Presentatie Inforaad 380KV grondgebied Borsele

Raadsinformatiebijeenkomst 380 kV-Netuitbreiding ZeeuwsVlaanderen 28 oktober 2025

380 kV Netuitbreiding Zeeuws-Vlaanderen ● Waarom dit project. ● Project bestaat uit: ● ● ●

Hoogspanningsstation (en landtracé) ZeeuwsVlaanderen Kruising Westerschelde Landtracé Zuid-Beveland dat aansluit op station Borssele/380 kV Borssele Rilland

● In NL lopen momenteel nog zes andere 380 kV netuitbreidingsprojecten

2

Bovengronds, tenzij 220/380 kV ● Programma Energiehoofdstructuur: ● ●

Verbindingen 220 kV en hoger worden bovengronds aangelegd Op basis van een integrale afweging op projectniveau kan – voor zover dit uit oogpunt van leveringszekerheid verantwoord is – in bijzondere gevallen, met name voor kortere gedeelten ondergrondse aanleg worden overwogen.

● Wanneer ondergronds onderzoek: ● ● ●

3

Veiligheid en techniek (Luchtveiligheid, kruisingen met andere infrastructuur) Vergunbaarheid (Werelderfgoed / Natura2000) Onaanvaardbare ruimtelijke gevolgen (strijdig met nationaal belang)

Nettechnisch onderzoek Zuid-Beveland ● Vanwege grote ruimtelijke druk in Borsele heeft ministerie – op verzoek van de gemeente TenneT gevraagd mogelijkheden verkabeling ook op Zuid-Beveland nettechnisch te onderzoeken

● Op verzoek van de gemeente en de raad heeft het ministerie ook – in overleg met gemeente een onafhankelijke externe partij (EPRI) ingehuurd voor een second opinion

● EPRI voert parallel aan de nettechnische studie van TenneT de second opinion uit.

4

Proces besluitvorming

2025

2026

PlanMER/IEA

2027

2028

Planuitwerking (projectMER) Regioadvies

Zienswijzen

Netstudie

(Ontwerp) voorkeursbeslissing

5

Definitieve voorkeursbeslissing

(Ontwerp) Projectbesluit

Toelichting nieuw nettechnisch onderzoek ondergrondse verbinding 380 kV Zeeuws-Vlaanderen Jeroen van Waes, Bart van Hulst TenneT – systeemintegriteit en netplanning 28-10-2025

Daarnaast vragen we aandacht voor de volgende veiligheidsmaatregelen in geval van een ontruiming van het pand.

A moment for safety Samen zorgen we voor een veilige werkomgeving waarbij we leren van fouten en waarin het delen van ideeën, zorgen en vragen vanzelfsprekend is. 7

Volg de aangegeven vluchtroute

Gebruik de trap in plaats van de lift

Ga naar het verzamelpunt

Volg aanwijzingen bedrijfshulpverlener

1. Project 380 kV Zeeuws-Vlaanderen 2. Huidige inzichten studie

Agenda

8

3. Toelichting eerste resultaten 4. Voortgang en bevindingen van de studie

Project 380 kV Zeeuws-Vlaanderen

● ● ●

●

9

In 2023 is studie gedaan naar mogelijkheid om tracédeel onder de Westerschelde uit te voeren met 380kV-kabel Betreft 7 km kabel in vier circuits Conclusie: inpasbaar als juiste maatregelen genomen worden: ●

Extra blindstroomcompensatie op meerdere stations in Zeeland

●

Ruimte vrijhouden voor filters

In 2024 verzoek om onderzoek naar mogelijkheid om meer dan 7 km te verkabelen ●

Kruising Westerschelde én

●

Tracé op Zuid-Beveland

●

Langste tracé-alternatief 14 km

●

Situatie in Zeeland vraagt extra aandacht: ●

“Uitloper 380kV-net”

●

Al 10 km kabeltrace voor ZWO en 4 km bij Krabbendijke

●

Lange offshore verbindingen

●

150kV-net dat parallel loopt aan 380kV-net  Onderlinge beïnvloeding

Huidige inzichten uit de studie

●

TenneT en DNV voeren studie uit naar de vraag of extra kabellengte in de verbindingen naar Terneuzen inpasbaar is

●

De eerste deelstudie betreft de gevolgen voor de spanning in het netwerk

●

10

●

Het gebruik van kabel in de verbindingen heeft een groot effect op de hoogte van de spanning

●

De spanning moet binnen vastgestelde waarden blijven

Op basis van huidige inzichten geen positieve uitkomst verwacht

Opbouw studie Collecting and documenting information* Details of: • Planning years • The network topology • Scenarios • Contingencies • Events to be considered per topic • Acceptance criteria per technical topic

Stability calculations

Stability calculations***

• RMS domain • Voltage stability • Transient stability

• EMT domain stability • Resonance stability • Converter driven stability

EMT calculations (time domain)

Power Quality

Steady state calculations** • Steady state voltages • post contingency voltage profile • RVC (dUss)

• Insulation coordination • TRVs • RVC (dUmax)

Voltage unbalance***

System restoration studies 11

• Harmonics

Verklaring: Verschil kabel en lijn

● ●

Verschillende opbouw ●

Lijn: isolatie met lucht

●

Kabel: isolatie met ‘plastic’ (polyethyleen)

Verschillende elektrische eigenschappen door deze verschillen

AMS620

●

Gebruik van kabel in het netwerk introduceert risico’s op overschrijden kwaliteitslimieten. ●

●

12

Limieten zijn opgesteld om gebruikers te beschermen, nu en in de toekomst

Risico’s voor het eerste deelonderwerp zijn bijvoorbeeld: ●

Beschadiging van apparatuur/componenten

●

Verstoringen waardoor installaties afschakelen/elkaar negatief beïnvloeden

●

Instabiliteit in het net/blackout

Kwaliteitseisen Analoog voorbeeld uit laagspanningsnetten

13

Deelonderwerp: stationaire analyse

●

●

14

Noodzaak van deze deelstudie: ●

Het vergroten van de lengte 380kV-kabel in de verbindingen naar Terneuzen heeft gevolgen voor de hoogte van de spanning tijdens alle mogelijke bedrijfscondities

●

Spanning mag niet buiten vastgestelde kaders komen ●

Geen hinder aangeslotenen en voorkomen uitval

●

Bescherming van de infrastructuur

Stappen in deze deelstudie: ●

Vaststellen bedrijfscondities (scenario’s) en ontwerpeisen

●

Berekenen spanning op de stations en toetsen aan eisen

●

Vaststellen welke maatregelen genomen moeten worden om aan de ontwerpeisen te voldoen

●

Analyse of deze maatregelen ook daadwerkelijk mogelijk zijn? ●

Elektrisch inpasbaar

●

Ruimtelijk

Studie met DNV

● ● ● ●

● ●

15

Uitgangspunten zijn vastgelegd in een Input Data Document De studie wordt in fases uitgevoerd, waarbij per fase een deelonderwerp beschouwd wordt De bevindingen en conclusies van de studie van een deelonderwerp zijn input voor studie volgend deelonderwerp Voor verschillende deelonderwerpen worden verschillende modellen gemaakt ●

Stationaire analyse met model op regionaal niveau (tijdbasis niet relevant)

●

Detailstudie naar bijvoorbeeld overspanningen, resonanties en stabiliteit (tijdbasis milliseconden – seconden)

●

Modellen moeten van juiste parameters voorzien worden. Dit is een iteratief proces en kost tijd

Studie wordt parallel gevolgd door expert ingehuurd door Ministerie KGG (second opinion) Alle informatie en reeds beschikbare resultaten zijn met hem gedeeld en besproken

Bevindingen tot nu toe van deelonderwerp stationaire analyse ●

Om effect op de spanning van een langere 380kV-kabelsectie in de circuits naar Terneuzen te beheersen moeten maatregelen genomen worden.

●

Doelmatige oplossing zou inzet van compensatiespoelen van verschillende groottes (50 en 150 Mvar) zijn

●

In totaal meer dan 900 Mvar extra spoelcapaciteit nodig, dit zijn 9 tot 17 spoelen.

● ●

Geen ruimte meer op stations (elektrisch en fysiek). Alle andere opties in trade-off matrix beschouwd

380kV-spoel 16

Trade-off matrix ● Beschouwde oplossingen ● ● ● ● ● ● ●

Kabel vervangen door bovenlijn Andere technologie (statcom) Spoelen direct op opstijgpunten plaatsen Gas Insulated Line (GIL) Bestaande stations aanpassen Compensatie inkopen op de markt Onbalans accepteren

● Evaluatiecriteria ● ● ● ● ● ● ●

Technologische volwassenheid Impact op omgeving en belanghebbenden Kosten Planning Beleidsconsistentie Aanvullende extra studies Impact op leveringszekerheid

● Planning en stand van zaken ● ● ● ●

17

Trade-off matrix wordt nu uitgewerkt, begin november gereed Op basis van huidige inzichten geen positieve uitkomst verwacht TenneT zal conclusie voorleggen aan ministerie KGG Besluit nemen over mogelijkheid meer te verkabelen dan alleen kruising Westerschelde

Voor de volledigheid: Inpassing 380kV-kabel ● ● ● ●

18

TenneT is ook met andere TSOs in overleg Ook in andere landen is met zeer terughoudend Energienet rapport is goed leesbaar en geeft goede achtergronden Zie ook TenneT standpunt op website

Zeeland 380kV cables and their system impact

Zia Emin Technical Executive Public Knowledge Dissemination Event 28 October 2025

www.epri.com

© 2025 Electric Power Research Institute, Inc. All rights reserved.

My background

● Transmission System (15 years) ● R&D, switching transients and system performance ● Consultancy (12 years) ● Chief engineer (5 years) ● Technical director (7 years)

● Electric Power Research Institute (2 years) ● Technical Executive ● International Engagement ● CIGRE ● WG convener, Study Committee chair ● Support to TSOs such as Energinet, EirGrid etc.

Where do I fit in this process?

● TenneT work specification ● Extended input data/document detailing the studies ● DNV performing all the studies ● Check their input, assumptions, data, results, conclusions and recommendations ● Are they reasonable? ● Have they been scrutinised enough? ● Did they check all reasonable variations? ● Are the results and recommendation in line with what other TSO’s have experienced?

Understanding Electrical Power

Voltage source Resistive component - lamp Current flowing Light/heat – power Active power – power that is doing work

Voltage source Resistive component - lamp Current flowing Light/heat – power Capacitor – charging/discharging Active power – power that is doing work Reactive power – power not doing any work

active and reactive power

Some reactive power analogy

Image from International Centre for Sustainable Carbon

Understanding is not that easy

Reactive power compensation analogy

Images from LeonardoEnergy.org

compensating reactive power

Why higher capacitance in cables? Difference with overhead lines ~25m m ~30m m

• Closer conductor spacing • Solid vs air (higher permittivity) • Metallic shield Typical 400kV capacitances Single core cable = 0.24uF/km Overhead line = 0.015uF/km

Where do we go then?

Compensation

Need to add shunt reactors

System Impact Study

What do we consider?

 What studies?  Steady-state  Time domain  Frequency

 Planning horizon  Topology  Developments

 When to study?  What first?  How to study?  Tools Image from LeonardoEnergy.org

Image from Trench

 Contingencies  Outages  Demand/dispatch scenarios  Switching scenarios

Study plan study domain TenneT acceptabilit y

specific studies Input Document planning years

parameters to monitor

scenarios

Initial studies Establish required compensation level

Compare with what is already planned

523Mva r 300Mva r 450Mvar BSL

631Mva r 350Mva r 700Mvar TNZ

Deficit of 450-300-523=373Mvar

Deficit of 700-350-631=281Mvar

Move to more specific specialist studies

Check practicalities

497Mva r 0Mvar

375Mva r 0Mvar

300Mvar RLL

300Mvar HVL

Deficit of 300-0-497=197Mvar

Deficit of 300-0-375=-75Mvar

926Mvar

What next?

Additional reactive power required

Not enough space to accommodate

System voltages outside statutory limits

Options on how the additional reactive power can be accommodated

Overall observations

● Studies in line with other jurisdictions ● Any discrepancies may be due to local system requirements ● Similar outcomes observed ● Technical issues identified are closely related or stem from the same sources ● Generally, there are wider system technical performance related areas that needs to be checked with underground cables compared to overhead lines ● There may be some issues specific to jurisdiction or location within a system

TOGETHER…SHAPING THE FUTURE OF ENERGY®

www.epri.com

© 2025 Electric Power Research Institute, Inc. All rights reserved.

TenneT is een toonaangevende Europese netbeheerder (Transmission System Operator, TSO). Wij zetten ons in voor een veilige en betrouwbare elektriciteitsvoorziening, 24 uur per dag en 365 dagen per jaar. Daarbij stimuleren we de energietransitie met als doel een duurzame, betrouwbare en betaalbare energietoekomst. Als grensoverschrijdende TSO ontwerpen, bouwen, onderhouden en exploiteren we meer dan 25.000 kilometer aan hoogspanningsverbindingen in Nederland en grote delen van Duitsland, en faciliteren we de Europese energiemarkt via de 17 interconnectoren met onze buurlanden. Met een omzet van 8,4 miljard euro en een totale activawaarde van 55 miljard euro zijn we een van de grootste investeerders in nationale en internationale elektriciteitsnetten, zowel onshore als offshore. Elke dag stellen onze ruim 9.700 medewerkers alles in het werk om tegemoet te komen aan de behoeften van de samenleving door het tonen van eigenaarschap, moed en verbinding. Samen zorgen we ervoor dat meer dan 43 miljoen eindgebruikers op een stabiele elektriciteitsvoorziening kunnen rekenen.

Lighting the way ahead together

32

Disclaimer

Deze presentatie wordt u aangeboden door TenneT TSO B.V. (“TenneT”). De inhoud ervan alle teksten, beelden en geluiden - is beschermd op grond van de auteurswet. Van de inhoud van deze presentatie mag niets worden gekopieerd, tenzij daartoe expliciet door TenneT mogelijkheden worden geboden en aan de inhoud mag niets worden veranderd. TenneT zet zich in voor een juiste en actuele informatieverstrekking, maar geeft ter zake geen garanties voor juistheid, nauwkeurigheid en volledigheid. TenneT aanvaardt geen aansprakelijkheid voor (vermeende) schade, voortvloeiend uit deze presentatie, noch voor de gevolgen van activiteiten die worden ondernomen op basis van gegevens en informatie op deze presentatie.

33