Kaderplan maatschappelijke voorzieningen SPORTACCOMMODATIES - DEF

1

Inleiding Algemeen/achtergrond De sportaccommodaties in de gemeente Borsele zijn een onderdeel van de maatschappelijke voorzieningen. De gemeenteraad wil onderzoek naar de (on)mogelijkheden voor het behoud en/of clusteren van de sportaccommodaties. Sportaccommodaties maken sporten mogelijk en zijn onlosmakelijk verbonden met sport en bewegen, sportorganisaties en gemeentelijk beleid. Van de overheidsmiddelen voor sport gaat verreweg het grootste deel naar sportaccommodaties, die daarmee het belangrijkste sportbeleidsinstrument vormen. Het ingenieurs- en adviesbureau KYBYS heeft een onderzoek gedaan naar de huidige- en toekomstige capaciteitsbehoeften van de buitensportaccommodaties in de gemeente Borsele. Tijdens de inforaad van 11 mei 2023 heeft de gemeenteraad aangegeven dat het van essentieel belang is, om de betrokken partijen te ondervragen. Binnen dit deel m.b.t. de sportaccommodaties betreft dat de sportverengingsbesturen. Hierbij moet concreet naar voren komen, hoe de betrokken partijen (sportverenigingsbestuurders) naar de toekomst van ‘hun’ vereniging kijken. Uiteindelijk heeft dit geresulteerd in een toekomstvisie van iedere vereniging. In dit rapport combineren we de data van KYBYS, landelijke (onderzoek)rapporten en de (toekomst)visies van de verenigingen. De gemeente Borsele bestaat uit 15 kernen, met in bijna elke kern een voetbal- en/of tennisaccommodatie.

In de gemeente zijn 6 tennis-, 5 voetbal- en 3 omniverenigingen actief, verdeeld over 17 sportaccommodaties. De gronden van deze sportaccommodaties zijn bijna allemaal eigendom van de gemeente. De tennis is volledig geprivatiseerd en de voetbal is deels geprivatiseerd. De aanleg, renovatie en (groot)onderhoud van de voetbalvelden worden gedaan door de gemeente. Verder hebben we in de gemeente ook handboogsport-, hondensport- en scoutingverenigingen met een eigen sportaccommodatie. Deze zijn verder niet in dit document meegenomen, omdat dit om een beperkt aantal accommodaties gaat.

2

hebben het daardoor de laatste jaren steeds lastiger om zichzelf staande te houden, met als gevolg dat het voortbestaan van de verenigingen in gevaar komt.

Belang van sportverenigingen De gemeente Borsele vindt het belangrijk om vitale toekomstbestendige verenigingen te hebben, vanwege het feit dat de verenigingen verschillende positieve (maatschappelijke) functies vervullen voor de inwoners van de gemeente. Het is belangrijk dat de sportverenigingen aan weten te sluiten op de wensen van de inwoners en diverse groepen samen weten te brengen. Daarnaast is het van belang om de inwoners gezond en dus in beweging te krijgen en houden. Sportverenigingen vervullen hier door hun brede aanbod een cruciale rol in. Veel (sportende) inwoners van de gemeente Borsele zijn lid van een voetbal-en/of tennisvereniging. Bij tennisverenigingen bedraagt dit aantal 3,1 % van de inwoners en bij voetbalverenigingen gaat dit om 8,4 % van de inwoners (Volksgezondheidzorg, 2019). Hierbij laten we de niet-leden (vrijwilligers, toeschouwers, etc.) nog buiten beschouwing.

We zien dat de maatschappij verandert, de individualisering en vergrijzing nemen toe. Verenigingen hebben steeds minder leden. Sporters willen meer flexibiliteit en vrijheid wanneer ze sporten, keuzevrijheid is belangrijk (KNLTB, 2023). Sportverenigingen maken daarnaast deel uit van een veranderende maatschappij en deze ontwikkelingen beïnvloeden de manier waarop sportverenigingen functioneren. De plek en manier waarop mensen sporten is in de afgelopen jaren aanzienlijk veranderd. Voornamelijk jongeren willen sporten wanneer het ze zelf uitkomt (NOC*NSF, 2019). Het totale aantal leden van sportverenigingen en -bonden daalde, terwijl het aantal mensen dat individueel of op een anders georganiseerde manier sportte juist toenam (NOC*NSF Sportdeelname Index, 2022). Deze ontwikkeling vindt ook plaats binnen de gemeente Borsele. Het steeds meer individueel sporten heeft als gevolg dat de (sport)verenigingen het steeds lastiger hebben om te blijven voortbestaan.

Ledenproblematiek Sportverenigingen kampen met een verminderde instroom van leden, en een verhoogde uitstroom van jeugdleden in de bovenbouw (vanaf 12 jaar) (Dool, R. van den, 2021).

Deze afname in de ledenaantallen is zorgelijk te noemen. Het werven en behouden van (nieuwe) leden is voor verenigingen cruciaal en krijgt beleidsmatig bij de verenigingen (zeer) grote aandacht. Hoe meer leden, hoe meer potentiële vrijwilligers, hoe meer goed gevulde teams en competities, hoe meer talenten en mogelijkheden op hoger niveau te spelen. Verder zorgt een positieve ledenspiegel voor meer contributie en kantine-omzet (Hoeijmakers & Van Kalmthout, 2019).

De meeste sportverenigingen in de gemeente Borsele hebben al jaren te maken met een terugloop in ledenaantallen. Deze daling zit hem vooral in het aantal jeugdleden. Deze daling is toe te schrijven aan de demografische ontwikkelingen in de gemeente Borsele. In de periode 2010 – 2023 is het aantal kinderen/jongeren tot 20 jaar, gedaald met 724 (13,3%). Hier tegenover staat de vergrijzing. Het aantal 65-plussers is toegenomen en er wordt verwacht dat dit aantal alleen maar verder gaat toenemen (gemeente Borsele, 2023). Dit heeft dus direct gevolgen voor de toekomstbestendigheid van de verenigingen. De verenigingen 3

Vrijwilligersproblematiek

verantwoordelijke(re) rol in te nemen met betrekking tot de rookvrije generatie, verantwoord alcoholgebruik, gezonde voeding enzovoorts. Echter gaan steeds minder mensen vrijwilligerswerk doen. CBSonderzoek naar vrijwilligerswerk (CBS, 2022) toont aan dat 39% van de Nederlandse bevolking boven de 15 jaar in 2021 zegt zich minstens één keer per jaar ingezet te hebben voor een organisatie of vereniging. In de periode 2012-2019 deed gemiddeld 49% vrijwilligerswerk. Kortom, er wordt steeds meer van verenigingen gevraagd, maar zijn er minder vrijwilligers om daar invulling aan te geven.

De ‘sportvereniging van de toekomst’ is in staat om flexibel in te spelen op de behoeften van (potentiële) sporters. Echter vraagt dit steeds meer van vrijwilligers en mogelijk professionele krachten die betrokken zijn bij de verenigingen. Denk bijvoorbeeld aan het inspelen op digitalisering en het aanbieden van sport op andere tijden dan avonden en weekenden. Ook vraagt de overheid steeds meer van verenigingen, bijvoorbeeld door een

4

Ontwikkeling(en)/analyse Voetbal Het is al jaren een trend dat voetbalverenigingen (in Borsele) elkaar steeds meer opzoeken. Op verscheidene vlakken biedt deze samenwerking voordelen voor de betrokken verenigingen. Een belangrijk deel van deze samenwerkingen vindt plaats door middel van gezamenlijke (jeugd)teams en het delen van sportaccommodaties. Deze ontwikkeling heeft invloed op het aantal leden van verenigingen en het gebruik van accommodaties. Doordat er bijvoorbeeld veel spreiding plaatsvindt van jeugdwedstrijden, wordt er minder op de accommodaties gesport. Tien jaar geleden waren er nog elf zelfstandige voetbalverenigingen in de gemeente Borsele. Dit zijn er nu nog acht, waarvan drie een omnivereniging zijn. De afgelopen jaren hebben er drie fusies (zie afbeelding 1) van voetbalverenigingen plaatsgevonden binnen de gemeente Borsele. Twee hiervan waren noodzakelijk in verband met het voortbestaan van deze verenigingen. Het totaal aantal accommodaties is gelijk gebleven, omdat deze verenigingen ervoor hebben gekozen om op twee accommodaties actief te blijven. Het totaal aantal leden dat lid is van een voetbalvereniging uit Borsele is de afgelopen jaren weer iets gestegen. Dit heeft te maken met het aanbod wat de laatste jaren toeneemt, met het 45 plus voetbal, Walking Football (wandelvoetbal) en het steeds populairder wordende damesvoetbal (Morefootballs, 2018).

Een prognose van de KNVB toont echter aan dat het aantal leden bij de voetbalverenigingen in de gemeente Borsele in 2030 met 13,7 % is gedaald ten aanzien van 2017 (KNVB, 2020). Dit terwijl het aanbod in de gemeente voor voetbal de laatste jaren is toegenomen.

Afbeelding 1: Recentelijk gefuseerde (voetbal)verenigingen

5

Ontwikkeling(en)/analyse Tennis De tennisverenigingen hebben het steeds lastiger, blijkt uit gegevens van de Koninklijke Nederlandste Lawn Tennis Bond. De KNLTB geeft aan dat het aantal leden van tennisverenigingen in de gemeente Borsele in 2023 658 is, terwijl dit aantal in 2010 nog 957 was (afbeelding 2). Dit betekent dus een daling van 287 tennisleden, gemeten over de afgelopen dertien jaar (KNLTB-ledengegevens, 2023). Van deze 658 leden zijn er op dit moment 106 jeugdleden actief, waarvan 52 bij één vereniging. Het is lastig om deze daling te vergelijken met de landelijke cijfers, door de opkomst van de padelsport. Padel is - indien gespeeld binnen verenigingsverband- namelijk onderdeel van de KNLTB. Door de groeiende populariteit van deze sport zal het aantal leden stijgen. In de gemeente is anno 2023 nog geen padelvereniging actief.

Afbeelding 2: Ledenontwikkeling tennisverenigingen in gemeente Borsele (in absolute aantallen) (KNLTB, 2023).

6

Overcapaciteit sportaccommodaties (KYBYS) Eerdere beleidskeuzes (kleine kernen beleid) hebben tot gevolg dat de gemeente ruim bovengemiddeld scoort, waar het gaat om het aantal sportaccommodaties per 10.000 inwoners (Mulier Instituut, 2022). Toentertijd was dat nooit een ‘probleem’, maar door de ledendalingen van de afgelopen jaren is dit onderwerp steeds actueler geworden. Uit de berekeningen van KYBYS komt naar voren dat er over gehele linie genomen sprake is van overcapaciteit. Een gevolg hiervan is dat een deel van de sportaccommodaties relatief weinig gebruikt wordt. Dit heeft impact op de benodigde vierkante meters aan buitensportaccommodaties in de gemeente. Buitenom dat de daling van het aantal leden en de veranderde maatschappij effect hebben op de vitaliteit van de sportvereniging, heeft het ook effect op de financiën van de gemeente. Het hoge aantal parken in stand houden, brengt structurele kosten met zich mee. Hierbij moet specifiek gedacht worden aan aanleg en onderhoud van de voetbalvelden. De kosten voor de tennis zijn relatief laag, doordat de tennis volledig geprivatiseerd is.

7

Wanneer het voor de inwoners binnen de gemeente niet meer mogelijk is om bij een bepaalde vereniging actief te sporten, kan dit als gevolg hebben dat het aantal sporters binnen de gemeente afneemt. De gemeente zal samen met de sportverenigingen op zoek moeten gaan naar oplossingen voor deze probleemstelling.

Probleemstelling Op dit moment zijn er in de gemeente Borsele te veel sportaccommodaties ten aanzien van het aantal leden. De meeste verenigingen hebben het momenteel moeilijk om zichzelf staande te houden en de cijfers geven aan dat dit in de nabije toekomst alleen maar lastiger gaat worden. De afgelopen tien jaar is het aantal leden van sportverenigingen gestaag gedaald (Dool, R. van den, 2021). De verwachting is bovendien dat lidmaatschap van sportclubs nog verder zal afnemen in de nabije toekomst (2030) tot rond de 19% ofwel 1 op 5 (bron: RIVM, 2022). Buitenom de sportverenigingen heeft de ontwikkeling ook een negatief effect op de inwoners, die in verenigingsverband willen sporten.

Doelstelling Het doel van dit document/deel ‘sport’ is om een realistisch beeld te geven van de huidige- en toekomstige situatie wat betreft de tennis- en voetbalverenigingen in Borsele. Dit om te komen tot kwalitatief goede en betaalbare sportaccommodaties, die voldoen aan de behoeften van de betrokken partijen (sportverenigingen).

8

De verenigingen vinden het van groot belang om dit aantal te waarborgen. De huidige- en toekomstige jeugdspelers spelen nu en gaan (jaren) met elkaar samenspelen, raken bevriend met elkaar en weten op termijn niet beter dan dat ze één vereniging zijn. Wanneer deze jeugdleden vervolgens 16-19 jaar oud zijn, moeten ze kiezen bij welke verenging ze gaan voetballen. Dit is absoluut niet wenselijk en kan voor veel socialeen praktische problemen gaan zorgen, die een negatief effect kunnen hebben op de samenwerking. Verder wordt het spelen met de jeugdafdeling op drie accommodaties als verre van ideaal gezien. Door deze spreiding mis je de ‘zaterdagochtenddrukte’ die thuishoort op een voetbalaccommodatie, waardoor bij de leden het gevoel van het zijn van één vereniging mist.

Resultaten per vereniging Er is gekozen om met iedere vereniging gesprekken te voeren over de toekomst. Hieronder worden per dorp, per vereniging de belangrijkste punten in relatie tot de toekomst(visie) beschreven. Lewedorp, ‘s-Heerenhoek, Nieuwdorp en Borssele Hierbij een gezamenlijke toelichting voor bovenstaande vier dorpen, omdat de verenigingen uit deze dorpen staan voor een eenduidige toekomstvisie. Wel is hierbij onderscheid gemaakt tussen tennis- en voetbalverenigingen, ondanks dat ook de tennisverenigingen voor dezelfde visie staan als de voetbalverenigingen. Ook zij hebben een eenduidige toekomstvisie, die in grote lijnen aansluit bij die van de voetbal. Concreet: Gezamenlijk met de voetbalverenigingen fuseren naar een centraal gelegen sportaccommodatie. Er is wel voor gekozen om de gesprekken/resultaten bij de tennis per vereniging te beschrijven, omdat daar een aantal verschillen naar voren zijn gekomen.

De verenigingen zitten bestuurlijk op één lijn en willen gezamenlijk toewerken naar een toekomstbestendige vitale sportvereniging. Een nieuwe, centraal gelegen locatie is hierbij wenselijk. Aansluiten op één van de accommodaties van de potentiële fusiepartners is onbespreekbaar voor de verenigingen. Een fusie moet op basis van gelijkheid, waarbij alle verenigingen concessies moeten doen. Wanneer je aansluit bij een andere vereniging is de veronderstelling dat je nooit één vereniging zult worden. Bij de verenigingen die aansluiten zal lange tijd het gevoel heersen dat zij ‘te gast’ zijn op de accommodatie waar ze dan gaan spelen. Er wordt verondersteld dat dit een negatieve invloed heeft op o.a. het vrijwilligerswerk. De verenigingen zijn er ook zeker van dat aansluiten bij een andere verenigingen nooit door de leden goedgekeurd gaat worden. De locatie van de nieuwe fusie vereniging moet dan ergens tussen de vier verenigingen in komen te liggen. De reisafstand blijft door de geografische ligging van de dorpen/verenigingen, voor de leden goed aan te reizen. Door de SJO en overige samenwerkingen zijn de meeste

Lewedorpse boys, Vv Patrijzen, Sv. Nieuwdorp en Vv. Borssele (voetbal) Om de jeugdelftallen vullend te krijgen is er (sinds seizoen 2022/2023) een Samenwerking Jeugdopleiding (SJO) tussen Lewedorpse boys, Vv. Patrijzen, S.v. Nieuwdorp en Vv. Borssele. Deze vier verenigingen werkten al samen op ST (Samenwerking Team) -basis. Ze krijgen allen (al jaren) hun elftallen niet meer voldoende bemand, waardoor ze genoodzaakt zijn met elkaar samen te werken. Voor de invulling van het damesvoetbal werken de verenigingen ook al jaren succesvol samen. De wens voor alle vier de verenigingen is te gaan fuseren naar een nieuwe centraal gelegen sportaccommodatie. Op dit moment hebben de verenigingen samen een complete jeugdafdeling van zo’n 275 leden. 9

leden al gewend om te reizen naar de accommodaties van de buurverenigingen.

de accommodatie worden gedaan door eenzelfde vrijwilliger/bestuurder. Een verdere afname van het ledenaantal ziet de vereniging de komende 10 jaar niet als realistisch. Er zitten nu veel (jonge) actieve spelende leden bij de vereniging.

Tv ’s-Heerenhoek De vereniging sluit niet haar ogen voor de lange termijn. Er tennist niet of nauwelijks jeugd meer en op financieel vlak zijn ze kwetsbaar. De banen vervangen zou dan ook financieel niet mogelijk zijn. Met ‘normale’ onderhoudskosten is/blijft de begroting sluitend. Er staat weinig reserve op de rekening. Doordat vrijwel al deze (onderhoud)werkzaamheden zelfstandig worden gedaan, bespaart de vereniging veel geld en blijft het levensvatbaar. Dit is een kracht, maar tegelijk ook een zwakte. Dit omdat ze afhankelijk zijn van een aantal vrijwilligers die alle werkzaamheden op zich nemen. Wanneer deze besluiten te stoppen, is de kans groot dat er verschillende problemen ontstaan. Verder ervaart de vereniging dat door gebrek aan kartrekkers, moeizaam zaken van de grond komen. Een fusie biedt grotendeels oplossingen voor deze (toekomstige) problemen.

Op termijn zullen de verenigingen elkaar nodig hebben om levensvatbaar te blijven. Op de korte termijn wordt niet verwacht dat er intensiever gaat worden samengewerkt met Sv Nieuwdorp en TV ’sHeerenhoek. Zolang ze het ieder nog zelfstandig redden, zal verdere samenwerking (dan de huidige vorm) niet snel gebeuren. De vereniging staat positief tegenover een centraal gelegen multifunctionele-accommodatie tussen de dorpen in, waarbij de tennis en voetbal bij elkaar gevestigd wordt. Gezamenlijk zijn de verenigingen toekomstbestendig. Wanneer je dit niet gaat realiseren, zullen de verenigingen één voor één omvallen. Het issue wat betreft het verder reizen naar die nieuwe accommodatie leeft bij LTV niet, omdat ze al gewend zijn om buiten het dorp te moeten tennissen. Je haalt het complex hier niet uit het hart van het dorp en het sociale aspect van de kantine als ontmoetingsplek is bij LTV minder aanwezig.

Bovenstaande ontwikkelingen hebben als gevolg dat de vereniging inziet dat op termijn gaan fuseren met Sv. Nieuwdorp en LTV Lewedorp noodzakelijk is. Fuseren naar een nieuw centraal gelegen locatie. Dit zou alle verengingen organisatorisch krachtiger maken en dus levensvatbaar houden. Wel is het van belang dat deze nieuwe accommodatie meerwaarde creëert voor de verenigingen. Hierbij worden padelbanen als een minimale toevoeging gezien. Hierbij zou een omni-vereniging een realistisch en vooruitstrevend toekomstperspectief zijn.

S.v. Nieuwdorp Voor de coronastop was er binnen het bestuur de intentie om te gaan stoppen met de tennistak. Door de corona zijn er tijdelijk relatief veel voetballeden gaan tennissen. Toen de regels weer verder versoepelde rondom de voetbal, is het aantal actieve tennissers weer aanzienlijk afgenomen. Vanuit de vereniging is er een werkgroep, die nog een laatste keer energie wil gaan steken in de werving van nieuwe leden. Wanneer dit initiatief geen positieve ontwikkeling oplevert, zal de tennis ophouden te bestaan. Dit mede door de hoge kosten die

LTV Lewedorp De vereniging ziet in dat de ledenaantallen overall minder worden. Naast de teruglopende ledenaantallen wordt ook het gebrek aan vrijwilligerswerk genoemd als bedreiging voor de lange termijn. Zelf is LTV hierbij ook kwetsbaar, omdat vrijwel alle werkzaamheden rondom 10

baanonderhoud en baanrenovaties met zich meebrengen. Wanneer er een complex tussen de drie dorpen in zou komen, is het wenselijk dat er ook tennisbanen (en eventueel padel) bij worden aangelegd.

buiten Heinkenszand komen) enkel komen om te paddelen, zal de verenigingscultuur deels gaan veranderen. Wat enigszins ‘zorgelijk’ is te noemen, is het gegeven dat veel jeugd rond 15/16 jaar stopt met tennissen. Er is in het totale aantal jeugdleden dan ook een afname te zien van 20 jeugdleden in vier jaar tijd. De vereniging organiseert allerlei initiatieven voor deze doelgroep, maar dit levert weinig op. Wel is het zo dat veel van die leden halverwege de dertig weer besluiten te gaan tennissen. De gedachtegang van T.E.B.O. hierin is om zich te richten op de jongste jeugd, zodat ze bekend worden met het spelletje en zo dus de technieken leren. Dit vergroot de kans dat ze later (veelal na hun voetbalcarrière) weer gaan tennissen.

Baarland ‘t-Hellewoud (tennis) De vereniging wil de komende jaren doorgaan op dezelfde voet. Wanneer er over 2030 gesproken wordt, ambieert en verwacht ‘tHellewoud nog steeds een zelfstandige tennisvereniging te zijn. Tennisvereniging ’t Hellewoud kent momenteel zo’n 20 leden. Dit zijn veelal oudere leden van boven de 50 jaar, afkomstig uit het dorp Baarland. Er zijn in Baarland geen andere sportverenigingen actief.

Tegenover de daling van het aantal jeugdleden staat dat de vereniging ook verwacht leden erbij te gaan krijgen, als gevolg van de omliggende verenigingen die ophouden te bestaan en -indien padel gerealiseerd wordt- via die weg. T.E.B.O. zoekt geen actieve samenwerking(en) met omliggende tennisverenigingen. Wel wordt er in samenwerking met andere tennisverenigingen gekeken, hoe ze voldoende volume kunnen krijgen voor jeugdactiviteiten.

De vereniging heeft geen plan om te gaan fuseren met andere verenigingen. De verwachting is dat wanneer de vereniging niet op de huidige locatie kan tennissen, er twee-derde van de leden gaat stoppen. De vereniging is zelfredzaam en financieel gezond. De vereniging wil zelfstandig actief blijven tot het moment dat dit niet meer mogelijk is.

Luctor Heinkenszand Luctor Heinkenszand is een vitale toekomstbestendige vereniging, die de ambitie heeft om zichzelf op alle vlakken te blijven doorontwikkelen. Primair om de voetbalsport op een kwalitatief goede manier aan te blijven bieden. Daarnaast ligt de nadruk in de nabije toekomst op het verder uitrollen van hun maatschappelijke rol voor de omgeving. De slogan van de vereniging is ‘meer dan voetbal’, wat concreet betekent ze een breder aanbod willen aanbieden dan voetbal. Op dit moment stelt de vereniging hun accommodatie beschikbaar voor tal van nevenactiviteiten, echter is de vereniging terughoudend gezien de afgesloten gebruiksvergunning en daarbij behorende gestelde eisen. Vanuit sociaal maatschappelijk oogpunt vindt de vereniging het bij hun passen om ruimtes en faciliteiten beschikbaar te stellen, mits het hun

Heinkenszand T.E.B.O. (tennis) De toekomstvisie van T.E.B.O. is doorgaan op dezelfde weg als nu, waarbij het wel/niet aanleggen van padel-banen hierbij het grote vraagstuk is. Wanneer de vereniging besluit padel banen aan te leggen zal dit grote gevolgen hebben voor de vereniging. De vereniging zal naar verwachting (aanzienlijk) gaan groeien in het aantal leden. Een (mogelijk)gevolg hiervan is dat de identiteit van de club gaat veranderen. De huidige cultuur is ‘ons kent ons’ met enkel en alleen tennissers, voor ongeveer 90% procent afkomstig uit Heinkenszand. Wanneer er een nieuwe doelgroep leden wordt aangetrokken die (van

11

eigen verenigingsdoelstellingen niet in de weg staat. Die staan primair altijd op één.

wens voor de vereniging. Deze fusie was noodzakelijk voor de levensvatbaarheid van beide verenigingen en heeft als gevolg dat er een vitale toekomstbestendige vereniging is ontstaan. De vereniging heeft momenteel rond de 100 leden, waarvan zo’n 25 jeugdleden. Hier heeft de vereniging de afgelopen jaren flink in geïnvesteerd. In ’s-Heer Abtskerke is geen basisschool, wat het aantrekken van jeugd lastiger maakt.

Sinds de fusie in 2017 is de vereniging op organisatorisch- en maatschappelijk vlak hard gegroeid. De vereniging heeft een grote aantrekkingskracht voor het dorp. Op dit moment zit het ledenaantal rond de 650 leden. Het aantal jeugdleden is het afgelopen seizoen weer met 66 leden gegroeid. Dit betekent dus dat er voldoende aanwas is bij de vereniging. Op seniorenniveau rendeert de vereniging goed met zeven seniorenelftallen. De vereniging biedt voor een brede doelgroep (senioren)voetbal aan. Luctor Heinkenszand heeft een samenwerking met DwO’15 en Apollo’69. Dit om het damesvoetbal op een breed- en kwalitatief goed niveau aan te kunnen bieden.

Als gevolg van de fusie staat de vereniging er op financieel vlak sterk voor. Daarnaast huurt het de grond van de stichting SMCZ en kan het via deze stichting gunstig lenen via een bepaalde constructie. Deze twee ontwikkelingen zorgen er dus voor dat de vereniging op de lange termijn niet in financiële problemen komt, wanneer er groot onderhoud gedaan moet worden.

Op de korte termijn heeft Luctor Heinkenszand concrete plannen om de accommodatie te gaan verbouwen. De accommodatie, en dan specifiek de kantine en kleedlokalen, is ondanks onderhoud erg verouderd en bestaat nog steeds uit de twee complexen van de oorspronkelijke verenigingen. Behoudens het feit dat dit niet optimaal en effectief is, voldoet het ook niet aan de huidige eisen en al helemaal niet als het gaat om voldoende capaciteit. Het is dus noodzakelijk dat dit op de korte termijn gerealiseerd gaat worden.

Het streven van de vereniging is om te allen tijde minimaal rond de 80 ‘actieve’ leden te hebben. Wanneer het aantal verder daalt zal het genoodzaakt zijn om verdere samenwerking te zoeken. Verdere samenwerking tussen de tennisverenigingen zal op de lange termijn noodzakelijk zijn om levensvatbaar te blijven. Hierbij zal t.z.t. dan ook de voetbal bij betrokken moeten worden. ’s-Gravenpolder Apollo’69 (voetbal) De bestuurders van Apollo’69 denken dat het realistisch is om over 10 jaar nog ‘minimaal’ eenzelfde vereniging te zijn als nu (2023). Ze houden wel de situatie van DwO’15 en HKW’21 nauwlettend in de gaten. Wanneer deze twee verenigingen besluiten te fuseren kan de situatie weer veranderen. Er wordt ingezien dat ze niet zonder elkaar kunnen. Echter verwacht(/hoopt) de vereniging voor de komende jaren een lichte groei, door het aantal reformatorische kinderen dat lid gaat

’s-Heer Abtskerke Tv De Poel (tennis) Opmerking; Bij deze accommodatie is de grond niet in eigendom van de gemeente Borsele. Vanuit het bestuur van de Tv de Poel is de visie om de huidige gang van zaken te continueren. Na de recentelijke fusie (2020) van de twee tennisverenigingen TV ’s-Heer Abtskerke en TV tenNISSEn loopt het naar 12

worden. Dit willen ze stimuleren door verschillende activiteiten voor deze doelgroep te organiseren.

TV Goblin gelooft dat het nog tien jaar door kan gaan op de huidige wijze. Er wordt verwacht dat er dan kinderen van de huidige dertigers gaan tennissen. Deze ontwikkeling moet ervoor zorgen dat er nog een acceptabel aantal leden lid blijft bij TV Goblin. Ook zal de vereniging lokale samenwerkingsverbanden moeten gaan intensiveren om levensvatbaar te blijven. In het bijzonder wil de vereniging intensiever met de voetbalvereniging gaan samenwerken. De kwetsbaarheid zit hem ook op bestuurlijk vlak. Er is weinig tot geen aanwas vanuit de leden.

Er wordt wel ingezien dat de toestroom vanuit de jeugd, op de lange termijn voor problemen kan gaan zorgen. Deze ontwikkeling kan voor over 10-20 jaar als ‘zorgelijk’ worden beschouwd. De vijver waaruit gevist kan worden, wordt steeds kleiner. Door samenwerkingen in de jeugd hebben de jeugdspelers verschillende keuzes naar welk senioren elftal ze gaan. In de praktijk ben je dus met drie verenigingen uit dezelfde vijver van jeugdspelers aan het vissen.

De vereniging gelooft niet in op termijn fuseren naar een centraal gelegen accommodatie. Er wordt verondersteld dat dit ten koste gaat van de leefbaarheid op het dorp.

Wanneer er met Apollo’69 over het centraliseren van sportaccommodaties wordt gesproken, worden daar op het gebied van logistiek en onderhoud de voordelen van in gezien. Echter is Apollo’69 van mening dat je dan wel de leefbaarheid uit een dorp haalt. Wel zijn ze realistisch dat wanneer het minder wordt, er verdere toenadering gaat worden gezocht met de omliggende verenigingen. Wanneer je besluit te fuseren is het grote vraagstuk wat je met de locaties gaat doen. Het spelen op verschillende locaties wordt als nadelig gezien, door de ervaringen die HKW’21 en DwO’15 hierbij hebben. Met een centraal gelegen locatie haal je de leefbaarheid uit het dorp, wat voor Apollo’69 erg zwaar weegt. TV Goblin (tennis) TV Goblin maakt zich zorgen over haar voortbestaan. Het aantal leden is de afgelopen jaren aanzienlijk afgenomen en er wordt gevreesd dat deze afname zich doorzet. Dit door een hoog aantal leden van boven de 65 jaar oud en een gebrek aan aanwas van kinderen die gaan tennissen. 13

Ovezande/Driewegen

Wanneer DwO’15 en HKW’21 besluiten te fuseren ontstaat er een ‘lastig’ accommodatie vraagstuk. Op dit moment hebben ze gezamenlijk vier accommodaties. Deze situatie bij een fusie in stand houden, is om verschillende redenen niet wenselijk. Spelen op twee accommodaties brengt al genoeg kopzorgen met zich mee, dus laat staan vier.

DwO’15 (voetbal) De vereniging realiseert zich dat het ondanks de fusie in 2015 nog steeds een ‘kleine’ vereniging is. Gekeken naar de toekomst is het realistisch om verdere samenwerking (of fusie) te gaan zoeken. Hieronder wordt er een onderscheidt gemaakt in de korte- en lange termijnvisie van DwO’15:

DwO’15 (tennis) De tennistak van DwO’15 heeft een ruime overcapaciteit wat betreft het aantal tennisbanen. Het aantal van vijf banen is aanzienlijk te veel. Daarom heeft het bestuur ook besloten om over twee jaar de tennisbanen in Driewegen af te stoten. Er wordt al enige tijd geconstateerd dat er steeds minder in Driewegen getennist wordt en de kwaliteit van de tennisbaan afneemt. Groot onderhoud is eigenlijk nodig, maar vanuit het bestuur is daar -gezien de scheve verhouding van het aantal banen t.a.v. het aantal spelende leden in Driewegenweinig steun voor. Daarom spreekt de vereniging uit over twee jaar uitsluitend nog in Ovezande te tennissen. Dit met een stabiel ledenaantal, bestaande uit voldoende jeugdleden.

Voor de korte termijn (3-5 jaar) is er bestuurlijk verdeeldheid of het op beide accommodaties moet blijven spelen of volledig moet overgaan naar de accommodatie in Ovezande. Door de dubbele (financiële) lasten is het aantrekkelijker om naar één accommodatie te gaan. Echter mag hier niet het sentiment -in het bijzonder van de oudere leden-worden onderschat. Deze keuze kan ervoor zorgen dat er leden zullen gaan stoppen. Doordat er geen rapportage van KYBYS is over DwO’15 is het moeilijk in te schatten of enkel de accommodatie in Ovezande voldoende is qua veldcapaciteit. Qua planning/uren wordt verwacht dat het zou moeten kunnen, echter zal er dan wel naar de kwaliteit van de velden in Ovezande moeten worden gekeken. Deze is op dit moment niet naar behoren. Wanneer de belasting verder toeneemt, zal de kwaliteit van de velden verder afnemen.

Hoedekenskerke/Kwadendamme HKW’21 (voetbal) De vereniging ziet in dat ze na de fusie nog steeds een kleine vereniging zijn. Wanneer er over de toekomst gesproken wordt, is het realistisch om verdere samenwerking te gaan zoeken. HKW’21 oriënteert zich hierbij vooral richting DwO’15. Dit voornamelijk omdat deze twee verenigingen al jaren naar wederzijdse tevredenheid samenwerken en de culturen van deze verenigingen goed bij elkaar passen. De noodzaak wordt vooral ingezien door het lage aantal jeugdleden. HKW’21 heeft op dit moment (seizoen 22/23) 72 jeugdleden. Er zijn samenwerkingen in de jeugd, wat nog enigszins de kwetsbaarheid verbloemt. Er wordt wel geconstateerd dat dit aantal niet toekomstbestendig is. Voor bepaalde leeftijdscategorieën is er geen gewenst aanbod.

Voor de lange termijn (5-10 jaar) oriënteert DwO’15 zich hierbij vooral richting HKW’21. Dit voornamelijk omdat deze twee verenigingen al jaren naar wederzijdse tevredenheid samenwerken en de culturen van deze verenigingen goed bij elkaar passen. Er wordt geconstateerd dat de huidige en verwachte situatie van beide verenigingen niet (lange termijn) toekomstbestendig is. Voor bepaalde leeftijdscategorieën is er geen gewenst aanbod.

14

Wanneer HKW’21 en DwO’15 besluiten te fuseren ontstaat er een lastig accommodatie vraagstuk. Beide verenigingen hebben allebei twee accommodaties, wat maakt dat ze dan samen vier accommodaties hebben. Dit is om verschillende redenen niet wenselijk. De voorkeur vanuit HKW’21 is dan ook om een complex tussen deze twee verenigingen in te bouwen. Spelen op verschillende locaties, zorgt ervoor dat je nooit een vereniging wordt.

worden. Er wordt ook niet verwacht dat dit door de leden van HKW’21 zal worden goedgekeurd. Voor een fusie zul je allebei moeten geven en nemen.

HKW’21 (tennis) De toekomst van de tennis kan niet losgezien worden van de ontwikkelingen rondom de voetbal. Wanneer er een accommodatie tussen de bovengenoemden dorpen komt te liggen, is het wenselijk daar ook tennisvelden bij te leggen. Een multifunctionele accommodatie zou het ideaalbeeld zijn. De fusie heeft ook de tennis een boost gegeven. Wel zeggen de cijfers dat er ‘maar’ 36 leden tennissen, waarvan er 3 onder de 18 jaar zijn. Dit gegeven toont wel aan dat er weinig jeugd tennist, dus toekomst van de tennissport binnen HKW’21 zeer kwetsbaar is.

Als overbruggingstijd (tot een mogelijke nieuwe accommodatie er is) is spelen op de accommodatie in Ovezande (van DwO’15) en één van de twee accommodaties van HKW’21 een realistisch scenario. HKW’21 doet geen uitspraak over welk park ze in dat geval zouden kiezen, omdat ze recentelijk zijn gefuseerd. Wanneer er naar geografie en logistiek wordt gekeken ligt het behouden van de accommodatie in Kwadendamme het meest voor de hand. Echter voordat er een complex wordt afgestoten, moet er een verdere samenwerking/fusie zijn met DwO’15. Volledig aansluiten bij DwO’15 is niet gewenst. Dan zul je nooit één vereniging

15

Belangrijkste resultaten per vereniging in schema In de onderstaande tabel worden de belangrijkste bevindingen kort- en bondig gecategoriseerd: Vereniging:

Visie: fuseren /continueren/groeien (zelfstandig):

Indien fuseren, fusiepartners:

Indien fuseren, locatie accommodatie:

DWO’15 HKW’21

Fuseren Fuseren

HKW’21 DwO’15

LTV Lewedorp

Fuseren

LuctorHeinkenszand S.v. Apollo S.V. Nieuwdorp

Groeien

Sv. Nieuwdorp, Lewedorpse boys, Vv de Patrijzen, LTV Lewedorp. Tv- ’sHeerenhoek en Vv. Borssele. N.v.t.

Nader te bepalen. Nader bepalen, voorkeur nu gecentraliseerd Gecentraliseerd

T.E.B.O. Heinkenszand T.V. de Poel

Indien fuseren. Korte- (3-5 jaar) of lange (5-10 jaar) termijn: Lange termijn Lange termijn

Korte termijn

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t. Gecentraliseerd

N.v.t. Korte termijn

Groeien

N.v.t. LTV Lewedorp, Lewedorpse boys, Vv de Patrijzen, LTV Lewedorp. Tv- ’sHeerenhoek en Vv. Borssele N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

Continueren

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

Continueren Fuseren

*accommodatie geen eigendom gemeente Borsele.

16

’t Hellewoud Baarland T.V. Goblin T.V. ’s-Heerenhoek

Continueren

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

Continueren Fuseren

N.v.t. Gecentraliseerd

N.v.t. Korte termijn

V.V. Borssele

Fuseren

N.v.t. Sv. Nieuwdorp, Lewedorpse boys, Vv de Patrijzen, LTV Lewedorp en Vv. Borssele. Sv. Nieuwdorp, Lewedorpse boys, Vv de Patrijzen, LTV Lewedorp en Tv ‘sHeerenhoek

Gecentraliseerd

V.V. De Patrijzen

Fuseren

Gecentraliseerd

V.V. Lewedorpse Boys

Fuseren

Sv. Nieuwdorp, Lewedorpse boys, Tv ’s-Heerenhoek, LTV Lewedorp en Vv. Borssele Sv. Nieuwdorp, Vv de Patrijzen, Tv ’sHeerenhoek, LTV Lewedorp en Vv. Borssele

Korte termijn. In eerste instantie lange termijn. Echter wil de verenigingen meegaan met de plannen van de andere verenigingen. Korte termijn

Gecentraliseerd

Korte termijn

17

Conclusie Gezien het hoge aantal en veelzijdigheid in accommodaties is het lastig om een eenduidige conclusie te trekken. Hieronder worden dus zulke concreet mogelijke conclusies getrokken:

Conclusie 1: Voor acht verenigingen is fuseren de sleutel tot toekomstbestendigheid, wanneer de verenigingen daar aan toe zijn. Hierbij wordt wel onderscheid gemaakt tussen de korte- en lange termijn. Korte termijn (3-5 jaar) De voetbal- en tennisverenigingen aan de westkant van Borsele hebben de ambitie om te fuseren naar een nieuwe centraal gelegen sportaccommodatie. Dit betreft de verenigingen Lewedorpse boys, Sv. Nieuwdorp, Vv De Patrijzen, Tv ’s-Heerenhoek, LTV Lewedorp en Vv. Borssele. Aansluiten bij andere verenigingen is een ‘no go’. Een fusie moet op basis van gelijkheid, waarbij alle verenigingen concessies moeten doen. Wanneer je aansluit bij een andere vereniging is de veronderstelling dat je nooit één vereniging zult worden. Deze mogelijke ontwikkeling wordt als noodzakelijk gezien door de verenigingen om de sport aan de westkant levensvatbaar te houden. Op deze mogelijk nieuwe accommodatie zou de aanleg van padel wenselijk zijn, om op die manier voor een breder publiek sport aan te bieden. Lange termijn (5-8 jaar) DwO’15 en HKW’21 zijn twee verenigingen die met vrijwel identiek dezelfde problemen te maken hebben, door het spelen op meerdere accommodaties en de daarbij horende nadelen. Beide verenigingen vinden het lastig om een accommodatie af te stoten i.v.m. de sentimenten en een mogelijk capaciteitstekort.

Verder zijn deze verenigingen relatief gezien recentelijk (DwO’15 in 2015 en HKW’21 in 2021) gefuseerd, waardoor een nieuwe fusie nu nog niet aan de orde is. Echter zijn beide verenigingen het erover eens dat een nieuwe fusie wel noodzakelijk is voor het voortbestaan van beide verenigingen. Beide verenigingen geven aan dat ze qua identiteit uitstekend bij elkaar passen. Hierbij zijn de verenigingen het eens, dat ze dan niet de huidige vier accommodaties in stand kunnen houden. Hierbij is het dan wenselijk om naar een centraal gelegen accommodatie te gaan of op twee accommodaties te gaan spelen. De tennistak van DwO’15 stoot over twee jaar de accommodatie in Driewegen af. 18

Conclusie 2: Voor vier verenigingen is doel om te continueren, echter is dit wel afhankelijke van verschillende factoren Tv de Poel, Apollo’69, TV Goblin en ‘t-Hellewoud hebben de ambitie om de huidige gang van zaken de komende tien jaar te continueren. Dit wordt wel bepaald door factoren waar ze deels wel en deels geen invloed op hebben. Bij Apollo’69 ‘hopen’ ze op een lichte groei, door toestroom van reformatorische kinderen. Wel zien ze al jaren een lichte daling aan de onderkant bij de jeugd, waardoor ze genoodzaakt zijn te samenwerken. Deze daling wordt echter gecompenseerd door een toename van het aantal dames- en seniorenleden. Tv de Poel is door de recente fusie een gezonde toekomstbestendige vereniging. Wel heeft de vereniging het streven een ledenaantal van minimaal 80 te hebben. Wanneer dit minder wordt zal de vereniging verdere samenwerking gaan zoeken. Tv Goblin vreest voor verdere daling van ledenaantallen de komende jaren en op bestuurlijk vlak zijn ze zeer kwetsbaar. Wel verwachten ze dat de kinderen van de huidige leden over tien jaar weer aan het tennissen zijn. Ze zijn ook van mening dat je een tennisvereniging niet uit een dorp moet halen. De kansen liggen in verdere samenwerking met de voetbal. ‘t-Hellewoud wil zelfstandig blijven tot het moment dat dit niet meer realiseerbaar is. Er wordt verwacht nog jaren zelfstandig door te kunnen.

Conclusie 3: Voor twee verenigingen is groeien een reële ambitie gezien toekomstige ontwikkelingen De twee sportverenigingen uit Heinkenszand Luctor Heinkenszand en T.E.B.O. hebben de ambitie om door te willen groeien. Beide verenigingen willen dit gaan realiseren door het huidige aanbod te verbreden. Luctor Heinkenszand door het verbrede van haar maatschappelijke rol voor de omgeving. T.E.B.O. wil groeien door het realiseren van padelbanen. Wanneer dit gerealiseerd wordt, zal T.E.B.O. een nieuwe doelgroep leden aanboren. Dit zal in alle lagen van de vereniging voor veranderingen gaan zorgen. Bij deze twee buurverenigingen is er sprake van een beperkte samenwerking. Ze ondersteunen elkaar waar nodig.

19