11 - Raadsvoorstel Programma volkshuisvesting en wonen-welzijn-zorg SMG 2023-2028

Raadsvoorstel Zaaknummer:

1323049

Portefeuillehouder:

Sam Goossens

Steller:

Mark Weering

Onderwerp Wij zorgen voor wonen; Programma volkshuisvesting en wonen-welzijn-zorg Sint-Michielsgestel 20232028

Status Besluitvormend

Voorstel Raad 1. Het beleidsdocument Wij zorgen voor wonen; Programma volkshuisvesting en wonen-welzijnzorg Sint-Michielsgestel 2023-2028 vast te stellen. 2. Het college te verzoeken tot uitvoering ervan over te gaan. 3. De gemeenteraad tenminste één keer per jaar via een raadsinformatiebrief Wonen te informeren over de uitvoering.

Inleiding De huidige woonvisie van Sint-Michielsgestel is uit 2016. Zowel de woningmarkt als de beleidsomgeving zijn sindsdien drastisch veranderd. Over de spanningen op de woningmarkt lezen we bijna dagelijks in de krant en hetzelfde geldt voor de zich snel opvolgende ingrepen van de rijksoverheid op het terrein van de volkshuisvesting. In de aanstaande Wet regie versterking volkshuisvesting wordt van gemeenten gevraagd om uiterlijk in 2024 in samenwerking met lokale partners een woonzorgvisie op te stellen. Op 9 maart dit jaar heeft de gemeente Sint-Michielsgestel de Woondeal van de Regio Noordoost Brabant ondertekend. Het college heeft daarom een nieuwe woonvisie opgesteld met daarin een duidelijke verbinding met welzijn en zorg. Om de opgaven in de woningmarkt van Sint-Michielsgestel in beeld te brengen heeft het college in 2022 een woningmarktonderzoek en woonzorganalyse laten uitvoeren. Aansluitend is het college gestart met het opstellen van de nieuwe visie onder de naam Wij zorgen voor wonen; Programma volkshuisvesting en wonen-welzijn-zorg Sint-Michielsgestel 2023-2028.

Beoogd resultaat 1. Realisatie van 1685 woningen in de periode 2023 t/m 2032 en groei in alle kernen. Daarmee spelen we in op zowel de woonbehoefte van onze inwoners als op de woonvraag afkomstig uit 's-Hertogenbosch en de regio Noordoost-Brabant. 2. Versnelling van de woningbouw door onder andere 200 flexwoningen en andere maatregelen om reguliere woningbouw te versnellen. 3. In het toe te voegen woningbouwprogramma bestaat een groter aandeel uit passende en betaalbare woningen en is er meer ruimte voor vernieuwende woonvormen en zelfbouw. 4. Een sterke toename van seniorengeschikte woningen zowel in nieuwbouw als door aanpassing van bestaande woningen en woongebouwen. Aangevuld met een passend aanbod vanuit welzijn en preventie en ondersteuning door professionele zorg in alle kernen en wijken. 5. Voorzien in de woon- en ondersteuningsbehoefte van diverse aandachtsgroepen om hen zo zelfstandig mogelijk te laten deelnemen aan de samenleving. 6. Door extra groei ook in de kleine kernen bijdragen aan de leefbaarheid en vitaliteit van deze kernen. 7. Verduurzaming van de woningvoorraad en woonomgeving.

Argumenten 1.1 Met de extra groei lossen we knelpunten in de woningmarkt op en dragen we bij aan de faire share in de regio. De woningvoorraad van Sint-Michielsgestel bevat relatief weinig betaalbare en goedkope woningen. Het aandeel sociale huurwoningen behoort tot de laagste in de regio Noordoost Brabant, Ook het aandeel seniorengeschikte woningen is, afgezet tegen de vergrijzing, te laag. Door extra woningen in de juiste categorieën toe te voegen stimuleren we doorstroming en verlagen we de spanning in onze woningmarkt. En door in nieuwe plannen een hoger aandeel sociale huur te vragen dragen we tevens bij aan een groter aandeel sociale huurwoningen in Sint-Michielsgestel en in de regio. Door de groei te verdelen over onze kernen houden we onze dorpen leefbaar en kan zowel onze eigen inwoner als woningzoekenden uit de regio gebruik maken van het aanbod. 1.2. Met dit programma voldoet de gemeente Sint-Michielsgestel aan de eisen vanuit de rijksoverheid. Met dit programma sluit de gemeente Sint-Michielsgestel aan op het Nationale Woon- en Bouwprogramma van de Minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening en de regionale Woondeal Noordoost Brabant en anticipeert ze op de Wet versterking regie volkshuisvesting, die momenteel in consultatie is. 1.3. Meer regie vanuit de gemeente nodig.

Hoewel het aandeel betaalbare woningen in de woningbouwplannen van Sint-Michielsgestel al stijgende

was, is een extra verhoging noodzakelijk. En dat geldt zeker voor seniorengeschikte woningen nabij voorzieningen. In de huidige planvoorraad zitten onvoldoende passende en betaalbare woningen. Sterkere regie vanuit de gemeente is daarom nodig. 1.4. Uitdagingen in wonen, welzijn en zorg vragen om samenwerking en innovatie. Het woningtekort, het tekort aan zorgpersoneel, de stijgende zorgkosten, de dubbele vergrijzing, de extramuralisering en het relatief dalende aantal mantelzorgers vragen om intensievere en creatievere samenwerking tussen organisaties uit de beleidsvelden wonen, welzijn en zorg. Ook vraagt het om betere samenwerking met de burgerkracht in de wijken en kernen van onze gemeente. Dit programma dat is opgesteld in samenwerking met deze organisaties geeft daarvoor de richting. 1.5. Wonen, leefbaarheid en verduurzaming in samenhang zien. Wonen, leefbaarheid en verduurzaming kunnen gemakkelijk als losse thema's worden opgepakt. Effectiever en efficiënter is het om in bepaalde gevallen gebiedsgericht de samenhang te zien en hier in de verbeteringen rekening mee te houden. Dit programma geeft daarvoor de richting. 2.1. Uitvoering van het programma Het is de bevoegdheid van de gemeenteraad om het programma volkshuisvesting vast te stellen. De uitvoering ervan wordt overgelaten aan het college.

Daarvoor stelt het college een uitvoeringsagenda op die dit jaar in Q4 wordt vastgesteld, waarna de raad hierover wordt geïnformeerd. 2.2. Prioriteiten uitvoering Vooruitlopend op vaststelling van het programma volkshuisvesting door de raad start het college alvast met de voorbereiden van de volgende instrumenten: doelgroepenverordening, volkshuisvestingsfonds en beleidsregels woningsplitsing. 2.3 Woningsplitsing Het college stelt beleidsregels voor woningsplitsing op in Q4 van 2023. 3.1 Raadsinformatiebrief Wonen De gemeenteraad moet vanwege de controlerende taak kunnen volgen hoe de uitvoering van dit programma verloopt. Het college zal dit in ieder geval doen met een raadsinformatiebrief wonen. Zoals gebruikelijk wordt de gemeenteraad ook via raadsinformatieavonden Wonen over de stand van zaken en ontwikkelingen geïnformeerd. 4.1 Uitvoeringsagenda Met de uitvoeringsagenda laat het college zien welke beleidsinstrumenten het gaat inzetten om de woningbouwregie te versterken en de doelen uit dit programma te verwezenlijken. Niet alles kan tegelijk en daarom is er ook een prioritering in de tijd aangebracht. De behandeling en vaststelling van het programma kan om aanpassing van de uitvoeringsagenda vragen. Daarom stelt het college deze pas definitief vast na besluitvorming door de raad. 5.1.

Afwijkingsbevoegdheid college In uitzonderlijk ingewikkelde plannen met grote ruimtelijke meerwaarde kan het college beargumenteerd afwijken van het toetsingskader van dit programma volkshuisvesting. Ook dan bestaat er voor de initiatiefnemer in eerste instantie een inspanningsverplichting om aan de visie te voldoen en te verrekenen via het nog op te stellen volkshuisvestingssfonds.

Kanttekeningen 1.1. De Omgevingsvisie is nog niet vastgesteld en is leidend De ambitie zoals verwoord en vastgesteld in het programma volkshuisvesting is een ambitie die wij volkshuisvestelijk voorstelbaar vinden. Vaststelling ervan loopt vooruit op de Omgevingsvisie (planning vaststelling 2024) is dan ook onder voorbehoud van de brede behandeling en de vaststelling van de Omgevingsvisie. Programma volkshuisvesting en wonnen-welzijn-zorg vormt daarvoor de input. In het

kader van de Omgevingsvisie vindt er een brede integrale afweging plaats tussen diverse belangen waaronder wonen, natuur, water, landbouw en bedrijvigheid. We onderzoeken twee scenario's om de effecten van de te maken keuzes in beeld te krijgen. Dit leidt tot een voorkeursscenario. Uiteindelijk is het uw raad die een afweging maakt tussen de verschillende belangen en de Omgevingsvisie vaststelt. Op basis van de Omgevingswet is de Omgevingsvisie zelfbindend voor de gemeente. Indien de volkshuisvestelijke ambities niet passen binnen de kaders van de Omgevingsvisie dient een aanpassing op het programma volkshuisvesting plaats te vinden. 1.2. De groei van het aantal woningen per jaar en het aandeel passende en betaalbare woningen daarbinnen vraagt om een forse omslag De ambities vragen inderdaad om een forse stijging van de gemiddelde woningtoename per jaar. De realisatie en het aandeel betaalbare en passende woningen is al aan het toenemen en met de omslag zijn we al in 2022 begonnen. Door versteviging van de ambtelijke organisatie, verbetering van de werkprocessen en prioritering. Wij gaan hiermee verder door verbeteringen in beleid, verdere verbeteringen in procedures, regionale versnellingstafel, het benutten van subsidies, en dergelijke. 1.3.

De economische tegenwind zet de doelen onder druk Juist dan is het van belang met scherpe doelen te komen en die samen met het speelveld van bouwers, ontwikkekaars en woningcorporaties zowel lokaal als in regioverband in actie om te zetten. De grote ontwikkelaars in onze regio en de corporaties hebben ook de doelstellingen van een groter aantal betaalbare woningen bevestigd in de recente Woondeal Noordoost Brabant. 1.4. Meer overheidsbemoeienis kan ook een rem vormen voor woningbouw Het college zet in op toevoeging van meer passende, betaalbare en duurzame woningen. Dit zijn woningen die aansluiten op de vraag en bijdragen aan een samenleving waarin iedereen prettig kan wonen en leven. Wij zien dit niet als bemoeienis maar als verheldering en aanscherping van de maatschappelijke doelen die we samen moeten bereiken. Niet voor niets hebben wij onze lokale en regionale partners betrokken bij het opstellen van dit programma. Dit geeft juist duidelijkheid aan ontwikkelaars van woningen en van aanbieders van woonzorg. Dit maakt planvoorbereiding in onze ogen juist efficiënter.

Financiën De realisatie van de doelen uit dit programma raken vele activiteiten binnen de gemeente, waarvoor eigen financiële middelen zijn vastgesteld. Specifiek voor de Uitvoeringsagenda behorende bij dit programma volkshuisvesting is in de Kadernota voor 2024, 2025 en 2026 een bedrag van € 100.000 per jaar voorgesteld.

Uitvoering Voor de uitvoering zal het Toetsingskader per 1 augustus 2023 worden ingezet bij de toetsing en advisering op woningbouw en woonzorgplannen. Het Uitvoeringsagenda geeft aan welke beleidsinstrumenten de komende jaren worden ontwikkeld en ingezet. Daarbij wordt per instrument samengewerkt met lokale en regionale partners. In 2023 en 2024 worden vanuit dit programma prestatieafspraken gemaakt met woningcorporaties en met zorg- en welzijnsorganisaties.

Communicatie Het college stelt een communicatieplan op dat ondersteunend zal zijn bij de doelen uit dit programma. De uitvoering ervan start na vaststelling van het programma door de gemeenteraad. Een conceptversie van dit programma is voor advisering voorgelegd aan de Adviesraad Sociaal Domein Sint-Michielsgestel. Hun advies is bij dit besluit bijgevoegd alsmede de antwoordbrief van het college.

De provincie is ambtelijk geïnformeerd over de woningmarktonderzoeken in Sint-Michielsgestel en heeft ook een conceptversie ontvangen met de mogelijkheid om te reageren. Daarnaast heeft de provincie ambtelijk deelgenomen aan de belanghoudersbijeenkomst van 9 februari 2023. De provincie heeft geen gebruik gemaakt van de mogelijkheid om te reageren. Het college heeft per brief de gedeputeerde Wonen van de provincie, de RNOB, de gemeenten van de regio Noordoost Brabant op de hoogte gebracht van het voorgestelde programma.

Bijlagen 1. Wij zorgen voor wonen; Programma volkshuisvesting en wonen-welzijn-zorg Sint-Michielsgestel 2023-2028 2. Brief aan de regiogemeenten, RNOB en de provincie. 3. Brief ASD. 4. Antwoordbrief college aan ASD.

Sint-Michielsgestel, 11 juli 2023 Burgemeester en wethouders van Sint-Michielsgestel, de secretaris, de burgemeester,

D.C. van Eeten

H.J. Looijen

Ter inzage Contactpersoon Paul Schoneveld, teammanager a.i. Ruimtelijke Ontwikkeling

Raadsbesluit Registratienr.:

1323049

Portefeuillehouder:

Sam Goossens

Steller:

Mark Weering

Aanhef De raad van de gemeente Sint-Michielsgestel; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 30 mei 2023;

Besluit 1. Het beleidsdocument Wij zorgen voor wonen; Programma volkshuisvesting en wonen-welzijnzorg Sint-Michielsgestel 2023-2028 vast te stellen. 2. Het college te verzoeken tot uitvoering ervan over te gaan. 3. De gemeenteraad tenminste één keer per jaar via een raadsinformatiebrief Wonen te informeren over de uitvoering.

Aldus vastgesteld in zijn openbare vergadering van 21 september 2023; De gemeenteraad van Sint-Michielsgestel, de griffier,

de voorzitter,

D.S.J. Thissen

H.J. Looijen