13.b - Visie recreatie en toerisme 2021-2024 Gezond Genieten v2

GEZOND GENIETEN VISIE RECREATIE & TOERISME 2021-2024

3

INHOUD 1. Aanleiding

5

2. Doel

6

3. Uitgangssituatie

7

3.1 Buitenactiviteiten

7

3.2 Publiekstrekkers en bezienswaardigheden

9

3.3 Pleisterplaatsen en rustpunten

10

3.4 Kinderen

10

3.5 Overnachten

11

3.6 De regio

12

3.7 Informatie en promotie

12

4. Trends en ontwikkelingen

13

5. Doelgroepen

15

6. Profilering

16

7. Uitwerking

20

7.1 Verbeteren

20

7.2 Vernieuwen

22

7.3 Verbinden

24

7.4 Vermarkten

26

8. Rol van de gemeente

28

9. Financiën

29

Zomer 2025 Het jonge stel Tibbe en Tara wil een weekendje naar ’s-Hertogenbosch en heeft de hippe vega-B&B geboekt aan de rand van het Aa-dal in Middelrode. Na een heerlijk ontbijt met veganistische streekproducten van Werkboerderij Buiten Gewoon vertrekken ze met hun Airwheels richting de grote stad. Ze zien een groepje mensen suppen op de Aa. Dat lijkt Tibbe en Tara ook wel iets. Misschien morgen? Bij de ruïne Seldensate is een clubje bezig met een urban yoga sessie. Tara zou het liefste even stoppen en meedoen. Dat geldt ook voor Tibbe als hij verderop in het Aa-dal mensen ziet bootcampen. Bij Hersend komen ze een foodtruck tegen met overheerlijke smoothies en mocktails. Tijd voor een pauze. Aan de andere kant van de fietsbrug stoppen ze nog een keer, omdat de vriendelijke dame in de foodtruck ze wees op de verse kersen die te koop zijn in de kersenboomgaard aan de Beemdweg. Daar horen ze dat er in Sint-Michielsgestel een foodfestival is met een fitheidschallenge bij de Dommel. Dat willen ze niet missen, dus via de Spurkstraat en de Hoogstraat rijden ze naar Sint-Michielsgestel. In het Ruwenbergpark laat Tibbe zich verleiden tot een crossfitchallenge, terwijl Tara inspiratie opdoet bij de standjes met de nieuwste trends op foodgebied.

Omdat het daarna de moeite niet meer is om nog ver door te rijden, strijken ze neer op een terras op het Petrus Dondersplein en sluiten de dag af met een biologisch wijntje van de lokale wijngaard en een driegangendiner met producten uit het voedselbos aan de Halderse Akkers.

5

1. AANLEIDING Het oude Toeristisch Recreatief Ontwikkelplan (TROP) Sint-Michielsgestel is van 2008. Veel actiepunten hebben we uitgevoerd, van sommige hebben we besloten ermee te stoppen of om de uitvoering anders te doen en met een enkel actiepunt zijn we nog bezig. Hoewel het positioneren van Sint-Michielsgestel als het groene buiten van ’s-Hertogenbosch de belangrijkste doelstelling was, zijn we op dit moment niet goed zichtbaar en vindbaar op die manier. Internationaal, regionaal en lokaal ging het goed met het toerisme. De coronacrisis heeft daar (in elk geval kortstondig) verandering in gebracht. Denk aan de tijdelijke sluiting van horeca- en recreatieondernemingen. Maar de coronacrisis biedt ook kansen, want er ontstaat meer belangstelling voor recreatie en vakantie dicht bij huis. En daarvoor zijn er in de gemeente Sint-Michielgestel goede mogelijkheden.

Het aantal overnachtingen is in de jaren voor de coronacrisis toegenomen, maar we benutten de volledige potentie van onze gemeente niet. Ondernemers uit de gemeente geven aan het vrijetijdsaanbod in Sint-Michielsgestel onvoldoende aan elkaar is verknoopt. Er is te weinig samenhang om de gemeente op toeristisch gebied goed te profileren. Daarnaast heeft de coronacrisis ons duidelijk gemaakt dat er verbetering en misschien zelfs uitbreiding van verschillende recreatieve voorzieningen nodig is voor onze eigen inwoners. Een ruim, goed en goed vindbaar aanbod voor de inwoners van de gemeente vinden we nu nog belangrijker.

6

2. DOEL Met deze visie willen we enerzijds het aanbod aan recreatieve mogelijkheden voor onze eigen inwoners verbeteren en vooral ook beter vindbaar maken. Anderzijds willen we samen met ondernemers uit de branche, initiatiefnemers en inwoners werken aan meer samenhang in het recreatieve aanbod en een sterke gezamenlijke profilering naar buiten toe. Een kwalitatieve verbetering, ook of zelfs vooral voor onze eigen inwoners, vinden we belangrijker dan een sterke groei van het toerisme. Vanwege de financiële positie van de gemeente Sint-Michielsgestel zijn er nauwelijks extra middelen beschikbaar voor het bereiken van de doelen. In deze visie gaat het er daarom vooral om dat we duidelijk beschrijven hoe we er voor staan en dat we vaststellen waar het beter kan. De verbeteringen bereiken we in kleine stappen, vooral door het verbinden, faciliteren en enthousiasmeren van ondernemers en inwoners.

7

3. UITGANGSSITUATIE Onze gemeente bestaat uit dorpen met elk een eigen karakter en identiteit. Sint-Michielsgestel met de grote instituten als Kentalis en Beekvliet, Berlicum met de landgoederen, Den Dungen met de oude boerderijen als de moestuin van ’s-Hertogenbosch en Gemonde als kerkdorp in het Groene Woud. Ze liggen in een landelijke, groene omgeving met daar doorheen slingerend het water van de Dommel en de Aa.

3.1 Buitenactiviteiten Buitenactiviteiten (wandelen, fietsen, mountainbiken en paardrijden) zijn de belangrijkste vormen van recreatie, zowel voor onze eigen inwoners als voor toeristen. Er zijn hiervoor veel routes uitgezet, die (gedeeltelijk) worden onderhouden door Visit Brabant. De recente overname van het onderhoud door Visit Brabant betekent een flinke kwaliteitsimpuls voor het routebeheer. Ons wandel- en fietsroutenetwerk wordt van dezelfde kwaliteit als in de rest van de provincie.

In de gemeente hebben we verschillende mooie, groene gebieden, waar buitenrecreatie mogelijk is: Zegenwerp (eigendom Brabants Landschap) Golfclub De Dommel (particulier eigendom) Gemeentebossen (gemeentelijk eigendom) Landgoed Bleijendijk/Essche Stroom (particulier eigendom) Haanwijk/Oud Herlaer/Pettelaar (eigendom Brabants Landschap) Meerse Plas (gemeentelijk eigendom) Ringdijk Den Dungen (gemeentelijk eigendom) Wamberg (particulier eigendom) Hooghei/Engelenstede/Zeebroek (gemeentelijk eigendom) Seldensate (gemeentelijk eigendom) Dynamisch beekdal (eigendom Brabants Landschap)

8

In deze visie richten we ons in eerste instantie op de gebieden die gemeentelijk eigendom zijn, dus de Gemeentebossen, de Meerse Plas, de Ringdijk Den Dungen, Hooghei/Engelenstede/Zeebroek en Seldensate. Omdat in de andere gebieden veel gebeurt, vooral als het gaat om buitenrecreatie, zoeken we daarmee wel de verbinding.

De Gemeentebossen worden vooral gebruikt om te wandelen en daarvoor zijn er voldoende voorzieningen. We kijken naar de mogelijkheden voor een verbinding met het Wilhelminapark. Bij de Meerse Plas is een klein strand, waar in de zomer gezwommen wordt. Verder wordt er vooral gewandeld, gevist en gedoken. Er zijn geen voorzieningen en door beperkt onderhoud en geen toezicht worden de potenties van de Meerse Plas niet volledig benut. Er zijn verschillende initiatieven vanuit de Gestelse samenleving om beter gebruik te maken van de Meerse Plas. We zijn bezig met het opstellen van een ontwikkelkader. Over de Ringdijk Den Dungen wordt veel gewandeld en gefietst. Deze route is in orde. Door het gebied Hooghei/Engelenstede/Zeebroek lopen veel routes voor wandelen, fietsen, paardrijden en mountainbiken. Ook is er een trimbaan. De bestaande voorzieningen voldoen. Op Seldensate valt vooral de cultuurhistorie op, met de ruïne, het poortgebouw en de ijskelder. Maar ook de natuur heeft zich er op een bijzondere manier ontwikkeld. Het gebied is opengesteld voor wandelaars, maar wordt ook gebruikt door allerlei groepen voor activiteiten, door fietsers en mountainbikers en om honden uit te laten. Door het gebruik staan de cultuurhistorische en natuurlijke waarden van het gebied onder druk. Daarom werken we aan een beheerplan.

9

3.2 Publiekstrekkers en bezienswaardigheden De bezienswaardigheden in Sint-Michielsgestel zijn vooral cultuurhistorisch van aard. Denk aan de grote instituten, de oude boerderijen en de oude speelhuizen. De gemeente heeft ook een vermeldenswaardig oorlogsverleden en de Zuiderwaterlinie/Linie 1629 loopt voor een deel door Sint-Michielsgestel. Overige bezienswaardigheden zijn de kamelenmelkerij en het arboretum. Er zijn vijf musea in de gemeente: het Dovenmuseum van Kentalis, het Oudheidkundig museum bij Halder, het Smederijmuseum, museum Boerenleven in Den Dungen en het Oorlogsmuseum in Gemonde. Ten opzichte van de stad ’s-Hertogenbosch maken we met deze bezienswaardigheden niet het verschil, maar ze kunnen wel bijdragen aan een leuk dagje uit voor onze eigen inwoners en “mensen van buiten”. Ook topsport kan een publiekstrekker zijn. Het NK veldrijden is al verschillende keren in Sint-Michielsgestel geweest. Het NK driebanden vindt al verschillende jaren in Berlicum plaats en in 2020 zou ook het EK er worden georganiseerd. En in Den Dungen speelt volleybalclub HLB van Daal/DS al geruime tijd in de topdivisie mee.

10

3.3 Pleisterplaatsen en rustpunten In onze gemeente zijn relatief weinig horecagelegenheden. Mensen willen tijdens een wandel- of fietstocht graag een doel hebben, of onderweg ergens pauzeren. De dorpscentra spelen hier een belangrijke rol bij met hun aanbod aan horecavoorzieningen. Net als overal lijkt door de coronacrisis het aanbod aan bankjes en picknickplekken te beperkt, omdat meer mensen nu met eigen eten en drinken op pad gaan. Vooral langs het wandel- en fietsknooppuntennetwerk is dit een aandachtspunt.

3.4 Kinderen Voor kinderen hebben we veel grotere en kleinere speeltuinen, verspreid over de gemeente. De grootste zijn de Natuurspeeltuin bij het gemeentehuis in Sint-Michielsgestel en Speelpark ’t Kwetterbeekje in Berlicum. Naast de speeltuinen zijn er geen voorzieningen speciaal voor kinderen.

11

3.5 Overnachten In onze gemeente zijn relatief veel overnachtingsmogelijkheden. We hebben Hotel Boer Goossens, de Ruwenberg, Zonnewende, ongeveer 30 B&B’s en een aantal (mini)campings. Met meer dan 100.000 overnachtingen per jaar is de verblijfsrecreatie een sector van betekenis. De Ruwenberg richt zich zowel op de zakelijke als op de toeristische markt. Zonnewende is bedoeld voor groepen.

In Sint-Michielsgestel is verblijfsrecreatie een sector van betekenis met 101.000 overnachtingen in 2018. In de ontwikkeling van het aantal banen en vestigingen binnen de sector recreatie en toerisme zien we een stijging naar 560 banen en 160 vestigingen in 2018 (bron: gemeentelijke belastingen en LISA).

12

3.6 De regio De nabijheid van ’s-Hertogenbosch speelt een belangrijke rol voor onze gemeente. De stad trekt mensen, zowel de inwoners van Sint-Michielsgestel als toeristen. Die toeristen brengen dan soms ook een bezoek aan onze gemeente. Ook regionale (fiets)routes, zoals de route van Linie 1629, de Liberation Route, de Van Gogh Route en de Hertogboerenroute kunnen ertoe leiden dat mensen naar Sint-Michielsgestel komen. Voor min of meer “toevallige bezoekers” en bezoekers van ’s-Hertogenbosch zijn er, behalve de waardevolle landschappen, weinig redenen of aanknopingspunten om meer te willen zien van onze gemeente of om nog eens terug te komen.

3.7 Informatie en promotie Voor informatie en promotie maken we gebruik van Visit Brabant en VVV Noordoost-Brabant. We moeten constateren dat we zowel online als offline niet goed te vinden zijn. Er zijn verschillende plaatsen waar routes in of door Sint-Michielsgestel te vinden zijn, maar het aanbod is versnipperd en een totaaloverzicht is er niet. Waar de mooie (natuur)gebieden te vinden zijn is niet duidelijk. Informatie over de bezienswaardigheden is vooral via individuele websites te vinden en er is geen overzicht van wat er allemaal te zien en te doen is in onze gemeente. De overnachtingsmogelijkheden en horecagelegenheden staan niet op één plek bij elkaar. En ook het verbinden van het aanbod ontbreekt. Dit zou reden kunnen zijn om de afspraken met regionale partners te herzien.

13

4. TRENDS EN ONTWIKKELINGEN Om te weten waar we met ons recreatieve en toeristische aanbod op moeten inzetten, is het goed om te kijken naar de algemene trends die er zijn: Wandelen en fietsen blijven nummer één wat betreft vrijetijdsbesteding. Ook weg met de auto, funshoppen en buitensporten worden veel gedaan. Er is een groeiende aandacht voor onthaasting, gezondheid en vitaliteit. Er is een toenemende behoefte aan kwaliteit en comfort. Er komen steeds meer ouderen. Deze groeiende groep (vaak nog zeer actieve) senioren is bereid voor kwaliteit en zorg te betalen in hun vrije tijd en op vakantie. Het dagelijkse ommetje is voor ouderen heel belangrijk. Er is een groeiende aandacht voor authentieke landschappen, cultuur en regionale identiteit, maar ook voor natuur. De belevingseconomie draait op volle toeren. Daarbij gaat het om afwisseling en avontuur, afleiding en vermaak. Mensen willen het liefst de stad met de voorzieningen bij de voordeur en het platteland met de rust bij de achterdeur. Er is een toenemende behoefte aan korte vakanties, weekendjes weg en groepsuitjes. Het internet speelt een steeds belangrijkere rol in de toeristischrecreatieve sector als het gaat om informatie en promotie en reserveringen en boekingen.

Belgen en Duitsers gaan vaak in club- of verenigingsverband op groepsreis en willen dan een weekend weg met verschillende activiteiten niet al te ver van huis. De coronacrisis is aan de ene kant lastig voor ondernemers. Maar Sint-Michielsgestel biedt wel veel vormen van recreatie en toerisme die coronaproof (te maken) zijn. Bij aanhoudende (lichte) maatregelen kan dit kansen bieden.

14

Naast de trends moeten we ook kijken naar de ontwikkelingen in onze gemeente en in de regio, waarbij we kunnen aansluiten: De herontwikkeling van het centrumgebied van Sint-Michielsgestel en Berlicum, waardoor deze dorpskernen voor eigen inwoners en toeristen een (nog) aantrekkelijker verblijfsgebied gaan vormen. De doorontwikkeling van Nationaal Landschap Het Groene Woud, waarbij het gaat om ontdekken, beleven, bewonderen en genieten van karakteristieke landschappen, bijzondere natuur en bourgondische gastvrijheid. Het zichtbaar maken van Linie 1629 als onderdeel van De Zuiderwaterlinie. De oprichting van het Van Gogh Nationaal Park. Hier worden prachtige natuurgebieden, cultuurlandschap en het erfgoed van Vincent Van Gogh gekoesterd en zorgt innovatie met de spirit van Van Gogh voor een toekomstbestendig landschap dat oplossingen biedt voor hedendaagse, maatschappelijke vraagstukken in Brabant. Het creëren van het Buitenmuseum Herlaer door het Brabants Landschap en het Noordbrabants Museum. De samenwerking op De Hooge Heide, het landelijke gebied met historische waarde dat ligt tussen Rosmalen, Nuland en Berlicum. Mede dankzij de verschillende zorginstellingen in De Hooge Heide is het gebied zeer toegankelijk. De coöperatie Aa-land, waarin allerlei bedrijven rondom de rivier de Aa hun lokale producten en diensten aanbieden en samen arrangementen samenstellen.

De viering van 75 jaar bevrijding heeft geleid tot mooie initiatieven, zoals de tentoonstelling De gijzelaars van Beekvliet. Het benoemen van Brabantse Juweeltjes, om een overzicht van de recreatieve en toeristische hoogtepunten in de omgeving te creëren.

15

5. DOELGROEPEN Uit de beschrijving van de bestaande situatie blijkt dat de recreatieve voorzieningen voor onze eigen inwoners en “mensen van buiten” grotendeels samenvallen. We richten ons dus met deze visie op beide groepen: Voor onze eigen inwoners willen we zorgen dat ze in onze groene omgeving op hun eigen manier actief kunnen zijn of iets kunnen beleven, bijvoorbeeld door fanatiek te bewegen of sporten, of met de nadruk op onthaasting en bezinning. Ditzelfde willen we bieden aan mensen uit de regio, die voor een dag de gemeente Sint-Michielsgestel bezoeken. Voor de mensen die van (iets) verder komen, voegen we daar één of meer overnachtingen aan toe, op een locatie en een manier die bij hen en een gezonde en bewuste levensstijl past.

Binnen deze doelgroepen sluiten we aan bij de wensen van mensen die het belangrijk vinden om te ontspannen (al dan niet door inspanning), te genieten en tot rust te komen. Deze ontspanning mag best luxe en stijlvol zijn, maar de nadruk kan ook op privacy, eenvoud en rust liggen. Verdiepende, inspirerende activiteiten kunnen een mooie aanvulling zijn. Het gaat vooral om volwassenen van alle leeftijden, die alleen, met tweeën of in een groep recreëren. We willen ons profileren met al het goede dat Sint-Michielsgestel te bieden heeft, met de nadruk op vitaliteit, gezondheid en onthaasten.

16

6. PROFILERING Om ons te kunnen profileren, moeten we kiezen waarmee en hoe we dat doen. We hebben als gemeente zelf geen grote bezienswaardigheden of attracties waarmee we recreanten en toeristen trekken. De meeste toeristen komen voor de stad ’s-Hertogenbosch. Hen kunnen we wél verleiden om een bezoek aan onze gemeente te brengen of om er te overnachten. En natuurlijk willen we onze eigen inwoners goede mogelijkheden bieden. Dankzij de groene omgeving en de kleine dorpskernen kunnen we perfect inspelen op veel trends van dit moment. Dat willen we doen onder de paraplu van “Gezond Genieten”.

Waarom kiezen we voor Gezond Genieten? Het sluit aan bij de groeiende aandacht voor onthaasting, gezondheid en vitaliteit en bij de blijvende populariteit van wandelen, fietsen en buitensporten. De groene buitenruimte van Sint-Michielsgestel leent zich hiervoor uitstekend en biedt nog veel meer mogelijkheden dan tot nu toe worden benut. Er spreekt ambitie uit: de mogelijkheden zijn er, maar die moeten nog wel worden ingevuld om het merk waar te maken. De invulling kan op veel verschillende manieren, door allerlei ondernemers, organisaties en inwoners, dus het zorgt voor een brede betrokkenheid. Het roept enthousiasme op bij veel mensen en leidt daardoor tot nieuwe ideeën en inspiratie, die het merk steeds sterker maken.

17

Gezond Genieten is vooral een beleving, een sprankelende beleving. Het is . . . . .

Met z’n tweeën een middagje fietsen en daarna een drankje op een gezellig terras In je eentje dertig kilometer hiken door de natuur Een gezamenlijke yogasessie in de buitenlucht Lekker slapen in een hippe B&B met een gezond ontbijt Met vrienden suppen op de Dommel ..... Gezond Genieten doet iedereen op zijn of haar eigen manier, het is persoonsafhankelijk. Maar iedereen krijgt er nieuwe energie van!

Gezond Genieten moet het merk zijn waaronder alle voorzieningen vallen, waar ondernemers en organisaties op hun eigen manier bij kunnen aansluiten en invulling aan kunnen geven. Het moet onze manier van werken weerspiegelen, hoe we samenwerken en verbindingen leggen. Het moet ons ook buiten de gemeentegrenzen op de kaart zetten en laten zien wat wij anders en extra bieden ten opzichte van het Bourgondische imago van 's-Hertogenbosch. Natuurlijk zorgen we dat het merk wordt geladen onder Sint-Michielsgestel geeft ruimte.

18

19

Uit onderzoek blijkt dat vrijwel alle Nederlanders vinden dat genieten positief is voor de gezondheid. Er zijn meerdere aspecten die veel worden genoemd als het om gezondheid en om genieten gaat. Sommige passen meer bij gezondheid, andere meer bij genieten. Vooral de natuur wordt gezien als een goede combinatie van gezondheid en

diehdnozeG

Goed slapen Ontspanning Sporten/bewegen Buiten (in de natuur) zijn Eten en drinken Samen met familie/vrienden Culturele activiteiten

Met onze inzet op Gezond Genieten laten we zien dat we ambitie hebben. Er zijn al veel mogelijkheden om in Sint-Michielsgestel te genieten en met de nadruk op gezondheid kan er nog veel meer! Gezond Genieten biedt allerlei aanknopingspunten om samen met ondernemers, organisaties en actieve inwoners nieuwe ideeën te bedenken en uit te werken. Een duidelijke keuze leidt tot een goed verhaal en dat verhaal gaan we samen vertellen. Het geeft energie om samen aan de slag te gaan en aantrekkelijke en inspirerende activiteiten te organiseren. Zo geeft Gezond Genieten nieuwe energie aan de recreatieve sector.

neteineG

genieten.

20

7. UITWERKING Met Gezond Genieten maken we duidelijk waar onze focus ligt. We richten ons op de grote doelgroep die gezondheid en vitaliteit belangrijk vindt en daar een eigen invulling aan geeft. De basis voor Gezond Genieten is in onze gemeente al aanwezig, maar om hieraan echt invulling te geven, zetten we “VVVV” in: verbeteren, vernieuwen, verbinden en vermarkten. Per onderdeel van VVVV geven we eerst aan in welke richting we denken. Vervolgens maken we concreet welke acties we als gemeente uitvoeren in het kader van onze faciliterende rol. We geven ruimte en soms ook inspiratie of een eerste aanzet voor allerlei nieuwe ideeën en mogelijkheden. Onze acties kunnen we in 2021 allemaal in gang zetten. In de jaren daarna zetten we ze in sommige gevallen voort of voeren ze nogmaals uit. Het is vooral aan ondernemers, organisaties en inwoners om het op te pikken en er zelf mee aan de slag te gaan, waar nodig ondersteund door de gemeente.

7.1 Verbeteren De basis voor Gezond Genieten vormen het al aanwezige routenetwerk voor wandelen en fietsen en de gebieden voor buitenrecreatie. Een belangrijke verbetering hebben we al ingezet. Visit Brabant doet sinds kort het onderhoud van de routes en daardoor wordt ons wandel- en fietsroutenetwerk van dezelfde kwaliteit als in de rest van de provincie. Extra bankjes kunnen de routes nog extra verbeteren. Voor het optimaal benutten van onze eigen gebieden voor buitenrecreatie zien we vooral mogelijkheden voor verbetering voor de Meerse Plas en Seldensate. Hiervoor zijn we bezig met het ontwikkelen van plannen.

21

CONCREET We maken onze routestructuur op orde (door Visit Brabant hiervoor opdracht te geven). We formeren en ondersteunen een (vrijwilligers)club om te inventariseren welke routes er al zijn, waar ze te vinden zijn en welke van belang zijn om extra onder de aandacht te brengen. Daarbij leggen we de nadruk op de routes door de groene corridors. We maken een regeling om bankjes/picknickplekken te laten doneren of sponsoren, vooral gericht op de knooppuntennetwerken en routes. We maken een beheerplan voor Seldensate. We maken een ontwikkelkader voor de Meerse Plas.

22

7.2 Vernieuwen Vernieuwen houdt vooral in dat we de al aanwezige voorzieningen uitbreiden. We denken aan: Meer wandelpaden en ommetjes, vooral door het openstellen van particuliere terreinen. Meer thematische wandel- en fietsroutes, met name op het gebied van lokale producten en natuur. Meer verschillende vormen van pleisterplaatsen, vooral langs wandel- en fietsroutes. Meer kleinschalige en hippe of bijzondere overnachtingsmogelijkheden. Nieuwe manieren om het Gezond Genieten echt te beleven en in de praktijk te brengen. Manieren om lokale bezienswaardigheden interessant te maken voor een herhaald bezoek door onze eigen inwoners.

Omdat de beschikbare gemeentelijke financiële middelen grotendeels nodig zijn voor vaste lasten, kijken we voor vernieuwen en uitbreiden ook naar het Leisure Ontwikkel Fonds (LOF) Brabant en het Groenfonds.

Het LOF is een stimuleringsfonds voor ondernemers met vernieuwende en kwalitatief onderscheidende plannen voor de Brabantse vrijetijdssector. Onder meer projecten die gaan over erfgoed en projecten die inspelen op trends als onthaasten en beleven komen in aanmerking voor een lening. Zo’n lening is minimaal

€ 75.000,- en maximaal

€ 400.000,- en is maximaal 50% van de totale begroting. Dit fonds werkt als vliegwiel om andere investeerders en fondsen bij te laten dragen.

Het Groenfonds is een fonds van de gemeente, dat we vullen vanuit woningbouwprojecten. Het Groenfonds is bedoeld voor projecten die het groene buitengebied verbeteren. Veel projecten die Gezond Genieten versterken, hebben ook een groen karakter. Dan zou een bijdrage uit het Groenfonds een mogelijkheid kunnen zijn.

23

CONCREET We stimuleren de ontwikkeling van ommetjes in overleg met particuliere grondeigenaren, onder andere door ze te wijzen op de financiële mogelijkheden van de STIKA-regeling. We bieden fysieke ondersteuning bij het begaanbaar, bereikbaar en vindbaar maken van paden op het grondgebied van de gemeente. We organiseren workshops over het maken van (thematische) routes, waarbij we suggesties doen voor onderwerpen (bijvoorbeeld lokale producten) en te gebruiken websites en apps en ondersteuning aanbieden. In onze bestemmingsplannen bieden we veel ruimte

²

aan kleinschalige horeca tot 100 m , zoals theetuinen. Daar is wel een vergunning voor nodig. In onze bestemmingsplannen bieden we veel ruimte aan B&B's (in "hoofdgebouwen" zonder vergunning vijf kamers voor in totaal tien personen en in bijgebouwen met vergunning). We realiseren elk jaar minimaal één project dat onze gemeente meer gezond beleefbaar maakt, zoals het openstellen van de toren voor bezoek (trapklimmen), het maken van een aanlegsteiger in de Dommel of een stilteplek. We stellen een inspiratielijst op met ideeën/mogelijkheden voor Gezond Genieten, waaraan wij (binnen randvoorwaarden) onze medewerking verlenen als een andere partij het initiatief neemt. We brengen partijen bij elkaar om gezamenlijk gezonde evenementen, zoals een opendagroute, een funtriathlon of wisselende exposities te organiseren. We promoten het Leisure Ontwikkel Fonds (LOF) Brabant.

24

7.3 Verbinden Door verbindingen te leggen willen we meer samenhang creëren in het recreatieve en toeristische aanbod. We denken aan: Het maken en onderhouden van een goed digitaal platform met routes, bezienswaardigheden en voorzieningen. Het stimuleren van ontmoeting en samenwerking tussen ondernemers op het gebied van recreatie en toerisme, beweging, vitaliteit en gezondheid, bijvoorbeeld door een “Gezond Genieten” platform. Het lokaal invullen van de regionale en provinciale routes en verhaallijnen. Het zoeken naar één of meer overkoepelende lokale verhalen die verschillende bezienswaardigheden, locaties en bedrijven met elkaar verbinden. Het zoeken naar extra mogelijkheden via verschillende samenwerkingsverbanden die gedeeltelijk binnen, maar ook buiten onze gemeente vallen. Het zoeken naar samenwerking met particuliere eigenaren van buitenrecreatiegebieden in onze gemeente. Het zoeken naar samenwerking met het centrummanagement en het stimuleren van lokaal eigenaarschap van Gezond Genieten.

25

CONCREET We roepen alle ondernemers en organisaties op om hun informatie over routes, bezienswaardigheden en voorzieningen bij elkaar te brengen op één website (zie verder bij vermarkten). We organiseren bijeenkomsten voor ondernemers in verschillende settings, rondom verschillende gezonde thema's. Denk aan eigenaren van B&B's, bedrijven met lokale producten en particuliere buitenrecreatiegebieden. We kijken bijvoorbeeld of er gezamenlijke arrangementen te maken zijn of gezamenlijke evenementen te organiseren zijn. We organiseren workshops over de invulling van de route Linie 1629, de Liberation route, de Van Goghroute en de Hertogboerenroute. We organiseren één of meer brainstormsessies met creatieve inwoners, om ideeën voor overkoepelende verhalen voor een dorp of de hele gemeente te bedenken en rondom kansrijke ideeën formeren we werkgroepen. We zoeken contact met de samenwerkingsverbanden Aa-land, De Hooge Heide en de Hertogboeren om te zoeken naar extra mogelijkheden.

26

7.4 Vermarkten De eerste stap bij het vermarkten is zorgen voor een goede online en offline vindbaarheid van het totale aanbod in de gemeente Sint-Michielsgestel. Er moet één website komen waar alles over recreatie en toerisme in Sint-Michielsgestel te vinden is. Ook zijn fysieke informatiepunten nodig. Hiervoor zoeken we de samenwerking met de kwartiermakers van het centrum van Sint-Michielsgestel en Berlicum.

De tweede stap bij het vermarkten is dat we ook buiten onze gemeentegrenzen gevonden worden. Daarbij zien we verschillende mogelijkheden: Het koppelen van de mogelijkheden in onze gemeente aan het overige regionale aanbod. Verwijzingen naar onze website op zoveel mogelijk andere websites en locaties. Het aanbieden van "gezonde"arrangementen voor een hele dag of een heel weekend, vooral om potentiële bezoekers op ideeën te brengen. Zorgen dat er op veel bezochte fysieke locaties (bijvoorbeeld drukke wandel- en fietsknooppunten) verwezen wordt naar andere mogelijkheden in de gemeente. Aansluiting zoeken bij Den Bosch Partners, de organisatie voor citymarketing in ’s-Hertogenbosch. Onze eigen ondernemers en inwoners oproepen om ambassadeur van Gezond Genieten te worden.

27

CONCREET Samen met de kwartiermakers laten we Insiders een nieuwe website maken, mogelijk via VVV NOB. Daarop zijn de resultaten van het verbeteren, vernieuwen en verbinden te vinden. Een eigen beeldmerk/huisstijl voor Gezond Genieten kan daarvan een onderdeel zijn. We kiezen per dorpskern één fysieke locatie waar alle informatie te vinden is. We inventariseren gerelateerde websites en nemen contact op met de eigenaren om een link naar onze nieuwe website te krijgen. We versterken onze regionale aansluiting, bijvoorbeeld via Den Bosch Partners. We bedenken een manier om op veel bezochte fysieke locaties ons aanbod te tonen. Een voorbeeld zijn keien(groepen) bij bezienswaardigheden en kenmerkende locaties, als onderdeel van een netwerk in de hele gemeente. De uitdaging wordt dan om alle keien(groepen) te bezoeken. Het zijn meteen ook bankjes en we kunnen ze laten sponsoren. We voorzien ondernemers en organisaties die invulling geven aan Gezond Genieten van een bordje/schildje/sticker, zodat het zoveel mogelijk uitgedragen wordt. We roepen betrokkenen op om ambassadeur te zijn en #GezondGenieten te delen op sociale media, bijvoorbeeld rondom diverse activiteiten.

28

8. ROL VAN DE GEMEENTE Als gemeente willen we op het gebied van recreatie en toerisme vooral een verbindende en faciliterende rol spelen. Samen met ondernemers en bewoners willen we invulling geven aan Gezond Genieten. Wij brengen mensen bij elkaar rondom een onderwerp of thema en ondersteunen waar nodig en mogelijk bij het uitvoeren van gezamenlijke ideeën en plannen. Een aantal taken voeren we uit, of laten we uitvoeren. Het gaat om de afstemming in de regio, de promotie van Gezond Genieten en het routebeheer. Waar nodig onderzoeken we hoe de uitvoering beter kan aansluiten bij Gezond Genieten, of we andere partners nodig hebben en hoe we beter zichtbaar en vindbaar kunnen worden. We kijken uitdrukkelijk naar een koppeling met de kwartiermakers van het centrum van SintMichielsgestel en Berlicum.

29

9. FINANCIEN Voor recreatie en toerisme hebben we per jaar beschikbaar:

€ 10.000,- voor het fiets- en wandelroutenetwerk (staat van de route en vervanging van borden e.d.)

€ 15.000,- voor promotie en marketing € 12.500,- bijdrage aan Van Gogh Nationaal Park € 5.000,- bijdrage aan Het Groene Woud Op dit moment zetten we de beschikbare middelen volledig in voor vaste bijdragen aan Visit Brabant (routebeheer) en bijdragen aan regionale ontwikkelingen. Mogelijk herzien we dit, zodat we het beschikbare budget meer lokaal kunnen inzetten.

Toerisme genereert zelf ook inkomsten in de vorm van toeristenbelasting. Dat is een bedrag per overnachting dat ondernemers afdragen aan de gemeente. De toeristenbelasting gaat direct naar de algemene middelen van de gemeente. Ondernemers in de toeristensector zouden dit graag anders zien. Ze willen dat we de toeristenbelasting gebruiken om het toerisme in onze gemeente te stimuleren.

In de begroting gaan we uit van een bepaald aantal overnachtingen per jaar. In combinatie met de hoogte van het bedrag aan toeristenbelasting per overnachting, volgt daaruit een bedrag dat we in het betreffende jaar binnen krijgen. De laatste jaren waren de inkomsten altijd fors hoger dan begroot, zo’n 20%, ongeveer zien in de tabel hieronder.

€ 20.000,-. Dit is te

30

31

We willen de extra inkomsten aan toeristenbelasting ten opzichte van de begroting toevoegen aan het budget voor recreatie en toerisme. Als het aantal overnachtingen in een jaar groter is dan begroot, gaan de extra inkomsten naar het budget voor recreatie en toerisme. Lastig is dat je altijd pas achteraf weet hoeveel toeristenbelasting is ontvangen. Daarom hanteren we de volgende werkwijze.

We gaan ervan uit dat er elk jaar ongeveer

€ 20.000,- meer binnen

komt aan toeristenbelasting dan we hebben begroot. We beginnen in 2022 en geven dan dus naast het vaste bedrag

€ 20.000,- uit aan één

of meer projecten. In de loop van 2023 wordt duidelijk of we in 2022

€ 20.000,- aan extra toeristenbelasting hebben ontvangen. Als het meer is dan € 20.000,-, dan kunnen we in 2023 nog wat extra aan projecten uitgeven. Als het minder is dan € 20.000,-, meer of minder dan

dan moeten we in 2023 zuiniger zijn.

Als het mogelijk is, baseren we onze bijdrage voor promotie op deze werkwijze. Als we minder te besteden hebben in een bepaald jaar, betalen we minder voor promotie, zodat onze geplande projecten toch kunnen doorgaan. Daarmee stimuleren we onszelf en onze partners om onze overnachtingsmogelijkheden goed onder de aandacht te brengen. Als we meer te besteden hebben, doen we extra projecten.