09 - Raadsvoorstel Vaststellen notitie Participatiebeleid

Raadsvoorstel Registratienr.:

1303184

Portefeuillehouder: Sam Goossens Steller:

Maria Snellen

Onderwerp 1303184 - Participatiebeleid

Status Besluitvormend

Voorstel 1. De notitie Participatiebeleid vast te stellen. 2. Voor het Participatiebeleid een jaarlijks werkbudget beschikbaar te stellen van 65.500 euro en hiervoor de vierde wijziging van de begroting 2023-2026 vast te stellen.

Inleiding De samenleving verandert. Informatie en kennis verspreidt zich razendsnel. Daardoor kunnen inwoners zich steeds makkelijker informeren. De betrokkenheid bij de leefomgeving is groot en bij besluitvorming daarover willen inwoners graag (meer) verantwoordelijkheid nemen. Dat betekent ook dat zij meer inspraak willen in besluiten die hen raken. Daarnaast doet de (gemeentelijke) overheid meer dan voorheen een beroep op mensen (bijv. de Wmo) en het betrekken van belanghebbenden bij plannen (bijv. de Omgevingswet). Daarnaast doet de (gemeentelijke) overheid meer dan voorheen een beroep op de zelf- en samenredzaamheid van mensen (bijv. de Wmo) en het betrekken van belanghebbenden bij plannen (bijv. de Omgevingswet). De verhouding en samenwerking tussen de gemeente en inwoners en organisaties verandert hierdoor. Dit vraagt om een daarbij passende houding van de gemeente ten opzichte van inwoners en vraagstukken in de samenleving. De traditionele inspraak is in veel gevallen niet meer voldoende. De overheid kan meer gebruik maken van de kennis en inzichten van die inwoners; van de kracht van de samenleving. Daarom is het nodig om nieuw participatiebeleid op te stellen.

Hoe kijkt de gemeente aan tegen inwonersparticipatie? Wat gaat de gemeente doen om in te spelen op de veranderende samenleving? In het bestuursakkoord Goed voor Elkaar is opgenomen dat er een opgave ligt als het gaat om participatie. De ambitie is om inwoners eerder en beter bij veranderingen in hun woon- en leefomgeving te betrekken. Of het initiatief nu vanuit de gemeenschap, een ontwikkelende partij of de overheid komt. Iedereen die dat wil kan participeren. Het bijgevoegde participatiebeleid is opgesteld om hieraan verdere richting te geven.

Raadsvoorstel Registratienr.:

1303184

Portefeuillehouder: Sam Goossens Steller:

Maria Snellen

Beoogd resultaat Een helder kader: • dat helpt om inwoners eerder en beter bij veranderingen in hun woon- en leefomgeving te betrekken en • inzicht geeft hoe ze mee kunnen doen, zodat iedereen die dat wil kan participeren.

Argumenten 1.1 Door participatie benutten we de kracht van de samenleving. Zo kunnen inwoners met kennis, ervaring en kunde bijdragen aan de kwaliteit van beleid en projecten. Dit kan leiden tot meer eigenaarschap en breder gedragen oplossingen. Daarnaast stelt participatie ons als gemeente in staat beter te weten wat er speelt en waarvoor de gemeente nodig is (aansluiting door interactie). 1.2 Integraal participatiebeleid maakt duidelijk wat inwoners kunnen en mogen verwachten. In de notitie is opgenomen hoe de gemeente invulling geeft aan de verschillende vormen van participatie, zowel wat betreft de ambitie, als de uitgangspunten en de werkwijze. We streven evenwichtige en zorgvuldige participatie na én een zo hoog mogelijke mate van participatie. Dit is een hoge ambitie. Belangrijk is dat vooraf de verwachtingen over het participatietraject voor iedereen helder zijn. Elke participatieaanpak is afhankelijk van de aard en omvang van de opgave. Om deze reden zal elk participatietraject maatwerk zijn, waarbij in een startnotitie opgenomen wordt hoe het traject eruitziet. 1.3 Hiermee sturen we op een kwalitatief hoogwaardige omgevingsdialoog. Hoewel er wettelijk vastgestelde grenzen zijn aan deze sturingsmogelijkheden, spannen we ons sterk in om initiatiefnemers ertoe te bewegen om een kwalitatief hoogwaardig participatieproces te doorlopen.

Waar we als gemeente zelf de initiatiefnemer zijn, verplichten uiteraard onszelf hiertoe. Overigens garandeert een kwalitatief hoogwaardige omgevingsdialoog niet dat iedereen tevreden is met het resultaat of het proces. 2.1 Dit participatiebeleid vraagt om inzet van extra middelen. Bij burgerparticipatie gaat het om plannen waarbij het initiatief bij de gemeente zelf ligt. Denk hierbij aan het subsidiebeleid, een omgevingsplan of de (her)inrichting van een straat of plein. Hiervoor geldt dat de kosten voor een participatietraject moeten worden bekostigd vanuit het initiatief. Bij overheidsparticipatie ligt het initiatief bij de burger of komt het initiatief vanuit de omgeving. Binnen de begroting zijn hiervoor voldoende middelen beschikbaar om als gemeente deel te nemen aan het initiatief. Voor de algemene taken zoals het implementeren van het beleid, het monitoren van het beleid, het bevorderen en borgen van deskundigheid in de organisatie op dit vlak, als het geven van adviezen over de opzet van participatietrajecten geldt dat het participatiebeleid leidt tot een uitbreiding van taken. Zonder de inzet van extra middelen kan het beleid dan ook niet uitgevoerd worden. Deze kosten bedragen in totaal 65.500 euro en hebben

Raadsvoorstel Registratienr.:

1303184

Portefeuillehouder: Sam Goossens Steller:

Maria Snellen

betrekking op extra formatie, trainingen en opleidingen en voor middelen niet gekoppeld aan den bepaald traject zoals algemene peilingen, burgerpanels, swipocratie etc.

Kanttekeningen 1.1 Door participatietrajecten nemen de kosten en doorlooptijd voor initiatieven in veel gevallen toe. Een participatietraject heeft veelal ook een langere doorlooptijd in de (beleids)voorbereiding tot gevolg. Hiermee zal in de planningen rekening gehouden moeten worden. Omdat elk traject een maatwerk is, kunnen hierin keuzes worden gemaakt. Dit wordt inzichtelijk gemaakt bij de startnotitie van het participatietraject. Onze overtuiging is dat, naast verbetering van de kwaliteit, in veel gevallen deze tijd teruggewonnen wordt in de besluiten uitvoeringsfase. 1.2 Ook evenwichtige en zorgvuldige participatietrajecten waarborgen geen uitkomst die door iedereen wordt gedragen. Participatie zorgt ervoor dat verschillende perspectieven, kennis en creativiteit direct op tafel komen. In de besluitvorming worden zo alle belangen en argumenten goed afgewogen. De verwachting is dat daardoor het draagvlak groter kan worden. 1.3 Het weigeren van een omgevingsvergunning enkel op basis van een onvoldoende kwalitatieve omgevingsdialoog is risicovol. Onterecht geweigerde vergunningen kunnen leiden tot schadeplichtigheid en imagoschade. Bij de omgevingsdialoog beoordeelt de gemeente of een aanvrager om vergunning het participatietraject zorgvuldig heeft doorlopen.

De gemeente moet een eigen afweging maken over de juistheid van de verstrekte informatie en of nog aanvullende informatie nodig is. De gemeente mag, behalve bij verplichte participatie, de aanvrager niet dwingen om extra informatie over de participatie te geven. De mogelijkheid bestaat dan om zelf extra informatie in te winnen of een zienswijzeprocedure te starten. De verwachting is dat dit er soms toe kan leiden dat er alsnog voldoende redenen zijn om een vergunning te weigeren. Hierover is in de rechtspraak nog geen lijn bepaald. Het is dus belangrijk initiatiefnemers te stimuleren om een kwalitatief hoogwaardig participatieproces te doorlopen zodat weigering enkel op basis van een onvoldoende kwalitatieve omgevingsdialoog vermeden kan worden. 1.4 Wanneer veel participatietrajecten in dezelfde periode lopen, leidt dit tot een te groot beroep op zowel de inwoners als de ambtelijke organisatie. De notitie bevat een stevige ambitie. Hiervoor is organisatie-brede regie nodig om te voorkomen dat te veel participatietrajecten tegelijkertijd plaatsvinden. Het risico bestaat dan dat we verwachtingen richting participanten niet waar kunnen maken. Anderzijds is het belangrijk dat we burgers niet overvragen om te participeren. Op strategisch en managementniveau vindt daarom afstemming plaats over grotere trajecten.

Raadsvoorstel Registratienr.:

1303184

Portefeuillehouder: Sam Goossens Steller:

Maria Snellen

Financiën Voor de organisatie is een structureel werkbudget nodig van 65.500 euro om het beleid te implementeren. Dit bedrag komt ten laste van het beschikbare begrotingssaldo. Hiervoor is het nodig de vierde wijziging van de begroting 2023-2026 vast te stellen. Daarnaast zal bij plannen waarbij het initiatief bij de gemeente zelf ligt, zoals subsidiebeleid, een omgevingsplan of de (her)inrichting van een straat of plein, bij het project/opdracht zelf rekening gehouden moeten worden met de kosten voor het participatietraject.

Uitvoering Team Communicatie zal na de vaststelling van de notitie een plan maken en uitvoeren voor het uitrollen van het nieuwe beleid.

Communicatie De notitie wordt op de voorgeschreven wijze bekend gemaakt in het Gemeenteblad.

Lokale gevolgen voorstellen GR-en n.v.t.

Sint-Michielsgestel, 8 november 2022 Burgemeester en wethouders van Sint-Michielsgestel, de secretaris,

de burgemeester,

D.C. van Eeten

H.J. Looijen

Bijlagen 1. 2. 3. 4. 5.

Participatiebeleid Leidraad omgevingsdialoog initiatiefnemer Leidraad omgevingsdialoog omwonenden De Werkwijze communicatie en participatie bij particuliere (bouw)initiatieven. Begrotingswijziging 23-04

Raadsvoorstel Registratienr.:

1303184

Portefeuillehouder: Sam Goossens Steller:

Maria Snellen

Ter inzage 1. Participatiebeleid 2. Leidraad omgevingsdialoog initiatiefnemer en Leidraad omgevingsdialoog omwonenden en de Werkwijze communicatie en participatie bij particuliere (bouw)initiatieven.

Contactpersoon M.Snellen@MijnGemeenteDichtbij.nl

Raadsbesluit Registratienr.: 1303184

Aanhef De raad van de gemeente Sint-Michielsgestel; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 8 november 2022;

Besluit 1. De notitie Participatiebeleid vast te stellen. 2. Voor het Participatiebeleid een jaarlijks werkbudget beschikbaar te stellen van 65.500 euro en hiervoor de vierde wijziging van de Begroting 2023-2026 vast te stellen.

Aldus vastgesteld in zijn openbare vergadering van 15 december 2022; De gemeenteraad van Sint-Michielsgestel, de griffier,

de voorzitter,

N.A. Hoogerbrug-van de Ven

H.J. Looijen