was wordt document Raadsbijeenkomst 20 november 2025

 Bereikbaarheid buitengebied (glasvezel in de polder) Wat is daarom onze voorwaarde? Uitwerking/middel  Financiering van compensatie:  Een bovenwettelijk ruimtelijk compensatie van 4 á 5% van de bouwsom.  Compensatie als een boete naar rato bij overschrijding van de bouwtijd en bouwsom.  Tijdens de exploitatie compensatie per Megawatt opgesteld vermogen. Dus proportioneel aan de hoeveelheid energie die wordt opgewekt een compensatie in de vorm van energie voor de regio.  Minimaal 80% uit te keren in een fonds vanaf jaar 1.  Het fonds wordt beheerd door een onafhankelijke stichting. Indexering is steeds van toepassing.  Bovendien compensatie per Megawatt opgesteld vermogen voor verlenging huidige centrale in bedrijf.  Compensatie naar rato: meeste impact meeste compensatie. Welke afwegingen hebben we daarbij gemaakt? Compensatie voor negatieve gevolgen is redelijk, ook een boete bij méér overlast/langere overlast. Voor welk(e) projecten geldt deze voorwaarde?

Vooraf: Compensatie mag niet gebruikt worden als afkoopmiddel om voorwaarden niet te hoeven realiseren. Compensatie komt bovenop schadeloosstelling en de geformuleerde voorwaarden waaraan voldaan moet worden, en is niet inzetbaar voor reguliere overheidstaken. 10.1 Bovenwettelijke ruimtelijke compensatie voor alle projecten afzonderlijk (ongewijzigd) Wat zien we? Waarom vinden we dit belangrijk? Kansen en/of bedreigingen We verwachten veel negatieve impact van deze 9 projecten. Daarvoor dient gecompenseerd te worden. Wat willen we? Doel Een onafhankelijk fonds voor ruimtelijke en maatschappelijke compensatie. Bijvoorbeeld:  Groene longen gemeente versterken  Klimaatadaptatie  Verduurzaming gebouwde omgeving  Gezonde leefomgeving  Duurzame mobiliteit  Verbeteren sociale cohesie  Versterking verenigingen  Biodiversiteit  Verbetering nutsvoorzieningen  Infrastructuur  Bereikbaarheid buitengebied (glasvezel in de polder) Wat is daarom onze voorwaarde? Uitwerking/middel  Financiering van compensatie:  Een bovenwettelijk ruimtelijk compensatie van 4 á 5% van de bouwsom.  Compensatie als een boete naar rato bij overschrijding van de bouwtijd en bouwsom.  Tijdens de exploitatie compensatie per Megawatt opgesteld vermogen. Dus proportioneel aan de hoeveelheid energie die wordt opgewekt een compensatie in de vorm van energie voor de regio.

 Minimaal 80% uit te keren in een fonds vanaf jaar 1.  Het fonds wordt beheerd door een onafhankelijke stichting. Indexering is steeds van toepassing.  Bovendien compensatie per Megawatt opgesteld vermogen voor verlenging huidige centrale in bedrijf.  Compensatie naar rato: meeste impact meeste compensatie. Welke afwegingen hebben we daarbij gemaakt? Compensatie voor negatieve gevolgen is redelijk, ook een boete bij méér overlast/langere overlast. Voor welk(e) projecten geldt deze voorwaarde?

36

1. Bedrijfsduurverlenging bestaande kerncentrale Borssele 2. Nieuwbouw van twee nieuwe kerncentrales 3. Net op zee – IJmuiden Ver Alpha 4. Net op zee – Nederwiek 1 5. Programma verbindingen aanlanding wind op zee (VAWOZ) 2031-2040 6. Nieuw hoogspanningsstation omgeving Sloegebied 7. Nieuwe hoogspanningsverbinding 380kV ZeeuwsVlaanderen 8. Waterstofnetwerk Zuidwest-Nederland 9. Central Gate 10.2 Geld terugvloeien naar de regio Wat zien we? Waarom vinden we dit belangrijk? Kansen en/of bedreigingen We zien dat er projecten in de regio komen, waarbij veel geld gemoeid is. Deze projecten zullen deels worden uitgevoerd door partijen van buiten de regio en buiten Nederland. In Groningen hebben we gezien dat de regio die het betreft niet altijd profiteert van grote projecten en met de lasten achterblijft. Wat willen we? Doel Energieprojecten moeten aantoonbaar bijdragen aan de lokale economie. Geld wat buiten de regio verdwijnt, moet evenredig terugkomen als investering in de regio. Wat is daarom onze voorwaarde? Uitwerking/middel  Volledige wettelijke én bovenwettelijke compensatie tijdens de bouw.  Compensatie per opgesteld vermogen tijdens de exploitatie. Welke afwegingen hebben we daarbij gemaakt?  Bij grote projecten zijn er voorbeelden beschikbaar waar een investeringseis aan vasthangt. Bijv. bij windmolenparken is dit € 1150/MWh.

En wanneer bij het ministerie van Defensie buitenlandse investeringen worden gedaan, moet het volledige bedrag door de buitenlandse ontvanger terug in Nederland worden geïnvesteerd (compensatie).  Wij willen geen tweede Groningen worden. Voor welk(e) projecten geldt deze voorwaarde? 2. Nieuwbouw van twee nieuwe kerncentrales 3. Net op zee – IJmuiden Ver Alpha 4. Net op zee – Nederwiek 1 8. Waterstofnetwerk Zuidwest-Nederland 10.3 Behoud en versterken van voorzieningen voor verschillende bevolkingsgroepen en leeftijden in alle dorpen Wat zien we? Waarom vinden we dit belangrijk? Kansen en/of bedreigingen We zien een potentieel risico dat de huidige inwoners van gemeente Borsele willen vertrekken als gevolg van de ontwikkelingen omdat zij zullen worden aangetast in hun woongenot. Wat willen we?

1. Bedrijfsduurverlenging bestaande kerncentrale Borssele 2. Nieuwbouw van twee nieuwe kerncentrales 3. Net op zee – IJmuiden Ver Alpha 4. Net op zee – Nederwiek 1 5. Programma verbindingen aanlanding wind op zee (VAWOZ) 2031-2040 6. Nieuw hoogspanningsstation omgeving Sloegebied 7. Nieuwe hoogspanningsverbinding 380kV Zeeuws-Vlaanderen 8. Waterstofnetwerk Zuidwest-Nederland 9. Central Gate 10.2 Geld terugvloeien naar de regio (ongewijzigd) Wat zien we? Waarom vinden we dit belangrijk? Kansen en/of bedreigingen We zien dat er projecten in de regio komen, waarbij veel geld gemoeid is. Deze projecten zullen deels worden uitgevoerd door partijen van buiten de regio en buiten Nederland. In Groningen hebben we gezien dat de regio die het betreft niet altijd profiteert van grote projecten en met de lasten achterblijft. Wat willen we? Doel Energieprojecten moeten aantoonbaar bijdragen aan de lokale economie. Geld wat buiten de regio verdwijnt, moet evenredig terugkomen als investering in de regio. Wat is daarom onze voorwaarde? Uitwerking/middel  Volledige wettelijke én bovenwettelijke compensatie tijdens de bouw.  Compensatie per opgesteld vermogen tijdens de exploitatie. Welke afwegingen hebben we daarbij gemaakt?  Bij grote projecten zijn er voorbeelden beschikbaar waar een investeringseis aan vasthangt. Bijv. bij windmolenparken is dit € 1150/MWh.

En wanneer bij het ministerie van Defensie buitenlandse investeringen worden gedaan, moet het volledige bedrag door de buitenlandse ontvanger terug in Nederland worden geïnvesteerd (compensatie).  Wij willen geen tweede Groningen worden. Voor welk(e) projecten geldt deze voorwaarde? 2. Nieuwbouw van twee nieuwe kerncentrales 3. Net op zee – IJmuiden Ver Alpha 4. Net op zee – Nederwiek 1 8. Waterstofnetwerk Zuidwest-Nederland 10.3 Behoud en versterken van voorzieningen voor verschillende bevolkingsgroepen en leeftijden in alle dorpen (ongewijzigd) Wat zien we? Waarom vinden we dit belangrijk? Kansen en/of bedreigingen We zien een potentieel risico dat de huidige inwoners van gemeente Borsele willen vertrekken als gevolg van de ontwikkelingen omdat zij zullen worden aangetast in hun woongenot. Wat willen we?

37

Doel Een aantrekkelijk vestigingsklimaat voor bedrijven, MKB-ers, onderwijsinstellingen en niet te vergeten: inwoners. Ook willen we betere openbare vervoersvoorzieningen voor inwoners en werknemers. Wat is daarom onze voorwaarde? Uitwerking/middel Om de bestaande voorzieningen te behouden en te versterken als ook nieuwe voorzieningen toe te voegen is het noodzakelijk om een nader te bepalen structurele financiële compensatie te ontvangen vanuit de initiatiefnemer of rijksoverheid. Dit geldt voor alle voorzieningen (denk ook groene speelvoorzieningen voor kinderen, ontmoetingsplek voor ouderen en sportvoorzieningen voor jongeren). Welke afwegingen hebben we daarbij gemaakt? Dit compensatiebedrag zal naar rato van de belasting m.b.t. de grootschalige energietransitie projecten verdeeld worden over de dorpskernen van de gemeente Borsele. Voor welk(e) projecten geldt deze voorwaarde? 1. Bedrijfsduurverlenging bestaande kerncentrale Borssele 2. Nieuwbouw van twee nieuwe kerncentrales 3. Net op zee – IJmuiden Ver Alpha 4. Net op zee – Nederwiek 1 5. Programma verbindingen aanlanding wind op zee (VAWOZ) 2031-2040 6. Nieuw hoogspanningsstation omgeving Sloegebied 7. Nieuwe hoogspanningsverbinding 380kV ZeeuwsVlaanderen 8. Waterstofnetwerk Zuidwest-Nederland 9.

Central Gate 10.4 Reductie overlast andere bedrijven in Sloegebied Wat zien we? Waarom vinden we dit belangrijk? Kansen en/of bedreigingen Bedrijven binnen het Sloegebied veroorzaken geluidsoverlast en luchtvervuiling. Verduurzaming biedt kansen om geluidsbelasting en uitstoot te reduceren (b.v. walstroom). Wat willen we? Doel Naast minimalisering van de overlast die door de bouw van kerncentrales wordt veroorzaakt ook reductie van overlast van andere bedrijven (door de verduurzaming te versnellen). Wat is daarom onze voorwaarde? Uitwerking/middel  Subsidiegelden om verduurzaming te stimuleren.  Strenge regels bij verstrekken vergunningen nieuwe bedrijven. Welke afwegingen hebben we daarbij gemaakt?  Bedrijven hebben de verplichting om vóór 2050 te verduurzamen.  Voorbeeldfunctie dient algemeen maatschappelijk doel.  Subsidiegelden mogen niet ten koste gaan van het compensatiefonds. Voor welk(e) projecten geldt deze voorwaarde? 1. Bedrijfsduurverlenging bestaande kerncentrale Borssele 2. Nieuwbouw van twee nieuwe kerncentrales 3. Net op zee – IJmuiden Ver Alpha

Doel Een aantrekkelijk vestigingsklimaat voor bedrijven, MKB-ers, onderwijsinstellingen en niet te vergeten: inwoners. Ook willen we betere openbare vervoersvoorzieningen voor inwoners en werknemers. Wat is daarom onze voorwaarde? Uitwerking/middel Om de bestaande voorzieningen te behouden en te versterken als ook nieuwe voorzieningen toe te voegen is het noodzakelijk om een nader te bepalen structurele financiële compensatie te ontvangen vanuit de initiatiefnemer of rijksoverheid. Dit geldt voor alle voorzieningen (denk ook groene speelvoorzieningen voor kinderen, ontmoetingsplek voor ouderen en sportvoorzieningen voor jongeren). Welke afwegingen hebben we daarbij gemaakt? Dit compensatiebedrag zal naar rato van de belasting m.b.t. de grootschalige energietransitie projecten verdeeld worden over de dorpskernen van de gemeente Borsele. Voor welk(e) projecten geldt deze voorwaarde? 1. Bedrijfsduurverlenging bestaande kerncentrale Borssele 2. Nieuwbouw van twee nieuwe kerncentrales 3. Net op zee – IJmuiden Ver Alpha 4. Net op zee – Nederwiek 1 5. Programma verbindingen aanlanding wind op zee (VAWOZ) 2031-2040 6. Nieuw hoogspanningsstation omgeving Sloegebied 7. Nieuwe hoogspanningsverbinding 380kV Zeeuws-Vlaanderen 8. Waterstofnetwerk Zuidwest-Nederland 9.

Central Gate 10.4 Reductie overlast andere bedrijven in Sloegebied (ongewijzigd) Wat zien we? Waarom vinden we dit belangrijk? Kansen en/of bedreigingen Bedrijven binnen het Sloegebied veroorzaken geluidsoverlast en luchtvervuiling. Verduurzaming biedt kansen om geluidsbelasting en uitstoot te reduceren (b.v. walstroom). Wat willen we? Doel Naast minimalisering van de overlast die door de bouw van kerncentrales wordt veroorzaakt ook reductie van overlast van andere bedrijven (door de verduurzaming te versnellen). Wat is daarom onze voorwaarde? Uitwerking/middel  Subsidiegelden om verduurzaming te stimuleren.  Strenge regels bij verstrekken vergunningen nieuwe bedrijven. Welke afwegingen hebben we daarbij gemaakt?  Bedrijven hebben de verplichting om vóór 2050 te verduurzamen.  Voorbeeldfunctie dient algemeen maatschappelijk doel.  Subsidiegelden mogen niet ten koste gaan van het compensatiefonds. Voor welk(e) projecten geldt deze voorwaarde? 1. Bedrijfsduurverlenging bestaande kerncentrale Borssele 2. Nieuwbouw van twee nieuwe kerncentrales 3. Net op zee – IJmuiden Ver Alpha

38

4. Net op zee – Nederwiek 1 5. Programma verbindingen aanlanding wind op zee (VAWOZ) 2031-2040 6. Nieuw hoogspanningsstation omgeving Sloegebied 7. Nieuwe hoogspanningsverbinding 380kV ZeeuwsVlaanderen 8. Waterstofnetwerk Zuidwest-Nederland 9. Central Gate 10.5 Compensatie voor huishoudens/MKB Wat zien we? Waarom vinden we dit belangrijk? Kansen en/of bedreigingen De energieprojecten kunnen Borsele als woonplaats minder aantrekkelijk maken. Wat willen we? Doel Lastenverlaging waarmee Borsele aantrekkelijk wordt. Wat is daarom onze voorwaarde? Uitwerking/middel Verschillende opties:  Goedkoop energiecontract voor inwoners  Stimulering verduurzaming Welke afwegingen hebben we daarbij gemaakt?  Financieel voordeel voor inwoners, die verband houdt met de energietransitie.  Borsele aantrekkelijk als vestigingsplaats. Voor welk(e) projecten geldt deze voorwaarde? 1. Bedrijfsduurverlenging bestaande kerncentrale Borssele 2. Nieuwbouw van twee nieuwe kerncentrales 3. Net op zee – IJmuiden Ver Alpha 4. Net op zee – Nederwiek 1 5. Programma verbindingen aanlanding wind op zee (VAWOZ) 2031-2040 6. Nieuw hoogspanningsstation omgeving Sloegebied 7. Nieuwe hoogspanningsverbinding 380kV ZeeuwsVlaanderen 8. Waterstofnetwerk Zuidwest-Nederland 9.

Central Gate 10.6 Schadeloosstelling, buiten het compensatiefonds om Wat zien we? Waarom vinden we dit belangrijk? Kansen en/of bedreigingen Burgers en bedrijven raken mogelijk gedupeerd en lijden schade/verlies door één of meerdere projecten in het kader van de energietransitie. En moeten vaak (te) lang op schadeloosstelling wachten. Wat willen we? Doel Schadeloosstelling van schade, waardeverlies en economisch verlies van eigendom en bedrijven gedurende werkzaamheden en exploitatie van deze projecten. Wat is daarom onze voorwaarde? Uitwerking/middel Schadeloosstelling:

4. Net op zee – Nederwiek 1 5. Programma verbindingen aanlanding wind op zee (VAWOZ) 2031-2040 6. Nieuw hoogspanningsstation omgeving Sloegebied 7. Nieuwe hoogspanningsverbinding 380kV Zeeuws-Vlaanderen 8. Waterstofnetwerk Zuidwest-Nederland 9. Central Gate 10.5 Compensatie voor huishoudens/MKB Wat zien we? Waarom vinden we dit belangrijk? Kansen en/of bedreigingen De energieprojecten kunnen Borsele als woonplaats minder aantrekkelijk maken. Wat willen we? Doel Lastenverlaging waarmee Borsele aantrekkelijk wordt. Wat is daarom onze voorwaarde? Uitwerking/middel Verschillende opties:  Goedkoop energiecontract voor inwoners  Stimulering verduurzaming Welke afwegingen hebben we daarbij gemaakt?  Financieel voordeel voor inwoners, die verband houdt met de energietransitie.  Borsele aantrekkelijk als vestigingsplaats. Voor welk(e) projecten geldt deze voorwaarde? 1. Bedrijfsduurverlenging bestaande kerncentrale Borssele 2. Nieuwbouw van twee nieuwe kerncentrales 3. Net op zee – IJmuiden Ver Alpha 4. Net op zee – Nederwiek 1 5. Programma verbindingen aanlanding wind op zee (VAWOZ) 2031-2040 6. Nieuw hoogspanningsstation omgeving Sloegebied 7. Nieuwe hoogspanningsverbinding 380kV Zeeuws-Vlaanderen 8. Waterstofnetwerk Zuidwest-Nederland 9.

Central Gate 10.6 Schadeloosstelling, buiten het compensatiefonds om (gewijzigd) Wat zien we? Waarom vinden we dit belangrijk? Kansen en/of bedreigingen Burgers en bedrijven raken mogelijk gedupeerd en lijden schade/verlies door één of meerdere projecten in het kader van de energietransitie. En moeten vaak (te) lang op schadeloosstelling wachten. Wat willen we? Doel Schadeloosstelling van schade, waardeverlies en economisch verlies van eigendom en bedrijven gedurende werkzaamheden en exploitatie van deze projecten. Wat is daarom onze voorwaarde? Uitwerking/middel Schadeloosstelling:

39



  

Algemene analyse en rapportage van de huizenprijzen in de gemeente: ontwikkeling sinds 2020, vergeleken met nationale trends, voor kleine, middelgrote en grote huizen in kernen en in buitengebied van de gemeente Borsele. Mogelijkheid tot gratis taxatie voor een 0-meting (andere bewijslast is ook mogelijk) denk aan WOZ-waarde, eerdere opbrengsten etc. Binnen 3 maanden afgehandeld door het Rijk. (Het Rijk kan dit indien van toepassing verhalen op de bouwer/exploitant etc.) Ten alle tijden buiten het compensatiefonds om.

 Aanvraag moet eenvoudig zijn.  Rekening houden met inflatie/marktwaarde bij schadeloosstelling. Welke afwegingen hebben we daarbij gemaakt?  Achteraf discussiëren en langdurige afhandeling brengt extra nadelen voor gedupeerden (bv. stress, extra kosten, verminderde bestaanszekerheid).  Schadeloosstelling is niet hetzelfde als compensatie.  Wie gedupeerd is behoeft schadeloosstelling. Voor welk(e) projecten geldt deze voorwaarde? 1. Bedrijfsduurverlenging bestaande kerncentrale Borssele 2. Nieuwbouw van twee nieuwe kerncentrales 3. Net op zee – IJmuiden Ver Alpha 4. Net op zee – Nederwiek 1 5. Programma verbindingen aanlanding wind op zee (VAWOZ) 2031-2040 6. Nieuw hoogspanningsstation omgeving Sloegebied 7. Nieuwe hoogspanningsverbinding 380kV ZeeuwsVlaanderen 8. Waterstofnetwerk Zuidwest-Nederland 9. Central Gate Nieuwe voorwaarde

Algemene analyse en rapportage van de huizenprijzen in de gemeente: ontwikkeling sinds 2020, vergeleken met nationale trends, voor kleine, middelgrote en grote huizen in kernen en in buitengebied van de gemeente Borsele.  Mogelijkheid tot gratis taxatie voor een 0-meting (andere bewijslast is ook mogelijk) denk aan WOZ-waarde, eerdere opbrengsten etc.  Als je op vrijwillige basis vertrekt uit het gebied wat noodzakelijk is voor de realisatie van grootschalige energieprojecten, dan word je tijdig, snel (binnen 3 maanden) en ruimhartig uitgekocht door het Rijk. (Het Rijk kan dit indien van toepassing verhalen op de bouwer/exploitant etc.) Te allen tijde buiten het compensatiefonds om.  Aanvraag moet eenvoudig zijn.  Rekening houden met inflatie/marktwaarde bij schadeloosstelling. Welke afwegingen hebben we daarbij gemaakt?  Achteraf discussiëren en langdurige afhandeling brengt extra nadelen voor gedupeerden (bv. stress, extra kosten, verminderde bestaanszekerheid).  Schadeloosstelling is niet hetzelfde als compensatie.  Wie gedupeerd is behoeft schadeloosstelling. Voor welk(e) projecten geldt deze voorwaarde? 1. Bedrijfsduurverlenging bestaande kerncentrale Borssele 2. Nieuwbouw van twee nieuwe kerncentrales 3. Net op zee – IJmuiden Ver Alpha 4. Net op zee – Nederwiek 1 5. Programma verbindingen aanlanding wind op zee (VAWOZ) 2031-2040 6.

Nieuw hoogspanningsstation omgeving Sloegebied 7. Nieuwe hoogspanningsverbinding 380kV Zeeuws-Vlaanderen 8. Waterstofnetwerk Zuidwest-Nederland 9. Central Gate 10.7 Garantieregeling voor huizenbezitters (nieuw) Wat zien we? Kansen en bedreigingen Huiseigenaren die benadeeld worden door de realisatie van de energieprojecten en daardoor hun woning niet langer kunnen verkopen op de reguliere woningmarkt. Wat willen we? Doel Het doel van de garantieregeling is om de economische onzekerheid weg te nemen voor inwoners die nadeel ondervinden van de realisatie van grootschalige energieprojecten, en zo te voorkomen dat woningen onverkoopbaar worden. Wat is daarom onze voorwaarde? Uitwerking/middel Een garantieregeling die zekerheid biedt, doordat huizenbezitters hun woning altijd kunnen verkopen aan de gemeente voor minimaal 95% van de taxatiewaarde, nadat deze 12 maanden te koop heeft gestaan. De regeling is van toepassing op huiseigenaren die door de realisatie van energieprojecten hun woning niet langer kunnen verkopen op de reguliere woningmarkt. Welke afweging hebben we daarbij gemaakt? De garantieregeling zorgt voor: · Financiële zekerheid: Huizenbezitters krijgen de zekerheid dat hun woning altijd verkocht kan worden, zelfs als de reguliere woningmarkt tegenzit. 

40

Stabiliteit voor de dorpen: De regeling wordt ingevoerd om de leefbaarheid en toekomst van de dorpen te waarborgen, mede in verband met de ontwikkeling van het gebied. · Stimuleren van wonen in Borsele. De regeling maakt het aantrekkelijker om in Borsele te wonen en te kopen, omdat ook nieuwe eigenaren gebruik kunnen maken van de garantie. Voor welke projecten geldt deze voorwaarde? 1. Nieuwbouw van de twee nieuwe kerncentrales. 3. Net op zee – IJmuiden Ver Alpha 4. Net op zee – Nederwiek 1 5. Programma verbindingen aanlanding wind op zee (VAWOZ) 2031-2040 6. Nieuw hoogspanningsstation omgeving Sloegebied 7. Nieuwe hoogspanningsverbinding 380kV Zeeuws-Vlaanderen 8. Waterstofnetwerk Zuidwest-Nederland 9. Central Gate ·

41