2021-I-1271 Reactie COA op voorwaarden voor verlenging bestuursovereenkomst Boxmeer (A)

C OA

Centraal Orgaan opvang asielzoekers Centraal Orgaan opvang asielzoekers

postbus 30203, 2500 GE DEN HAAG

Rijnstraat 8

Gemeente Boxmeer T.a.v. de leden van de Raad Postbus 450 5830 AL BOXMEER

datum onderwerp

ons kenmerk

24 juni 2021 Reactie op voorwaarden voor verlenging bestuursovereenkomst 21u.000475

2515 XP DEN HAAG postadres postbus 30203 2500 GE DEN HAAG

inlichtingen bij

Anthony Slinken

Telefoon

e-mail

Anthonyslinkert@coa.nl

bijlage(n)

2

Geachte leden van de Raad, Dank u wel voor de gelegenheid die u het COA bood om op donderdagavond 10 juni met u in gesprek te gaan. In aansluiting op die constructieve avond, ga ik als toegezegd, graag in op de vragen die u had en op de aanbevelingen uit het I&O Research rapport "Ervaringen met zeven jaar opvang van asielzoekers in azc Overloon" van 21 april jl. Onze visie op azc Overloon Sinds 2014 maakt het azc in Overloon deel uit van uw samenleving en het COA hoopt dit ook na 2022 te kunnen blijven voortzetten, samen met u en de vele vrijwilligers, veelal uit Boxmeer en omgeving, die betrokken zijn bij het azc. Met het azc geeft het COA immers niet alleen invulling aan onze wettelijke opdracht om asielzoekers die zich in ons land melden op te vangen en te begeleiden. Het azc geeft ook maatschappelijke meerwaarde: het biedt een venster op een wereld die wij niet kennen, is een ontmoetingsplaats van andere mensen en culturen en het geeft ons allen de kans om onze medemens die het minder heeft getroffen dan wij zelffeleren kennen en—te lompen. Andersom biedt uw gemeente bewoners van het COA de beste kansen om snel ons land, haar bewoners, onze taal, cultuur, tradities en normen en waarden te leren kennen.

Correspondentie uitsluitend aan het postadres met vermelding van de datum en het kenmerk van deze brief

COA )?Centraal Orgaan opvang asielzoekers Een azc op gemeentegrond biedt naast maatschappelijke meerwaarde ook economische voordelen. Azc Overloon geeft een leegstaande gevangenis van de Rij ksgebouwendienst een bestemming waardoor verloedering wordt voorkomen. En het zorgt direct en indirect voor een economische impuls en zelfs extra werkgelegenheid in de regio. Zo geven de bewoners van het COA hun geld voornamelijk lokaal uit. En koopt het azc lokaal diensten, producten en kennis in. Tot slot ontvangt de gemeente een bijdrage per opvangplek en zijn middelen beschikbaar voor het onderwijs in Boxmeer. Dit alles maakt dat azc Overloon naar mijn overtuiging meerwaarde heeft voor de gemeente Boxmeer en haar inwoners. En dat Boxmeer meerwaarde heeft voor het COA. Het liefst zou het COA dan ook voor langere tijd in Boxmeer blijven, zodat het loont om verder te investeren in het gebouw en de maatschappelijke interactie met (de inwoners van) uw gemeente. Bij een langdurige bestuursovereenkomst nemen de mogelijkheden van investeringen eveneens toe. Tegen deze achtergrond zet ik dan ook graag onze plannen en acties uiteen. Bewonerssamenstelling De inwoners van Boxmeer geven via het rapport van I&O Research aan graag meer gezinnen en minder alleenstaande mannen te willen zien op het azc.

Bij een langdurige bestuursovereenkomst kan het COA aanpassingen aan de gebouwen doen, zodat de kamers flexibeler inzetbaar zijn en er meer gezinnen gehuisvest kunnen worden. Op dit moment heeft azc Overloon bijvoorbeeld 160 éénpersoonskamers. Dit heeft invloed op het aantal alleenstaanden dat opgevangen wordt en daarmee voor de sociale dynamiek. Ook kan het COA dan meer faciliteiten aanbrengen. U kunt bijvoorbeeld denken aan een peuterspeelzaal waarmee de locatie zelf ook weer interessanter wordt voor de komst van (gezinnen met) kinderen. Zoals ook aangegeven tijdens de werkvergadering van 10 juni jl. selecteert het COA niet op afkomst, leeftijd, geaardheid of geslacht. Wij bieden iedereen, die daar volgens internationale en nationale regelgeving recht op heeft, opvang en begeleiding, passend bij (de fase van) de asielprocedure waar betrokkene in zit. We mogen geen doelgroepen uitsluiten en evenmin selecteren op basis van specifieke persoonscriteria. Bovenop deze wettelijke beperking heeft het COA overigens de ervaring dat een gemêleerde groep bewoners de beste voorwaarde biedt voor een leefbare en veilige locatie. Op het azc zelf houdt het COA wel rekening met de verschillende doelgroepen. Zo worden mensen met verschillende geloven zo veel als mogelijk niet bij elkaar geplaatst en worden alleenstaande mannen en vrouwen gescheiden opgevangen.

Op deze manier proberen we actief onderlinge spanningen te voorkomen. En ten slotte kijkt het COA ook graag, zoals aangegeven in onze brief van d.d. 25 mei, en vanzelfsprekend in afstemming met de gemeente, naar de mogelijkheden zoveel als mogelijk asielzoekers in azc Overloon op te vangen die na vergunningverlening gekoppeld worden aan Boxmeer.

2 van 7

C OA .4" ? j Centraal Orgaan opvang asielzoekers Bewonersaantal Op dit moment hebben de gemeente Boxmeer en het COA een bestuursovereenkomst voor 875 asielzoekers. In reactie op uw vragen daarover, is het voor mij bespreekbaar dit aantal in elk geval tijdelijk omlaag te brengen naar 550. Over de invulling van de resterende 325 plaatsen gaat het COA dan graag met u in gesprek. Zo kunnen we bijvoorbeeld kijken of we in geval van langdurige investeringen op het azc Overloon de resterende 325 plaatsen fysiek kunnen afscheiden van de rest van het terrein en flexibel inrichten. Hiermee zou de mogelijkheid ontstaan om deze plekken als het COA ze niet nodig heeft te gebruiken voor tijdelijke huisvesting van andere doelgroepen waar de gemeente een tekort aan huisvesting voor heeft. Bij dat laatste kunt u onder meer denken aan spoedzoekers, arbeidsmigranten, aan Boxmeer toegewezen vergunninghouders etc., afhankelijk van de behoefte en keuze van uw gemeente. Veiligheid en toezicht Het COA, gemeenten, winkeliers, medewerkers in de migratieketen, openbaar vervoerders en andere partijen die te maken hebben met overlast veroorzaakt door asielzoekers beschikken over verschillende instrumenten om op te treden tegen overlast: de Toolbox aanpak overlastgevende en/of criminele asielzoekers'. In deze toolbox staan zowel oude als nieuwe instrumenten die recent hierin zijn samengevoegd.

Hierdoor kunnen we met elkaar nu effectiever optreden tegen overlast dan voorheen het geval was en op basis hiervan is het strengere regime, waar omwonenden in het rapport van I&O Research om vragen, door het COA verder aangescherpt. Over de diverse instrumenten die tot onze beschikking staan, heb ik u geïnformeerd in mijn brieven van 18 januari en 25 mei jl. Voor de volledigheid heb ik ook deze brieven bijgevoegd. Ook de staatssecretaris van Justitie en Veiligheid, mw. Broekers-Knol, heeft in haar brief van 16 maart jl. een overzicht gegeven van de intensiveringen van diverse maatregelen die zij met de ketenmariniers en het COA heeft besproken naar aanleiding van aanhoudende overlast in Boxmeer. De Toolbox biedt verschillende handvatten om maatregelen te treffen in de aanpak van overlastgevende en/of criminele asielzoekers.

Bij maatregelen kunt u onder andere denken aan het uitvoeren van een leeftijdsschouw (zodat alleen minderjarigen gebruik maken van de opvangvorm voor alleenstaande minderjarigen), inzet van de Perspectief Opvang Nidos (PON, opvang van voogdij-instelling Nidos speciaal voor moeilijk begeleidbare jongeren), opleggen van taakstraffen, mogelijkheid tot overplaatsing naar de handhavings- en toezichtlocatie (htl) in Hoogeveen, extra ondersteuning door bijvoorbeeld interculturele mediators en straatcoaches, TopX-aanpak (geprioriteerde aanpak van de asielzoekers die de meeste overlast veroorzaken), Lokaal Keten Overleg (LKO) en Breed Ketenoverleg.

https://www.rijksoverheid.nl/documenten/publicaties/2020/10/05/toolbox-aanpak-overlastgevende-en-of-crimineleasielzoekers

3 van 7

COA

Centraal Orgaan opvang asielzoekers Het COA heeft gemerkt dat een deel van het overlastgevend gedrag voortkomt uit multiproblematiek. Dit wordt bevestigd in het recente rapport 'Vervolgonderzoek naar de aanpak van overlastgevende asielzoekers' van de Inspectie Justitie en Veiligheid. De aanbevelingen van dit rapport worden opgepakt in samenwerking met onder andere het Ministerie van Jusitie en Veiligheid, waardoor ook voor het azc Overloon nieuwe mogelijkheden ontstaan. Op locatie zijn nu al verslavingsexperts werkzaam. Deze experts zorgen voor kennisontwikkeling bij medewerkers en het opbouwen van langdurige samenwerkingsverbanden met tweedelijns verslavingszorg, in lijn met één van de aanbevelingen van het onderzoek. In het algemeen geldt dat de preventie en aanpak van overlastgevend gedrag een gezamenlijke inspanning is van politie (wijkagenten), ketenmariniers, OM, COA, Nidos en gemeente om tot daadwerkelijke verbetering te komen. Deze samenwerking is de afgelopen periode steeds professioneler geworden en begint daardoor ook zijn vruchten af te werpen. Omwonenden noemen in het rapport van I&O Research ook de mogelijkheid van toezicht in de publieke ruimte. Hoewel het COA hier niet toe bevoegd is, vindt het COA het wel belangrijk om te weten wat er 'op straat' gebeurt. Met die informatie kan immers gezamenlijk gekeken worden hoe op te treden tegen onacceptabel gedrag.

Het COA onderzoekt daarom onder meer of in samenwerking met stichting Kleur en Kracht een initiatief met buurtvaders opgezet kan worden om bij signalen van overlast door minderjarige bewoners in de omgeving snel te kunnen handelen. Buurtvaders zijn oudere mannen met een vergelijkbare culturele achtergrond die een natuurlijk overwicht hebben op onze jongeren en hen op basis van dat overwicht kunnen aanspreken op gedrag. In aanvulling hierop, stelt staatssecretaris Broekers-Knol extra middelen vrij voor gemeenten om overlast tegen te gaan. De gemeente Boxmeer kan hier aanspraak op maken, onder andere voor toezicht in de publieke ruimte. Eerder zijn hier door de staatssecretaris al middelen voor toegekend aan uw gemeente. Preventie Ik kan het belang van de door bewoners van Boxmeer genoemde zinvolle dagbesteding niet vaak genoeg onderstrepen. Op de locatie in Overloon verblijven zowel asielzoekers met een grote kans om in Nederland te blijven, als asielzoekers voor wie de kans dat zij uiteindelijk in Nederland mogen blijven gering is. Voor beide groepen verzorgt het COA de begeleiding en organiseert het COA activiteiten. Als gevolg van de Covid-pandemie was het in het afgelopen anderhalf jaar ook op azc Overloon lastig om activiteiten te organiseren voor bewoners. Nu Nederland langzaamaan weer open gaat, wordt ook op deze locatie steeds meer mogelijk.

Gelukkig maar, want een zinvolle dagbesteding voor onze bewoners is belangrijk voor nu én later. Het is ook een van de pijlers in onze meerjarenstrategie 2020-2025.

4 van 7

C OA

Centraal Orgaan opvang asielzoekers Het COA heeft een begeleidingsprogramma voor bewoners met een gevarieerd en functioneel trainingsaanbod zoals Kennis Nederlandse maatschappij, Nederlandse Taalles (NT2) en Wonen en Leven op een COA-locatie (WLCL)2Daarnaast wordt er gebruik gemaakt van een zogeheten 'zes domeinen scan'. Met deze informatie kunnen we in aanvulling daarop ook diverse activiteiten aanbieden die specifiek passen bij een persoon. Denk bijvoorbeeld aan sport- en bewegingsactiviteiten, creatieve activiteiten, onderhoud aan de locatie etc. Tevens koken de bewoners uiteraard zelf hun maaltijd en onderhouden ze hun eigen woonomgeving. Centraal thema in de activiteiten die worden georganiseerd door het COA, diverse maatschappelijke organisaties en vrijwilligers uit Boxmeer en omgeving, is ontmoeten en verbinden. Voor de sport- en bewegingsactiviteiten rond de activiteit 'Bewegen naar de toekomst' benaderen we lokale sportverengingen om bewoners mee te laten sporten. Voor volwassen bewoners wordt verder gezocht naar werkervaringsplekken om hen te kunnen laten wennen en leren in een Nederlandse werkomgeving. Zo is het COA in gesprek met de directeur van het Oorlogsmuseum om een aantal bewoners daar te laten werken. Met de Stichting Actief is het COA bezig om bewoners op allerlei vlakken vrijwilligerswerk te kunnen laten doen.

Met Asito is het COA een samenwerking aangegaan om bewoners een schoonmaakcursus te laten volgen waarbij ze meteen ook de Nederlandse taal leren. Bovendien is het COA met Asito in gesprek over een cursus hospitality (klantgerichtheid) met het oog 'op het opzetten van een Hollands theehuis op Azc Overloon. Hier kunnen onze bewoners werkend leren en kunnen bewoners, personeel en omwonenden elkaar in een ontspannen setting ontmoeten. Alleenstaande minderjarige vreemdelingen (amv) worden begeleid op basis van het methodisch kader amv. Concreet houdt dit in dat mentoren en voogden van Nidos samen met jongeren werken aan ontwikkeling door het opstellen van begeleidingsplannen waarin doelen worden geformuleerd. Ook organiseren mentoren activiteiten met jongeren op zowel recreatief als educatief gebied. Amv gaan daarnaast overdag naar school. Samen met de school, Nidos en gemeente kijkt het COA naar alternatieve onderwijsprogramma's die meer praktijkgericht zijn. Een alternatief op onderwijs voor jongeren is bijvoorbeeld de samenwerking die het COA heeft met Secutor, waarbij een project opgezet wordt om jongeren vaardigheden te leren in het opknappen van huizen. Ook stellen ze samen met jongeren plannen op waarin doelen worden geformuleerd op basis waarvan jongeren kunnen werken aan hun ontwikkeling.

Tot slot is zoals hierboven al genoemd de amv-opvang een samenwerking aangegaan met stichting Kleur & Kracht. Hier staat de interculturele verbinding centraal door het organiseren van activiteiten die aansluiten bij de doelgroep, zodat er meer onderling begrip ontstaat. Eind mei jl. was de aftrap waarin Marokkaanse jongeren samen met Marokkaanse moeders voor alle amv-bewoners couscous hebben gekookt. Betrekken en informeren van omwonenden, inwoners van de dorpen en andere lokale stakeholders Een belangrijk signaal van uw inwoners is dat de communicatie door het COA en ketenpartners verbeterd moet worden. Wij zijn het daar van harte mee eens. Dat kan en moet beter en we gaan daar extra op investeren.

5 van 7

C OA ¶j Centraal Orgaan opvang asielzoekers Op dit moment brengt azc Overloon elk kwartaal een nieuwsbrief uit die informeert over de gang van zaken op locatie. De opzet van deze nieuwsbrief heeft het COA op uw verzoek tegen het licht gehouden en in de plaats daarvan komt er een uitvoeriger informatiebulletin met een bredere opzet. Hierin wil het COA nadrukkelijker plaats bieden aan berichtgeving over en duiding van incidenten op het azc en over onze aanpak gericht op het tegengaan van overlast. Het COA wil de gemeente hierin een platform bieden om informatie in relatie tot het azc te delen. Maar het COA zal hierin ook informeren over de mooie dingen die op het azc gebeuren, over de inspanningen die daar worden verricht om de bewoners wegwijs te maken in ons land en in onze cultuur. Vertellen over gemeenschappelijke activiteiten of initiatieven van onze en uw bewoners en inzicht bieden in de mens achter onze bewoners. Ook dit staat terecht in het rapport van I&O Research als verzoek van de bewoners van Boxmeer. Het COA vindt het daarnaast belangrijk om meer in gesprek te gaan met lokale stakeholders om zo meer in te zetten op verbinding. Een mooi voorbeeld hiervan is het overleg dat recentelijk met de lokale Plus is gevoerd. Het COA kreeg van hen een klacht binnen over overlast van onze bewoners. Naar aanleiding hiervan is het COA in gesprek gegaan.

Daar waar in het eerste gesprek de nadruk lag op overlast, lag de nadruk in het derde gesprek juist op participatie van onze bewoners in de Plus. Dit heeft er toe geleid dat het COA en de Plus nu aan het onderzoeken zijn of onze bewoners kunnen werken in de Plus. De ontwikkeling die gemaakt werd in deze gesprekken illustreert hoe een klacht over overlast kan overgaan in een intiatief waarbij het azc en lokale stakeholders iets voor elkaar kunnen betekenen. Tot slot is er, zoals gevraagd door uw Raad, een meldpunt. Omwonenden kunnen hier 24 uur per dag terecht met vragen, opmerkingen of suggesties, ideeën en samenwerkingsmogelijkheden. Alle inwoners van de omliggende dorpen kunnen ons bereiken via dit meldpunt: overloon@coa.nl. Een aantal van hen wist dit meldpunt ook al te vinden. We gaan dit meldpunt actief onder de aandacht brengen. Op vragen of opmerkingen die daar binnenkomen, zal uiterlijk de volgende werkdag worden gereageerd. Daarnaast is het COA ook altijd telefonisch bereikbaar op 088 — 7158600. Het COA communiceert hierover in de eerst volgende nieuwsbrief. Ons azc is uw azc Het COA heeft zich altijd als een constructieve en betrouwbare partner naar de gemeente Boxme.er en haar inwoners opgesteld. Dat dat vertrouwen in de afgelopen periode een deuk heeft opgelopen als gevolg van verv-élende incidenten, betreur ik zeer, voor alle betrokkenen.

Maar het COA loopt niet weg voor zijn verantwoordelijkheden. Niet jegens zijn bewoners, maar evenmin jegens u en de inwoners van de gemeente Boxmeer. In het voorstel van het college d.d. 22 juni 2021, worden 8 opties geschetst. Een aantal opties is voor het COA helaas niet uitvoerbaar, zoals u bekend is. Wel doen wij graag een uiterste poging om met u tot overeenstemming te komen. Het COA stelt u alles afwegende het volgende voor als invulling van optie 8 van het college: • Een bestuursovereenkomst van 5 jaar.

6 van 7

C OA ) Centraal Orgaan opvang asielzoekers • •

•

•

•

Het terugbrengen van de aantallen naar 550 bewoners. Het COA laat door een onafhankelijk bureau een periodiek onderzoek uitvoeren, zoals ook in een aantal andere gemeenten gebeurt, waarmee gemonitord wordt hoe de objectieve en subjectieve veiligheid zich ontwikkelt. Speciale aandacht gaat daarbij uit naar de overlast die veroorzaakt wordt door alleenstaande minderjarige vreemdelingen (amv). Dit externe onderzoek wordt voorgelegd aan uw Raad. Indien uit dit onafhankelijke onderzoek blijkt dat de ernstige overlast door amv in de afgelopen periode aanhoudt en de inspanningen van het COA en andere bij het overlastdossier betrokken partijen — zoals politie, ketenmariniers en openbaar ministerie - onvoldoende resultaat oplevert, zal het COA op verzoek van de gemeente de opvang van amv in azc Overloon binnen zes maanden afbouwen tot nul. Er komen geen asielzoekers uit het zogenaamde spoor 2 (veiligelanders-spoor van de IND) naar azc Overloon zolang er separate opvang voor deze groep bestaat, zoals momenteel in Budel en Ter Apel, met uitzondering van kwetsbare groepen, zoals gezinnen, lhbti etc.

Komende periode gaan de gemeente Boxmeer en het COA gezamenlijk onderzoek doen naar de mogelijkheid voor langjarige investeringen in combinatie met eventuele uitbreiding naar de huidige 875 voor flexibel gebruik (mogelijk ook andere doelgroepen woningzoekenden) en dat samen met bovengenoemde externe onderzoek voorleggen aan de Raad ter besluitvorming..

Ik meen dat het COA met bovenstaande acties, maatregelen en voorstel serieus invulling geeft aan de uitkomsten van het rapport van I&O Research. Ik hoop dat u vertrouwen heeft in onze aanpak om de ervaren overlast serieus terug te dringen, maar ook dat u de maatschappelijke meerwaarde ziet in de ruimte die we met elkaar geven aan uw én onze bewoners om elkaar te leren kennen, van elkaar te leren en elkaar te verrijken. Want samenleven doen we immers met elkaar. En daarin blijft het COA graag uw partner.

Hoogachtend, Centraal Orgaan opvang asielzoekers

Lid

het bestuur, plv. bestuursvoorzitter

7 van 7

C OA ) Centraal Orgaan opvang asielzoekers Postbus 3023, 2500 GE DEN HAAG

Rijnstraat 8, 2515 XP DEN HAAG

College B&W gemeente Boxmeer Postbus 450 5830 JX Boxmeer

25 mei 2021

Datum

Onderwerp

ons kenmerk

Brief n.a.v. bestuurlijk overleg gemeente Boxmeer en COA, d.d. 12 april 2021 21u.000418

uw brief

telefoon 088-7157306 postadres Postbus 3023 2500 GE DEN HAAG

inlichtingen bij

Judith van der Laar (regiomanager Midden-Zuid en Zuid, amv-opvang)

Telefoon

e-mail

judithvanderlaar@coa.nl

aanvullende informatie bijlage(n)

Geacht college, Op maandag 12 april vond er bestuurlijk overleg plaats tussen een deel van uw college (burgemeester dhr. Van Soest en wethouder mw. Hendriks - van Haren) en het bestuur en regiomanagement Zuid van het COA (bestuurslid dhr. Kapteijns, en regiomanagers mw. Van der Laar (amv-opvang) en dhr. Slinken (reguliere opvang)). Tijdens dit constructieve overleg is er met name gesproken over de actuele situatie rondom azc Overloon. De volgende onderwerpen kwamen aan bod: (1) de door uw college per direct gevraagde afbouw van de aanwezige amv-opvang; (2) de opvang van zogenaamde 'veilige landers'; (3) de opvang en huisvesting van aan Boxmeer gekoppelde vergunninghouders. Wij gaan hieronder uitgebreider en specifieker in op deze drie onderwerpen. Eerst kijken we graag even terug naar de afgelopen periode.

Opvang asielzoekers sinds 2014 op azc Overloon Sinds 20T4 isazc Overloon in de gemeente Boxmeer gevestigd, en vanaf maart 2017 worden er met een korte onderbreking in mei 2018 - op het azc ook alleenstaande, minderjarige vreemdelingen (amv) opgevangen. Onder de inwoners, ondernemers en ook in de lokale politiek is er altijd een behoorlijk groot en breed draagvlak geweest voor de opvang van asielzoekers in uw gemeente. Correspondentie uitsluitend aan het postadres met vermelding van de datum en het kenmerk van deze brief

COA j Centraal Orgaan opvang asielzoekers De vele vrijwilligers uit de gemeente die actief zijn op en betrokken zijn bij het azc zijn hier een goed en duidelijk voorbeeld van. Wij waarderen dit draagvlak en deze betrokkenheid, en zijn de gemeente Boxmeer hier erkentelijk voor. Ook in ons gesprek hebben wij uw betrokkenheid gezien bij de opgave van Nederland om mensen op te vangen die hebben moeten vluchten uit hun land van herkomst. U geeft in uw brief van 30 maart jl., en gaf tijdens ons overleg, aan dat door overlast en een aantal criminele incidenten het draagvlak voor de amv-opvang in uw gemeente de afgelopen periode flink is aangetast. Er zijn zorgen om de veiligheid en de openbare orde, en het gevoel van onveiligheid onder een deel van de bevolking in de kernen Overloon en Stevensbeek is toegenomen. Wij begrijpen deze zorgen zeer goed. Ook onze medewerkers en bewoners worden op azc Overloon en diverse andere azc-locaties in het land helaas geconfronteerd met een (zeer) kleine groep bewoners die overlast veroorzaakt en criminele feiten pleegt. Wij keuren dit gedrag ten zeerste af. Er is ons alles aan gelegen dit stevig aan te pakken. Het COA is serieus en intensief met deze problematiek bezig, in nauwe samenwerking met uw gemeente en een groot aantal betrokken organisaties (Politie, OM, Ministerie van JenV en OV-bedrijven).

De aanstelling van drie ketenmariniers bijna twee jaar geleden, een vierde ketenmarinier sinds september vorig jaar en de inzet van het brede pakket aan maatregelen uit de Toolbox 'Aanpak overlastgevende en/of criminele asielzoekers' zijn hier duidelijke voorbeelden van. Pakket maatregelen Met u zijn wij in het (recente) verleden in goed overleg tot een breed pakket aan maatregelen gekomen om overlast in de gemeente Boxmeer tegen te gaan. In (de bijlage bij) onze brief van 18 januari jl. staat een overzicht van de getroffen maatregelen en initiatieven. Voorbeelden zijn: uitvoeren leeftijdsschouw amv, inzet van de PON-pilot bij NIDOS, opleggen taakstraffen, mogelijkheid tot overplaatsing naar de handhavings- en toezichtlocatie (htl) in Hoogeveen, extra ondersteuning voor amv-locaties (via bijv. intercultural mediators en straatcoaches), TopXaanpak, LKO/Lokaal Keten Overleg (LKO) en Breed Ketenoverleg. De eerste resultaten hiervan zijn zichtbaar, maar we constateren ook dat we er nog niet zijn en dat we hier vol op in moeten blijven zetten. In haar brief van 16 maart jl. geeft de staatssecretaris van Justitie en Veiligheid, mw. Broekers-Knol, daarom een overzicht van de recente intensivering van de diverse maatregelen die zij met de ketenmariniers en het COA heeft besproken, naar aanleiding van de aanhoudende overlast in Boxmeer. 1).

Afbouw amv-opvang op azc Overloon In uw brief van 30 maart jl. en tijdens het bestuurlijke overleg op 12 april jl. heeft uw college ons gevraagd om per direct te stoppen met de amv-opvang op azc Overloon. Hoewel wij deze wens betreuren, willen wij hier zoveel als mogelijk aan tegemoet komen, en nemen u graag mee in de haalbaarheid. ■ In de door de gemeente Boxmeer en het COA afgesloten Bestuursovereenkomst is er plaats voor 50 amv. Om aan uw verzoek tegemoet te komen, zijn wij op 12 april jl. direct gestopt met de instroom van nieuwe amv, waardoor direct een daling van de bezetting is gerealiseerd. ■ De afgelopen maanden zijn we stevig aan de slag geweest om in het hele land voldoende opvangcapaciteit te realiseren, ook voor amv. Deze zoektocht loopt moeizaam en minder

2 van 4

Centraal Orgaan opvang asielzoekers

C OA

•

•

voorspoedig dan gewenst. Tegelijkertijd neemt de instroom van amv de laatste maanden weer behoorlijk toe. Als gevolg hiervan zitten alle amv-opvanglocaties in het land vol en hebben we vanwege tekort aan capaciteit op onze amv-procesopvanglocaties (zoals in Overloon) zelfs jongeren versneld moeten doorplaatsen naar kleinschaligere woonvoorzieningen die eigenlijk bedoeld zijn voor andere jongeren. De grenzen hiervan hebben we echter ook bereikt. Dat betekent dat wij elke huidige amv-opvangplek in Nederland op dit moment hard nodig hebben. Daaruit vloeit voort dat wij de huidige amv-opvang op azc Overloon vooralsnog niet verder af kunnen bouwen. Hiermee doen wij u desondanks een handreiking door voorlopig 10 amv-plaatsen niet op te vullen in Overloon zolang de landelijke bezetting dat toestaat, om te voorkomen dat we jongeren op straat moeten zetten.

Natuurlijk is dit niet volledig het door u gewenste resultaat. Tegelijkertijd staan wij voor het uitvoeren van de uitdagende opdracht die wij als nationale opvang-organisatie binnen Nederland hebben. Wij hebben de verantwoordelijkheid om ook alleenstaande jongeren die in Nederland asiel aanvragen een onderkomen en begeleiding te bieden. Wij kunnen het ons niet veroorloven, noch als organisatie noch als samenleving, om deze jongeren de rug toe te keren en al helemaal niet op straat te zetten omdat we geen plek voor hen hebben. Zeker niet na alles wat ze hebben meegemaakt in hun land van herkomst en hun — vaak gevaarlijke en ingrijpende — reis naar Nederland. De menselijk maat, die momenteel volop in de maatschappelijke discussie wordt aangehaald, geldt ook voor hen. Uiteraard spannen wij ons - samen met onze netwerkpartners - tot het uiterste in om deze opvang zonder noemenswaardige overlast te laten plaatsvinden. Zodra wij ruimte hebben in de amvopvangcapaciteit in het land, laten wij dit zo spoedig mogelijk aan u weten. Zodat wij de amvopvang in Overloon in zorgvuldigheid verder kunnen afschalen. 2). Opvang van veilige landers op azc Overloon waar mogelijk afbouwen Op 12 april jl. is in het bestuurlijk overleg ook gesproken over de opvang van zgn. 'veilige landers' op azc Overloon.

Wij hebben reeds een maatregel getroffen die het aantal veilige landers op onze azc's, zoals in Overloon, omlaag brengt. Sinds september 2020 heeft het COA de pilot sobere opvang voor Spoor 2 asielzoekers' ingericht op twee asielzoekerscentra elders in het land. Wij merken dat deze gerichte wijze van opvang steeds meer zijn vruchten begint af te werpen, en onze strategie ondersteunt om asielzoekers uit Spoor 2 niet langer op te vangen op de reguliere azc-locaties in het land. De asielketen spant zich er nu voor in om zo snel mogelijk geen nituwe asielzoekers uit Spoor 2 toe te laten tof de reguliere opvang. Overigens vormen kwetsbare Spoor 2 asielzoekers daarbij een uitzondering.

I

• Veilig land of legaal verblijf in een ander EU-land. Evident kansarme asielaanvragen kunnen snel worden behandeld en

afgewezen voor asielzoekers afkomstig uit een veilig land van herkomst of die al elders in de Europese Unie bescherming hebben: 'veilige !anders'. Deze vreemdelingen gaan niet de AA-procedure in.

3 van 4

COA S9 Centraal Orgaan opvang asielzoekers Wij hopen dat dit tegemoet komt aan uw verzoek, en dat u begrip heeft voor het feit dat het COA de wettelijke taak heeft om alle asielzoekers op een goede manier op te vangen. Zoals op 12 april jl. is aangegeven, is toezeggen dat er op azc Overloon voortaan helemaal geen veilige landers meer opgevangen zullen worden voor het COA helaas geen optie. Dat heeft er mee te maken dat het letterlijk uitsluiten van mensen op basis van hun nationaliteit, ongeacht hun individuele en persoonlijke situatie, wettelijk niet is toegestaan. Op de tweede plaats past een `landenbeleid' niet op het beleid van het COA, waarbij een gebalanceerde landelijke spreiding van asielzoekers bij de plaatsing op onze asielzoekerscentra belangrijk is. Tenslotte hebben ook asielzoekers uit veilige landen wettelijk recht op opvang in Nederland; en krijgen sommigen van hen op basis van hun individuele situatie ook een verblijfsvergunning. Slechts een zeer klein deel van de veilige landers zorgt voor overlast; de groep als geheel is zeer divers. Zo zitten in deze groep ook gezinnen, mensen die vanwege geloof, geaardheid of beroep (bijvoorbeeld journalist) gevlucht zijn, alleenstaande vrouwen en mensen die vanwege hun politieke activiteiten moesten vluchten. Zoals staatssecretaris mw.

Broekers-Knol bij een soortgelijk verzoek elders in het land al zei: "Dat (het niet meer instromen van veilige landers) kan ik niet toezeggen. Ik kan wel toezeggen dat we de overlast echt heel stevig en serieus aanpakken". En dat is exact wat we momenteel aan het doen zijn in Overloon en Boxmeer, met de hiervoor aangegeven aanpak. 3). Streven naar plaatsing (op azc Overloon) van méér aan de gemeente Boxmeer gekoppelde vergunninghouders Met het versneld afhandelen door de IND van de aanvragen van Spoor 2 asielzoekers en de meer gerichte opvang van deze groep op separate, sobere azc-locaties, ontstaat er ook meer ruimte op azc Overloon voor de opvang van vergunninghouders die specifiek gekoppeld zijn aan de gemeente Boxmeer. Zij kunnen dan tijdens hun tijdelijke verblijf op azc Overloon - in afwachting van de toewijzing van een (huur)woning in Boxmeer - al gericht werken aan hun integratie- en participatieproces en het opbouwen van een breder en relevant netwerk in de gemeente Boxmeer. Wij zetten ons in om deze groep op het azc Overloon te vergroten. Met bovenstaande drie punten hebben wij getracht - binnen de bestaande wet- en regelgeving, de opdracht vanuit het Rijk en onze landelijke verantwoordelijkheid - maximaal tegemoet te komen aan uw verzoeken.

Ik hoop dat dit ook voldoende basis biedt voor onze gesprekken in de aankomende maanden inzake de verlenging van de bestuursovereenkomst. Mocht er bij u behoefte zijn aan een nadere of meer specifieke toelichting, dan zijn wij hier uiteraard graag toe bereid. Zoals eerder aangeboden, is ook het (volledige) COA-bestuur van harte bereid in gesprek te gaan met uw college. Wij komen desgewenst graag naar Boxmeer toe en ook bent u meer dan welkom op ons hoofdkantoor in Den Haag, indien u daar prils op stelt. Hoogachtend, Centraal Orgaan opvang asielzoekers

Joeri Kapteijns Lid van het bestuur / plv. bestuursvoorzitter

4 van 4

COA If Centraal Orgaan opvang asielzoekers Centraal Bureau

Rijnstraat 8

Gemeente Boxmeer t.a.v. Burgemeester K.W.Th. van Soest Postbus 450 5830 AL Boxmeer

datum onderwerp

ons kenmerk uw brief

18 januari 2021 Verlenging • bestuursovereenkomst 20u.000426 Z/20/718122 D/20/947791

2515 XP DEN HAAG telefoon 088-7156902 postadres Postbus 30203 2500 GE DEN HAAG

Telefoon

A. Slinkert 088-7156902

e-mail

AnthonySlinkert@coa.nl

inlichtingen bij

aanvullende informatie

bij lage(n)

1

Geachte heer Van Soest, In 2014 heelt uw gemeente haar deuren geopend voor de opvang van asielzoekers en in 2017 is deze uitgebreid met de opvang van alleenstaande minderjarige vreemdelingen. Daarvoor is het COA uw gemeente en haar inwoners zeer erkentelijk. Vanaf de start heeft het COA, zowel op locatie als op bestuurlijk niveau, de samenwerking met uw gemeente als buitengewoon prettig en constructief ervaren. Uw brief van 29 oktober jongstleden zie ik als een bevestiging van die insteek. De zorgen die u in uw brief uitspreekt, zijn duidelijk en begrijpelijk en neem ik zeer serieus. Daarbij onderschrijf ik ook hetgeen u schrijft: een klein percentage van de asielzoekers zorgt voor de overlast en verziekt het voor de rest. De afgelopen periode zijn voor de aanpak van overlast reeds de nodige maatregelen getroffen en acties in gang gezet, in samenwerking tussen o.a. gemeenten, het COA, het Ministerie van JenV, Politie en OM. Dit zullen we met elkaar blijven doen, want we zijn er nog niet. In de bijlage heb ik een aantal getroffen maatregelen en initiatieven toegelicht. Hiermee hoop en verwacht ik dat wij gezamenlijk goede stappen zetten. In uw brief van 29 oktober 2020 geeft u aan een rapport op te willen laten stellen door een extern bureau om o.a.

handvatten te krijgen onder welke voorwaarden het college en de raad mee willen werken aan een verlenging van de bestuursovereenkomst. Zoals met u besproken tijdens ons recente contact, is het COA graag bereid hier medewerking aan te verlenen.

Correspondentie uitsluitend aan het postadres met vermelding van de datum en het kenmerk van deze brief

COA

Centraal Orgaan opvang asielzoekers Ten slotte wil ik de hoop uitspreken dat de gemeente Boxmeer en het COA -- mede op basis van de uitkomsten van het onderzoek - nog lang kunnen samenwerken op basis van een nieuwe bestuursovereenkomst voor azc Overloon. Mijn overtuiging daarbij is dat we Boxmeer, en Overloon in het bijzonder, ook veel te bieden hebben. Daar gaan we de komende periode graag over met u in gesprek.

Hoogachtend, Centraal Orgaan opvang asielzoekers,

ns het bestuur, plv. bestuursvoorzitter

2 van 5

j Centraal Orgaan opvang asielzoekers Bijlage: maatregelen tegen overlast Nederland (en in het bijzonder het COA) wil bescherming bieden aan mensen die vluchten voor oorlog, geweld of vervolging. Helaas staat het draagvlak voor de opvang van vluchtelingen nog wel eens onder druk door een kleine groep asielzoekers die zorgt voor overlast of criminaliteit. Deze groep is een zware belasting voor onder meer omwonenden, winkeliers, openbaar vervoerders, medewerkers van de migratieketen en medebewoners van opvanglocaties. Ook wij zien dat het aantal incidenten en de impact die deze incidenten hebben de afgelopen jaren toegenomen zijn. In uw brief geeft u aan dat er een subsidie is aangevraagd en toegekend voor de aanpak van overlast aan de gemeenten Boxmeer, Grave, Venray en Nijmegen. Ook vanuit het COA hebben wij nadrukkelijk aandacht voor de overlast door in gesprek te gaan met partners en in samenwerking maatregelen te nemen. In mijn mail van 3 november jongstleden ben ik ingegaan op een aantal trajecten voor volwassenen en/of minderjarigen in dat kader, die eveneens onderdeel zijn van de aanpak op azc Overloon. Hieronder benoem ik ze nogmaals voor de volledigheid en vul ik ook nog aan met enkele andere maatregelen. Leeftijdsschouw Asielzoekers die alleen naar Nederland komen en onder de 18 jaar zijn, zijn extra kwetsbaar. Zij hebben recht op meer bescherming.

Maar hoewel de amv-opvang dus alleen bedoeld is voor minderjarigen, zijn er in de praktijk herhaaldelijk twijfels over de leeftijd van sommige jongeren, die bovendien regelmatig ook overlast blijken te veroorzaken. Daarom wordt het proces rondom de leeftijdsbepaling van amv verbeterd in samenwerking met diverse ketenpartners. In dat kader is sinds 1 oktober jl. een leeftijdsschouw standaard onderdeel van het identificatieproces van amv op het aanmeldcentrum, ook als ze geen asielprocedure starten. De leeftij dsschouw wordt uitgevoerd door politie, KMAR. of IND en daarin wordt beoordeeld of sprake is van evidente meerderjarigheid of minderjarigheid op basis van uiterlijke kenmerken en verklaringen van de vreemdeling die stelt minderjarig te zijn. Daarmee gaan we het aantal (verborgen) meerderjarigen op onze amv-opvang terugdringen en zodoende ook de overlast die deze groep veroorzaakt.

PON Sinds 2019 draait bij Nidos de pilot PON (Perspectief Opvang Nidos'). De PON is bedoeld voor amv die ernstig overlastgevend gedrag vertonen en waarbij de begeleiding binnen de mogelijkheden van het COA tegen de grens aan loopt. Daarom kunnen deze amv doorgeplaatst worden naar de PON, zodat overlast op en rond COA-locaties wordt verminderd. De begeleiding in de PON is kleinschalig (12 bedden), intensief en cultuursensitief, gericht op het toekomstperspectief binnen of buiten Nederland.

3 van 5

COA 1.9 Centraal Orgaan opvang asielzoekers Handhaving- en toezichtlocatie (htl)

De htl in Hoogeveen (Drenthe) is een aparte opvanglocatie voor asielzoekers die binnen de COA-opvang ernstige overlast veroorzaken. Voor de bewoners en medewerkers is deze overlast zo ernstig dat plaatsing in een aparte opvang noodzakelijk is. Voorafgaand aan plaatsing op de htl wordt door de IND/DT&V/AVIM een vrijheidsbeperkende maatregel (art. 56-maatregel) opgelegd. Dit betekent dat de bewoner zich alleen op de htl en het omliggende terrein mag begeven. De htl biedt een dagprogramma met trainingen gedragsverbetering, sport en intensieve begeleiding. Extra ondersteuning voor amv-locaties

Ter ondersteuning van amv-teams bestaat er de mogelijkheid om tijdelijk interculturele mediators, straatcoaches of extra beveiliging in te zetten. Deze ondersteuning is gericht op het versterken van de mentoren, begrenzen van gedrag van jongeren en verbeteren van communicatie tussen amv-teams en jongeren. Deze ondersteuningsmogelijkheden zijn op locatie Overloon onderdeel van de inzet om overlast tegen te gaan. Ketenmariniers en Top-X aanpak

Voor de aanpak van overlastgevende asielzoekers zijn sinds mei 2019 door het rijk drie ketenmariniers aangesteld. Zij hebben de taak aan te sturen op een gezamenlijke 'zero tolerance' aanpak van overlastgevende en/of criminele asielzoekers en goede samenwerking tussen alle betrokken partijen. De ketenmariniers geven gemeenten ondersteuning bij de aanpak van de overlastgevers, waarbij gekeken wordt naar diverse soorten maatregelen die kunnen worden opgelegd door verschillende partijen. Denk aan bestuursrechtelijke en strafrechtelijke maatregelen door OM/politie, gemeenten, winkeliers en openbaar vervoerders. In september 2020 is een vierde ketenmarinier van start gegaan, die in haar taak specifieke aandacht heeft voor de aanpak van overlastgevende amv. De ketenmariniers hebben per mei 2020 de Top-X aanpak landelijk uitgerold. Doel van de Top-X aanpak is om de zwaarste groep overlastgevende en/of criminele asielzoekers goed in beeld te hebben. Op lokaal niveau worden zij op basis van de aard van de problematiek daar waar nodig van een individuele aanpak voorzien. Daarbij is ook een zogenoemde "'Toolbox" ontwikkeld waar de staatssecretaris van Justitie en Veiligheid in haar brief van 10 november jongstleden (met kenmerk 3022149) over heeft bericht aan de Tweede Kamer. Deze aanpak wordt ook toegepast op azc Overloon. Lokaal keten overleg (LKO)

Elke maand wordt de eerdergenoemde Top X-lijst verspreid onder alle LKO's. In het LKO ligt de nadruk op het aan- en doorpakken op persoonsniveau bij bewoners met overlastgevend gedrag. Ik heb in dat kader vernomen dat het LKO met de ketenmariniers ook voor de locatie in Overloon en enkele andere opvanglocaties in de omgeving een plan van aanpak heeft vastgesteld. Voor o.a. locatie Overloon is daarbij https: //www.t veedek amer nlikamerst tikkertibri even_re ge ring/detai I? id=2020Z21151&di d=2020 D45210

4 van 5

COA

Centraal Orgaan opvang asielzoekers afgesproken dat aansluiting van de politie (wijkagent) en ketenmarinier in het LKO essentieel is voor een integrale aanpak om de overlast terug te dringen. In het LKO zal scherp gekeken worden naar de echte overlastgevers/criminelen en of alles uit de kast wordt gehaald om ze aan te pakken met gebruik van de genoemde Toolbox. Vanuit het LKO kan opgeschaald worden naar een breed ketenoverleg en uiteindelijk naar de veiligheidsdriehoek. De lijntjes met uw gemeente zijn daarbij kort, zodat snel geschakeld en opgetreden kan worden. Breed ketenoverleg

In het brede ketenoverleg dat maandelijks wordt georganiseerd, komen partijen uit de strafrecht- en bestuursrechtketen bijeen om enerzijds trends te bespreken en de mogelijke algemene aanpak hiervan en anderzijds casussen te bespreken. Hier worden criminele en/of overlastgevende asielzoekers gerichter en integraal aangepakt op basis van het beleid dat door de lokale driehoek is vastgesteld en de Toolbox. De maatregelen richten zich op het voorkomen van overlast en criminaliteit in de openbare ruimte (winkelgebieden, woonwijken, openbaar vervoer). In dit overleg worden casussen besproken, waarvoor een bestuursrechtelijk, strafrechtelijk of civielrechtelijk traject wenselijk is. In dat kader is het mooi en tevens een bevestiging van de stevige aanpak dat de politierechter op 27 november jongstleden tijdens een speciale zitting is meegegaan in de eis van de officier van justitie om onvoorwaardelijke celstraffen op te leggen bij een groep van zestien asielzoekers uit o.a. Overloon. Deze groep wordt verantwoordelijk gehouden voor meerdere diefstallen en inbraken in de regio, die vaak in groepsverband werden gepleegd'-. Uitvoeren taakstraffen

Naast bovengenoemde maatregelen waarover ik u deels al eerder berichtte, zal in OostBrabant per januari een andere pilot gaan starten. Het COA werkt in deze pilot mee met o.a. de Officier van Justitie, reclassering en de Raad voor de Kinderbescherming die taakstraffen op of in de buurt van o.a. de locatie Overloon opleggen aan volwassenen en minderjarigen. Dit houdt in dat eenvoudige strafbare feiten, zoals winkeldiefstal onder de 50 euro, niet meer voorwaardelijk geseponeerd worden, maar worden omgezet in een taakstraf. Bij het niet opvolgen van de taakstraf zal deze omgezet worden in vervangende hechtenis. Doel van deze pilot is het signaal af te geven aan zowel andere asielzoekers, maar nadrukkelijk ook aan inwoners van de betrokken gemeenten, dat er (zichtbaar) opgetreden wordt tegen het plegen van strafbare feiten.

https://www. om. nl tactueelinieuws/2020 '1 1 27 'onvoorwaardelijke-celstraffen-voor-stelende-asielzoekers

5 van 5