwachting dat deze financiële onzekerheid niet op korte termijn opgelost zal zijn. Het is vooralsnog erg onduidelijk wat er na 2025 gaat gebeuren. Maar hoe dan ook, het zal sterke invloed hebben op onze meerjarenbegroting. De uitslag van de landelijke verkiezingen op 22 november moeten we daarvoor afwachten. Hoewel het op dit moment, en voor de komende jaren ontstane financiële perspectief het mogelijk maakt om zonder bijkomende dekkingsmaatregelen budget in te zetten voor eventueel nieuw beleid ziet INbox liever een gematigder koers. Je moet nu met name die dingen doen die straks geld besparen (bijvoorbeeld: preventie jeugdzorg). Zeker gezien het toekomst perspectief wat we hebben. INbox pleit er dus voor om ons te blijven inzetten om de juiste taken te doen en de afgesproken opdrachten uit de Kerntakendiscussie te halen. Dit biedt de mogelijkheid om, samen met het extra geld van het rijk, de ambities uit het

beleidsakkoord “Samen aan de slag” sneller waar te maken dan aanvankelijk voorzien. Houd oog voor ontwikkelingen en mogelijkheden. Doe zoals INbox altijd zegt: Doe Wat Kan! Vier de successen, vier wat wel kan en wat wel gelukt is. Een begroting is geen zaak van de gemeente, het college of de raad alleen maar van alle partijen SAMEN. Dan is ons nog wat opgevallen tijdens de In-Gesprek avond. Er komen twee nieuwe reserves bij, namelijk de egalisatie degeneratie vergoeding en de reserve opvang vluchtelingen Ukraine. Wij hebben er al eens voor gepleit om het aantal reserves terug te brengen tot het hoognodige. Is dat hier niet mogelijk? Energietransitie We hebben een opdracht vanuit de raad en vanuit het rijk. Het plan is om in te zetten op grootschalige opwek van energie middels zon- en/of windenergie. Op naar een aardgasvrij land, of liever wereld. Helaas werkt de infrastructuur nog even niet mee en het rijk zette onlangs een stop op het aanleggen van grote zonnevelden.

Vraag aan de wethouder: is er al meer bekend en is er al meer kijk op wat we kunnen gaan doen om toch onze energietransitie opdracht te gaan halen als het rijk deze plannen door gaat zetten? Hoe gaan wij een betere wereld achter laten voor onze kinderen? Woningbouw Hoe moeilijk is het op dit moment voor starters om aan betaalbare woningen te komen? Huren noch kopen is een optie omdat het te duur is of omdat er simpelweg niet genoeg huizen zijn maar ook omdat het aantal alleenwonenden fors is toegenomen. De woonproblematiek voor starters is een mega-probleem. Hier moet zeker ook aandacht voor zijn en blijven. Niet alleen aandacht gericht op ouderen maar zeker ook naar de toekomst en gericht op de jongeren. De stikstofproblematiek helpt natuurlijk niet mee in het snel verwezenlijken van nieuwe woningbouw locaties. We zien in de begroting staan dat er een verkenning komt naar inbreidingslocaties en subsidie voor vernieuwende woonvormen. Daarnaast komt er een versnelde beoordeling van ruimtelijke initiatieven. Dat doet ons goed dat we toch naar mogelijkheden blijven zoeken om het nijpend tekort proberen op te lossen. Kan er al iets gezegd worden over de termijn waarop we de verkenning en de versnelde beoordeling kunnen verwachten?

Zorg en Jeugdzorg, wijkgericht werken, jongeren en integratie Hoe kunnen we de zorg en de jeugdzorg toekomstbestendig houden? Op dit moment gaat er al zo’n kleine 21 miljoen Euro naar Jeugdzorg en WMO. Dat is toch een significant deel van de Boxtelse begroting. Hier staat spanning op dus het lijkt ons dat we meer moeten gaan inzetten op normalisering van de zorg. De beste besparing is het laten afnemen van de instroom in de zorg. Daar moeten we op inzetten. Hoe ziet de wethouder dit? Hoe denkt het college deze grote problemen voor nu en voor de toekomst te gaan borgen voor al die mensen die afhankelijk zijn van zorg van derden? Vanavond gaat het over onze inwoners, mensen in hun omgeving. Vertrouwen moeten we niet winnen maar durven geven. In de inleiding van programma onderdeel sociale kracht staat dan ook: In de gemeente Boxtel staan inwoners centraal en we geven hen vertrouwen. We zijn ons er van bewust dat het zeker ook over geld gaat. Een groot deel van de begroting gaat naar het sociaal domein. Maar we maken ons zeker zorgen over het centraal staan van die inwoner en over het vertrouwen dat we hen kunnen geven.

Hebben we hen vertrouwen gegeven in wijkgericht werken? Met het wijkgericht werken zorgen we ervoor dat het informele netwerk optimaal wordt ingezet en de sociale cohesie in de wijken wordt bevorderd en op die manier veerkrachtige wijken ontstaan met samen-redzame inwoners. We zien dat er in de wijken maar een kleine groep mensen bereikt wordt en er ook al weer zijn afgehaakt. Zo bereiken we grote groepen niet die belangrijk zijn voor de sociale cohesie, of misschien ook wel: zij laten zich niet bereiken. Er wonen in de wijken arbeidsmigranten uit de EU, al dan niet met hun gezin. Nergens lezen we in de begroting iets over integratie van die burgers. Zij zijn niet inburgering plichtig. Als gemeente moet je de wet uitvoeren, maar wat doen we als Boxtel? Wat gaan we hier aan doen? Er wordt hartstikke veel aangeboden, maar vrijwilligers om dit allemaal mee op te pakken zijn er niet of nauwelijks. Dat wordt en is een groot probleem. Wat betreft onze jongeren: In samenwerking met partners is er door een onderzoeksbureau in 2023 onderzoek gedaan naar de behoefte op het gebied van jongerenwerk. In 2023 zijn de voorbereidingen getroffen om in 2024 aan de slag te gaan met de versterking van het jongerenwerk. We sluiten aan bij de gedachte van het wijkgericht werken. We kijken uit naar hoe die versterking er dan uit gaat zien.

Doordat er voor de jongeren (in de leeftijd vanaf 12), los van vereniging en sport weinig te doen is en het jongerenwerk een aantal jaar geleden anders georganiseerd is, zien we de overlast door jongeren weer toenemen. We missen echt een laagdrempelige plek in de wijken waar activiteiten voor

jongeren en jongvolwassenen georganiseerd worden. Preventief zou dit kosten besparen en zorgt het voor de binding met elkaar en de gemeente. Leefbare ruimte Het was even wat verwarrend om tijdens de In-Gesprek avond een andere wethouder te zien die het woord voerde over de onderwerpen waar onze eigen wethouder specialist en professional in is. Maar goed. Je moet af en toe eens iets uitproberen. We kennen allemaal de tegenslagen die we hadden met PHS. Er wordt gezegd dat er financiële duidelijkheid zou komen in het najaar van 2023. Is hier al meer duidelijkheid over en kan de wethouder hier iets (positiefs?) over mededelen? Het nieuwe mobiliteitsplan komt er in Q1-2024. Wij kijken er naar uit. Streven in de voorgaande begrotingen was om de afvalstromen in Boxtel drastisch omlaag te brengen. Zoals we in de diverse media hebben kunnen lezen en horen is deze ambitie bijgesteld en is nu, volgens INbox, wat meer realistisch. Het principe van “vervuiler betaald” wordt nu meer toegepast en dat is prima. Het is altijd goed om eens na te denken voor je wat weggooit en na te denken over de toekomst van deze aardbol. Vitaal ondernemen Een groot risico is de krapte en de ontwikkelingen op de arbeidsmarkt. Een deel van de arbeid willen we zelf niet meer doen maar we blijven wel de producten af nemen. Bedrijven kunnen dan niet anders dan arbeidskrachten op een andere manier werven.

Het roer zal om moeten als we de lasten niet willen. Dat begint met minder consumeren. Maar kan een gemeentelijke overheid daar invloed op uitoefenen? Meewerkend bestuur Openbare orde en veiligheid. Onlangs hadden we, helaas al erg vroeg in het jaar, flink vuurwerk overlast. We merken dat er direct werk van wordt gemaakt. Ook de Veiligheidsregio lijkt op orde. Kan de portefeuillehouder dat bevestigen en kunnen we “gerust gaan slapen?” Participatie: beleid is vastgesteld en komt in oktober in de raad Capaciteit BOA’s uitbreiden is noodzakelijk. Vaak gaat het om gedrag en mentaliteit. Blijkbaar kan dat alleen met handhaving worden beïnvloed. INbox wil ook nog even kort stil staan bij het feit dat op 1 januari 2024 de Omgevingswet in werking treedt. Op 1 juli 2015 is deze door de Tweede Kamer aangenomen waarna de Eerste Kamer op 22 maart 2016 volgde. Vanuit INbox heeft één van onze steunfractieleden voor de gemeente Boxtel deelgenomen aan de klankbordgroep Omgevingsvisie. Vanaf 26 april 2021 zijn er regelmatig bijeenkomsten geweest om keuzes te maken die voor Boxtel van belang zijn. Na jaren van ambtelijke voorbereiding, participatie- en keuzemomenten waar

de gemeenteraad ook betrokkenheid bij heeft gehad, treedt deze zoals eerder aangehaald op 1 januari in werking. Door de ambtelijke organisatie is de afgelopen jaren hard en wendbaar gewerkt om de gemeente Boxtel omgevingsvisie gereed te maken. Dit mag best eens benoemd worden. Tot slot. Een gedegen begroting waar we mee vooruit kunnen. Zeker de komende jaren. Daarna wordt het koffiedik kijken maar het rijk zal ook niet af wachten tot 2027. In de kamer is vorige week al een motie aangenomen: “Dicht het financieel ravijn”. Dat kan gaan helpen in de jaren na 2026. Gelukkig hebben we weer voldoende ruimte om de komende jaren te gaan werken aan de jaren daarna, met in achtneming van het ongewisse wat er altijd in overheidsland zal blijven.