D22 595629 20220523 0469222 100 Opzet keuzesessie raad OV Borsele - rev 1 3

Memo

memonummer datum aan van kopie project projectnr. betreft

20220517 17 mei 2022 Gemeenteraad Borsele Antea Group A. Elling M. Heijdra Omgevingsvisie Borsele 0469222.100 Voorbereiding keuzesessie OV Borsele

1

Aanleiding

1.1

Inleiding

Op 1 januari 2023 treedt de Omgevingswet in werking. De gemeente Borsele werkt in dat kader aan een omgevingsvisie. In de omgevingsvisie wordt een integraal, lange termijn perspectief op de fysieke leefomgeving geschetst. Het hebben van een visie betekent het maken van keuzes. De keuzes moeten leiden tot een compleet afgewogen en realistisch beeld op de fysieke leefomgeving. Het maken van keuzes staat centraal tijdens de raadsvergadering op donderdag 9 juni 2022. Deze memo bevat de informatie over de te maken keuzes. De te maken keuzes zijn geclusterd weergegeven op basis van de vier centrale vraagstukken in de omgevingsvisie (de vraagstukken die ook gebruikt zijn tijdens de participatie): -

Hoe maken we samen Borsele klimaatbestendig en duurzaam? Hoe blijft Borsele een fijne gemeente om te wonen? Hoe zetten we Borsele economisch en recreatief op de kaart? Hoe houden we Borsele mooi?

1.2

Deze memo als voorbereiding op de kaderstellende raad van 9 juni 2022

Doel van de memo / raadsvergadering Deze memo bevat het programma en de voorbereiding voor de kaderstellende raad. Het kernteam omgevingsvisie heeft de afgelopen maanden in samenspraak met gemeenteraad en bewoners gewerkt aan de omgevingsvisie. We zijn nu op het punt gekomen dat inzichtelijk is gemaakt wat de huidige staat van de fysieke leefomgeving is, welke trends en ontwikkelingen op ons afkomen, welk beleid de gemeente voert op deze thema’s en hoe de bewoners denken over deze thema’s. Voor veel van deze thema’s voeren we al (recent) beleid. Voor onderwerpen als duurzame energieopwekking of de huisvesting van arbeidsmigranten bestaat al recent beleid dat we beleidsarm over kunnen nemen in de omgevingsvisie. De kaderstellende raad van 9 juni is gericht op die onderwerpen waar een actualisatie of herijking van het beleid nodig is. Die onderwerpen zijn in onderstaande hoofdstukken toegelicht. Het is op 9 juni nadrukkelijk de bedoeling dat de discussie gaat over de in deze memo naar voren gebrachte thema’s. Indien de behoefte bestaat om andere thema’s te bespreken, die relevant geacht worden voor de omgevingsvisie, dient dat op een ander moment bediscussieerd te worden. Het programma laat weinig ruimte voor afwijkingen.

blad 1 van 14

memonummer: 20220517 betreft: Voorbereiding keuzesessie OV Borsele

Leeswijzer Ieder hoofdstuk bevat één van de centrale vraagstukken. Het hoofdstuk vangt aan met de stelling die we tijdens de kaderstellende raadsbijeenkomst van 9 juni willen behandelen (onder het kopje “te bediscussiëren stelling”). De stellingen zijn scherp geformuleerd, dus het is mogelijk dat de inhoud van de stelling weerstand oproept. Dat is een bewuste keuze geweest, met als doel om tijdens de raadsvergadering het juiste gesprek te voeren. In het projectteam bestaat juiste behoefte om de meningen scherp te krijgen. Na die stelling is enige achtergrondinformatie over bestaand beleid, relevante trends en ontwikkelingen en de participatie opgenomen. Opbrengst participatie De opbrengst van de participatie is zonder filtering opgenomen. Dat wil zeggen dat dit een greep is uit de zaken die tijdens de publieksbijeenkomsten naar voren zijn gebracht door individuele bewoners. Dit is niet altijd een representatief beeld van de wijze waarop de gemiddelde inwoner van Borsele denkt over de fysieke leefomgeving.

blad 2 van 14

memonummer: 20220517 betreft: Voorbereiding keuzesessie OV Borsele

2

Opgave 1: Hoe maken we samen Borsele klimaatbestendig en duurzaam?

2.1

Duurzame energieopwekking

Te bediscussiëren stelling Zon op agrarische grond is in bepaalde gebieden (grootschalige polders in het westen) mogelijk, mits voldaan wordt aan een aantal voorwaarden. Er loopt in opdracht van uw raad een separaat spoor voor beleid voor zon op agrarische grond. Stelling: het hiervoor gestelde is het uitgangspunt voor dit beleid en daarmee voor de omgevingsvisie. Beleid voor kleinschalige windturbines wordt op dit moment opgesteld. Hier wordt ook een informatiebijeenkomst voor georganiseerd. Er loopt in opdracht van uw raad een separaat spoor voor beleid voor kleine windturbines. Stelling: In de omgevingsvisie worden de beleidskeuzes die in dat kader worden gemaakt overgenomen. Huidige beleidslijn Het Sloegebied is aangewezen als windenergieconcentratielocatie. Het is mogelijk om hier nieuwe windturbines te realiseren en/of huidige windturbines te vervangen/vergroten. Het ruimtelijk beleid voor zonneparken wordt op dit moment herzien. Het ruimtelijk beleid voor kleine windmolens op agrarische percelen wordt op dit moment opgesteld. Trends en ontwikkelingen Toename van het elektrisch rijden (auto/fiets) en vraag naar oplaadfaciliteiten. Draagvlak voor zon op land neemt af. In overeenstemming met het Klimaatakkoord wordt breed ingezet op elektrificatie van onze energieverbruik.

Dat gaat over duurzame mobiliteit (en bijbehorende laadpalen), woningen van het aardgas halen en duurzame energieopwekking. De netcapaciteit staat, ook in Zeeland, onder druk. Er zijn aanvullende investeringen en ruimte nodig voor het transport van elektriciteit. Opgave Aandacht voor maatschappelijk draagvlak: o Geen grootschalige energievoorzieningen ontwikkelen zonder dat inwoners meegenomen worden; o Duurzame energieopwekking heeft consequenties voor ons (kleinschalig) landschap, zeker gezien de diversiteit aan soorten energievoorzieningen (windturbines, hoogspanningsverbindingen, zonnepanelen, kernenergie). Invulling en uitvoering geven aan de energietransitie en klimaatdoelstellingen. Zorgvuldig omgaan en keuzes maken ten aanzien van het benodigde ruimtebeslag voor energieopwekking en -transport in relatie tot de kernkwaliteiten van Borsele. Extra belemmerend hierin is dat het niet altijd de gemeente is die deze keuzes kan maken maar de Rijksoverheid hiertoe bevoegd is. Warmtetransitie, van het aardgas af. Participatie • Gemeente moet aanjager zijn: stimuleren, faciliteren. Duurzaamheid moet leidend zijn bij de keuzes van de gemeente. • Vraagt echt om een andere mindset bij de gemeente. Ondernemers en burgers willen wel, maar regels laten het niet altijd toe. Laat de maatschappij ook zelf ideeën aandragen over verduurzaming.

• Het is belangrijk om de kennis en kunde van burgers mee te nemen in het aanpassen aan het veranderende klimaat. • Je kunt mensen niet verplichten te verduurzamen. Zeker niet mensen met een kleinere portemonnee.

blad 3 van 14

memonummer: 20220517 betreft: Voorbereiding keuzesessie OV Borsele

• • • • •

Een nieuwe kerncentrale roept verdeeldheid op. Een waterstoffabriek wordt met meer enthousiasme onthaald. Niet overal in Borsele kunnen wind- en zonneparken. Liever niet op landbouwgronden. In/tegen Sloegebied en vooral op daken moet het wel kunnen. Kleine windmolentjes dragen niet wezenlijk bij. Eén windturbine per dorp is een wezenlijke bijdrage. De gemeente kan veel verder gaan met duurzaamheid en adaptatie (bv. Platepolder). Leg de lat hoog, stel duidelijke regels op en toon lef en moed. Nu is de tijd rijp voor externe prikkels. Samenwerken, ook met andere gemeenten.

2.2

Duidelijke (klimaat)voorwaarden stellen bij nieuwe ontwikkelingen

Te bediscussiëren stelling Bij alle ruimtelijke ontwikkelingen gaan we eisen dat een meerwaarde voor het klimaat gedaan wordt. Denk hierbij aan hemelwateropvang voor het doorspoelen van het toilet, tegeltaks voor verharding in nieuwe en bestaande tuinen, meer regelgeving voor het verminderen van verharding, waterberging in tuinen etc. We moeten als gemeente zelf harder werken aan de verduurzaming van onze gemeente. We moeten het goede voorbeeld geven door onze gemeentelijke gebouwen te verduurzamen als voorbeeld voor bewoners. Huidige beleidslijn De verduurzaming van alle aspecten van het leven. Een duurzame economie is in opkomst waarin circulariteit meer en meer is doorgevoerd. Nieuwe ontwikkelingen dienen een duurzaam karakter te hebben. De Structuurvisie Borsele 2015-2020 stelt ‘streven naar een duurzame aanpak’ als één van de centrale beleidsdoelen voor het ruimtelijk beleid van de gemeente Borsele. Er wordt ingezet op een duurzaam evenwicht tussen de huidige en toekomstige kwaliteiten van de gemeente. Hierbij wordt ruimte geboden voor (duurzame) energie. Doel circulariteit: In 2030 zijn de circulaire economie en de duurzame onderneming de norm in Borsele. Dit betekent dat duurzaam materiaalgebruik gemeengoed is, en dat (lokale) kringlopen een belangrijk uitgangspunt zijn bij gebruik en inzet van materiaal.

De invoering van de Omgevingswet biedt kansen om juist voor het bovenstaande lokaal beleid te ontwikkelen. Het zoeken van draagvlak voor nieuwe ontwikkelingen kan leiden tot win-winsituaties waardoor de woon-, werk- en leefomgeving verbetert. De uitwerking van thema’s als klimaatadaptatie en energietransitie kunnen van invloed zijn op het landschap en woonomgeving. De uitdaging hierbij is om het karakter van onze gemeente te behouden. De komende periode wordt ingezet op: o De leefbaarheid van de dorpen, waarbij door alle ontwikkelingen in en bij het Sloegebied de Sloerand bijzondere aandacht verdient. o De aantrekkende woningmarkt: dit kan de verkoop van bouwkavels de komende periode positief beïnvloeden. o Het stimuleren van duurzame maatregelen bij alle verbouwingen of aanpassingen aan woningen, voor zover verenigbaar met beeldkwaliteit. o Voldoende huurwoningen, verduurzaming van de huurvoorraad en verkoop van woningen met een bepaald energielabel. Trends en ontwikkelingen De bodem (het bodemtype) in de gemeente Borsele heeft een beperkt waterbergend vermogen. Hierdoor speelt er in het licht van klimaatverandering een risico op droogte. In de kreekruggen is wel ruimte voor waterberging. Met het oog op klimaatverandering en daarbij horende weersextremen en stijging van de zeewaterspiegel staat de gemeente Borsele ook voor uitdagingen op het vlak van wateroverlast.

De kans op overstromingen door water uit de oppervlaktewaterlichamen of wateroverlast door weersextremen die tot regenval leiden nemen toe. Beleidsmatig wordt ingezet op het waterrobuust maken van de gemeente Borsele in de toekomst. Toenemende (ruimte)claims op de ondergrond door energietransitie en klimaatopgaven.

blad 4 van 14

memonummer: 20220517 betreft: Voorbereiding keuzesessie OV Borsele

Opgave Een klimaatbestendige woonomgeving. Natuur inclusief denken bij nieuwe opgaven. Het energieneutraal maken van woningen versus het behoud van karakteristieke bebouwing in dorpen. Nadenken over de mogelijkheden van waterbuffersystemen in ondergrond ten behoeve van bijv. koeling, grijze toepassingen (doorspoeling). Aandacht voor de rol van de burger en bedrijven, niet alleen de gemeente is aan zet; meer aandacht voor circulair ondernemen. Circulariteit zou nog meer terug mogen komen in de andere thema’s. Aandacht voor de oppervlaktewaterkwaliteit. Klimaat- en toekomstbestendig ontwikkelen en beheren. Duurzaam bodemgebruik in het kader van klimaatadaptatie, een gezond milieu en de landschappelijke identiteit. Overleg en samenwerking in de regio. Beschikbaarheid zoetwater. Participatie • Gemeente moet aanjager zijn: stimuleren, faciliteren. Biodiversiteit moet verplicht voorgeschreven worden en verstening moet worden tegengegaan. • Integraal bekijken, klimaatadaptatie, circulariteit standaard meenemen in de regelgeving. Beleid moet niet in strijd zijn met klimaatmaatregelen. • De gemeente kan veel verder gaan met duurzaamheid en adaptatie (bv. Platepolder). Leg de lat hoog, stel duidelijke regels op en toon lef en moed. Nu is de tijd rijp voor externe prikkels.

blad 5 van 14

3

Opgave 2: Hoe blijft Borsele een fijne gemeente om te wonen?

3.1

Woningbouw

Te bediscussiëren stellingen In Borsele gaan we uitsluitend bouwen op basis van de eigen bevolkingsontwikkeling. Woningbouw gaan we concentreren in Heinkenszand en ’s-Gravenpolder. In de overige dorpen is woningbouw uitsluitend mogelijk door middel van inbreiding en herstructurering. Huidige beleidslijn Behoud en waar mogelijk verbetering van de eigen unieke ruimtelijke kwaliteiten van de gemeente. Woningbouw gericht op onze doelgroepen: starters, ouderen, specifieke doelgroepen (zorg etc.). Bij dorpsvernieuwing (inbreiding en herstructurering) staan drie componenten centraal: 1. Kwaliteit van de woningen en woonomgeving van de kernen. 2. Het treffen van energetische maatregelen. 3. Levensloopgeschikt maken van de woningen. Trends en ontwikkelingen De bevolking van de gemeente Borsele vergrijst. Op de langere termijn zal dit leiden tot bevolkingskrimp. Hierop moet de woningvoorraad aangepast worden. Belangrijk hierbij is het voorkomen van leegstand en/ of verpaupering van gebieden. Daar tegenover staat dat als gevolg van COVID-19 en de spanning op de woningmarkt er een toenemende belangstelling voor woningen in Zeeland (en daarmee Borsele) is. De prognoses zullen hierop bijgesteld moeten worden. Het langer zelfstandig wonen vraagt om levensloopbestendige woningen en een veilige alsmede toegankelijke woonomgeving en openbare ruimte.

De klimaatdoelstellingen vragen om verduurzaming van nieuwbouw en bestaande woningen en klimaatbestendige woonomgevingen. Huisvesting voor jongeren is lange tijd onderbelicht; druk op woningmarkt leidt tot tekort aan betaalbare woningen voor starters. Opgave Behoud en versterken van de leefbaarheid van de kernen. Een toekomstbestendige woningvoorraad. Evenwichtig woningaanbod voor alle doelgroepen (m.n. starters). Flexwonen: enerzijds permanente huisvesting voor tijdelijke bewoners (bijvoorbeeld voor spoedzoekers, statushouders), anderzijds tijdelijke woningen die makkelijk verwijderd kunnen worden op het moment dat de woningvraag afneemt. Een klimaatbestendige woonomgeving. Natuur inclusief denken bij nieuwe opgaven. Het energieneutraal maken van woningen versus het behoud van karakteristieke bebouwing in dorpen. Structureel huisvesten van arbeidsmigranten. Nadenken over tweede woningbezit gezien de druk op de woningmarkt. Nadenken over de grondpolitiek. Participatie • Er bestaat een duidelijk beeld: het wordt steeds moeilijker voor inwoners van Borsele om een woning te bemachtigen. Overal spelen tekorten. • De volgende zaken worden als denkrichting voor een oplossing aangedragen: o Bouwen naar behoefte (starter, ouderen). Starters zitten écht in nood. o Doorstroming op gang brengen. o Meer ruimte voor zelfbouw of verbouw.

o Het liefste bouwen voor eigen inwoners, voor zover dat kan. o Meer creatieve manieren van bouwen. • In gesprekken komt vaak terug dat er een grote rem op ontwikkelingen gevoeld wordt. In Borsele zien we veel van hetzelfde: het mag best wat “hipper”. Niet alleen maar “rode stenen, rode pannen, zwarte planken”. Al jaren staat in de partijprogramma’s dat we flexibeler om willen gaan met huizen, maar er gebeurt weinig. • Slim bouwen is belangrijk: zorg ervoor dat je huizen “om kunt bouwen”.

blad 6 van 14

•

Onderneem actie! Er kan morgen begonnen worden met bouwen, en het kan overal! Als de gemeente maar wil! Er zijn zelfs aannemers die niet in Borsele willen bouwen vanwege de regeldrang.

3.2

Spreiding voorzieningen

Te bediscussiëren stelling Het clusteren en combineren van voorzieningen is essentieel om deze in de toekomst betaalbaar te houden. Dit betekent dat niet in elk dorp nog (alle) voorzieningen aanwezig zijn. Huidige beleidslijn Beleid bovenlokaal verzorgende centra, in Heinkenszand en ’s-Gravenpolder: o Een aanbod van goed functionerende en bereikbare winkelgebieden die een compleet en gevarieerd assortiment aanbieden. o Ruimte bieden voor schaalvergroting en/of uitbreiding van bestaande winkels. o Accommoderen van grootschalige aanbieders. o Inzetten op structuurversterkende oplossingen. Actiepunten De Beleidsnota sociaal domein actieplan 2020-2023 o Langer thuis wonen: met elkaar voorkomen van het ontstaan van eenzaamheid. o Vitale ouderen en een specifieke aanpak voor mensen met dementie (passende ondersteuning). o Onderzoek naar preventieve huisbezoeken. o Specifieke aanpak voor mensen met psychosociale en mentale gezondheidsproblemen. o Specifieke aanpak voor integratie statushouders. o Van zorgmaatschappij naar participatiemaatschappij. o Vroegtijdige inzet van welzijnsvoorzieningen. Actiepunten uit Actieplan sport, bewegen en gezondheid o Ambitie 1: Inclusief sporten en bewegen. o Iedereen doet mee! o Ambitie 2: Ruimte voor sport en bewegen. o Ambitie 3: Vitale sport- en beweegaanbieders. o Ambitie 4: Vaardig in bewegen.

o Ambitie 5: Een vitale en gezonde Borselse samenleving. Trends en ontwikkelingen Voorzieningen staan onder druk. Als gevolg van de vergrijzing vormt vereenzaming van ouderen een aandachtspunt. Toenemende behoefte aan zorgpersoneel. Opgave Behoud en versterken van de leefbaarheid van de kernen. Leefbaarheid van de woonkernen. Aandacht voor aanwezigheid ontmoetingsplekken en inrichting openbare ruimte, domotica en robotica en een goede digitale infrastructuur. In het belang van behoud of het versterken van de digitale bereikbaarheid is inzet op stabiliteit en snelheid van internet belangrijk. Blijvende aandacht voor jeugdgezondheid en daarbij behorende faciliteiten (speel- en beweeggelegenheid) en voorlichting. Participatie • Voorzieningen moeten worden gestabiliseerd en waar mogelijk uitgebouwd. Niet als gemeente eenzijdig beslissen over sluiting, bespreek dit als gemeente tijdig met het dorp. • Voorzieningen moeten we zoveel mogelijk per kern behouden, maar er is begrip als een voorziening niet overeind kan blijven. • Er moeten meer slimme voorzieningsvormen gemaakt worden: combinatiegebouwen, buurtbusachtige dingen. • Veel wordt gedragen door vrijwilligers. Kijk of je als gemeente daarin kunt faciliteren. • Je moet eigenlijk per dorp kijken wat er aan de hand is, wat er nodig is en wat burgers dan zelf kunnen doen. Zo heeft ’s-Heer Abtskerke zelf het dorpshuis gekocht.

• Het huidige niveau hoeft niet leidend te zijn, maar veranderingen moeten gepaard gaan met alternatieven / oplossingen.

blad 7 van 14

4

Opgave 3: Hoe zetten we Borsele economisch en recreatief op de kaart?

4.1

Bedrijventerreinen

Te bediscussiëren stellingen We gaan geen nieuwe bedrijfsgrond meer uitgeven. Bestaande bedrijven moeten kost wat kost uit kunnen breiden in Borsele Om de duurzaamheidsdoelstellingen van bedrijven in het Sloegebied te kunnen realiseren is een stap buiten de bestaande grenzen aanvaardbaar. Borsele is “het stopcontact van Nederland”. We moeten als gemeente meer inzetten op duurzame energieopwekking (bijvoorbeeld met een energielandschap). Dat levert financieel voordeel op voor onze gemeente. Huidige beleidslijn Ruimte voor bedrijvigheid die een beperkte invloed heeft op het leefmilieu en de bestaande landschappelijke kwaliteiten. Trends en ontwikkelingen ‘Een energiek bedrijfsleven en voldoende werkgelegenheid’. Het midden- en kleinbedrijf, het haven- en industrieterrein Sloegebied zijn van groot belang als het op werkgelegenheid aankomt. Hierbij wordt nadrukkelijk ook de link gezocht met de regio en daarbuiten voor promotie van de gemeente en het aantrekken van personeel. De vergrijzing kan als kans gezien worden voor jongeren om te gaan werken in o.a. de zorg en de bouw. Opgave Nadenken over het al dan niet uitbreiden van bestaande bedrijventerreinen en de aanleg van nieuwe bedrijventerreinen. Faciliteren bestaande bedrijvigheid. Goede balans tussen bedrijvigheid en een veilige en gezonde leefomgeving.

Verduurzaming bedrijfspanden en (de openbare ruimte op) bedrijventerreinen Huisvestiging voor arbeidsmigranten. De triple helix (samenwerking tussen onderwijs, overheid en ondernemers) vanuit de Bevelandse strategische economische visie betrekken. Participatie We moeten geen nieuwe bedrijventerreinen realiseren (exacte locaties zijn bepalend), beter benutten van bestaande bedrijventerreinen. Wel zijn bedrijventerreinen de motor onder bevolkingsgroei, met alle economische gevolgen van dien. Concentreer bedrijventerreinen nabij/langs de A58. Aanwezige bedrijventerreinen revitaliseren en verduurzamen. Er moet ontwikkelruimte zijn voor ontwikkeling van bestaande bedrijvigheid. Nu jagen we bedrijven weg. Maar: geen nieuwe grootschalige bedrijvigheid. Groeiende bedrijven met positieve binding met dorp moeten de ruimte krijgen. De uitbreiding van bedrijven(terreinen) is een bedreiging voor het buitengebied. Anderzijds bieden bedrijven werkgelegenheid in de omgeving. Een bepaalde economie is dus wel wenselijk. Een oplossing zou kunnen zijn om het meer te concentreren.

4.2

Ontwikkeling toerisme

Te bediscussiëren stelling We continueren de huidige beleidslijn. De inzet van ons toeristisch beleid blijft vergroting van het aanbod voor dagrecreatie / kwaliteitstoerisme en nadrukkelijk géén massatoerisme / concurrentie met Walcheren. Huidige beleidslijn Bij recreatie is het bieden van kwaliteit het sleutelwoord, waarbij met name beleving voorop staat. Meer bekendheid genereren voor het Landschapspark Borsele onder de inwoners en gasten, zodatzij als ambassadeur voor ons Landschapspark kunnen optreden. Het stimuleren van recreatieve ontwikkelingen passend binnen het Landschapspark Borsele om zo het recreatieve product van dit gebied te versterken.

blad 8 van 14

Trends en ontwikkelingen Toenemende behoefte aan extensieve (dag)recreatie (wandelen, fietsen, sporten). De vaak smalle binnenwegen in het buitengebied worden ook gebruikt door grote landbouwvoertuigen en machines. Dit leidt tot spanningen in het ruimtegebruik. Meer recreëren dicht bij huis. Toenemende aandacht voor belevingstoerisme (verhaal van het landschap). Toename van het aantal toeristen in Zeeland en daarmee ook in Borsele. Opgave De balans vinden tussen het benutten van de toeristisch-recreatieve potenties van de Zak van ZuidBeveland/het Landschapspark en het behouden van de kleinschaligheid, rust en landschappelijke waarden (versterken van de verblijfsrecreatie in het kleinschalige cultuurlandschap). Het vinden van een balans tussen agrarisch (grond)gebruik van het buitengebied en andere vormen van ruimtegebruik in het buitengebied waaronder het vinden van een balans tussen agrarisch gebruik en het toeristisch/recreatief gebruik van het buitengebied. Beter benutten van (verblijfs)recreatieve potentie aan de Westerscheldekust (grotere beleving van de Westerschelde), te weten bij Hoedekenskerke, Baarland en fort Ellewoutsdijk. Verduurzaming van de toeristische sector. Dilemma: als je de kansen van het toerisme benut kan het ook een probleem worden. Participatie • Toerisme wordt belangrijk gevonden, en mensen willen best dat er meer toerisme mogelijk gemaakt wordt.

Maar: Borsele moet wel Borsele blijven (met rust en ruimte). • Aandachtspunten: o Geen generiek massatoerisme, zoek naar beleefovernachtingsmogelijkheden die passen bij het karakter van Borsele. o Toerisme ondergeschikt aan karakter van Borsele (kleinschalig, rust). o Verkeersveiligheid in combinatie met toerisme. De kleine smalle wegen leiden tot knelpunten. • Ruimte bieden voor ecotoerisme: Borsele heeft met haar groene karakter een mooi uitgangspunt. • Naast de natuur ook andere trekpleisters ontwikkelen: unieke ondernemingen de deuren laten openen of toerisme verbinden met de haven. • Borsele heeft een uitgebreid wandel- en fietsnetwerk, hier en daar kan het netwerk beter aangegeven worden. • Meer ontzorgen van toerisme door pakketten aan te bieden (het combineren van fietsen en eten; het vertellen van verhalen). • Weinig horecalocaties zijn dagelijks open. Nieuwe mogelijkheden (ook heel klein) worden toegejuicht. • Er zijn voldoende recreatieve overnachtingsplaatsen in Borsele. Inwoners willen geen nieuwe grootschalige ontwikkelingen. Wat is de dekkingsgraad van recreatieve overnachtingsvoorzieningen? De verwachting is dat de toename van boekingen door corona zal afvlakken. • De betekenis van camperplekken graag meenemen in de kaders die in de omgevingsvisie gesteld worden.

Zijn er voldoende voorzieningen voor rondtrekkende camperaars? Kan dit meerwaarde hebben voor het economisch, recreatief en landschappelijk profiel van de gemeente? • Er moeten geen nieuwe grootschalige recreatieve ontwikkelingen komen, zoals Scheldeoord. Wel moeten we als gemeente diversiteit aanbieden om ons te profileren (zoals op duurzaamheid). • Een positief effect van kleinschalige recreatieve voorzieningen: reuring (in de zomer). • E-scooters zijn prima met een positief economisch effect als het wordt verbonden aan dagrecreatieve voorzieningen. De wens is om lawaaimakende en overlastgevende scooters (in de Zak van Zuid-Beveland) te weren door vergunningverlening in de gemeente. Stem ook met andere gemeenten af hoe zij dergelijke ontwikkelingen vergunnen. Ook regulering van het gedrag is gewenst. • Mensen van buiten Borsele mogen komen recreëren, bij voorkeur als de recreant rust zoekt en op zoek is naar extensieve recreatie. Aan deze profilering wordt gewerkt. • De meeste recreanten komen naar Walcheren, bij gebrek aan plek wijken ze uit naar Borsele.

blad 9 van 14

4.3

Huisvesting arbeidsmigranten

Te bediscussiëren stelling We continueren de huidige beleidslijn waarbij het uitgangspunt is het humaan en fatsoenlijk huisvesten van arbeidsmigranten conform de Beleidsnota huisvesting arbeidsmigranten (zie onder “huidige beleidslijn”). Huidige beleidslijn Het humaan en fatsoenlijk huisvesten van arbeidsmigranten. o Agrarische camping op of aansluitend aan agrarisch bouwblok. o Inpandige voorziening op agrarisch bouwblok of solitair bouwblok. o Huisvesting in leegstaande bebouwing. o Transformeren van bedrijfsgebouwen in de kernen. o In reguliere woningen in de dorpen mogen maximaal 4 arbeidsmigranten worden gehuisvest. o Per dorp is in principe de realisatie van één meer grootschalige voorziening voor arbeidsmigranten mogelijk (maximaal 48 personen). Daarnaast benoemt zowel de Woonvisie als de Beleidsnota huisvesting arbeidsmigranten dat de huisvesting van arbeidsmigranten een actieve inzet en een structurele aanpak vraagt van de regio, omdat de huisvesting van arbeidsmigranten niet iets tijdelijks is, maar permanent is en in de toekomst zelfs zal toenemen. Arbeidsmigranten maken nu eenmaal deel uit van de samenleving en voegen hier - met name in economisch opzicht - veel aan toe. Trends en ontwikkelingen Er wordt nu al veel gebruik gemaakt van arbeidsmigranten en seizoenarbeiders. De verwachting is dat deze arbeidsbehoefte nog zal toenemen.

Opgave Huisvesting seizoenarbeiders en arbeidsmigranten. Participatie • Seizoenarbeiders het beste op het bedrijf zelf huisvesten. Per bedrijf dan alleen wat het bedrijf zelf nodig heeft. • Kenniswerkers zijn hier langer: die zien we graag integreren. • Er is een goede huisvesting nodig voor arbeidsmigranten. In de kern kan het de leefbaarheid aantasten. o Kan dit voorkomen worden als de gemeente meer huisvesting faciliteert? Flexibele schil voor tijdelijke huisvesting rond een kern? Betere/meer regionale afstemming? o Tijdelijke huisvesting op bijv. evenemententerreinen, op eigen terrein van agrarische bedrijven of clusteren met andere ontwikkelingen zijn benoemde opties. • De rol van de gemeente: uitgaan van veel vertrouwen, maar ook harde handhaving als het vertrouwen geschonden wordt. • Fruitteelt brengt een piek in vraag naar arbeidsmigranten met zich mee. Andere sectoren (mosselteelt/Sloegebied) kennen jaarrond een relatief stabiele vraag.

4.4

Ontwikkelperspectief agrarische sector

Te bediscussiëren stelling We continueren de huidige beleidslijn waarbij het uitgangspunt is: optimalisatie van de agrarische functie door het bieden van beleidsruimte tot het realiseren van aanvullende agrarische en niet-agrarische bedrijfsvormen. Huidige beleidslijn Gebiedsgerichte aanpak uitgewerkt voor het agrarisch gebied. Uitgangspunt van deze aanpak is optimalisatie van de agrarische functie door het bieden van beleidsruimte tot het realiseren van aanvullende agrarische en niet-agrarische bedrijfsvormen. Trends en ontwikkelingen Klimaatverandering: toename van extreme weersituaties (perioden van hevige regen en droogte) vraagt om een toekomstbestendige agrarische sector of veranderingen in de agrarische sector. De komende jaren zal als gevolg van bedrijfsbeëindiging of ontbreken van opvolgers schaalvergroting blijven plaatsvinden. Dit vraagt om een nieuwe invulling van de vrijkomende bebouwing.

blad 10 van 14

-

Er wordt meer ruimte gezocht door ondernemers voor andere agrarische bedrijfsvormen of multifunctioneel ruimtegebruik. Er is een toenemende groei van en vraag naar biologische landbouw. Landbouwvoertuigen en -machines worden steeds groter. Dit kan leiden tot een toename van conflicten tussen weggebruikers op met name smalle plattelandswegen.

Opgave Verduurzaming van de landbouw. Voorkomen van verpaupering van vrijkomende agrarische bebouwing. Vraagt om creativiteit en een meedenkende overheid. Voldoende zoetwateraanbod. Gebiedsgerichte aanpak op basis van landschappelijke en ruimtelijk/functionele structuur. Huisvesting seizoenarbeiders en arbeidsmigranten. Het behouden en versterken van de biodiversiteit vraagt om een duurzame en toekomstbestendige landbouw. Dit is een gemeenschappelijke en grensoverschrijdende opgave. Participatie De agrarische sector vormt een belangrijke drager van het landschap en van de economie van Borsele. Het is belangrijk dat voor deze sector gekeken wordt naar de knelpunten die er worden ervaren, bijvoorbeeld voor het ondernemen als jonge agrariër. Benut koppelkansen op het gebied van recreatie en landbouw (voedseltransitie). Kan de gemeente dit faciliteren?

blad 11 van 14

5

Opgave 4: Hoe houden we Borsele mooi?

5.1

Landschappelijke waarde

Te bediscussiëren stelling We moeten zuinig zijn op het Borsels landschap, daarom gaan we geen medewerking verlenen aan ontwikkelingen die inbreuk doen op het landschap (energieopwekking, bedrijventerreinen, grootschalige woningbouw) Huidige beleidslijn In het Landschapsbeleidsplan van de gemeente Borsele wordt er een onderverdeling gemaakt in vier landschapstypen in de gemeente. De doelstelling van het plan is de ontwikkeling van een kwalitatief hoogwaardig landschap. De Poel en de kleinschalige polders hebben elk aparte doelstellingen voor nieuw beleid. De Poel is een open akkerbouwgebied met ganzenreservaat en een kenmerkend het heggengebied: o Behoud en versterking van landschapswaarden van met name het ganzenreservaat en het heggengebied. o Het benaderen van de landschappelijke elementen van de Poel als één integraal geheel. o Het beperken van het aantal melkveehouderijen in de Poel kan het grasareaal daar weer verhogen. De kleinschalige polders van de Zak van Zuid-Beveland vormen een kleinschalig polderlandschap: o Behoud en ontwikkeling van de natuur- en landschapswaarden die toebehoren aan de dijken, kreken en landschapselementen. o De ontwikkeling van een kwalitatieve ecologische hoofdstructuur. o Behoud en herstel van het besloten landschap met beplante dijken.

De oudlandgebieden van Baarland, Hoedekenskerke, Oudelande en Ellewoutsdijk: o Behoud en ontwikkeling van bestaande landschappelijke structuur. o Uitbouw van natuur- en landschapswaarden aan de Westerscheldekant. Grootschalige westkant met een meer open karakter, waar ook het Sloegebied deel van is: o Inpassing van nieuwe grootschalige agrarische ontwikkelingen. o Aantrekkelijk maken van de Sloerandzone. In de Structuurvisie Borsele 2015-2020 worden verschillende kernwaarden benoemd voor het meewegen van duurzaamheid in nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen. Hieronder zijn de volgende kernwaarden opgenomen die betrekking hebben op de groene leefomgeving: o Ruimte voor bedrijvigheid die een beperkte invloed heeft op het leefmilieu en de bestaande landschappelijke kwaliteiten. o Ruimte voor en versterking van de landschappelijke en culturele waarden. o Het behoud en de versterking van de landschappelijke en cultuurhistorische kwaliteiten. o Nieuwe natuurelementen worden op zo’n manier toegevoegd dat bij water natuurvriendelijke oevers worden aangelegd en dagrecreatieve voorzieningen toegevoegd kunnen worden. o In het buitengebied worden cultuurhistorische (landschaps)elementen bij nieuwe ontwikkelingen ingepast, herstelt en/of versterkt. o Behoud van de kernkwaliteiten van de gemeenten is vanzelfsprekend; hiervoor wordt ook ingezet op samenwerking met bewoners en andere actoren.

o Twee algemene strategieën voor de Zak van Zuid-Beveland zijn: ▪ Inzetten op verbrede landbouw: De kleinschaligheid van het gebied maakt schaalvergroting niet altijd wenselijk. Het is mogelijk om voor bestaande bedrijven de verbreding op te zoeken door aquacultuur, duurzame vormen van landbouw, natuurbeheer en/of agrotoerisme. ▪ Terugbrengen van natuur: Landschappelijke, cultuurhistorische en natuurlijke kwaliteiten zijn meebepalend voor de manier waarop ontwikkelingen uitgevoerd worden. Trends en ontwikkelingen Schaalvergroting in de landbouw. Toenemende ruimteclaims op en in het landelijk gebied als gevolg van de energietransitie, zoetwaterbehoefte en (extensieve) recreatie. Bewustwording van de meerwaarde van de eigenheid van het cultuurlandschap. Opgave Behoud waardevol landschap en erfgoed (Zak van Zuid-Beveland) versus ruimte bieden voor (extensieve recreatieve) ontwikkelingen. Behoud waardevol landschap en erfgoed (Zak van Zuid-Beveland) versus schaalvergroting.

blad 12 van 14

-

(Groene) inpassing dorpsranden. Behoud en versterking biodiversiteit.

Knelpunten/kansen De groene rand rond het Sloegebied (aandachtspunt) verder ontwikkelen; dit duidelijk positioneren. Inpassing van energie-infrastructuur. De groene dorpsranden. Participatie Het verhaal van het Borselse landschap behouden laten worden: o Uniek dat de indijkingsgeschiedenis zo duidelijk in beeld is. Er is discussie over of het toevoegen van beplanting ter versterking van de beleving van de dijken in het landschap een waardevolle toevoeging is. o Brede herbestemming van cultureel erfgoed om behoud mogelijk te maken. Heb als gemeente een mening over de invulling van belangrijke bebouwing bijvoorbeeld door een kerkenvisie op te stellen. o (Bloem)dijken verfraaien het landschap. Bloemdijken zijn uniek. Het gebied willen we zo behouden. We willen het in ieder geval niet compleet anders hebben, bijvoorbeeld door het toevoegen van kerncentrales of wind- en zonneparken. Dit betekent dat we het goed moeten beschermen en beheren. Om het mooi te houden moet er geld beschikbaar gesteld worden.

5.2

Bebouwing en beeldkwaliteit

Te bediscussiëren stelling Er is een collectief besef dat Borsele een mooie woonomgeving heeft. Om dat zo te houden moeten we blijven sturen op beeldkwaliteit (voorheen: welstand). Huidige beleidslijn Voor omgevingsvergunningen is een positief beeldkwaliteitsadvies van de dorpsbouwmeester benodigd. Bouwplannen moeten voldoen aan de beeldkwaliteitseisen. De gemeente heeft voorwaarden beschreven in de Beeldkwaliteitsnota Borsele. De voorwaarden zijn onderverdeeld in vier typen criteria, te weten: Algemene criteria; o Relatie tussen vorm, gebruik en constructie o Relatie tussen bouwwerk en omgeving o Betekenissen van vormen in de sociaal=culturele context o Evenwicht tussen helderheid en complexiteit o Schaal en maatverhoudingen o Materiaal, textuur, kleur en licht Gebiedgerichte criteria; o Onderscheid in bijzondere, reguliere en beeldkwaliteitsvrije gebieden, met criteria per dorp.

Themagerichte criteria; o Onderscheid in criteria voor: o Monumenten en beeldbepalende gebouwen; o Zeeuwse schuurboerdijen en boerenbedoeninkjes; o Boerenhofsteden; o Zeeuwse arbeiderswoningen; o Woningen met mansardekap; o Woningen met zadeldak; o Bouwwerken met een specifieke functie of problematiek (GSM-masten, trafostations, winkels, gebouwen met een repetitief karakter, windturbines, winkels) Sneltoetscriteria o Bijbehorend bouwwerk bij een woning, kozijnwijzigingen, dakkapellen, etc.) Trends en ontwikkelingen Inwoners hechten steeds meer waarde aan de kwaliteit van hun leefomgeving. Mensen zoeken in Borsele rust en ruimte en een mooie leefomgeving met karakteristieke bebouwing. Tegelijkertijd willen mensen de ruimte krijgen om hun ideeën te ontplooien en daar zo min mogelijk in belemmerd worden door regelgeving.

blad 13 van 14

Opgave Behouden en beschermen als een kans definiëren. Strikt behouden van het huidige werkt belemmerend. Nieuwe ontwikkelingen (bijvoorbeeld klimaatadaptief bouwen of “nieuwe” vormen van architectuur) op een hedendaagse manier vorm geven kan juist kwaliteit toevoegen (denk aan: vergroening daken, dakhoek wijzigen, kleurgebruik).. Participatie Wanneer er wordt nagedacht over nieuwbouw in het buitengebied, dan hoeft er niet persé vastgehouden te worden aan de oude bouwstijl. Iets wat de beeldkwaliteit kan bedreigen is het capaciteitstekort van energie in de toekomst. We willen koste wat het kost geen bovengrondse leidingen door de Zak meer. De gemeente had in het verleden te weinig ambitie om dit tegen te houden, dit moet in de toekomst anders worden opgelost. De kerktorens zijn kenmerkend voor de dorpen. Ook al zal de functie in de toekomst wellicht vervallen, de kerken zelf moeten behouden blijven met een andere functie (wonen, horeca of maatschappelijk). Win-win-win situaties nastreven, slimme ideeën die ook bijdragen aan het landschap van Borsele. De gemeente moet een proactieve aanpak hanteren om verloedering, zoals verpauperde panden, aan te pakken. Bied in de gemeente ook ruimte aan eigentijds bouwen, bied ruimte aan een futuristisch gebouw.

Dit document is vertrouwelijk. Bezoek onze website voor de volledige disclaimer: Algemene voorwaarden en privacyverklaring

blad 14 van 14