12.a - Raadsvoorstel RES Noordoost Brabant 1

Raadsvoorstel Registratienr.:

1260646

Openbaar

Steller: J. van Zuijlen

Onderwerp 1260646 - Raadsvoorstel RES Noordoost-Brabant 1.0

Status Besluitvormend

Voorstel 1. In te stemmen met de RES Noordoost-Brabant 1.0.

Inleiding In de zomer van 2020 stemden de gemeenteraden en het algemeen bestuur van twee waterschappen in de regio Noordoost Brabant en het college van GS van de provincie in met de concept Regionale Energie Strategie (RES) (in Sint-Michielsgestel op 18 juni 2020). Daarmee stemden zij in met het gezamenlijk regionaal bod van 5.800 Terajoule (TJ) of 1,6 TWh aan hernieuwbaar op te wekken elektriciteit, 11 % besparing van elektriciteit en warmte en 3.000 TJ hernieuwbaar op te wekken warmte. Dit alles in de periode tot 2030. Ook stemden de deelnemende gemeenten ieder afzonderlijk in met het eigen aandeel daarin. Voor hernieuwbare elektriciteit bedroeg dit 140 TJ (= 0,04 TWh) voor Sint-Michielsgestel. Tevens werd ingestemd met de leidende principes voor regionale samenwerking in de RES Noordoost Brabant en met het afwegingskader als handvat voor het afwegen van lokale- en (sub-)regionale gebiedskeuzes. Met dit bod heeft de regio gezamenlijk de verantwoordelijkheid genomen om het gevraagde aandeel te leveren aan de energietransitie, dat nodig is om de doelen uit het nationaal Klimaatakkoord te bereiken. Dit bod werd vervolgens via het Nationale Programma Regionale Energiestrategie (NPRES) voorgelegd aan het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL). Ook de andere 29 regio’s namen een vergelijkbaar besluit.

Op 1 februari 2021 heeft het PBL in een analyse van deze plannen geconcludeerd dat deze vertrouwen geven dat de benodigde opgaven in 2030 worden gehaald. In de tussentijd zijn alle partijen die vertegenwoordigd zijn in de RES, verdergegaan met het werken aan deze opgaven. Zoekgebieden werden verkend en in een aantal gevallen vastgesteld, beleid voor wind en zon besproken, transitievisies warmte voorbereid. Er werd gesproken met inwoners, met ondernemers, agrariërs en maatschappelijke organisaties. Ondertussen werd er energie bespaard en duurzame energie opgewekt. Wat op deze manier werd bereikt, vindt u in de RES 1.0 die nu voor u ligt. Zo is in Sint-Michielsgestel in 2019 t.o.v. 2017 al 2,0% energie bespaard. De RES 1.0 is een actualisatie van de concept-RES en geeft dus in de eerste plaats inzicht in de stand van zaken van de realisatie van de opgaven, via de informatie uit de klimaatmonitor en een geactualiseerd overzicht van de zoekgebieden zon en wind. De opzet van de RES 1.0 is verder grotendeels dezelfde als die van de Concept-RES. De RES 1.0 is een momentopname waaruit blijkt waar we als regio nu staan. Tegelijk wordt gevraagd om in te stemmen met de

Raadsvoorstel Registratienr.:

1260646

Openbaar

Steller: J. van Zuijlen keuze van de stuurgroep voor een vorm van samenwerking, waarbij de autonomie van gemeenten als leidend principe gehandhaafd blijft. Ook de eerdere randvoorwaarden naar het Rijk zijn aangevuld. Nieuw is de informatie over de effecten op en de optimalisatie van het netwerk. Toegevoegd is informatie over de potentie van warmtebronnen bij de Regionale Structuur Warmte. Tot slot is een reactie op alle zienswijzen als bijlage bijgevoegd. Een overzicht van de verschillen met de concept-RES vindt u als bijlage bij dit raadsvoorstel.

Beoogd resultaat Een door de regio gedragen RES 1.0, die voldoende ruimte biedt voor de partijen om op eigen wijze, in samenspraak met inwoners en andere belanghebbenden, invulling te geven aan de afgesproken opgaven. Een RES die ook handreikingen geeft voor meer lokale zeggenschap én voor het voeren van het gesprek op bovenlokaal niveau.

Argumenten 1.1 De opgaven blijven dezelfde. Met het vaststellen van de concept-RES is gebleken dat iedere gemeente en ook de waterschappen en de provincie zijn deel van de opgaven op zich wil nemen. De noodzaak van de energietransitie is erkend en er is draagvlak om hier werk van te maken. De regio heeft daarmee een goed bod kunnen doen. Aan die opgaven verandert niets. Er zijn geen ontwikkelingen ten opzichte van de concept RES die aanleiding geven voor significante wijzigingen. Ook de analyse van het PBL geeft hiervoor geen aanleiding. Over de manier waarop de opgaven zullen worden ingevuld, zal de komende jaren meer duidelijkheid moeten komen. In de periode tussen de RES 1.0 en RES 2.0 zal de stap van ambitie naar uitvoering worden gemaakt om één en ander op tijd te kunnen realiseren. De rol van de RES-organisatie is de voortgang te monitoren en waar nodig, te ondersteunen. De voortgang zal regelmatig in RES verband worden besproken. Partijen hebben de bereidheid elkaar daarbij te helpen.

1.2 Zoekgebieden worden in kaart gebracht. Er zijn verschillende soorten zoekgebieden: Zoekgebieden die door de gemeenteraad zijn vastgesteld en zoekgebieden die in de idee- of verkenningsfase verkeren en waarover nog geen besluit is genomen. Ook is het belangrijk om te beseffen dat het ook bij vastgestelde gebieden nog steeds om zoekgebieden en niet om vastgestelde locaties gaat. De komende jaren zal in samenspraak met alle belanghebbenden door de gemeenteraad definitief worden besloten waar zon- en/of windenergie zal worden opgewekt. 1.3 Regionale samenwerking krijgt vorm. De stuurgroep van de RES, waarin bestuurders van alle gemeenten, waterschappen en de provincie zitten, heeft verschillende scenario’s voor samenwerking besproken. Van scenario 1: netwerk tot scenario 3: uitgebreide samenwerking waarin alle thema’s vanuit een regionaal kader vorm zouden worden gegeven. De deelnemers van de RES in Noordoost Brabant konden elkaar vinden in scenario 2. Uitgangspunt van dit scenario is dat de lokale autonomie leidend is. Deze keuze betekent aan de ene kant dat de RES bijvoorbeeld een platform is voor uitwisseling van kennis en ervaring, de voortgang monitort en zorgt voor afstemming met de netbeheerders Enexis en Tennet. Maar aan de andere kant bespreekt de regionale stuurgroep, op basis van de opgestelde handreikingen, de onderbouwing van de door gemeenten te maken keuzes.

Verder zijn er afspraken gemaakt over de inzet van ambtelijke capaciteit van de deelnemende

Raadsvoorstel Registratienr.:

1260646

Openbaar

Steller: J. van Zuijlen partijen in de RES. Een opzet van de procesafspraken op hoofdlijnen is opgenomen in hoofdstuk 5 van de RES 1.0. Deze keuze betekent ook dat de samenwerking niet vrijblijvend is en dat men bereid is elkaar te ondersteunen en samen te zoeken naar de beste resultaten. Dat laatste gebeurt momenteel vooral in drie subregio’s en tussen buurgemeenten. 1.4 Handreikingen voor goede besluitvorming Deel III bevat twee handreikingen: Overwegingskader en 50% lokaal eigendom. Het zijn nadrukkelijk handreikingen en hebben geen bindend karakter. Individuele gemeenten kunnen hier hun voordeel mee doen: het overwegingskader is een handreiking die gemeenten helpt bij de onderbouwing van keuzes voor zoekgebieden en projecten voor grootschalige opwek van hernieuwbare elektriciteit met als doel: afdoende bescherming te bieden aan inwoners, landschap en natuur én voldoende ruimte te bieden voor economisch haalbare initiatieven. Aan de hand van dit kader bespreekt de stuurgroep in overeenstemming met de hierboven geschetste samenwerkingsvorm door gemeente te maken keuzes; de handreiking 50% lokaal eigendom is bedoeld om gemeenten handvatten te bieden om invulling te geven aan het streven naar minimaal 50% lokaal eigendom. Met een tweeledig doel: 1. maatschappelijk rendement: lusten uit het project komen deels ten goede aan de lokale gemeenschap; 2.

zeggenschap door eigenaarschap: inwoners investeren financieel in en besluiten mee over het project. 1.5 Ingediende zienswijzen zijn verwerkt Met de besluitvorming van de concept-RES in 2020 zijn diverse reacties ingediend. In bijlage 2 staan niet alleen de formele reacties, maar ook wat met deze input is gedaan.

Kanttekeningen 1.1 Het kan ook wel wat minder Bij de doorrekening door het PBL blijkt het totaal bod van de regio’s ruim te voldoen aan de opgave. Dat zou de vraag op kunnen roepen: kan het niet wat minder, want we halen het toch wel? In de regio Noordoost Brabant is het bod niet groter dan de opgave voor de regio, dus wordt van de regio een enorme inspanning gevraagd om de omslag van ambities op papier naar uitvoering te maken. Dat laatste geldt overigens voor heel Nederland: Het PBL heeft duidelijk gemaakt dat de status van de opgaven tot nu toe ambities op papier zijn en dat de stap naar uitvoering nog gemaakt moet worden. Het risico bestaat dat bij de uitvoering blijkt dat niet alle ambities waargemaakt worden. Bovendien houdt de energietransitie niet op in 2030. Het is de bedoeling om in 2050 geheel klimaatneutraal te zijn. 1.2 We kunnen niet verder als het netwerk niet wordt uitgebreid. Onder andere door de groeiende vraag en aanbod van duurzame energie is transport schaarste op het energienetwerk ontstaan. Dit geldt met name voor de aansluiting van grootschalige projecten. Enexis maakt deel uit van de organisatie van de RES-NOB om de toekomstige behoeften in kaart te kunnen brengen en de benodigde investeringen hierop af te stemmen. Enexis ziet daarbij de RES-plannen tot 2030 als uitgangspunt voor investeringsbeslissingen.

Door deze samenwerking hopen partijen samen te komen tot uitvoering van de geplande opgaven.

Raadsvoorstel Registratienr.:

1260646

Openbaar

Steller: J. van Zuijlen

1.3 Zet meer in op innovatie Er leven veel vragen over het gebruik van innovatieve technieken voor het opwekken en opslaan van duurzame energie. Er wordt op dit vlak veel onderzoek gedaan en experimenten uitgevoerd, bijvoorbeeld voor geo-en aquathermie. De informatie over deze ontwikkelingen worden op (inter-)nationaal en regionaal niveau met elkaar gedeeld. De huidige opgave die in 2025 vergund moet zijn is gebaseerd op bewezen technieken voor zon en wind en warmte. Voor de lange termijn zal blijken of nieuwe technieken een rol kunnen gaan vervullen in het bereiken van klimaatdoelen. 1.4 Het betreft maar een deel van de opgave In het coalitieakkoord is de ambitie opgenomen om in 2040 klimaatneutraal te zijn. Vergelijken met de totale opgave is de RES opgave aan opwek van hernieuwbare elektriciteit voor 2030 van 140 TJ, maar een deel van de totale opgave die 1.701 TJ bedraagt. Als we dus in 2040 klimaatneutraal willen, moet 1.561 TJ worden opgewekt en bespaard worden in de periode 2030-2040.

Financiën De vaststelling van de RES 1.0 heeft geen financiële consequenties. De opgave is gebaseerd op lokale plannen die ter besluitvorming aan de gemeenteraad worden voorgelegd en in de begroting van de gemeente (of het waterschap) worden verwerkt. Voor de financiering van de RES-organisatie is voorzien tot 1 januari 2022. Voor de periode daarna is een voorstel aan het Rijk in voorbereiding.

Uitvoering De RES NOB wordt uitgevoerd door de acties op het gebied van besparing (onder andere met de RRE en RREW middelen), de stimulering van zonnepanelen op bedrijfsdaken en een tender voor zonneparken. Daarnaast wordt in de TransitieVisie Warmte vermeld hoe en wanneer woningen en gebouwen van het aardgas af gaan en verduurzaamd worden.

Communicatie De raadsleden zijn door de RES geïnformeerd o.a. via een webinar op 20 januari en door deelname aan een themabijeenkomst, georganiseerd door de griffies, over de regio op 5 februari. Op 7 april 2021 wordt door de Stuurgroep RES een webinar georganiseerd waar raadsleden in de gelegenheid zijn om vragen te stellen over de RES stukken voor de RES NOB 1.0. Tevens wordt een in gespreksavond met de raad georganiseerd, waar de relatie tussen RES NOB en de uitvoering van de eigen opgave wordt verduidelijkt. Opmerking: Op pagina 25 van de RES NOB 1.0 (bijlage 1) staat in figuur 9 dat in de gemeente Sint-Michielsgestel over de zoekgebieden voor zon binnen 6 maanden een raadsbesluit volgt. Dat is niet juist, die zoekgebieden voor zonneparken zijn al vastgesteld op 17 december 2020 door de vaststelling van hoofdstuk 3 van de Visie zonne- en windenergie gemeente SintMichielsgestel.

Raadsvoorstel Registratienr.:

1260646

Openbaar

Steller: J. van Zuijlen Wat betreft de zoekgebieden voor wind staat er dat niet binnen 6 maanden een raadsbesluit volgt. Naar verwachting wordt in het derde kwartaal een Visie zonne- en windenergie (inclusief resultaten participatietraject windenergie en participatiebeleid) aan de gemeenteraad ter vaststelling voorgelegd. Mogelijk volgt er dus nog binnen 6 maanden een raadsbesluit.

Lokale gevolgen voorstellen GR-en Niet van toepassing. De regio NOB is geen GR.

Sint-Michielsgestel, 13 april 2021 Burgemeester en wethouders van Sint-Michielsgestel, de secretaris,

de burgemeester,

H.L.H. Derksen

H.J. Looijen

Bijlagen 1. 2. 3. 4. 5. 5a. 5b. 6. 7. 8.

RES NOB 1.0 Beantwoording zienswijzen concept-RES NOB Regionale Structuur Warmte Rapport achtergrond verbruik en potentie Handreiking overwegingskader Handreiking afwegingskader landschap Handreiking kosten en baten Handreiking 50% lokaal eigendom met (6a) rapport businessmodellen zon en wind Verschil concept RES NOB en RES NOB 1.0 Publieksversie RES NOB 1.0

Ter inzage 1.

Contactpersoon Dhr. S. Smeulders, teammanager RMEO-Maatschappelijke en Economische Ontwikkeling, s.smeulders@mijngemeentedichtbij.nl, 073-5531289.

Raadsbesluit Registratienr.:

1260646

Openbaar

Steller: J. van Zuijlen

Aanhef De raad van de gemeente Sint-Michielsgestel; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 13 april 2021;

Besluit In te stemmen met de RES Noordoost-Brabant 1.0.

Aldus vastgesteld in zijn openbare vergadering van 10 juni 2021; De gemeenteraad van Sint-Michielsgestel, de griffier,

de voorzitter,

N.A. Hoogerbrug-van de Ven

H.J. Looijen