2020-R-470b Jaarverslag RBL BNO 2020
Tekst van het document
Jaarverslag RBL BNO 2019 - 2020
Jaarverslag RBL BNO 2019 - 2020 | 1
Inhoud Voorwoord
3
1.
4
Inleiding
2. Ontwikkelingen
5
2.1 Corona 2.2 Wet voor het voorkomen van uitval bij overstap naar het MBO 2.3 Wetsvoorstel drempelloze doorstroom van VMBO naar Havo en van Havo naar VWO 2.4 Wetsvoorstel verlengde kwalificatieplicht 2.5 Wetsvoorstel vrijstelling op grond van medisch/psychische gronden en richtingsbezwaren 2.6 Samenwerking leerplicht onderwijsinspectie 2.7 Jongerenaanpak Onderwijs-Arbeidsmarkt 2021-2024 2.8 Gemeentelijke herindeling. 2.9 Opleiding en training medewerkers RBL BNO 2.10 Klachtafhandeling 2.11 Aanpassingen ambtsinstructie
5 5 5 5 6 6 6 6 6 7 7
3. Cijfers leer- en kwalificatieplicht
8
3.1 Leer- en kwalificatieplichtigen 3.2 Verzuimmeldingen 3.2.1 Absoluut verzuim. 3.2.2 Relatief verzuim 3.2.2.1 Thuiszitters 3.2.3 Luxe verzuim 3.3 Vrijstelling van inschrijving 3.4 Vrijstelling van geregeld schoolbezoek 3.5 Kwetsbare jongeren: de aantallen
8 8 8 9 11 12 13 13 15
4
Cijfers voortijdig schoolverlaten
17
4.1 Stijging van het aantal VSV’ers landelijk 4.2 VSV op basis van DUO definitie 4.3 Cijfers en kenmerken nieuwe VSV’ers op basis van DUO-definitie 4.4 Begeleiding VSV’ers door het RBL BNO 4.5 Inzet educatiemeter 4.6 Verzuim 18+
17 17 19 20 20 20
Jaarverslag RBL BNO 2019 - 2020 | 2
Voorwoord Voor u ligt het leerplichtjaarverslag van het schooljaar 2019-2020 van het Regionaal Bureau Leerplicht en voortijdig schoolverlaten Brabant Noordoost (RBL BNO). Een jaar waarin we geconfronteerd werden met het corona-virus. Dit had veel gevolgen voor leerlingen, ouders en scholen. We stonden voor nieuwe uitdagingen: hoe ga je om met de sluiting van de scholen, met zorgen en angsten, met verzuim als je niet mag handhaven? Dit zijn enkele van de uitdagingen waarvoor we stonden. Het RBL BNO heeft daarom in schooljaar 2019-2020 nog meer dan anders in nauw contact gestaan met scholen en ketenpartners. We blijven voortdurend aandacht houden voor schoolverzuim en voortijdig schoolverlaten. U ziet dit terug in het beleidsplan voor de periode 2021-2024 dat tegelijk met dit jaarverslag aan de gemeenteraden wordt aangeboden. C.P.W. van Geffen Voorzitter bestuur RBL BNO
Jaarverslag RBL BNO 2019 - 2020 | 3
1.
Inleiding
Dit jaarverslag beschrijft hoe het RBL BNO in het schooljaar
Leerplicht: Alle kinderen en jongeren van 5 tot 16 jaar
2019-2020 invulling heeft gegeven aan de taken op het
worden door de Leerplichtwet in staat gesteld zich optimaal
terrein van leerplicht en voortijdig schoolverlaten (VSV). In
te ontwikkelen en te ontplooien door middel van onderwijs.
hoofdstuk 2 worden de belangrijkste ontwikkelingen voor
’Alle’ kinderen en jongeren omdat hen deze kans geboden
het RBL BNO beschreven. In hoofdstuk 3 staan de cijfers
wordt ongeacht afkomst, religie of financiële positie.
die betrekking hebben op de leer- en kwalificatieplicht en in hoofdstuk 4 de cijfers met betrekking tot de bestrijding van
Kwalificatieplicht: Wanneer de leerplicht is geëindigd en de
VSV.
jongere nog geen startkwalificatie heeft, blijft een jongere
De Leerplichtwet schrijft voor dat burgemeester en wethou-
verplicht om ingeschreven te staan bij een school of instel-
ders jaarlijks verslag uitbrengen aan de gemeenteraad . In
ling en deze geregeld te bezoeken. Dit noemen we de kwalifi-
overleg met de deelnemende gemeenten is besloten dat
catieplicht. De kwalificatieplicht eindigt zodra de jongere de
het leerplichtjaarverslag van het RBL BNO vóór 1 december
leeftijd van 18 jaar bereikt of een startkwalificatie heeft.
1
verschijnt en vervolgens ter kennisgeving wordt aangeboden aan de raden van de deelnemende gemeenten. Hierdoor
Voorkomen voortijdig schoolverlaten en aanpak kwetsbare
kunnen ook de cijfers van VSV worden meegenomen.
jongeren: Jongeren kunnen met een startkwalificatie een waardevolle bijdrage leveren op de arbeidsmarkt. De
Het college van Burgemeester en Wethouders is verantwoor-
gemeente moet dan ook in nauwe samenwerking met
delijk voor toezicht en naleving van de leer- en kwalificatie-
het onderwijs voorkomen dat jongeren voor hun 23ste het
plicht en stelt hiervoor leerplichtambtenaren aan. In de regio
onderwijs zonder startkwalificatie verlaten. Deze taak moet
Brabant Noordoost wordt deze wettelijke taak uitgevoerd
regionaal worden uitgevoerd en wordt de Regionale Meld-
door het RBL BNO. Daarnaast is de Regionale Meld- en
en Coördinatiefunctie (RMC) genoemd en is vastgelegd in
Coördinatiefunctie (RMC) bij het RBL BNO belegd. Grofweg
verschillende wetten. Voor een deel van de jongeren is het
zijn de wettelijke taken onder te verdelen in 3 onderdelen.
behalen van een startkwalificatie niet haalbaar omdat het hoogst haalbare binnen onderwijs is bereikt. In dat geval is begeleiding naar de arbeidsmarkt het doel.
1 Artikel 25 Leerplichtwet 1969
Jaarverslag RBL BNO 2019 - 2020 | 4
2.
Ontwikkelingen
2.1
Corona
2.3
Het afgelopen schooljaar heeft in het teken gestaan van Corona. In maart 2020 werden de scholen gesloten om
Wetsvoorstel drempelloze doorstroom van VMBO naar Havo en van Havo naar VWO
verdere verspreiding van het virus te voorkomen. Eind van
Een ontwerp Algemene Maatregel van Bestuur is in de maak
het schooljaar openden de basisscholen weer hun deuren,
als uitwerking van de Wet gelijke kans op doorstroom naar
enkele weken later gevolgd door het voortgezet onderwijs.
havo en vwo. Hiermee wordt de hoofdregel dat scholen
In deze periode heeft het RBL BNO in nauwe samenwerking
leerlingen die beschikken over een vmbo-diploma (gemeng-
met de GGD en leerplicht ’s-Hertogenbosch een tijdelijk
de en theoretische leerweg) moeten toelaten tot 4 havo
protocol verzuim opgesteld. Hiermee kregen scholen een
en leerlingen met een havo-diploma moeten toelaten tot 5
handreiking hoe de zorg om de leerling geborgd kan worden
VWO. Ze kunnen deze leerlingen niet weigeren op grond
en hoe het contact met de leerling behouden kan worden.
van hun kennis, vaardigheden of leerhouding. Wel kan voor
De leerplichtambtenaren hebben dit jaar nog meer dan an-
de toegang naar de havo als drempelvoorwaarde de leerling
ders in nauw contact gestaan met de scholen. De verbinding
examen moeten doen in een extra vak. Wat het effect zal
met scholen, vooral in het primair onderwijs is hiermee
zijn op het behalen van een startkwalificatie zal de komende
steviger geworden.
jaren blijken. Mogelijk halen meer leerlingen hun startkwalificatie nu ze zonder extra eisen van het VMBO door kunnen
Veel jongeren zijn door Corona in de problemen gekomen.
stromen naar de havo maar deze drempelloze toegang kan
Stages, leerbanen en bijbanen zijn afgebroken. Jongeren
ook betekenen dat juist meer leerlingen uit zullen vallen.
hebben zich niet goed kunnen oriënteren op hun vervolgopleiding of hun diploma sneller behaald dan verwacht. Dit kan leiden tot een groter aantal voortijdig schoolverlaters. In lijn
2.4
Wetsvoorstel verlengde kwalificatieplicht
met wat we steeds zeggen en hoe we handelen probeert het
Met dit wetsvoorstel wordt het voor gemeenten mogelijk
RBL BNO zoveel mogelijk deze jongeren te bereiken en te
om de verlengde kwalificatieplicht op aanvraag in te zetten.
verleiden om weer naar school te gaan eventueel gecombi-
Hiermee worden jongeren van 18 tot 21 jaar verplicht om
neerd met werk.
naar school te gaan totdat zij 21 jaar worden of tot aan het behalen van een startkwalificatie. Indien de jongere zich
2.2
Wet voor het voorkomen van uitval bij overstap naar het MBO
niet houdt aan de verlengde kwalificatieplicht, dan kan de gemeente een boete opleggen.
Per 1 september 2020 trad de Voorziening Vroegtijdig Aanmelden (VVA) in werking. Deze wet verplicht de uitwis-
Deze maatregel beoogt het aantal voortijdig schoolverla-
seling van gegevens tussen VO-scholen, MBO-instellingen
ters terug te dringen en te zorgen dat meer jongeren hun
en gemeenten zodat zij gezamenlijk de jongeren in beeld
startkwalificatie halen. Of deze wetswijziging dit effect heeft
houden als zij overstappen naar het MBO. Hiermee wordt
moet nog blijken want jongeren die niet meer naar school
voorkomen dat jongeren zonder startkwalificatie van school
willen laten zich niet dwingen of gaan calculerend te werk
verdwijnen. In de regio van het RBL BNO werkten we al met
waardoor ze zich inschrijven voor een opleiding waarvoor zij
Intergrip, een soortgelijk programma. In schooljaar 2020-
niet gemotiveerd zijn met het risico om na een aantal jaar
2021 draaien waarschijnlijk beide programma’s en zal beslist
alsnog uit te vallen mét studieschuld en zonder startkwali-
moeten worden met welke we verder gaan.
ficatie. Bovendien is in de Participatiewet al een stok achter de deur opgenomen met de scholingsplicht.
Jaarverslag RBL BNO 2019 - 2020 | 5
2.5
Wetsvoorstel vrijstelling op grond van medisch/psychische gronden en richtingsbezwaren
2.7
Jongerenaanpak Onderwijs-Arbeidsmarkt 2021-2024
Het convenant voortijdig schoolverlaten en kwetsbare jon-
Al enkele jaren bestaan er plannen om onderwijs op een
geren 2016-2020 is afgelopen en wordt voortgezet onder de
andere locatie te verruimen. Nu wordt de
nieuwe Jongerenaanpak Onderwijs-Arbeidsmarkt 2021-2024.
wetgeving voor vrijstelling op grond van medisch/psychi-
Dit is onderdeel van de jongerenaanpak 16-27 jaar vastge-
sche gronden (artikel 5 onder a Leerplichtwet) en vanwege
steld door de regio Brabant Noordoost Werkt. Het RBL BNO
bezwaren tegen de richting van het onderwijs (artikel 5
neemt als partner deel aan de stuur- en werkgroepen VSV
onder b) aangepast.
en kwetsbare jongeren om een bijdrage aan de opgave te
•
Bij vrijstelling op grond van medisch/psychische
leveren en om te waarborgen dat deze opdracht onder de
gronden krijgt de arts die oordeelt over de vrijstelling
aandacht blijft.
altijd advies van een onderwijskundige. Dit moet ervoor
Het RBL BNO draagt graag bij aan een integrale en preven-
zorgen dat een vrijstelling alleen afgegeven wordt als
tieve aanpak 16-27 jaar voor zover passend bij haar kernta-
dit het beste aansluit bij het kind. Daarnaast vervalt de
ken. In het beleidsplan 2021-2024 is dit opgenomen.
keuze voor een vrijstelling voor een jaar of voor de hele
•
schoolse periode. De termijn wordt voortaan bepaald
2.8
op basis van het ontwikkelingsperspectief van het kind.
Een aantal gemeenten in de regio bereidt een samenvoe-
Gemeentelijke herindeling.
Het RBL BNO hanteert overigens al een termijn die de
ging voor. Het betreft de gemeenten Uden en Landerd die
GGD-arts het best passend vindt bij het kind.
met ingang van 1 januari 2022 de gemeente Maashorst
Bij vrijstelling vanwege bezwaren tegen de richting van
vormen. De gemeenten Boxmeer, Cuijk, Mill en Sint Hubert
het onderwijs worden voorwaarden gesteld om het
en Sint Anthonis willen vanaf 1 januari 2022 verder als
recht op onderwijs vast te leggen. Zo dient vooraf een
gemeente Land van Cuijk.
gesprek tussen de gemeente, ouders en kind plaats te vinden. Ook de mening van de jongere wordt gehoord. Verder hebben ouders voordat ze een beroep doen op
2.9
Opleiding en training medewerkers RBL BNO
de vrijstelling een verklaring van geen bezwaar van
Permanent her- en bijscholen buitengewoon opsporings-
de inspectie nodig. Daarvoor controleert de inspectie
ambtenaren (BOA)
of het ingediende onderwijsplan aan kwaliteitseisen
Alle leerplichtambtenaren van het RBL BNO beschikken
voldoet. Nieuw is ook dat bezwaar en beroep mogelijk
sinds het schooljaar 2013-2014 over een BOA bevoegdheid
is als de vrijstelling niet verleend wordt.
in het domein “onderwijs“ of zijn hiervoor in opleiding. Om
Leerplicht krijgt hiermee een grotere rol bij deze vrijstellin-
deze bevoegdheid te behouden zijn de leerplichtambtenaren
gen. De werkwijze zal hierop aangepast worden.
verplicht om zich permanent te laten her- en bijscholen. Een goede zaak omdat op deze wijze de kennis en vaardigheden
2.6
Samenwerking leerplicht onderwijsinspectie
van de leerplichtambtenaren van een goed niveau blijven en dit door middel van een examen ook objectief kan worden
Eerder hielden gemeenten namens de Onderwijsinspectie
vastgesteld.
toezicht op de naleving van de Leerplichtwet door scholen. In 2016 kwam een einde aan deze mogelijkheid omdat er
Bijscholing RMC-trajectbegeleiders
geen juridische basis voor was. Deze basis wordt nu gelegd
Alle RMC-trajectbegeleiders werken met de Educatiemeter
in een aanpassing van de wet. Het RBL BNO gaat zodra het
van Dilemmamanager. Om deze test af te mogen nemen
kan deze taak weer uitvoeren om meer zicht te krijgen op
moet de RMC-trajectbegeleider een training succesvol
alle thuiszitters: niet alleen de thuiszitters die ongeoorloofd
afronden en zich ieder jaar laten bijscholen. In het school-
thuis zitten maar ook degene die geoorloofd verzuimen
jaar 2019-2020 werd bij 96 jongeren de educatiemeter
zoals bij ziekte of onderwijstijdverkorting. Hiermee kan een
ingezet. Met dit online instrument wordt door de RMC
bijdrage geleverd worden aan het terugdringen van verzuim
trajectbegeleider samen met de jongere achterhaald waarom
en voortijdig schoolverlaten.
hij/zij uitgevallen is. Daarnaast wordt gekeken wat er voor nodig is om een jongere terug te begeleiden naar school. Hiermee wordt op objectieve wijze vastgesteld welke
Jaarverslag RBL BNO 2019 - 2020 | 6
problematiek(en) er ten grondslag liggen aan het uitvallen.
2.10
Klachtafhandeling
Op basis van deze informatie worden de vervolgstappen in
Het RBL BNO ontving dit schooljaar twee klachten
de begeleiding bepaald.
betreffende twee leerplichtambtenaren. Iemand kan een klacht indienen als hij/zij onheus bejegend is door een
Methodische Aanpak Schoolverzuim (MAS)
medewerker. Hiervan was in beide situaties geen sprake. Bij
Het RBL BNO werkt met de MAS. Bij de aanpak van school-
de afhandeling van een klacht zoekt het RBL BNO of dat kan
verzuim is het belangrijk dat snel stappen worden gezet om
leiden tot een betere werkwijze. Dat was niet het geval.
(langdurige) schooluitval te voorkomen. Een methodische aanpak en duidelijkheid over wie wat doet in welke fase helpt
2.11
daarbij. De Methodische Aanpak Schoolverzuim (MAS)
De ambtsinstructie “Instructie voor de medewerker
beschrijft in een stappenplan vier routes bij meldingen van
leerplicht/RMC van het Regionaal Bureau Leerplicht en
ongeoorloofd verzuim: vrijwillige jeugdhulp, Halt-straf,
voortijdig schoolverlaten Brabant Noordoost 2020” is
dwang in civielrechtelijk kader en dwang in strafrechtelijk
geactualiseerd. De instructie beschrijft de werkwijze van
kader. Bij verzuim met achterliggende problematiek staat
het Regionaal Bureau Leerplicht Brabant Noordoost bij het
de inzet van jeugdhulp voorop. Kern van de aanpak is het
toezicht houden op de naleving van de leerplicht en bij voor-
volgende:
tijdig schoolverlaten. De actualisatie was nodig vanwege de
•
terug- of toeleiding naar een passend onderwijs
AVG en de Meldcode huiselijk geweld en kindermishande-
programma is het doel;
ling. Het RBL BNO werkt volgens de AVG en de Meldcode,
vroegtijdige inzet van (jeugd)hulp bij verzuim staat
maar dit was nog niet verwerkt in de ambtsinstructie. De
voorop;
instructie is op 29 juli in werking getreden.
• •
Aanpassingen ambtsinstructie
ketensamenwerking draagt bij aan een effectieve aanpak van schoolverzuim;
•
de aanpak is licht waar het kan en zwaarder waar het moet, maatwerk dus.
Op de meeste onderdelen is duidelijk wat de doorwerking van de MAS is in het strafrecht maar niet altijd. Om dit duidelijk te krijgen stemmen we regelmatig af met het Openbaar Ministerie en één keer per jaar komen we bijeen met het OM en Leerplicht uit de regio.
Jaarverslag RBL BNO 2019 - 2020 | 7
3.
Cijfers leer- en kwalificatieplicht
In dit hoofdstuk worden de cijfers gepresenteerd die
3.2
betrekking hebben op de leer- en kwalificatieplicht, namelijk
We onderscheiden drie categorieën van verzuim met elk hun
Verzuimmeldingen
het aantal leer- en kwalificatieplichtigen, het verzuim en de
eigen definitie en wijze van afhandeling:
vrijstellingen. Cijfers met betrekking tot de RMC-functie worden gepresenteerd in hoofdstuk 4.
Meldingen van absoluut verzuim Absoluut verzuim houdt in dat de leerplichtige niet staat
3.1
Leer- en kwalificatieplichtigen
ingeschreven op een school of bij een onderwijsinstelling
In de regio Brabant Noordoost zijn in oktober 2020 496132
en dus geen onderwijs volgt. De ouders/verzorgers zijn
leer- en kwalificatieplichtigen (zie tabel 1). Sinds 2013 daalt
verantwoordelijk voor aanmelding van hun leerplichtige kind
het aantal leer- en kwalificatieplichtigen met ongeveer 1000
bij een school of onderwijsinstelling.
leerlingen per jaar. Op basis van Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) prognoses en informatie uit onze eigen
Meldingen van relatief verzuim
leerplichtadministratie verwacht het RBL BNO dat leerlin-
Relatief verzuim houdt in dat leer- en kwalificatieplichtige
genaantallen ook in de komende jaren zullen dalen. Bij de
leerlingen de school of instelling waar zij staan ingeschreven
invulling van vacatureruimte houdt het RBL BNO rekening
niet geregeld bezoeken. Het grote verschil met absoluut
met de meerjarige dalende trend van het aantal leer- en
verzuim is dat bij deze categorie van verzuimmeldingen
kwalificatieplichtigen.
leerlingen wel staan ingeschreven op een school of instelling. De ouders/verzorgers en, als het kind 12 jaar of
Tabel 1: leer en kwalificatieplichtigen
ouder betreft, ook de leerling zelf zijn verantwoordelijk voor
Oktober 2018 4676 1654 3966 3478 1801 2307 11708 1501
Oktober 2019 4632 1627 3872 3429 1710 2284 11510 1474
Oktober 2020 4492 1603 3804 3349 1659 2254 11312 1412
Verschil
geregeld schoolbezoek.
Bernheze Boekel Boxmeer Cuijk Grave Landerd Meierijstad Mill en
Oktober 2017 4793 1690 4124 3536 1846 2345 11989 1564
-140 -24 -68 -80 -51 -30 -198 -62
Meldingen van luxe verzuim
Sint Hubert Oss Sint Anthonis Uden Totaal
13010 1655 6166 52718
12764 1608 6045 51508
12550 1567 5940 50595
12373 1506 5849 49613
-177 -61 -91 -982
Gemeente
Luxe verzuim is een vorm van relatief verzuim waarbij zonder toestemming van het hoofd van de school (bij tien schooldagen of minder) of zonder toestemming van de leerplichtambtenaar (bij elf dagen of meer) buiten de vastgestelde schoolvakanties om van school wordt verzuimd, waarbij het eigen belang (vaak ten behoeve van een vakantie) van ouder(s)/verzorger(s) of jongere prevaleert op dat van het schoolbezoek3. In de volgende paragrafen wordt het aantal verzuimmeldingen in het schooljaar 2019-2020 per categorie getoond. Vervolgens wordt ingegaan op de wijze waarop deze meldingen zijn afgehandeld.
3.2.1
Absoluut verzuim
Het RBL BNO onderzocht dit schooljaar 288 meldingen van absoluut verzuim. Dit is nagenoeg hetzelfde aantal als vorig jaar (zie tabel 2 en tabel 3 voor een nadere specificering van de afhandeling) Vaak start een onderzoek naar absoluut verzuim na vestiging en inschrijving van een leerplichtige in de gemeentelijke basisadministratie (BRP). Het RBL BNO handelt op iedere melding van absoluut verzuim proactief en start direct een 2 Peildatum oktober 2019 op basis van gegevens uit de leerplichtadministratie.
3 Definitie uit de handleiding Methodische Aanpak Schoolverzuim
Jaarverslag RBL BNO 2019 - 2020 | 8
onderzoek. Uit het onderzoek blijkt vaak dat administratieve
sprake te zijn van verzuim. De administratief medewerker
oorzaken ten grondslag liggen aan het absoluut verzuim en
handelt deze zaken zelf af in contact met DUO, de afdeling
er geen sprake is van een thuiszittende leerling in afwachting
burgerzaken van de betreffende gemeente, de school en
van een onderwijsplek. Het RBL BNO blijft kiezen voor deze
soms ouders.
proactieve aanpak. Wanneer er wel sprake is van thuiszittende leerlingen is er geen tijd te verliezen en wordt er direct
Actieve bemiddeling 46%--> iets minder dan de helft van
actie ondernomen.
de meldingen wordt door middel van actieve bemiddeling door een leerplichtambtenaar beëindigd. Achter het absoluut
Tabel 2:meldingen absoluut verzuim Gemeente
verzuim kan een diversiteit aan problemen bij leerling en/ Verschil
of gezin schuilen en/of de mogelijkheid dat scholen een
2016-
2017-
2018-
2019-
2017
2018
2019
2020
Bernheze
18
13
10
30
20
in een dergelijke situatie voor kiezen om het verzuim voor-
Boekel
1
7
6
5
-1
alsnog niet af te doen met een proces-verbaal. Voorwaarde
Boxmeer
34
39
30
33
3
is dat ouders meewerken aan een oplossing en zorgen voor
Cuijk
27
17
19
20
1
een schoolinschrijving.
Grave
17
34
35
11
-24
Landerd
19
6
6
5
-1
Het aantal zaken dat actieve bemiddeling nodig had is
Meierijstad
60
72
61
67
6
nagenoeg gelijk gebleven net als het aantal zaken dat
Mill en
12
8
11
10
-1
administratief afgedaan kon worden. Het lijkt erop dat door
99
96
71
81
10
tieve vergissingen eruit zijn en dat het aantal administratieve zaken zich stabiliseert.
leerling niet willen plaatsen. De leerplichtambtenaar kan er
betere koppelingen met het gemeentelijk BRP de administra-
Sint Hubert Oss Sint Anthonis
8
10
8
2
-6
Uden
31
24
24
24
0
Totaal
326
326
281
288
7
Proces-verbaal 0%--> Wanneer blijkt dat ouders weigeren mee te werken aan opheffing van het verzuim, kan de leer-
Het aantal absoluut verzuimers is nagenoeg gelijk gebleven
plichtambtenaar proces-verbaal opmaken. Deze vorm van
(met 2% gestegen). Ook het aantal gevallen dat actieve
afdoening is bij absoluut verzuim slechts een enkele keer
bemiddeling nodig heeft, is gelijk gebleven. Geen van de
noodzakelijk. In dit schooljaar is er geen enkele keer proces
gevallen heeft geleid tot een proces verbaal.
verbaal opgemaakt. Dit ligt in de lijn van de MAS waarbij het accent nog meer van dwang naar zorg is verschoven.
Hoe komt een melding van absoluut verzuim tot stand? In de BRP staan alle leer- en kwalificatieplichtigen ingeschreven. Bij de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) zijn alle
Tabel 3: specificering van de afhandeling van absoluut verzuim Schooljaar
Administratief
Het leerlingvolgsysteem van het RBL BNO (JVS) is gekop-
2019-2020
155(54%)
peld met de BRP en de DUO en vergelijkt beide bestanden.
2018-2019
156(55%)
125(45%)
0
281
Wanneer een leer- of
2017-2018
208(64%)
116(35%)
2(1%)
326
kwalificatieplichtige niet
2016-2017
224(69%)
102(31%)
0(0%)
326
inschrijvingen op door het Rijk bekostigd onderwijs bekend.
Actieve
Proces
bemiddeling
Verbaal
133(46%)
0
Totaal 288
staat ingeschreven, volgt er een melding van
3.2.2
absoluut verzuim in JVS.
Het RBL BNO onderzocht dit schooljaar 1506 meldingen
Relatief verzuim
van relatief verzuim (zie tabel 4 en tabel 5 voor een nadere Af handeling van een melding van absoluut verzuim
specificering van de afhandeling). Dit zijn er fors minder dan
(zie tabel 3)
in het vorig schooljaar. In onderstaande grafiek is zichtbaar
Afhankelijk van de achtergronden van het absoluut verzuim
dat dit verschil ontstaan is vanaf maart na sluiting van de
wordt de melding als volgt afgehandeld:
scholen. Vanaf dat moment daalde het aantal verzuimmeldingen. School had bij onderwijs op afstand minder zicht op
Administratief 54%--> veelal berust een melding van
het verzuim van de leerling. Ook de motie die bepaalde dat
absoluut verzuim op een administratieve onvolkomenheid
niet handhavend opgetreden mocht worden bij verzuim had
en blijkt er na nader onderzoek door de administratie geen
zeker invloed op het aantal verzuimmeldingen.
Jaarverslag RBL BNO 2019 - 2020 | 9
Het RBL BNO heeft samen met de GGD Hart voor Brabant
Tabel 4: meldingen van relatief verzuim
en Leerplicht ’s-Hertogenbosch een tijdelijk protocol
Gemeente
verzuim opgesteld. In de periode van corona kon leerplicht
Bernheze
misschien niet handhaven maar de leerplichtambtenaren
Boekel
11
36
29
35
6
hebben heel intensief samen opgetrokken met scholen, de
Boxmeer
81
125
130
169
39
GGD, de Toegang en hulpverleners. Het RBL BNO heeft
Cuijk
105
178
173
137
-36
signalen ontvangen dat dit gewaardeerd werd door de
Grave
90
64
63
65
2
partners. Het tijdelijk protocol verzuim wordt in december
Landerd
48
59
78
61
-17
2020 geëvalueerd.
Meierijstad
300
316
287
196
-91
Mill en
45
25
25
16
-9
Oss
519
562
679
499
-180
Sint Anthonis
32
29
30
51
21
2016-2017 2017-2018 2018-2019 2019-2020 Verschil 101
126
133
97
-36
Sint Hubert
Uden
170
157
202
180
-22
Totaal
1502
1677
1829
1506
-323
Het RBL BNO vindt het aantal verzuimmeldingen of een daling of stijging hiervan geen doel op zich. Dit zou onverstandig beleid zijn en getuigen van kortzichtigheid. Ter illustratie: een school die minder meldt is niet per definitie een school Het RBL BNO heeft in de afgelopen jaren structureel
waarop minder leerlingen verzuimen, het kan ook het
ingezet op preventie en het onderwijs aangesproken op haar
gevolg zijn van falend verzuimbeleid. En juist wanneer een
verantwoordelijkheden ten aanzien van het voorkomen van
school werk maakt van de aanpak van ziekteverzuim zal
verzuim en uitval. Het streven en het hogere doel achter
dit waarschijnlijk leiden tot een toename van het aantal
deze aanpak is dat het onderwijs en ouders zelf voldoende
meldingen. Wanneer een school ondanks haar inspanningen
inzet plegen om verzuim in een vroegtijdig stadium aan te
het verzuim niet snel kan stoppen moet leerplicht onmiddel-
pakken voordat leerplicht wordt ingeschakeld. Met de invoe-
lijk worden ingezet om erger te voorkomen. Het RBL BNO
ring van de MAS wordt deze lijn gehandhaafd maar wordt
toetst bij het oppakken van een verzuimmelding altijd of
nog nadrukkelijker ingezet op preventie en zorg in plaats van
de school de juiste stappen heeft gezet om het verzuim te
straf. Dit denken we ook terug te zien in de cijfers waar naast
stoppen en geeft een terugkoppeling aan de school wanneer
een stijging van de meldingen relatief verzuim een daling is
dit niet is gedaan.
te zien van het aantal thuiszitters. Het schooljaar 2019/2020
Het aantal relatief verzuimmeldingen op een school is voor
laat dit beeld niet zien, maar is vanwege Corona ook geen
het RBL BNO wel een waardevolle indicator maar de waarde
gewoon schooljaar geweest.
moet in de volledige context worden bezien en gewogen. Juist om deze reden is iedere leerplichtambtenaar nauw verbonden met de zorgstructuur op een school en voert het gesprek over het verzuimbeleid. Afhandeling van een melding van relatief verzuim (zie tabel 5) Afhankelijk van de achtergronden van het relatief verzuim wordt de melding als volgt afgehandeld: Waarschuwing of overige afdoeningen 97%--> Door preventief te werken en al in een vroeg stadium een interventie te plegen kan veel van het verzuim worden afgedaan met een gesprek eventueel gevolgd door een schriftelijke waarschuwing. Ook bij een vroege interventie vanuit leerplicht om het verzuim te stoppen blijft het onderwijs verantwoordelijk om ook zelf tegen het verzuim op te treden. Leerplicht werkt hier dus nauw samen met het onderwijs en de leerplichtwet dient voor het onderwijs als stok achter de deur.
Jaarverslag RBL BNO 2019 - 2020 | 10
Halt 2%--> Wanneer er geen sprake is van achterliggende
In ons beleidsplan 2021-2024 stellen we ons tot doel dat
problematiek en het optreden van school en een waarschu-
geen enkel leerplichtig kind langer dan 3 maanden thuis zit
wing van leerplicht niet leidt tot geregeld schoolbezoek
zonder passend aanbod van onderwijs en/of zorg. Dat is
wordt door de leerplichtambtenaar een Halt-straf opgelegd.
een ambitieus streven maar in het belang van onze kinderen kan en mag er geen ander doel zijn.
Proces verbaal 1%--> Wanneer sprake is van schoolverzuim
Uit onderstaande cijfers in tabel 6 blijkt dat het aantal
in combinatie met achterliggende problematiek of wanneer
thuiszitters ook dit schooljaar weer verder is gedaald en
interventies zoals doorverwijzing naar hulpverlening of
het aantal kinderen dat langer dan 3 maanden thuis heeft
het opleggen van Halt straf niet leidt tot het stoppen van
gezeten is in enkele jaren van 56 gedaald tot 12. Tabel 7 geeft
het schoolverzuim maakt de leerplichtambtenaar Proces
informatie over de afhandeling.
Verbaal op. Deze daling van het aantal thuiszitters is een goede ontwikParallel aan bovenstaande wijzen van afhandeling kan de
keling, maar daarmee zijn we er nog niet want we willen een
leerplichtambtenaar verwijzen naar de basisteams of andere
passend aanbod van onderwijs en/of zorg voor álle kinde-
hulpverlenende instanties. Bemiddeling naar een alternatief
ren. De groep thuiszittende kinderen heeft dan ook onze
traject in samenwerking met het onderwijs behoort ook
voortdurende aandacht. In overleg met de acht samenwer-
tot de mogelijkheden. Uit onderstaand overzicht van de
kingsverbanden passend onderwijs van onze regio blijven
afhandelingen van relatief verzuim blijkt dat er een daling is
we werken aan het verminderen van het aantal thuiszitters
van het aantal keren dat HALT moet worden opgelegd of dat
en de duur van het thuiszitten. In de afgelopen jaren hebben
Proces-Verbaal moet worden opgemaakt. Dit is in lijn met
we daarom signalen over wachtlijsten en het uitblijven van
de Methodische Aanpak Schoolverzuim (MAS) waarin meer
een zorgmelding door de hulpverlening onder de aandacht
aandacht voor zorg en inzet van (jeugd)hulp wordt gevraagd
gebracht bij de verantwoordelijke beleidsambtenaren.
(zie ook paragraaf 2.9). Het aantal thuiszitters gaat over kinderen met meer dan 4 Tabel 5: specificering van de afhandeling van relatief verzuim Schooljaar
Waarschuwing of
Halt
overige afdoening
Proces
Totaal
weken ongeoorloofd verzuim. Daarnaast is er ook een groep kinderen die vanwege lichamelijke of psychologische redenen geoorloofd thuis zitten (vrijstelling op grond van artikel
Verbaal
2019-2020
1460(97%)
28(2%)
18(1%)
1506
5 sub a). Tegenover de daling van het aantal thuiszitters zien
2018-2019
1771(97%)
31(2%)
27(1%)
1829
we net als vorig jaar een toename van het aantal kinderen
2017-2018
1614(96%)
21(1%)
42(3%)
1677
die met een vrijstelling 5 sub a thuis zit (zie 3.3). In paragraaf
2016-2017
1420(95%)
21(1%)
61(4%)
1502
3.3 gaan we daar verder op in. Tabel 6: Thuiszitters per gemeente
3.2.2.1 Thuiszitters
Gemeente
Wanneer het relatief verzuim langer duurt dan 4 weken
2016-
2017-
2018-
2019- Verschil
2017
2018
2019
2020
aaneengesloten spreken we van een thuiszitter. In tabel 6
Bernheze
1
0
1
0
-1
is een overzicht van het aantal thuiszitters per gemeente
Boekel
0
0
1
0
-1
gegeven. Leerplichtambtenaren binnen het RBL BNO
Boxmeer
1
1
1
0
-1
geven altijd prioriteit aan het zo snel als mogelijk stoppen
Cuijk
3
3
1
1
0
van het schoolverzuim. Uitgangspunt hierbij is dat iedere
Grave
3
4
2
0
-2
dag er één te veel is, de definitie van thuiszitters (4 weken
Landerd
1
2
1
2
+1
verzuim) is hierbij dus niet leidend. Ondanks diverse
Meierijstad
23
9
2
2
0
onderwijsopvangmogelijkheden en bijvoorbeeld de inzet
Mill en
2
2
1
0
-1
van een onderwijsconsulent of het basisteam jeugd/CJG
Sint Hubert
blijken oplossingen niet altijd direct voorhanden of is nader
Oss
18
10
7
7
0
onderzoek noodzakelijk om tot een duurzame oplossing te
Sint Anthonis
1
0
0
0
0
komen. Om het verzuim te stoppen en in de toekomst te
Uden
3
3
2
0
-2
voorkomen worden scholen door leerplicht aangesproken op
Totaal
56
34
19
12
-7
hun zorgplicht en is er structureel overleg met de samenwerkingsverbanden Passend Onderwijs.
Jaarverslag RBL BNO 2019 - 2020 | 11
Tabel 7: Detailinformatie thuiszitters Gemeente
schuwing. Dit is een wijziging ten opzichte van eerdere
Aantal
langer
Verhuisd
thuis-
dan 3
en 18 jaar lost
opge- Aantal
zitters
maanden geworden
2019-2020
jaren. Het Openbaar Ministerie stelt dat, voordat een
thuiszit-
Proces-Verbaal opgemaakt kan worden voor 1 schooldag luxe
ters bij
verzuim, er een waarschuwing aan ouders gegeven moet
einde
zijn door school of leerplicht. Scholen zijn hierover door het
schooljaar
RBL BNO actief geïnformeerd zodat zij correcte informatie
Bernheze
0
0
0
0
0
op de website kunnen plaatsen.
Boekel
0
0
0
0
0
Boxmeer
0
0
0
0
0
Proces verbaal 31% --> Het luxe verzuim wordt door
Cuijk
1
1
1
0
0
leerplicht afgedaan met een proces verbaal en het Openbaar
Grave
0
0
0
0
0
Ministerie legt een boete op.
Landerd
2
1
0
2
0
Meierijstad
2
0
0
2
0
Tabel 8: meldingen van luxe verzuim
Mill en
0
0
0
0
0
Gemeente
7
5
0
7
0
Sint Anthonis 0
0
0
0
0
Uden
0
0
0
0
0
Totaal
12
7
1
11
0
19
12
3
13
2
Sint Hubert Oss
2019-2020 Totaal 2018-2019 Verschil
3.2.3
-7
-5
-2
-2
-2
20162017 5 0 6 2 8 4 33 0
20172018 17 0 2 7 3 2 26 4
20182019 4 0 2 15 3 3 26 3
20192020 2 1 1 2 2 1 15 0
Verschil
39 0
40 0
52 1
15 1
-37 0
Uden
15
20
6
5
-1
Totaal
112
121
115
45
-70
Bernheze Boekel Boxmeer Cuijk Grave Landerd Meierijstad Mill en Sint Hubert Oss Sint Anthonis
-2 1 -1 -13 -1 -2 -11 -3
Luxe verzuim
Het RBL BNO onderzocht dit schooljaar 45 meldingen van
Tabel 9: specificering van de afhandeling van luxe verzuim
luxe verzuim (zie tabel 8 en 9 voor een nadere specificering
Schooljaar
van de afhandeling). Dit jaar waren er 70 meldingen minder dan vorig schooljaar. Waarschijnlijk is dit de invloed van corona.
2019-2020 2018-2019 2017-2018 2016-2017
Niet verwijtbaar 22(49%) 42(37%) 55(45%) 42(38%)
Waarschuwing Proces verbaal 9(20%) 14(31%) 21(18%) 52(45%) 19(16%) 47(39%) 32(28%) 38(34%)
Totaal 45 115 121 112
Af handeling van een melding van luxe verzuim (zie tabel 9) Afhankelijk van de achtergronden van het luxe verzuim
Tabel 10: verzoeken om vrijstelling van inschrijving
wordt de melding als volgt afgehandeld:
Gemeente
Niet verwijtbaar 49% --> Aangezien bij luxe verzuim een school ook ziekteverzuim meldt op de dag voorafgaand aan de vakantie komt het regelmatig voor dat meldingen bij nader inzien niet verwijtbaar zijn. Met andere woorden, de leerling was wel afwezig op de dag voor of na een vakantie maar had hiervoor een geldige reden of verklaring. Waarschuwing 20% --> Luxe verzuim wordt, indien de school dit vooraf duidelijk heeft gecommuniceerd, afgedaan met een proces verbaal. Wanneer de school dit niet duidelijk heeft gecommuniceerd en het verzuim niet langer dan 1
2016-2017 2017-2018 20182019 Bernheze 10 9 7 Boekel 6 7 6 Boxmeer 17 23 21 Cuijk 19 18 9 Grave 10 6 9 Landerd 5 4 8 Meierijstad 43 40 52 Mill en 4 6 4 Sint Hubert Oss 58 59 55 Sint 2 6 7 Anthonis Uden 11 18 31 Totaal 185 196 209
schooldag is, wordt het verzuim afgedaan met een waar-
Jaarverslag RBL BNO 2019 - 2020 | 12
20192020 18 7 32 12 3 2 35 9
Verschil
43 4
-12 -3
18 183
-13 -26
11 1 11 3 -6 -6 -17 5
Tabel 11: specificering van de afhandeling van verzoeken om
hand is en kunnen de juiste instrumenten ingezet worden
vrijstelling van inschrijving
die passend zijn voor het kind. Niet zelden blijkt dat er
Schooljaar Toekenning artikel 3a/3b Toekenning artikel 5 sub a Toekenning artikel 5 sub b Toekenning artikel 5 sub c Toekenning artikel 5a Toekenning artikel 15 Gedogen Ingetrokken Afgewezen Totaal
20162017 0
20172018 1
20182019 1
20192020 2
Verschil
34
36
55
63
8
7
8
16
21
5
61
51
63
44
-19
0
1
1
1
0
7
4
8
6
-2
54 16 6 185
54 32 9 196
35 18 12 209
25 10 11 183
-10 -8 -1 -26
1
sprake is van psychosociale problematiek waarvoor een vrijstelling op zijn plaats is. RBL BNO gaat samen met haar partners verder met deze preventieve aanpak waarbij we kinderen die verzuimen snel zien. Het protocol ziekteverzuim dat al toegepast wordt in het voortgezet onderwijs rolt de GGD uit in het primair onderwijs. Als deze preventieve aanpak verder doorgezet wordt, verwachten we dat deze trend van minder thuiszitters en meer inzet van andere instrumenten de komende jaren doorzet. Het RBL BNO heeft maar beperkt zicht op de inzet van andere instrumenten. Wel op het aantal vrijstellingen vanwege medisch/psychische oorzaak maar niet op de onderwijstijdverkorting die de scholen kunnen toestaan. In de komende jaren wil het RBL BNO daar verandering in brengen en ook meer zicht krijgen op het geoorloofde
3.3
Vrijstelling van inschrijving
verzuim.
Het RBL BNO behandelde dit schooljaar 183 verzoeken om
Het RBL BNO en haar ketenpartners handelen met deze
vrijstelling van inschrijving (zie tabel 10 en tabel 11). Wan-
preventieve aanpak in lijn met voorgenomen wet- en regel-
neer vrijstelling van inschrijving wordt verleend, hoeft de
geving om de systemen van zorg en onderwijs aan te passen
ouder of verzorger de jongere niet in te schrijven als leerling
aan de ondersteuningsbehoefte van het kind4.
of deelnemer bij een school of instelling. Vrijstelling van leerplicht op grond van overwegende In 2017-2018 was een piek zichtbaar in het aantal verzoeken
bedenkingen (artikel 5 sub b) is opgenomen in de huidige
om vrijstelling dat werd ingetrokken. Oorzaak hiervan was
leerplichtwet. Het is ontstaan in het verleden toen de
een wijziging in de wet waardoor scholen zonder tussen-
samenleving sterk verzuild was. Het Rijk onderkent dat
komst van het RBL BNO leerlingen onderwijstijdverkorting
aanpassing van deze vrijstellingsgrond wenselijk is. Ouders
mochten geven. Voordat iedereen voldoende op de hoogte
met richtingsbezwaren kunnen na de wetswijziging alleen
was van deze wetswijziging waren een aantal verzoeken al
vrijstelling krijgen als zij voldoen aan de voorwaarden om
ingediend bij het RBL BNO terwijl dat niet meer nodig was.
thuisonderwijs te geven. Het RBL BNO vindt dit een goede
Deze werden later dus weer ingetrokken. Inmiddels is de
ontwikkeling omdat hiermee het recht op onderwijs van
wetgeving voldoende bekend waardoor op voorhand al dui-
het kind gewaarborgd wordt. Nu ontbreekt toezicht op de
delijk is in welke gevallen ouders geen beroep op vrijstelling
kwaliteit van het thuisonderwijs.
bij het RBL BNO hoeven te doen omdat school maatwerk kan bieden zonder vrijstelling.
Het aantal vrijstellingen van leerplicht op grond van overwegende bedenkingen is van 16 gestegen naar 21 (tabel 8).
Het aantal vrijstellingen waarbij de jongere vrijgesteld wordt
Deze 21 vrijstellingen betreffen 17 kinderen in 9 gezinnen.
van geregeld schoolbezoek vanwege lichamelijke of psy-
Twee gezinnen zijn in de RBL BNO regio komen wonen
chologische redenen (artikel 5 sub a) is toegenomen van 55
waardoor voor deze kinderen twee maal een beroep op
naar 63 vrijstellingen, net als het jaar daarvoor een stijging.
vrijstelling is gedaan.
Tegelijk zien we dat ook het aantal thuiszitters nog verder is gedaald van 19 naar 12 (tabel 6 en 7).
3.4
Het gaat om zulke kleine aantallen dat daar geen conclusies
Het RBL BNO behandelde dit schooljaar 10 verzoeken om
Vrijstelling van geregeld schoolbezoek
aan verbonden kunnen worden. Maar deze cijfers passen
vrijstelling van geregeld schoolbezoek waarvan er 7 werden
wel bij de ontwikkeling die we eerder zagen.
toegekend (zie tabel 12 en tabel 13 voor een nadere specifi-
RBL BNO, scholen, Samenwerkingsverbanden en de GGD
cering van de afhandeling). Hiermee is het aantal verzoeken
hebben de afgelopen jaren er namelijk op ingezet dat we
bijna hetzelfde als de voorgaande jaren, behalve in 2017-
thuiszitters snel zien. Hierdoor blijkt eerder wat er aan de 4 Kamerbrief: voortgang onderwijs zorg van 30 oktober 2019
Jaarverslag RBL BNO 2019 - 2020 | 13
2018 toen er een eenmalige daling was. De bevoegdheid om te beslissen over vrijstelling van schoolbezoek ligt in bijna
Vrijstelling van inschrijving is van toepassing wanneer:
alle gevallen bij het hoofd van de school. Alleen een verzoek
•
Artikel 3a/3b -> bij bijzondere omstandigheden
om verlof op grond van gewichtige omstandigheden voor
kan aan 14 of 15 jarigen worden toegestaan dat
een periode van meer dan 10 dagen wordt door het RBL
aangepast onderwijs wordt gevolgd. Daarnaast
BNO afgehandeld en is om die reden opgenomen in dit jaar-
bestaat er bij bijzondere omstandigheden de mo-
verslag. Het RBL BNO controleert en adviseert het onderwijs
gelijkheid om 15 jarigen toestemming te verlenen
door middel van een verlofprotocol, adviesgesprekken en schoolcontroles.
onderwijs te volgen aan een MBO-instelling •
Artikel 5 sub a -> de jongere op lichamelijke of psychologische gronden niet geschikt is om tot
Tabel 12: verzoeken vrijstelling van geregeld schoolbezoek
een school of instelling te worden toegelaten.
Gemeente
Deze vrijstelling ontstaat van rechtswege wanneer
Bernheze Boekel Boxmeer Cuijk Grave Landerd Meierijstad Mill en Sint Hubert Oss Sint Anthonis Uden Totaal
20162017 0 0 0 0 1 1 1 0
20172018 1 0 0 0 0 1 0 0
20182019 0 0 0 0 0 0 6 2
20192020 0 0 0 2 0 0 6 0
Verschil
7 0 0 10
1 0 0 3
2 0 1 11
1 0 1 10
-1 0 0 -1
0 0 0 2 0 0 0 -2
ouders/verzorgers een verklaring van de aangewezen GGD jeugdarts kunnen overleggen •
Artikel 5 sub b -> de ouders/verzorgers tegen de richting van het onderwijs op alle binnen redelijke afstand van de woning - of, indien zij geen vaste verblijfplaats hebben, op alle binnen Nederland - gelegen scholen onderscheidenlijk instellingen waarop de jongere geplaatst zou kunnen worden, overwegende bedenkingen hebben.
•
Artikel 5 sub c -> de jongere als leerling van een inrichting van onderwijs buiten Nederland staat ingeschreven en deze inrichting geregeld bezoekt.
•
Artikel 5a -> de ouders of verzorgers een trekkend
Tabel 13: specificering van afhandeling van verzoeken
bestaan leiden, waarbij de jongere hen vergezelt.
vrijstelling geregeld schoolbezoek
De leeftijd van de jongere en de bereikbaarheid
Schooljaar Verlof toegekend Afgewezen of ingetrokken Totaal
20162017 1 9
20172018 0 3
20182019 4 7
2019- Verschil 2020 7 3 3 -4
10
3
11
10
van scholen worden hierbij meegewogen. •
Artikel 15 -> bij bijzondere omstandigheden kan een vrijstelling worden gegeven aan kwalificatieplichtigen, indien wordt aangetoond dat de jongere op andere wijze voldoende onderwijs
-1
geniet. •
Gedogen -> Er zijn situaties waarbij geen wettelijke grond voor vrijstelling mogelijk is maar waarbij de leerplichtambtenaar wel gebruik maakt van zijn discretionaire bevoegdheid om niet te handhaven. Gedogen wordt veelal toegepast bij kwalificatieplichtigen die na een verkeerde studiekeus op het MBO niet langer het volledige onderwijsprogramma volgen en deels werken)
Jaarverslag RBL BNO 2019 - 2020 | 14
verleden een inschrijving hadden op het PRO, VSO of Entree Vrijstelling van geregeld schoolbezoek is van toepas-
naar hun inkomenssituatie. Het merendeel van de jongeren
sing wanneer:
beschikt over een inkomen uit werk of uitkering. Het deel dat
-
de school onderscheidenlijk de instelling is
niet over een inkomen uit uitkering of inkomen beschikt is in
gesloten of het onderwijs is geschorst;
beeld bij het RBL BNO die bekijkt of dienstverlening van het
bij of op grond van algemeen verbindende
domein zorg of inkomen noodzakelijk en gewenst is.
voorschriften het bezoeken van de school -
-
-
onderscheidenlijk de instelling is verboden.
In 2019 waren er 100 jongeren meer in een kwetsbare
de jongere bij wijze van tuchtmaatregel
positie dan in 2017. Tegelijk hadden 100 jongeren minder
tijdelijk de toegang tot de school onderschei-
een Wajong-uitkering. Waar zijn deze 200 jongeren uit
denlijk instelling is ontzegd.
2017 geland? Het lijkt erop dat 75% van deze groep in 2019
de jongere wegens ziekte verhinderd is
inkomen uit werk had (toename met 138 jongeren). Ook de
de school onderscheidenlijk instelling te
groep zonder inkomensgegevens steeg in 2019 met 43. Er-
bezoeken.
varing leert dat een aantal daarvan inkomen heeft als ZZP’er.
de jongere wegens vervulling van plichten
Samen betekent dit dat de jongeren die uit de Wajong zijn
voortvloeiend uit godsdienst of levensover-
gegaan niet één op één terecht zijn gekomen in de Participa-
tuiging verhinderd is de school of instelling
tiewet maar dat zij naar vermogen zijn gaan werken.
te bezoeken. -
-
-
de jongere vanwege de specifieke aard van
In 2020 blijft het aantal jongeren in een kwetsbare positie
het beroep van de ouders/verzorgers slechts
gelijk ten opzichte van 2019. Wel daalt het aantal jongeren
buiten de schoolvakanties met hen op
met werk uit inkomen (45 minder) en stijgt het aantal
vakantie kan gaan.
jongeren met een uitkering uit UWV, gemeentelijke soci-
de jongere door andere gewichtige omstan-
ale dienst of pensioen (45 meer). Mogelijk hebben deze
digheden verhinderd is de school onder-
jongeren vanwege corona hun baan verloren en vervolgens
scheidenlijk instelling te bezoeken.
een uitkering aangevraagd.
De jongere die nog niet de leeftijd van zes
Het merendeel van de jongeren in een kwetsbare positie
jaar heeft bereikt, voor ten hoogste vijf uren
beschikt over een inkomen uit werk of uitkering. Het deel dat
per week vrijgesteld van de verplichting tot
niet over een inkomen uit uitkering of inkomen beschikt is
geregeld schoolbezoek.
in beeld bij het RBL BNO die samen met de jongere kijkt of dienstverlening van het domein zorg of inkomen noodzakelijk en gewenst is.
3.5
Kwetsbare jongeren: de aantallen
De tabellen 14 en 15/15a geven meer beeld bij de grootte van
Tabel 14: jongeren van 12-23 met een inschrijving op Pro,
de groep kwetsbare jongeren in onze regio, welke onderwijs-
VSO of Entree
vormen zij volgen of hebben gevolgd en wat hun bestem-
Gemeente
ming is na het onderwijs. Dit gebeurde ook in het jaarverslag 2016-2017. In 2017-2018 konden we deze cijfers niet laten zien omdat we geen gegevens ontvingen. Nu is dat weer wel het geval omdat de wetgeving op dit punt is aangepast. In tabel 14 staan de jongeren van 12-23 die staan ingeschreven op het PRO, VSO of Entree. Dit geeft een beeld van de populatie jongeren in een kwetsbare positie per gemeente die nog niet de overstap naar de arbeidsmarkt of vervolgonderwijs hebben gemaakt. In onze regio werken gemeenten en het onderwijs nauw samen om al in het laatste jaar van
december 2017 Bernheze 131 Boekel 34 Boxmeer 116 Cuijk 98 Grave 47 Landerd 55 Meierijstad 464 Mill en Sint Hubert 33 Oss 498 Sint Anthonis 36 Uden 248 Totaal 1760
het onderwijs voor te sorteren op een overstap naar de arbeidsmarkt. In tabel 15 staan de jongeren van 16-23 zonder startkwalificatie en schoolinschrijving in oktober 2020 die in het
Jaarverslag RBL BNO 2019 - 2020 | 15
november 2019 144 31 103 102 41 76 437 28 555 35 248 1800
november 2020 139 33 108 101 49 79 423 29 590 35 252 1838
Verschil -5 2 5 -1 8 3 -14 1 35 0 4 38
Tabel 15: schoolverlaters van PRO, VSO, Entree van 16-23 zonder startkwalificatie naar inkomenssituatie Gemeente Bernheze Boekel Boxmeer Cuijk Grave Landerd Meierijstad Mill en Sint Hubert Oss Sint Anthonis Uden Totaal 2020 Totaal 2019 Verschil
Inkomen uit werk > €300 38 10 26 19 7 13 106 9 127 11 34 400 437 -37
Inkomen uit werk < €300 1 0 3 2 0 1 12 0 12 0 8 39 47 -8
Uitkering UWV/ GSD of pensioen 9 2 11 16 0 6 23 4 65 2 22 160 115 45
WAJONGuitkering 20 3 11 19 4 7 32 11 76 2 15 200 203 -3
Geen gegevens SUWI 12 2 10 9 4 0 32 1 41 4 17 132 128 4
Eindtotaal 80 17 61 65 15 27 205 25 321 19 96 931 930 1
Tabel 15a: schoolverlaters van PRO, VSO, Entree van 16-23 zonder startkwalificatie naar inkomen 2017-2019-2020 Gemeente
Inkomen uit werk > €300
Inkomen uit werk < €300
2017 2019 2020 Verschil
321 437 400 -37
25 47 39 -8
Uitkering UWV/GSD of pensioen 101 115 160 45
WAJONG-uitkering Geen gegevens SUWI
Eindtotaal
305 203 200 -3
837 930 931 1
Jaarverslag RBL BNO 2019 - 2020 | 16
85 128 132 4
4
Cijfers voortijdig schoolverlaten
De inspanningen van het RBL BNO zijn gericht op het
en de programmamanager VSV van het Koning Willem1
voorkomen van Voortijdig schoolverlaten (VSV). Wanneer
College. De monitoring van de plannen ligt bij deze partners.
jongeren toch het onderwijs verlaten zonder startkwalificatie registreert het RBL BNO deze jongeren, benadert hen en
Voor onze regio blijft er inzet plaatsvinden op het monitoren
probeert de jongeren via een passend traject (onderwijs,
van de jongeren vanaf het behalen van hun diploma op het
baan of een combinatie daarvan) alsnog te begeleiden naar
VO naar een geschikte vervolgopleiding in het MBO. Het
een startkwalificatie.
RMC pakt alle verzuimmeldingen van 18+ leerlingen op en biedt passende ondersteuning. Ook alle jongeren van 16 tot
In dit hoofdstuk worden de cijfers ten aanzien van VSV
23 jaar zonder startkwalificatie en zonder onderwijs heeft het
getoond. Om een goed beeld te krijgen is gebruik gemaakt
RMC in beeld en biedt passende ondersteuning. Het RMC
van de cijfers van DUO en de cijfers van het RBL BNO.
werkt hierbij samen met onder andere Werk en Inkomen en zorg.
4.1
Stijging van het aantal VSV’ers landelijk
Na een jarenlange daling van het aantal VSV’ers zien we
4.2
VSV op basis van DUO definitie
sinds 2016-2017 een lichte stijging tot 27.067 in 2018-2019.
Om landelijk goed te kunnen vergelijken maakt DUO bij
Dit is 2,0% van de onderwijsdeelnemers.
het bepalen van het aantal nieuwe VSV`ers per schooljaar gebruik van een definitie en aanvullende rekenregels. Definitie DUO Wanneer een leerling van 12 tot 23 jaar gedurende een schooljaar het onderwijs verlaat zonder startkwalificatie (diploma op havo, vwo of mbo 2, 3 of 4 niveau ), dan wordt deze leerling gerekend tot VSV’er. Jaarlijks wordt er op 1 oktober (T) gekeken welke leerlingen het voorgaande jaar (T1) stonden ingeschreven. Wanneer een leerling op 1 oktober (T) niet meer ingeschreven staat en nog niet in het bezit is van een startkwalificatie, dan is dit volgens de definitie een
Het Ministerie van Onderwijs heeft in de vervolgaanpak
VSV’er. Leerlingen die gedurende het schooljaar uitvallen,
voortijdig schoolverlaten 2020-2024 aangegeven het aantal
maar op 1 oktober ook weer zijn ingeschreven worden niet
VSV’ers verder terug te willen dringen naar 20.0005 in 2024.
beschouwd als VSV’er.
De ontwikkeling van het aantal VSV’ers zet deze ambitie wel onder druk.6
Op basis van deze definitie ontstaat het volgende beeld (tabel 16 en 17) waarbij regio 36b met 1,7 %, een gedeelde
Iedere RMC-regio heeft hiertoe regionale programma’s
3e plaats bezet (zie tekst tabel 16). In lijn met de landelijke
opgesteld waarin acties worden geformuleerd om regionaal
trend is het aantal voortijdig schoolverlaters in onze regio
het aantal VSV’ers verder terug te dringen. In onze regio
wel gestegen. DUO geeft aan dat deze stijging het gevolg is
is het convenant Jongerenaanpak onderwijs-arbeidsmarkt
van een kwaliteitsslag waarbij sinds het schooljaar 2016-2017
2021-2024 vastgesteld door de regionale stuurgroep VSV en
gebruik wordt gemaakt van een volledig geautomatiseerde
kwetsbare jongeren. De voorzitter van het bestuurlijk overleg
bestandskoppeling in hun datawarehouse. Dit heeft geleid
en het afdelingshoofd van het RBL BNO zijn lid van deze
tot een opwaartse correctie van het landelijke aantal met
stuurgroep naast de wethouder van ’s-Hertogenbosch, de
zo’n 570. Door deze verschillende rekenmethodes is een
onderwijsbestuurders van het MBO en VO, de accountma-
één-op-één vergelijking van de cijfers over 2016-2017 met
nager van het ministerie van onderwijs, de RMC-coördinator
eerdere jaren niet geheel mogelijk. Wel is nu voor het tweede
5 Brief ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen, ‘Vervolgaanpak voortijdig schoolverlaten 2020-2024’, oktober 2019.
jaar op rij sprake van een stijging. Hiermee lijkt er sprake van een trendbreuk. Mogelijk heeft de aantrekkende arbeidsmarkt waarvan sprake was voordat corona uitbrak ook een
6 Brief Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen, Aanpak
negatief effect op het aantal VSV’ers. Een leerling van 18
voortijdig schoolverlaten, 4 maart 2020
Jaarverslag RBL BNO 2019 - 2020 | 17
die nog geen startkwalificatie heeft, vond op dat moment eenvoudig werk met inkomen wat de keuze om te stoppen wellicht vergemakkelijkt. Andere mogelijke oorzaken kunnen een toenemende multiproblematiek onder jongeren zijn en een toenemend aantal verkeerde studiekeuzes. Tabel 16: vergelijking vsv-percentage 2018-2019 RMC regio’s RMC naam Oosterschelde Regio Noord- en Midden Drenthe Achterhoek Zuid-West Friesland Noordwest-Veluwe Rivierenland Noord-Oost-Brabant 36b Noord-Oost-Brabant Twente Gooi en Vechtstreek Gewest Limburg-Noord Friesland-Oost ('de Friese Wouden') IJssel-Vecht Noord-Oost-Brabant 36a Eem en Vallei Zuid-Holland-Oost Noord-Groningen-Eemsmond Noord-Kennemerland Utrecht West-Friesland Zuidoost-Brabant Zuid-Holland-Noord Walcheren West-Brabant Zuid-Holland-Zuid Arnhem, Nijmegen Zuid-West Drenthe Centraal en Westelijk Groningen Zuid-Oost Drenthe Stedendriehoek Friesland Noord West-Kennemerland Zeeuwsch-Vlaanderen Kop van Noord-Holland Midden-Brabant Gewest Zuid-Limburg Oost-Groningen Haaglanden, Westland Flevoland Agglomeratie Amsterdam Rijnmond
Onderwijs deelnemers 13406 16669 26558 12989 17334 21347 29819 52474 54086 20476 36827 21662 39350 22655 54824 30339 8053 23915 72204 17730 56955 31159 8500 53250 37308 55356 11577 24196 13938 36141 21381 27606 6783 13300 30280 35196 10602 76316 35517 102614 95432
Aantal VSV 203 257 411 202 277 355 499 910 951 364 661 393 714 411 996 565 151 449 1384 351 1128 633 175 1108 781 1173 247 533 307 796 475 615 154 305 715 832 256 1859 891 2607 2596
Jaarverslag RBL BNO 2019 - 2020 | 18
vsv% 1,5% 1,5% 1,6% 1,6% 1,6% 1,7% 1,7% 1,7% 1,8% 1,8% 1,8% 1,8% 1,8% 1,8% 1,8% 1,9% 1,9% 1,9% 1,9% 2,0% 2,0% 2,0% 2,1% 2,1% 2,1% 2,1% 2,1% 2,2% 2,2% 2,2% 2,2% 2,2% 2,3% 2,3% 2,4% 2,4% 2,4% 2,4% 2,5% 2,5% 2,7%
Tabel 17: specificering vsv’ers per gemeente Gemeente Bernheze Boekel Boxmeer Cuijk Grave Landerd Meierijstad Mill en Sint Hubert Oss Sint Anthonis Uden Totaal
4.3
2015-2016 21(0,7%) 5(0,5%) 28(1,1%) 33(1,5%) 25(2,4%) 17(1,2%) 81(1,2%) 7(0,7%) 108(1,5%) 5(0,4%) 49(1,5%) 379(1,2%)
2016-2017 26(0,9%) 15(1,5%) 25(1%) 36(1,7%) 21(2%) 16(1,1%) 84(1,2%) 6(0,6%) 121(1,6%) 9(0,8%) 58(1,7%) 417(1,4%)
2017-2018 26(0,9%) 7(0,7%) 37(1,48%) 48(2,3)%) 14(1,4)%) 12(0,9%) 97(1,4%) 8(0,8%) 144(1,9%) 12(1,1%) 69(2.0%) 474(1,6%)
2018-2019 37(1,3%) 12(1,2%) 30(1,3%) 36(1,8%) 23(2,3%) 14(1,0%) 104(1,6%) 10(1,1%) 154(2,1%) 10(1,0%) 68(2,0%) 498
Verschil 11 5 -7 -12 9 2 7 2 10 -2 -1 24
Cijfers en kenmerken nieuwe VSV’ers op basis van DUO-definitie
Het RBL BNO legt de nadruk niet op aantallen maar op het in beeld hebben van alle VSV’ers tot ze weer ingeschreven zijn of 23 jaar zijn geworden. In tabel 18 is per gemeente aangegeven wat de uitkomst van de begeleiding is geweest . Tabel 18: uitkomst van de begeleiding van nieuwe vsv’ers op peildatum 18-11-2020 Gemeente Bernheze Boekel Boxmeer Cuijk Grave Landerd Meierijstad Mill en Sint Hubert Oss Sint Anthonis Uden Totaal
Heeft nu start-kwalificatie 5 1 1 0 0 1 4
Volgt nu opleiding 7 0 12 7 4 4 32
Is nu 23+ Wajong/ hoogst of verhuisd haalbaar 5 2 3 2 10 3 0 15
Nog in begeleiding 18 8 15 19 16 9 53
Totaal
1 6 2 2 23
0 30 4 17 117
1 18 0 11 68
8 98 4 38 286
10 154 10 68 498
2
4
Het RBL BNO zoekt steeds naar nieuwe middelen om in contact te komen en te blijven met de jongere. Contact is belangrijk om jongeren te bewegen om alsnog een startkwalificatie te behalen. Begin 2020 is een pilot gestart waarbij de RMC-medewerker eerder in het proces op huisbezoek gaat om contact te krijgen met de jongere en deze te zien. Vanwege de RIVM-maatregelen is de pilot gestopt. Zodra het mogelijk is wordt deze pilot weer herstart. De resultaten worden in het volgend jaarverslag meegenomen.
Jaarverslag RBL BNO 2019 - 2020 | 19
37 12 30 36 23 14 104
Suwi kenmerk van de nieuwe VSV’ers
Corona bracht veel onzekerheid voor jongeren. Daarom
In grafiek 2 zijn de gegevens met betrekking tot het inkomen
ontvingen in april alle VSV-jongeren een brief waarin de
van de 286 nieuwe VSV’ers die nog in begeleiding zijn
RMC-medewerker hulp en ondersteuning aanbood. Dit heeft
weergegeven (peildatum 18 november 2020). Het RBL BNO
geleid tot 25 educatietesten in de maanden april en mei
gebruikt deze gegevens om de juiste keuzes te maken bij
(26% van alle testen in dat schooljaar).
het stellen van prioriteiten in de begeleiding. Hierbij wordt de hoogste prioriteit gegeven aan jongeren waarvan geen
4.6
Verzuim 18+
inkomen in de suwi-keten bekend is.
In het schooljaar 2019-2020 kreeg het RBL BNO 665 verzuim 18+ meldingen van 460 jongeren. Ook hier zien we
Grafiek: De nieuwe VSV’ers naar hun inkomenssituatie
door Corona een veel lager aantal meldingen ten opzichte van het vorige schooljaar. Toen waren het 1045 meldingen van 730 jongeren. 21% van deze 460 jongeren heeft nog voor 1-10-2020 een startkwalificatie behaald. Van de overige jongeren had 72% een schoolinschrijving op 1-10-2019. Zij werden dus geen VSV’er en vervolgden hun opleiding of stapten over naar een andere opleiding. Resumerend: 78% van de verzuim 18+ zaken leidt dus tot het niet voortijdig verlaten van het onderwijs. Het oppakken van verzuim 18+ is dus lonend
4.4
Begeleiding VSV’ers door het RBL BNO
voor het onderwijs en de gemeenten. Het RBL BNO werkt
De medewerkers van het RBL BNO benaderen iedere
preventief en zorgt ervoor dat de afstand met het onderwijs
jongere tussen de 12 en 23 jaar die het onderwijs verlaat
na eventuele uitval zo klein mogelijk is. Bijkomend voordeel
zonder startkwalificatie . Deze definitie is ruimer dan de
van vroegtijdig betrokken zijn is dat een leerling niet voor
definitie van DUO zodat alle jongeren in onze regio in beeld
langere tijd uit het zicht verdwijnt waardoor een outreachen-
zijn en blijven. Tot 18 jaar worden deze jongeren opgepakt
de benadering minder vaak noodzakelijk is om een jongere
door leerplichtambtenaren en daarom niet meegenomen
in beeld te krijgen.
7
in dit hoofdstuk. Vanaf 18 tot 23 jaar worden deze jongeren begeleid door trajectbegeleiders van het RMC. VSV’ers tussen de 18 en 23 jaar zijn niet verplicht om een startkwalificatie te behalen. RMC-trajectbegeleiders benaderen VSV’ers in deze leeftijdsgroep. In nauwe samenwerking met het onderwijs en de arbeidsmarkt onderzoeken zij op welke wijze alsnog een startkwalificatie kan worden behaald.
4.5
Inzet educatiemeter
In het schooljaar 2019-2020 werd bij 96 jongeren de educatiemeter ingezet. Met dit online instrument wordt door de RMC trajectbegeleider samen met de jongere achterhaald waarom hij/zij uitgevallen is. Daarnaast wordt gekeken wat er voor nodig is om een jongere terug te begeleiden naar school. Hiermee wordt op objectieve wijze vastgesteld welke problemen er ten grondslag liggen aan de uitval. Op basis van deze diagnose wordt een plan van aanpak gemaakt om de jongere op een effectieve en methodische wijze te begeleiden.
7 Met uitzondering van jongeren die niet in staat worden geacht een startkwalificatie te behalen
Jaarverslag RBL BNO 2019 - 2020 | 20