19-09-2024 - Toezegging wethouder schriftelijk te reflecteren op het rapport Splendid
Tekst van het document
Toezegging wethouder: Wethouder Raaijmakers zegt toe voor de raadsvergadering van 3 oktober schriftelijk te reflecteren op het rapport Splendid en de aanbevelingen die daarin gedaan worden in zijn algemeenheid en op het concept van de hoogproductieve landbouw in het bijzonder. Reactie: In de nota van zienswijzen is hier al op ingegaan. Als eerste reactie wordt verwezen naar de antwoorden in de nota van zienswijzen. Hierin staat het volgende opgenomen: Er zijn meerdere zienswijzen binnengekomen die specifiek vragen om een definitie te geven van duurzame landbouw, natuurinclusieve (kringloop) landbouw en kringlooplandbouw. Natuurinclusieve (kringloop) landbouw en kringlooplandbouw, zijn beide vormen van de overkoepelende term duurzame landbouw. Dit wordt in de omgevingsvisie als volgt beschreven: "geen teelten die veel water en/of chemische gewasbeschermingsmiddelen nodig hebben. Dit betekent dat de landbouw zich aanpast op beschikbaar (grond)water, energie en grondstoffen zonder deze uit te putten. Ook worden er niet of nauwelijks kunstmest en chemische gewasbeschermingsmiddelen gebruikt. De landbouw draagt bij aan de biodiversiteit.
De producten worden zo dicht mogelijk bij de consument geteeld, verwerkt en verkocht." Voor de nadere uitwerking van beleid maakt de gemeente gebruik van de gangbare definities, zoals onderzocht door de Wageningen Universiteit, bron: SPLENDID, 2021. Typeringen voor kringlooplandbouw Spatial Planning for Environmentally Diverse Circular Development: Landscape Architecture and Spatial Planning Group, Wageningen University and Research. In de omgevingsvisie is tevens opgenomen dat de landbouw een belangrijke landschappelijke drager is en blijft als voedselproducent. Ook worden mogelijkheden genoemd en gestimuleerd, zoals agrarisch natuurbeheer en andere vormen van bedrijvigheid zoals (neven)functies in de vorm van recreatie. De beschrijving in de Omgevingsvisie en de beantwoording uit de nota van zienswijzen sluit aan bij de doelen uit het rapport Splendid. Het rapport Splendid richt zich op het sluiten van kringlopen, zodat de natuurlijke bronnen zoals bodem, water en energie efficiënter worden gebruikt en minder belast worden.
Naar aanleiding van de binnengekomen zienswijzen voeren we de volgende tekstaanpassingen door (zie hoofdstuk 4 van de nota van beantwoording, voor een compleet overzicht van alle aanpassingen). Hoofdstuk Natuurgebieden
Pagina 37
Landelijk gebied
39
Natuurgebieden
39
Aanpassing In de verklarende woordenlijst nemen we de volgende definitie op van het begrip natuur: "Het begrip natuur omvat alle levende organismen, hun habitat, het ecosysteem waarvan zij deel uitmaken en de daarmee verbonden uit zichzelf functionerende ecologische processen, ongeacht of ze al dan niet voorkomen onder invloed van menselijk handelen, met uitsluiting van de cultuurgewassen, de landbouw- en huisdieren." In de verklarende woordenlijst nemen we de volgende definitie op voor agrarisch natuurbeheer: "Agrarisch natuurbeheer is een concept waarbij agrarische ondernemers verschillende maatregelen nemen op en rond hun bedrijf ten gunste van natuur en landschap." In de verklarende woordenlijst nemen we de volgende definitie op voor duurzame landbouw: Natuurinclusieve (kringloop) landbouw en kringlooplandbouw zijn beide vormen van de overkoepelende term duurzame landbouw. Onder duurzame landbouw verstaan we: "geen teelten die veel water en/of chemische gewasbeschermingsmiddelen nodig hebben. Dit betekent dat de landbouw zich aanpast op beschikbaar (grond)water, energie en grondstoffen zonder deze uit te putten. Ook worden er niet of nauwelijks kunstmest en chemische gewasbeschermingsmiddelen gebruikt. De landbouw draagt bij aan de biodiversiteit. De producten worden zo dicht mogelijk bij de consument geteeld, verwerkt en verkocht."
Het rapport Splendid is gebaseerd op de vier kernprincipes, zoals beschreven door het voormalige ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV). Deze zijn: 1. Bodemgezondheid voorop: De bodem wordt gezien als de basis van duurzame landbouw, waarbij gezonde bodems beter bestand zijn tegen ziekten en plagen en meer biodiversiteit ondersteunen. 2. Ingebouwde mestkringloop: Mest wordt binnen het landbouwsysteem zelf hergebruikt, waarbij afhankelijkheid van externe meststoffen wordt verminderd. 3. Hergebruik van reststromen: Overblijfselen uit de gewassenteelt en menselijke voeding worden opnieuw ingezet, bijvoorbeeld als veevoer of compost, om verspilling tegen te gaan. 4. Minimale verspilling: Voedselverspilling, evenals verspilling van water en energie, wordt zoveel mogelijk teruggedrongen door een efficiënte inzet van hulpbronnen.
Het rapport Splendid constateert dat ondanks deze heldere principes er ruimte is voor uiteenlopende interpretaties, waardoor verschillende visies kunnen ontstaan: •
Natuurinclusief en ecologisch herstel: Voorstanders van deze visie zien kringlooplandbouw als een manier om de balans met de natuur te herstellen, bijvoorbeeld via permacultuur of agro-ecologie. Dit beeld legt de nadruk op biodiversiteit en minimalisering van externe inputs.
•
Efficiëntie en technologische innovatie: Anderen benaderen kringlooplandbouw juist als een middel om via technologische vooruitgang, zoals precisielandbouw, het hergebruik van reststromen te optimaliseren. Dit beeld past beter bij intensieve landbouw en industriële agrocomplexen.
Het rapport Splendid beschrijft drie vormen, die variëren van extensieve tot intensieve systemen: 1. Natuurinclusieve kringlooplandbouw: o
Extensieve akkerbouw
o
Extensieve veeteelt
o
Gemengde bedrijven (combinatie van akkerbouw en veeteelt)
2. Intensieve, grondgebonden kringlooplandbouw: o
Precisielandbouw
o
Intensieve gewasteelt met hergebruik van reststromen
o
Intensieve melkveehouderij
o
Hokdierbedrijven met eigen veevoerproductie
3. Hoogtechnologische, niet-grondgebonden kringlooplandbouw: o
Agroparken met nadruk op dierlijke productie
o
Agroparken met nadruk op tuinbouw
De systemen genoemd onder 2 en 3 zijn vormen van hoogproductieve landbouw (gericht op behoud van de huidige productieniveaus). De inhoudelijke vertaling van het rapport Splendid naar het grondgebied van de gemeente Sint-Michielsgestel vindt plaats in het nog op te stellen Programma Vitaal Landelijk gebied. Gemeenten zoals Sint-Michielsgestel staan voor de taak om lokale omstandigheden in kaart te brengen en te bepalen welke vorm van kringlooplandbouw het beste past op welke locatie binnen de transitie naar een vitaal landelijk gebied. Hierbij moeten keuzes worden gemaakt tussen ecologische herstelmodellen en hoogtechnologische oplossingen, afhankelijk van de lokale infrastructuur, beschikbare grond en sociaal-economische factoren. Voor Sint-Michielsgestel biedt het Programma Vitaal Landelijk Gebied een uitstekende kans om duurzame landbouw concreet te maken, in lijn met de nieuwe doelstellingen en opgaven uit het regeerakkoord. Om deze transitie succesvol te laten verlopen, is het essentieel om samen met alle belanghebbenden zorgvuldig te kijken naar de lokale omstandigheden en
mogelijkheden. Samenwerking binnen de Kopgroep Transitie Landbouw van RNOB (Regio Noordoost-Brabant) biedt kansen voor regionale synergie. Zoals in de antwoorden op de zienswijzen op de ontwerp Omgevingsvisie is gesteld, maken we bij het opstellen van het Programma Vitaal Landelijk Gebied gebruik van de gangbare definities, zoals onderzocht door de Wageningen Universiteit, bron: SPLENDID, 2021. Wij sluiten dan ook aan bij dit rapport dat stelt: “In het SPLENDID project kiezen we niet voor één bepaalde interpretatie. Sterker nog: we zien de veelheid aan mogelijke vormen van kringlooplandbouw juist als een sterk punt. We geloven dat voor alle vormen plek is en dat ze elkaar juist kunnen aanvullen. Want waar de ene variant sterk in is (bijvoorbeeld voedselproductie of biodiversiteit) is de andere variant minder goed in. De vraag voor ons is dus meer: hoe veel van ieder type, en op welke plek in het landschap? Om op die vragen antwoord te vinden is een dialoog nodig tussen alle belanghebbenden.”