2025, 09-17, RV Bijlage 3. Toelichting voorziening afvalstoffenheffing (1386597)

Raadsvoorstel. Bijlage 3

1

Zaaknummer:

1386597

Portefeuillehouder:

Sam Goossens Toekomstbeeld risico’s en investeringen ‘afval’ in relatie tot voorziening afvalstoffenheffing

Onderwerp:

Achtergrond In dit raadsvoorstel verzoekt het college uw raad om een krediet van € 3.292.000,- te voteren en bijbehorende kapitaallasten op te voeren. Met dat bedrag gaan we voor de inwoners 37 verzamellocaties realiseren met ondergrondse afvalcontainers voor restafval, oud papier en karton, drie kleuren glas (waarschijnlijk) en groente-, fruit- en tuinafval/etensresten. Doel is meer service en hygiëne rond de afvalinzameling voor de inwoners. Ook vervangen we de bestaande mini-containers en krijgt Sint-Michielsgestel er (vanaf 2027) mini-containers voor plastic, metaal en drankkartons (PMD) bij, bedoeld als extra service voor inwoners. Tegelijk actualiseren we de achterliggende databestanden. Dat lukte niet meer bij een deel van de oudste mini-containers. Hierdoor krijgen we accuratere data over de mate van afvalscheiding in Sint-Michielsgestel. Dat inzicht gaan we gebruiken om de inzamelmiddelen verder te optimaliseren en de inwoners beter te informeren over het hoe en waarom van afvalscheiding, op een manier die aansluit bij de inwoners. Dit alles leidt tot een terugloop van de voorziening afvalstoffenheffing van € 1.471.300 per 31 december 2025 naar € 1.436.000,- per 1 december 2029 (onder voorbehoud van jaarlijkse voor- en nadelen in de exploitatie).

Gezien de verschillende risico’s die we de komende jaren voorzien op het gebied van de huishoudelijke afvalinzameling en -verwerking, en een aantal investeringen die we voornemens zijn te doen, is het voorstel nu om dit niveau van de voorziening in stand te houden1. Ook stellen we voor om de afvalstoffenheffing met het reguliere indexeringspercentage te verhogen in 2026 en volgende jaren. Zo kunnen we risico’s opvangen en investeringen voor de inwoners doen. Ook hoeven we geen plotselinge verhoging van de afvalstoffenheffing voor de inwoners door te voeren, als een risico zich voordoet. Kortom we creëren duidelijkheid voor de inwoners, waarbij we een hoge kwaliteit van de huishoudelijke afvalinzameling en -verwerking blijven garanderen.

Risico’s afvalinzameling en -verwerking Sint-Michielsgestel de komende jaren De komende jaren zien we met name drie risico’s voor de huishoudelijke afvalinzameling en verwerking, die tot kostenstijgingen kunnen leiden. 1. Markt voor private afvalinzameling huishoudelijk afval krimpt Ten eerste heeft een aantal private bedrijven zich de afgelopen jaren teruggetrokken van de markt voor het inzamelen van huishoudelijk afval. In Sint-Michielsgestel werken we met de private afvalinzamelaar Van Kaathoven, die hier aan de slag is op basis van een Europese openbare aanbesteding. In onze regio zijn in de private sector nu alleen nog Van Kaathoven en Remondis actief; grote partijen als PreZero en Renewi zijn gestopt met huishoudelijke afvalinzameling. Aan de andere kant zien we dat publieke afvalbeheerorganisaties landelijk, en in onze regio ook, groeien. De markt verandert. Door het afnemen van het aantal private inzamelaars komt er steeds minder keuze bij het uitzetten van een Europese aanbesteding. Als deze marktontwikkeling doorzet, is aanbesteden op termijn mogelijk geen reële optie meer en op de korte termijn kan de verminderde marktwerking leiden tot hogere prijzen. We zijn aan de slag gegaan met een toekomstoriëntatie op de langere termijn, maar op de kortere termijn (circa 5 jaar), moeten we rekening houden met stijgende kosten. 2.

De afvalexploitatie in 2025 laat stijgende kosten zien In de najaarsnota 2025 rapporteren we voor het product Afval enkele onvoorziene meerkosten, zoals de aanschaf van milieupassen voor afvalregistratie. We zien stijgende exploitatiekosten en werken nog aan de analyse van de verdere, precieze oorzaken. Stijgende loon- en materiaalkosten en toenemende kosten voor afvalverwerking spelen hierin een rol. De voorziening afvalstoffenheffing is een buffer, die stijgende exploitatiekosten kan opvangen.

2

3. Op Prinsjesdag is € 567,- miljoen extra belasting op het verbranden en storten van afval aangekondigd Het kabinet laat de in het Hoofdlijnenakkoord aangekondigde circulaire polymerenheffing officieel varen. Om het daardoor ontstane gat van € 567 miljoen per jaar te dichten, wordt de afvalstoffenbelasting (ASB) op drie punten aangepast: afschaffing van de slibvrijstelling (2027), een extra tarief voor “storten-met-ontheffing” (2029) en een generieke tariefverhoging op de afvalstoffenbelasting (vanaf 2028). Daarnaast komt er een aangescherpt CO2-pakket voor afvalverbrandingsinstallaties. De in de Miljoenennota aangekondigde maatregelen wijken niet af van de dit voorjaar al voorgestelde heffing. Vanaf 2030 zullen de verwerkingstarieven aanzienlijk stijgen. Een groot deel van deze kosten wordt doorberekend aan gemeenten en daarmee ook aan inwoners. Waar het huidige beleid nog uitgaat van een geleidelijke toename, leiden de kabinetsplannen vanaf 2030 tot tarieven die zo’n 80 procent hoger liggen dan onder het eerder voorziene scenario. De daadwerkelijke stijging wordt pas vanaf 2028 merkbaar. In 2026 en 2027 blijven de tarieven nog nagenoeg gelijk aan die van 2025. De NVRD heeft een calculator ontwikkeld, waarmee de effecten per gemeente ingeschat kunnen worden. Voor Sint-Michielsgestel is het beeld als volgt:

Afhankelijk van de mate waarin we erin slagen om onze eigen beleidsdoelen te bereiken (minder dan 30 kg. restafval per inwoner in 2030), zullen de kosten voor onze afvalverwerking dus sterk gaan stijgen.

Wenselijke investeringen in huishoudelijke afvalinzameling en -verwerking Om onze beleidsdoelen te behalen, willen we inzetten op uitvoering van het actieprogramma vanuit de Beleidsnotitie Afval en Grondstoffen 2023-2030 (besluit in raadsvergadering van 25 mei 2023). Onderstaand zijn de beoogde acties vanuit de Beleidsnotitie op een rij gezet. Op diverse van deze actiepunten is een begin met de uitvoering gemaakt, maar een volledige afronding vraagt om extra investeringen. Het zetten van deze extra stappen in de richting van de circulaire economie lukt beter, wanneer de voorziening afvalstoffenheffing voldoende ruimte biedt voor investeringen.

3

1 Eerder is binnen uw raad gesproken over een gedeeltelijke teruggave van de voorziening afvalstoffenheffing aan

de inwoners. Volgens het eigen financiële beleid (binnen MijnGemeenteDichtbij) mag de voorziening afvalstoffenheffing niet onder € 0,- zakken, omdat de afvalstoffenheffing een gesloten exploitatie is. Anderzijds is als algemene stelregel benoemd dat bij een voorziening, hoger dan 20% van de jaarlijkse opbrengst, deze afgeroomd mag worden. In begroting 2024 waren de baten voor ‘afval’ geraamd op € 3.920.000,-. Afgezet tegen dat bedrag, bedraagt de voorziening de komende jaren tussen 36 en 38% van de jaarlijkse opbrengst. Niettemin stelt het college nu voor om op dit moment niet af te romen, gezien een aantal risico’s waarvan de exacte hoogte nu niet goed te voorspellen is.

4