9. Voorstel investeringskrediet klimaatbestendig maken van de Kalootstraat Borssele

Zaaknummer: Z24.037024

Raadsvoorstel

*Z035752E4CF*

Nummer raadsvoorstel Raadsvergadering Portefeuillehouder

9 13 maart 2025 Wethouder Witkam

Onderwerp

Klimaatbestendig maken Kalootstraat in Borssele ter voorkoming wateroverlast

Geachte raad, Hiermee leggen wij aan u een voorstel over bovengenoemd onderwerp ter besluitvorming voor.

RAADSVOORSTEL

VOORSTEL Wij stellen u voor om: 1. Een investeringskrediet beschikbaar te stellen voor het klimaatbestendig maken van de Kalootstraat in Borssele. 2. Een bedrag van € 75.000 te onttrekken aan de reserve ‘Kwaliteit Openbare Ruimte’ en toe te voegen aan de reserve ‘afschrijving investeringen met maatschappelijk nut’. AANLEIDING EN DOEL Door de klimaatsverandering komen er steeds meer extreme buien voor. In mei 2018 viel er in de dorpen Borssele, Ovezande en 's-Gravenpolder ongeveer 60 millimeter neerslag in 45 minuten. De rioleringen in Nederland en ook in Borsele zijn ontworpen op buien van ongeveer 20 millimeter in een uur; dit is een algemeen gebruikte landelijke norm. Bij zwaardere buien, zoals in 2018, wordt de riolering overbelast en komt er water op straat te staan. Incidenteel kan er zelfs water in een woning komen. Om toekomstige wateroverlast in onze gemeente te voorkomen hebben we de afgelopen jaren veel maatregelen genomen zoals: - De aanleg van regenwaterriolen - Het omzetten van verharding in groen - Het verlagen van wegen en plantsoenen om meer water vast te houden. De maatregelen zijn in overeenstemming met uw Bestuursprogramma ‘Schakelen met raad en daad’; meer (zoet)water vasthouden in plaats van afvoeren. Bij hevige buien loopt een deel van de neerslag bovengronds af naar lager gelegen plantsoenen of sloten.

Bij uitbreidingen en herinrichtingen letten we meer dan vroeger op een klimaatbestendige inrichting. Dit om toekomstige overlast te voorkomen. Het is belangrijk dat er voldoende hoogteverschil is tussen het straatpeil en de dorpels van de Pagina 1 van 5

woningen: de zogenaamde ‘waking’. Deze ‘waking’ is in oude wijken soms te klein; minder dan 15 centimeter. De kans op wateroverlast bij hevige regen is dan groter. In nieuwe plannen hanteren we een waking van minimaal 25 centimeter. Om wateroverlast te voorkomen, is het ook belangrijk dat de huisaansluiting aan de bouwnormen voldoet. In veel gevallen ontbreekt een goede huisontluchting en een ontlastput bij de regenpijp. Dit zijn belangrijke onderdelen in de riolering om wateroverlast te voorkomen. De bewoner is zelf verantwoordelijk voor deze huisriolering. In de Omgevingswet en de provinciale omgevingsverordening staan de normen voor voldoende bergings- en afvoercapaciteit voor het oppervlaktewater. Het is belangrijk dat aan de randen van de dorpen voldoende oppervlaktewater ligt om regenwater op te vangen en af te voeren. Dit is een taak van het waterschap. In het onderhavige voorstel gaat het over de aanpak van de wateroverlast in de Kalootstraat Borssele. We duiden echter ook de stand van zaken in de twee andere dorpen waar in 2018 hevige regen viel: Ovezande en ’s-Gravenpolder. Ovezande In Ovezande gaf de extreme neerslag in 2018 geen echte wateroverlast. Het regenwater kon namelijk bovengronds afstromen. De afgelopen 30 jaar zijn er in dit dorp al veel regenwaterriolen aangelegd.

Met de aanleg van de regenwaterriolen is de afvoer van neerslag verbeterd ten opzichte van de oorspronkelijke waterafvoer. In Ovezande zijn daarom de afgelopen jaren geen aanvullende maatregelen genomen.

RAADSVOORSTEL

's-Gravenpolder In de Schuitweg te 's-Gravenpolder voldoet de bergings- en afvoercapaciteit niet aan de landelijke normen uit de Omgevingswet en de omgevingsverordening van de provincie. De capaciteit van de afvoerende duiker onder de Bernhardweg-Oost en de waterberging bij de Schuitweg is veel te klein. Een duiker is een buis die 2 sloten met elkaar verbindt. Ondanks alle door ons genomen maatregelen kan het water hierdoor op straat in de Schuitweg opstuwen en wateroverlast veroorzaken in de wijk bij de Fortrapastraat. Wateroverlast op deze plaats is bij extreme neerslag een gevaar voor de stroomvoorziening van ’s-Gravenpolder en de geplande woningbouw in de Schuitweg. Het waterschap heeft meerdere malen aangegeven dit knelpunt op te lossen. Zowel in het ‘Stedelijk waterplan Borsele’ (2016) als in de ‘Stedelijke wateropgave ’s-Gravenpolder’ (2020) is dit knelpunt opgenomen. In kader van de ‘Tijdelijke impulsregeling klimaatmaatregelen’ (TIK) is de aanleg van de duiker nu gepland voor 2025. We houden een vinger aan de pols dat de uitvoering in 2025 plaatsvindt. De aanleg van de waterberging en de duiker bij de Schuitweg kan mogelijk gecombineerd worden met het Dorpsbos uit het Groenstructuurplan. De uitvoer is afhankelijk van de verdere grondverwerving. Pagina 2 van 5

Borssele In mei 2024 viel er in het dorp Borssele weer een bui van bijna 60 millimeter in één uur. Door de eerder genomen maatregelen waren de gevolgen niet zo groot als in 2018. In de Kalootstraat - tussen de Westsingel en het uitbreidingsplan Stadshoek - is het duidelijk dat een aanvullende maatregel nodig is. Dit deel van de Kalootstraat ligt namelijk lager en is kwetsbaar voor wateroverlast. ARGUMENTEN Oorzaak wateroverlast Kalootstraat Borssele De wateroverlast in de Kalootstraat heeft diverse oorzaken. Bij de oudere huurwoningen in de Kalootstraat is er weinig hoogteverschil tussen het straatpeil en de woningdorpels, er is te weinig ‘waking’. Deze woningen zijn hierdoor kwetsbaar voor waterschade. Het straatpeil van de uitbreiding Stadshoek en de Westsingel ligt hoger dan het straatpeil bij deze oudere woningen. Als de riolering bij hevige regen niet al het water af kan voeren stroomt neerslag over weg naar dit lagergelegen deel van de Kalootstraat. Ook is de afvoer van de sloot aan de zuidwestzijde van Stadshoek niet optimaal. Bij hevige regen is de afvoer onvoldoende om het water van het regenwaterriool snel af te voeren. De kans op wateroverlast wordt hierdoor vergroot.

RAADSVOORSTEL

Voorgenomen maatregelen Het plan is om in het laagste deel van de Kalootstraat nabij nummer 18 de weg, het trottoir en het nabijgelegen voetpad te verlagen. Naast het pad wordt de greppel verdiept. Daardoor zal regenwater van de Kalootstraat bij hevige regen, via de greppel, afstromen naar het park aan de zuidwestzijde van Stadshoek. De kosten voor de verbeteringsmaatregelen zijn geraamd op € 75.000. Het waterschap gaat de sloten in de Lange Zuidweg verbreden en verdiepen. De waterafvoer van het riool verbetert hierdoor. Nabij de Kalootstraat is het plan om - na grondverwerving een sloot door te trekken naar de primaire watergang. De afvoerroute wordt hierdoor korter en beter. (JURIDISCHE) CONSEQUENTIES Wettelijke taak gemeente De gemeente heeft op basis van artikel 2.16 lid a van de Omgevingswet de wettelijke taak voor “de doelmatige inzameling van regenwater, voor zover de houder het afvloeiende regenwater niet naar de bodem of het oppervlaktewater kan brengen of het water kan transporteren en verwerken.” In het kader van deze zorgplicht hebben we als gemeente een inspanningsplicht om wateroverlast zoveel mogelijk te voorkomen. Al onze rioleringen voldoen ruimschoots aan de landelijke ontwerpnormen zodat die een bui kunnen verwerken van 20 millimeter in één uur. Deze bui komt gemiddeld eenmaal in de twee jaar voor.

Door de te nemen maatregelen voldoen we aan de gemeentelijke zorgplicht voor de afvoer van regen- en afvalwater. Ook als er bij extreme neerslag toch nog water op straat komt Pagina 3 van 5

omdat de gemeentelijke zorgplicht een inspanningsverplichting en geen resultaatsverplichting is. Wettelijke taak waterschap In de provinciale verordening is op grond van de Omgevingswet de norm gesteld dat regionale oppervlaktewateren voldoende bergings- en afvoercapaciteit moeten hebben. Het waterschap moet aan deze norm voldoen. Dit volgt uit artikel 2.13 eerste lid, onder b, van de Omgevingswet. Eerder waren deze normen vastgelegd in de Waterwet en in het Nationaal Bestuursakkoord Water (NBW) uit 2003. De normen zijn afhankelijk van het grondgebruik. In dit geval betreft het ‘bebouwd gebied’. Daarbij geldt een norm dat het ‘stedelijk’ gebied eenmaal in de 100 jaar deels onder water mag komen te staan. Bij nieuwe ontwikkelingen komen de kosten voor de aanleg van waterberging voor rekening van de ontwikkelaar. In bestaande gevallen komen de kosten volgens de ‘oude’ afspraken uit het NBW voor rekening van de waterbeheerder: het waterschap. Dit wordt het zogenaamde kostenveroorzakingsbeginsel genoemd. FINANCIËN De kosten ramen we op € 75.000. Dit kan gedekt worden vanuit de de reserve kwaliteit openbare ruimte (KOR). We stellen voor € 75.000 over te hevelen vanuit de reserve KOR naar de reserve afschrijving investeringen met maatschappelijk nut. We schrijven de investering in 20 jaar af.

Vanaf 2026 onttrekken we jaarlijks € 3.750 aan de reserve om de jaarlijkse afschrijvingslasten te dekken. De jaalijkse rentelasten bedragen 1% van € 75.000 = € 750. Dit bedrag nemen we mee in de activastaat in de begroting 2026.

RAADSVOORSTEL

UITVOERING / PLANNING / EVALUATIE De werkzaamheden in de Kalootstraat zijn gepland in het voorjaar van 2025. PARTICIPATIE We hebben het plan besproken met de bewoners van Kalootstraat 18 en 20: de woningen die direct naast het voetpad zijn gelegen. Zij konden zich vinden in het plan. COMMUNICATIE Op het moment van uitvoer gaan we de overige inwoners uit de straat informeren over de werkzaamheden. Gelijktijdig lichten we de dorpsraad in. Ook plaatsen we een bericht op onze gemeentelijke website over het klimaatbestendig maken van de Kalootstraat en de daartoe uit te voeren maatregelen. BESLUIT De raad besluit om: 1. Een investeringskrediet beschikbaar te stellen voor het klimaatbestendig maken van de Kalootstraat in Borssele. 2. Een bedrag van € 75.000 te onttrekken aan de reserve ‘Kwaliteit Openbare Ruimte’ en toe te voegen aan de reserve ‘afschrijving investeringen met maatschappelijk nut’. Pagina 4 van 5

TER INZAGE LIGGENDE STUKKEN Er liggen geen stukken ter inzage. BIJLAGE(N) Bij dit advies hoort/horen de volgende bijlage(n): Documentnr. Join Naam van de bijlage D25.664113 Tekening van de verbeteringsmaatregel. D25.664113 Kostenraming van het plan.

Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van Borsele, G.M. Dijksterhuis, burgemeester

RAADSVOORSTEL

J.M. Jansen, secretaris

Pagina 5 van 5