09.d - Bijlage 3 - Notitie voor DB over corona irt de regio deal

De Regio Deal en de corona pandemie Februari 2021, Koos de Groot en Karin van Meer

Voor: Betreft:

DB+ en gemeentelijke contactpersonen Regio Noordoost Brabant Regio Deal en de corona pandemie met input voor raadsinformatiebrief

In het DB+ van 21 januari 2021 kwam het volgende aan de orde: 1. Hoe is er in de Regio Deal ingespeeld op de effecten van de corona pandemie? 2. Welke aanbevelingen zijn er voor het vervolg? 3. Lever input aan bij gemeenten voor hun eigen raadsinformatiebrief, zodat raden ook inzicht krijgen op deze inspanningen. 1.

Hoe is in de Regio Deal ingespeeld op de corona pandemie?

De uitwerking van de propositie voor de Regio Deal (periode 14 februari – 15 juli 2020) viel samen met het begin van de corona pandemie. Hoewel er al een programma op hoofdlijnen lag - incl. een voorstel voor daarin op te nemen actielijnen en projecten - is op 3 manieren extra aandacht besteed aan deze (toen nog) recente ontwikkeling. a. In de schets van de aanleiding en het narratief: Al snel werd duidelijk dat het virus grote maatschappelijke en persoonlijke gevolgen zou gaan krijgen en dat de impact meerjarig zou zijn. Noordoost-Brabant werd als eerste gebied in Nederland al snel en hard getroffen door corona met Uden als ‘brandpunt’. De nog verse herinneringen aan Q-koorts kwamen ook weer terug en duidelijk werd dat gezondheid en welzijn veel belangrijker kan zijn dan materiële welvaart. Het begrip “brede welvaart” kreeg dan ook nog een extra dimensie. Bij het benoemen en inspelen op de maatschappelijke opgaven vanuit het gebied heeft dit zich vertaald in extra aandacht/focus op die onderdelen uit de ‘PBL/CBS brede welvaartsmonitor’ waar de regio minder goed op scoort: de kwaliteit van de leefomgeving door milieudruk en de gezondheidsbeleving.

Meer op strategisch niveau en in algemene zin is met de Regio Deal ook ingespeeld op de noodzaak en urgentie om de crisis te benutten om er sterker en duurzamer uit te komen: laten we niet inzetten op herstel van het verleden, maar laten we een aantal systeemsprongen maken die sowieso nodig zijn. We zetten vanuit de Regio Deal nadrukkelijk in op versnelling en versterking van acties gericht op de landbouw-transitie en circulaire economie. De (agrarische) ondernemers ondersteunen we bij het vinden van duurzamere verdienmodellen, nieuwe bestemming voor hun (op)stallen en daar waar nodig van ander werk. De crisis onderstreept ook het belang van investeren in een leven lang ontwikkelen en het ontwikkelen van digitale vaardigheden om wendbaar en weerbaar te blijven op de arbeidsmarkt. Een koers die door het regionaal arbeidsmarktprogramma al enkele jaren is ingezet. b. op pijler en projectniveau: De Regio Deal bestaat uit drie pijlers en 17 projecten.

In pijler 1 (Goed leven) is in de acht projecten veel aandacht voor de sociale kant. We benoemen de drie projecten die het sterkst door corona worden beïnvloed. In het project “transformatie middelgrote steden” gaat het erom hoe – ook voor de omliggende gebieden - belangrijke voorzieningen in stand te houden. De detailhandel, horeca en andere stedelijke voorzieningen stonden al onder druk, maar zitten door corona nu nog in een lastigere positie. Hoe gaan we hiermee om? Terug naar het ‘oude normaal’ is hier ook niet de optie, want de ontwikkeling (online shopping) was al in gang gezet en dit wordt nooit meer zoals het ooit was. Daarnaast spelen we in op de ontwikkelingen in de arbeidsmarkt. Daar waar er voor corona in diverse sectoren een groot tekort dreigde, is de situatie flink veranderd. Het project ‘Klaar voor de banen van nu en toekomst’ speelt in op de gevolgen van de crisis op de hele arbeidsmarkt. Zij zetten in op het voorkomen van werkloosheid door werknemers van werk naar werk te begeleiden. Ze maken zich hard voor voldoende stages en leerbanen voor studenten. Ze bieden ondersteuning aan zzp’ers om hun talenten verder te ontwikkelen. De dienstverlening om werkzoekenden te plaatsen gaat gewoon door. In tijden van overschot (meer werkzoekenden dan vacatures) en toenemende mismatch vraagt dat om extra creativiteit.

Ook is het project ‘arbeidsmigranten’ opgenomen: niet alleen vanwege tekorten op de arbeidsmarkt en vanuit huisvesting, maar ook omdat corona pijnlijk zichtbaar maakte hoe kwetsbaar deze groep is door slechte arbeids-, woon- en vervoersomstandigheden. Hier is nu – mede ook vanuit de adviezen van de Commissie Roemer – nu volop aandacht voor en dat heeft ook met ‘corona’ te maken. In pijler 2 (Fijn wonen) zijn drie projecten opgenomen. Dit zijn alle drie grote projecten, zowel qua opgave en aantal betrokken partijen als financieel. Hierbij wordt de milieuproblematiek versterkt in meegenomen. Via koppelteams en de stallenaanpak hopen we slimme combinaties te vinden van de 3P’s (people, planet, profit). In pijler 3 (Anders werken) zitten zes projecten gericht op bronaanpak van milieuproblemen in combinatie met het bieden toekomstperspectieven voor ondernemers in de AgriFood sector en de cross overs. Noodzaak om nieuwe verdienmodellen te ontwikkelen wordt ook versterkt door corona: benut de crisis voor de transities landbouw en circulaire economie. Hoe komen we sterker uit de crisis? c. op proces-niveau en in de uitvoering: Bij de uitwerking van de plannen in concrete uitvoerings- en investeringsplannen is aan elke projectleider apart gevraagd te rapporteren over de impact van corona op de realisatie van de plannen. Ook in de voortgangsrapportage zal dit onderwerp terugkomen.

Diverse projecten hebben ook in de uitvoering te maken met de impact van corona. Dat verschilt van vertraging (hoe geven we op dit moment in het onderwijs aandacht voor voedseleducatie waarbij er externe 'docenten uit de praktijk' les gaan geven, terwijl de scholen dicht zijn? en “hoe voeren we de groepsdialogen met streekholders op 1,5 m. afstand of helemaal vanuit huis”) tot en met discussie over nut-noodzaak van de aanpak van bepaalde projecten (de insteek van ‘transformatie steden’ wordt nu echt heel anders). Nu direct betrokkenen elkaar niet fysiek kunnen treffen, worden digitale vormen ingezet. Zo is bijvoorbeeld eind 2020 per pijler een webinar voor bestuurders georganiseerd.

2. Hoe werkt corona door richting toekomst? Voor de regionale opgaven: -

-

-

-

-

Allereerst maakt het duidelijk dat er nieuwe problemen en kansen kunnen komen die zaken in een ander perspectief zetten. Ga in gesprek over hoe dit doorwerkt in nieuwe plannen. En houd er ook bij de meting van de effecten rekening mee, want de impact van corona is natuurlijk veel groter dan de impact van de Regio Deal. Daar waar economie en ecologie elkaar al eerder vonden, zorgt corona ook voor de noodzaak om de sociale kant en de beleving te integreren: gezondheid staat op 1 en dit werkt ook door in de economie. Dat maakt ook dat we meer en beter moeten nadenken over ons verdienvermogen: niet alleen groei maar ook kwaliteit is heel belangrijk: niet meer maar beter. Evenals ‘zelfvoorzienendheid’ en minder grote afhankelijkheid van ver weg gelegen landen als China voor bevoorrading. De gekozen lijn van inzet op ‘brede welvaart’ blijft hoe dan ook goed: het gaat om meer dan economische ontwikkeling, al is het wel nodig ook qua werk en inkomen toekomstperspectief te houden. Zet vanuit de overheid in op de ‘robuuste maatregelen’. Stap in zekere zin af van lange termijn planning (als maakbaar doel), maar zorg wel dat (financiële) impulsen vanuit het herstel benut worden om de noodzakelijke transities te versterken. Ga niet altijd terug naar het ‘oude normaal’. Mede door corona is het leven in het ‘buitengebied’ ineens weer aantrekkelijker geworden.

Meer besef is er, bouw niet alles op elkaar in de (Rand)stad, maar benut ook de potentie van het platteland. Noordoost-Brabant komt heel goed uit de monitor brede welvaart en heeft potentie om een deel van het landelijke woningtekort op te vangen. Zo trek je nieuwe inwoners aan, behoud je jongeren voor de regio en houd je voorzieningen in stand.

Voor de werkwijzen: -

Denk in de toekomst nog gerichter na over wanneer we zaken via persoonlijke ontmoeting moeten organiseren en wanneer het digitaal kan.

3. Input voor raadsinformatiebrief (RIB) De corona pandemie maakt duidelijk dat gezondheid voor mensen erg belangrijk is. In diverse Regio Deal projecten werken het bedrijfsleven, de kennisinstellingen en overheden samen aan de bewustwording en het verbeteren van duurzamere en milieuvriendelijkere wijze van voedsel produceren. Corona vraagt ook om wendbaarheid en weerbaarheid van werknemers, ondernemers en studenten. Middelen uit de Regio Deal worden ingezet voor het regionaal arbeidsmarktprogramma, het vergroten van kennis en toepassen van digitale en technische vaardigheden en het ontwikkelen van nieuwe verdienmodellen voor (agrarisch) ondernemers. Corona biedt kansen; meer mensen willen terug naar het landelijke gebied en het brengt de transities landbouw en circulaire economie in versnelling. Diverse Regio Deal projecten dragen bij aan het behouden van de leefbaarheid en de voorzieningen. De focus ligt op het beter doen in plaats van meer.

Vervolg 1. Inbrengen in directeurenoverleg 25 feb 2. Toesturen DB+ 3. Toesturen contactpersonen regio i.v.m. opnemen in RIB