Afhandeling motie ja-sticker- Raadsvoorstel

Raadsvoorstel Zaaknummer:

1378713

Portefeuillehouder:

Fred van Nistelrooij

Onderwerp Afhandeling motie ja-sticker

Status Besluitvormend

Voorstel Raad 1. In afwachting van besluitvorming door de rijksoverheid vooralsnog geen Ja/Ja-sticker in te voeren en opnieuw te bezien in het najaar van 2026. 2. Met dit voorstel de toezegging met nummer 1452 als afgehandeld te beschouwen.

Inleiding Tijdens de raadsvergadering van 12 december 2023 hebben de fracties van D66, PvdA/GroenLinks en Combinatie 95 de ‘Motie Invoeren van een ja-sticker’ ingediend. Deze is aangenomen en wethouder Van Nistelrooij heeft de toezegging gedaan om in 2024 te komen met een raadsvoorstel over het mogelijk invoeren van een ja-sticker. In dit raadvoorstel zijn de gegevens zoals aan uw raad gepresenteerd op de in gespreksavond van 28 november 2023 (presentatie 1.2) meegenomen. Door personeelswisselingen binnen de ambtelijke organisatie en het uitblijven van een besluit door de rijksoverheid het is het niet eerder gelukt dit raadsvoorstel aan u voor te leggen. De ja-sticker (hierna: Ja/Ja-sticker) voor ongeadresseerd reclamedrukwerk wordt ook wel een ‘opt-in’ systeem genoemd. Dit systeem betreft in feite een omdraaiing van de huidige situatie, waarin bewoners een Nee/Ja- of Nee/Nee-sticker op de brievenbus kunnen plakken als ze geen reclamedrukwerk en/of huis-aan-huisbladen willen ontvangen. Bij een opt-in systeem geven inwoners het aan als ze wél prijs stellen op reclamedrukwerk. In het ‘opt-in’ systeem ontvangen ze ‘zonder sticker’ dus géén ongeadresseerd reclamedrukwerk. Dit zou een aanvulling zijn op het (commerciële) initiatief om via InMijnBus te opteren voor het al dan niet ontvangen van specifieke reclamefolders.

In 2018 introduceerde de gemeente Amsterdam als eerste gemeente in Nederland de Ja/Ja-sticker voor ongeadresseerd reclamedrukwerk. De reclamebranche stelde de rechtmatigheid van het concept in diverse rechtszaken ter discussie. Desondanks volgden diverse andere gemeenten het Amsterdamse voorbeeld, waardoor de do’s en don’ts van het concept steeds duidelijker werden. Inmiddels is de Ja/Jasticker in opmars.

Beoogd resultaat Het beoogd resultaat van dit raadsvoorstel is het in beeld brengen van de argumenten voor en de kanttekeningen bij het invoeren van de Ja/Ja-sticker en op basis daarvan de gemeenteraad voor te stellen om op dit moment niet over te gaan tot invoering van het opt-in systeem.

Argumenten 1.1 Het opt-in systeem heeft negatieve effecten voor de lokale/regionale economie. Het opt-in systeem geldt alleen voor ongeadresseerd reclamedrukwerk en niet voor huis-aan-huis bladen, heeft de rechter bepaald. Volgens de VANG-Handreiking (zie bijlage 2)i lijkt er in de praktijk in een aantal (grotere) gemeenten sprake te zijn van een zogenaamd ‘waterbedeffect’, waarbij nieuwe huisaan-huis bladen worden gelanceerd waarin de hoeveelheid reclame wordt gemaximaliseerd binnen de door de gemeente toegestane grenzen voor huis-aan-huis bezorging (meestal minimaal 10% inhoudelijke content). Op dit moment kunnen lokale ondernemers in Boxtel geen gebruik maken van een plaatselijke krant, want die is er niet. Of het ‘waterbedeffect’ ook in Boxtel zal optreden, is onzeker. Als we uitgaan van de inschatting dat circa 90% van het ongeadresseerd reclamedrukwerk bestaat uit Spotta-pakkettenii, dan zou circa 10% van het ongeadresseerd reclamedrukwerk van plaatselijke ondernemers afkomstig zijn. De gesealde folderpakketten bestaan immers grotendeels uit reclame van ketens. Bij invoering van de Ja/Ja-sticker zal een deel van dat lokale/regionale reclamedrukwerk niet meer bezorgd kunnen worden. Negatieve effecten voor lokale ondernemers kunnen daarmee niet uitgesloten worden.

1.2 De verenigingen die vanuit een maatschappelijke doelstelling papier inzamelen in de gemeente Boxtel ontvangen door invoering van het opt-in systeem mogelijk lagere inkomsten. Doordat er minder papier aangeboden zal worden kan dit effect hebben op de inkomsten van verenigingen die door vrijwilligers papier helpen inzamelen en per kg. een vergoeding ontvangen. 1.3 De invoering van Ja/Ja-sticker vraagt om personele inzet (klantcontacten, handhaving, beleid, etc.) en bijhorende kosten Volgens de VANG-Handreiking leidt invoering van het opt-in systeem in de meeste gevallen niet tot een substantiële verhoging van de afvalstoffenheffing. Tegelijk vraagt de uitvoering van onze Beleidsnotitie Afval en Grondstoffen 2023-2030 nu grote inspanningen van de organisatie. De vervanging van de minicontainers en de plaatsing van ondergrondse containers hebben op dit moment de hoogste prioriteit. Overigens zijn de belangrijkste kostenposten volgens de VANG-Handreiking: • Algemene voorbereidingskosten (aanpassen verordeningen, bestuurlijke besluitvorming, communicatie etc.). • Inkoop van stickers; • Handhaving; • Verwerking (vermindering papieropbrengst en/of vermeden verbrandingskosten restafval)iii. 1.4 De verdere uitrol van de digitale registratie InMijnBus (van Spotta) leidt tot een verstoring van het opt-in systeem (de Ja/Ja-stickers).

De uitrol van InMijnBus leidt her en der al tot verwarring; zie hiervoor bijvoorbeeld de publicatie van Kassa. De Vereniging Weekbladverspreiders (VWV) stelt in haar brief aan de gemeenteraad van 6 november 2023 dat de digitale registratie van de wens om reclamedrukwerk te ontvangen via InMijnBus bepalend is voor het al of niet ontvangen van de meeste folders, en niet het systeem van de Ja/Jasticker. Daardoor zou invoering van de Ja/Ja-sticker specifiek voor de lokale ondernemers en voor lokale journalistiek nadelige gevolgen hebbeniv. Daarentegen erkent de Rijksoverheid niet dat de digitale registratie, die door de commerciële partij Spotta is opgezet, het systeem van de Ja/Ja-stickers overrulet. Dat is hier na te lezen. Spotta (de beheerder van InMijnBus) sorteert met de introductie van InMijnBus voor op een aanpassing van de Code verspreiding ongeadresseerd reclamedrukwerk (Code VOR). Code VOR is de gedragscode binnen de structuur van de Reclame Code Commisie voor ongeadresseerd drukwerk. Op dit moment is Code VOR nog niet aangepast. Dit ter illustratie van het risico op verstoring en verwarring rond het opt-in systeem. 1.5 Als de Rijksoverheid het opt-in systeem op termijn landelijk invoert, dan zijn onze inspanningen om de Ja/Ja-sticker nu in te voeren slechts tijdelijk nuttig geweest.

De Rijksoverheid is aan het verkennen of het opt-in systeem landelijk ingevoerd kan worden. Als dit inderdaad op termijn landelijk ingevoerd wordt, dan gaat het mogelijk op een andere manier dan hier nu besproken wordt en wordt ons werk op dat moment mogelijk teniet gedaan. Lees hier het rapport van Stantec hierover. Er wordt hierbij naar diverse mogelijkheden gekeken. Afhankeljk van de afwegingen en besluitvorming door het rijk en ontwikkelingen op de foldermarkt kan er eind 2026 besloten worden over definitief afzien of juist invoeren van de de Ja/Ja-sticker. 2.1 Met de behandeling van dit raadsvoorstel in de gemeenteraad heeft de wethouder invulling gegeven aan zijn toezegging om te komen met een raadsvoorstel over het mogelijk invoeren van een ja-sticker.

Kanttekeningen 1.1. Invoering van de Ja/Ja-sticker heeft naar verwachting een aantal positieve milieu-effecten in termen van materiaalgebruik, energieverbruik, waterverbruik en emissies (CO2-equivalenten).

Doel van het gebruik van de Ja/Ja-sticker is een positief milieu-effect, omdat er door minder papiergebruik ook minder papier gerecycled hoeft te worden. De VNG heeft een tool laten ontwikkelen waarmee voor elke gemeente de milieu-impact bepaald kan worden van de verschillende manieren van omgaan met ongeadresseerd reclamedrukwerk. Deze informatie kan helpen bij de beslissing om al dan niet over te gaan van een Nee/Ja- of Nee/Nee-sticker naar een Ja/Ja-sticker. Hier is meer informatie te vinden over deze tool. De tool is ingevuld voor gemeente Boxtel (zie bijlage 1) en deze leidt tot de volgende inschatting van de milieu-effecten van invoering van een ‘opt-in’ systeem binnen gemeente Boxtel: • Materiaalgebruik voor folders (papier) van 303.800 naar 86.400 kg/jaar, waarbij in 2024 in totaal 1.175.000 kg oud papier ist ingezameld. • Energiegebruik van 4.560.000 naar 1.024.000 Megajoule-equivalenten (MJ-eq)/jaar • Watergebruik van 5.700 naar 1.810 m3/jaar • Emissies van 354.000 naar 137.600 kg. CO2-equivalenten (CO2-eq)/jaar Dit ingeschatte effect levert een bijdrage aan onze doelen zoals beschreven in de Beleidsnotitie Afval en Grondstoffen 2023-2030. Hierin nemen wij de ‘Ladder van Lansink’ als uitgangspunt. Afvalpreventie is daarin altijd het hoogste doel. Overigens is schoon oud papier goed te recyclen.

In 2021 lag in Nederland het recyclingpercentage van niet-verpakkingen op 89%, waarbij vervuiling in de papierstroom wel een bedreiging vormt voor de recyling. Dit kan ook positieve beeldvorming voor gemeente Boxtel met zich meebrengen als actieve gemeente op het gebied van afvalpreventie en milieu.

Financiën Het vooralsnog niet invoeren van de Ja/Ja-sticker heeft geen financiële consequenties.

Uitvoering Alles afwegend is het voorstel op dit moment om invoering van het opt-in systeem nog enige tijd uit te stellen, in afwachting van besluitvorming van de Rijksoverheid over landelijke invoering van het opt-in systeem. Het vooralsnog niet invoeren van de Ja/Ja-sticker heeft geen verdere consequenties in termen van uitvoeringsaspecten.

Communicatie Omdat er geen veranderingen worden doorgevoerd is extra communicatie niet aan de orde.

Bijlagen • •

Bijlage 1. De VNG-tool, ingevuld voor gemeente Boxtel Bijlage 2. De ‘Handreiking introduceren ‘Ja/Ja-sticker’ van VANG/Rijkswaterstaat

Boxtel, 24 juni 2025 Burgemeester en wethouders van Boxtel, de secretaris,

de burgemeester,

V.C. Fijneman

R.S. van Meygaarden

Ter inzage

Raadsbesluit Registratienr.:

1378713

Aanhef De raad van de gemeente Boxtel; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 24 juni 2025;

Besluit 1. In afwachting van besluitvorming door de rijksoverheid vooralsnog geen Ja/Ja-sticker in te voeren en opnieuw te bezien in het najaar 2026. 2. Met dit voorstel de toezegging met nummer 1452 als afgehandeld te beschouwen.

Aldus vastgesteld in zijn openbare vergadering van 16 september 2025; De gemeenteraad van Boxtel, de griffier,

de voorzitter,

I.H.M. Smits

R.S. van Meygaarden

i VANG Huishoudelijk afval (onderdeel van Rijkswaterstaat) en NVRD hebben in 2022 een ‘Handreiking introduceren

‘Ja/Ja-sticker’ gepubliceerd voor gebruik door gemeenten. In deze Handreiking is op een rijtje gezet wat een gemeente moet doen om de Ja/Ja-sticker zorgvuldig in te voeren. ii Spotta is de partij die de bekende gesealde folderpakketten samenstelt en bezorgt. Het is tevens de partij die de digitale applicatie InMijnBus beheert. Volgens de Vereniging Weekbladverspreiders (VWV) vormen deze Spottapakketten meer dan 90% van alle reclamefolders die verspreid worden.Tijdens de behandeling van de Beleidsnotitie Afval en Grondstoffen 2023-2030 in de gemeenteraad heeft VWV een inspraakreactie gegeven in de vorm van een brief; zie de brief van 6 november 2023 zoals eerder toegestuurd aan de gemeenteraad. In deze brief staat ook deze inschatting van het ‘marktaandeel’ van de Spotta-pakketten. iii Volgens de VANG-Handreiking moet een gemeente de volgende stappen zetten om de Ja/Ja-sticker zorgvuldig in te voeren: 1. College- en/of raadsbesluit nemen over de invoering en verspreiders van reclamedrukwerk op de hoogte brengen. 2. Wijzigingsbesluit Afvalstoffenverordening nemen en organiseren van een inspraakperiode van zes weken; zienswijzennota naar college en raad brengen. 3. Operationale voorbereiding.

Daarbij gaat het om het inkopen van de stickers, het inzetten van een publiekscampagne (communicatie) en het informeren van de gemeentelijke telefoondienst; verder het inrichten van de handhaving en een meldpunt voor inwoners. Het opt-in systeem valt niet onder de Code voor Verspreiding Ongeadresseerd Reclamedrukwerk (code VOR) van de Reclame Code Commissie, vandaar dat handhaving vanuit de gemeente zelf moet. 4. Meten van de effecten van de invoering en communiceren hierover. In de Handreiking zelf zijn deze stappen in meer detail en met meer onderbouwing uitgewerkt. iv Spotta is in 2023 overgestapt op de digitale registratie via InMijnBus. Alle adressen die géén Nee/Nee- of Nee/Jasticker op de brievenbus hebben, worden geactiveerd als ontvanger van de Spotta folderpakketten, tenzij de bewoner via InMijnBus.nl aangeeft het pakket níet te willen ontvangen. Dit doorkruist zo het systeem van de Ja/Jastickers, omdat in dit systeem een adres dat géén sticker op de brievenbus heeft ook géén ongeadresseerd reclamedrukwerk mag ontvangen.