9.6 Jaarverslag discriminatie.nl Zeeland 2024

Jaarverslag 2024

Blijf wie je bent en blijf lief voor de ander

Colofon Tekst: Discriminatie.nl/ Zeeland Ontwerp: Discriminatie.nl/ Zeeland

Het jaar 2024 Het afgelopen jaar hebben we ons weer ingezet om melders bij te staan en discriminatie in Zeeland tegen te gaan. We behandelden meldingen vanuit alle Zeeuwse gemeenten, op verschillende gronden en terreinen en er zijn diverse activiteiten en projecten uitgevoerd. Dit jaarverslag geeft een overzicht van het aantal geregistreerde meldingen bij Discriminatie.nl Zeeland en de overige werkzaamheden die we samen met onze partners hebben uitgevoerd.

Discriminatie Discriminatie is het ongelijk behandelen van mensen op basis van kenmerken die er niet toe doen. Artikel 1 van de Grondwet verwoordt het als volgt: “Allen die zich in Nederland bevinden, worden in gelijke gevallen gelijk behandeld. Discriminatie wegens godsdienst, levensovertuiging, politieke gezindheid, ras, geslacht, handicap, seksuele gerichtheid of op welke grond dan ook, is Daarnaast zijn er specifieke wetten zoals onder andere de Algemene wet gelijk behandeling, Wet gelijke behandeling op grond van leeftijd bij arbeid en de Wet gelijke behandeling van mannen en vrouwen die onze gelijkheid beschermen. Mensen die discriminatie hebben ervaren of hebben gezien kunnen dit melden bij een Anti discriminatie voorziening (ADV).

Discriminatie.nl Zeeland Sinds 1 januari 2024 werken de ADV’s van Nederland samen onder de naam Discriminatie.nl om het melden van discriminatie makkelijker en toegankelijker te maken. Ook het antidiscriminatiebureau Zeeland kreeg een nieuwe naam. Sinds 1 januari zijn we herkenbaar als Discriminatie.nl Zeeland. Door één naam, één uniforme werkwijze, één landelijk registratiesysteem en één meldpunt wordt de herkenbaarheid vergroot. En tegelijkertijd vinden melders nog altijd dicht bij huis ondersteuning door consulenten in Zeeland. Wij zijn de ADV voor alle dertien gemeenten in Zeeland. Iedereen in Zeeland kan bij ons terecht voor (gratis) steun en advies.

1

Cijfers Aantal door Discriminatie.nl geregistreerde meldingen In 2024 heeft Discriminatie.nl Zeeland in totaal 243 meldingen geregistreerd. Dit zijn meldingen van inwoners over voorvallen in Zeeland of elders in Nederland, meldingen van inwoners van elders over voorvallen in Zeeland (3) en anonieme meldingen van Zeeuwen over landelijke kwesties (40)

Waar komen onze melders vandaan?

2 Politieklachten In 2024 zijn er 5 politieklachten behandeld.

College voor de Rechten van de Mens In 2024 zijn er geen oordelen aangevraagd bij het College van de Rechten van de Mens. Daarnaast liepen er nog 3 uit voorgaande jaren. Hiervan is: 1 zaak is gegrond verklaard; 1 zaak is ongegrond verklaard; 1 zaak is nog in behandeling

2

Aantal meldingen Zeeland (langjarig) 1 250

215

200

180

162

151

150

128

118

100

93

80

120

120

93

105

88

121 95

141

113

50 0 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023 2024

Aantal discriminatie meldingen per Zeeuwse gemeente (afgelopen 3 jaar)2 2023

2024

162 141

31 28 13 11 13

13 4

5 5

7

9 6

5 6

7 1 2

5

8

10 8 7 3 2

5 4

7

10

14

17

21

23

24

27

26 28

32

35

36

215

2022

Het aantal meldingen Zeeland is de optelsom van het aantal meldingen van inwoners van Zeeland en van meldingen met een plaats voorval in Zeeland van inwoners van elders.

1

Het aantal meldingen per gemeente is de optelsom van het aantal meldingen van inwoners van de gemeente en van meldingen met een plaats voorval in die gemeente van inwoners elders.

2

3

2022

2023

100

216

Discriminatiegrond 2024

91 153

90 70

131

80 60

60

48

50

48

40 30 20 10 0

210

021

000

100

18 18 14 16 11 12 121310

17 13 10 000

12 12 11 432 35

000

12 10 8

[1] Meldingen van/over transgender persoon (2022) 2, (2023) 5, 2024 (0) [2] Meldingen van/ over een non-binair persoon (2024) 5 [3] Meldingen over de Islam (2022) 7, (2023) 2, (2024) 5 [4] Meldingen m.b.t. mondkapjesplicht (2022) 2 [5] Meldingen m.b.t. vaccinatie- cq. Toegangsbewijs, overheidsbeleid Covid pandemie (2022) 1, 2024 (61)

2022 60

2023

215

Maatschappelijk terrein 2024

54

30 20 10 0

4

40 34 31

125

40

145

50

27 2726 19 11 6

11 7

19

15 5

8

78

12 2

6 0

32

55

9

9

4

7

8 2

0

10 4

8

9 332

323

3

6

83 73

220

86

80 60

36

40

20

bemiddeling

2022

2023

4

0

0

2024

Analyse meldingen Hieronder belichten we de meest voorkomende discriminatiegronden en ontwikkelingen in de in 2024 geregistreerde meldingen. Hierbij moet worden opgemerkt dat het aantal geregistreerde meldingen het topje van de ijsberg is, niet iedereen die discriminatie ervaart of ziet dit meldt bij een registrerende instantie zoals Discriminatie.nl Zeeland. 3 Discriminatie.nl Zeeland heeft in 2024 in totaal 243 meldingen geregistreerd. Niet eerder was het aantal registraties zo hoog. Ten opzichte van de vorige jaren is het aantal meldingen flink gestegen. Dit is deels verklaarbaar door het grote aantal meldingen over landelijke kwesties. Waar voorheen Zeeland in vergelijking met de andere ADV’s achter bleef in het aantal meldingen over landelijke issues, was dit in 2024 niet het geval. De consistentie van deze meldingen door het jaar heen duidt op een verandering in denken. Daarnaast heeft het nieuwe landelijke meldpunt, de vergrote uniforme herkenbaarheid en laagdrempeligheid ervoor gezorgd dat inwoners van Zeeland het antidiscriminatie meldpunt Discriminatie.nl Zeeland goed wisten te vinden. In 2024 kregen we 34 meldingen binnen over landelijke kwesties die dit jaar plaatsvonden, zoals onder andere de motie Becker (herkomst - 7 ), de vacature van Ongehoord Nederland (geslacht 5) en de uitspraken van Johan Derksen tijdens een uitzending van Vandaag Inside (herkomst 17).

Daarnaast kregen alle ADV’s in januari opnieuw veel meldingen over het kabinetsbeleid tijdens de pandemie van 2020/2021 als reactie op de opening van het landelijk meldpunt Discriminatie.nl door demissionair minister De Jonge. Zeeland kreeg er 61. Een deel van deze meldingen (28) zijn anoniem gedaan. Ook als we deze 61 meldingen over de pandemie buiten beschouwing laten is het totaal aantal meldingen in 2024 gestegen naar 182 meldingen. Het patroon van de verschillende discriminatiegronden volgt het patroon van de afgelopen jaren. Net als voorgaande jaren, komen meldingen op grond van herkomst/ huidskleur het meest voor. 3

1. Iris Andriessen et al., Ervaren Discriminatie in Nederland II (Sociaal Cultureel Planbureau, Den Haag, maart 2020), https://www.scp.nl/publicaties/publicaties/2020/04/02/ervaren-discriminatie-in-nederland-ii, pp. 62-63.

5

TOTAAL

beinvloeding beleid

registratie

advies/ informatie

TOTAAL

0

1

overig

0

eigen onderzoek ADV

20 vijandige bejegening

2024

100

60 55 051 overig

2023

onbekend

omstreden behandeling

geweld

bedreiging

2022

020

109

doorverwijzing

5 712 4 3 5

120

155 149

152 126

145

bijstaan in procedures

160 140 120 100 80 60 40 20 0

Klachtbehandeling 218

Aard

Daarnaast komen de gronden geslacht, niet-wettelijke gronden en nationaliteit in 2024 het meest voor. Herkomst/ huidskleur is 91 keer geregistreerd en discriminatie op niet-wettelijke gronden is 48 geregistreerd. 4 De grond geslacht zien we 18 keer terug en meldingen op nationaliteit is 12 keer gemeld. De grote stijgingen op herkomst/huidskleur, niet-wettelijke gronden en geslacht zijn verklaarbaar door de eerder benoemde stijging in meldingen over landelijke kwesties (respectievelijk 28, 33 en 5). De stijging in het aantal meldingen op grond van nationaliteit is niet verklaarbaar door meldingen op landelijke kwesties maar deze stijging samen met de stijging op grond van herkomst/huidskleur wijzen en de grote toename in meldingen in het algemeen wijzen op een toegenomen spanning in de Zeeuwse maatschappij. Discriminatie komt het meeste voor op de arbeidsmarkt (34), in de buurten en wijken (27), collectieve voorzieningen (54) en in de media (19). In de laatste 2 zien we ook hier de landelijke kwesties terug. Hoewel discriminatie op de arbeidsmarkt onverminderd hoog is valt vooral de grote stijging van meldingen onder buurtgenoten op. Deze steeg van 11 naar 27. Daarnaast is ook de stijging in meldingen in commerciële dienstverlening, horeca en op scholen opvallend ten opzichte van de laatste 3 jaar.

De meeste melders kwamen uit Terneuzen (32), Middelburg (31), Vlissingen (31) en Goes (25) De meeste incidenten waren in Terneuzen (27), Middelburg (26), Goes (22), Vlissingen (19)

Activiteiten Het bestrijden van discriminatie gaat verder dan het registreren van meldingen en het bijstaan van melders. Ook preventie is een onderdeel. We zetten hierbij in op educatie, bewustwordingsvergroting, (beleids)advies en voeren projecten en activiteiten uit op diverse thema’s.

LHBTIQA+ project Discriminatie.nl Zeeland nam in 2024 met de Regenbooggemeenten Middelburg, Goes, Terneuzen en Hulst deel aan het Regenboogsteden project van het ministerie van OCW. Doel van dit project is om de veiligheid, weerbaarheid en sociale acceptatie van LHBTIQA+ inwoners te bevorderen. De vierde periode is in 2024 gestart en loopt tot en met 2026. Samen met onze partners geven we uitvoering aan het gezamenlijk opgestelde werkplan. Onderwijs In september zijn er gastlessen gegeven over genderdiversiteit aan studenten verpleegkunde, maatschappelijke zorg en individuele gezondheidszorg van Scalda. Tijdens deze trainingen was er ruimte voor dialoog en vragen en werden er ervaringen gedeeld en handvatten aangereikt. In december werd er bij Zorgsaam in Zeeuws-Vlaanderen, Locatie Bachtendieke Terneuzen voor wat oudere studenten die werken en leren combineren een workshop verzorgd. De studenten hadden het thema ‘roze ouderen’ zelf aangedragen omdat ze er nog niet veel over wisten. De

4 Niet-wettelijke grond: grond die niet is opgenomen in de gelijke behandelingswetgeving, zoals bijvoorbeeld, uitschrijving woningbouwvereniging wegens detentieverleden, verzekering die alleen mensen verzekert die een hogere opleiding hebben genoten, of regels opgelegd vanuit de overheid.

6

reacties op de workshop waren zeer positief. Daarnaast is het thema LHBTIQA+ geïntegreerd in onze algemene gastlessen en workshops op scholen. Netwerk Op 21 maart was er weer een LHBT netwerkbijeenkomst voor professionals en andere belangstellenden. In deze bijeenkomst werd de ketenaanpak van discriminatie belicht. Samen met Politie Zeeland-West-Brabant gaven we uitleg over de werkwijze en onderlinge verbanden in de bestrijding van discriminatie. Ouderen Roze 50+, door ons ondersteund, heeft in 2024 trainingen voor ons verzorgd aan CKZ Goes, een coöperatie waarbij 90 zorgverleners zijn aangesloten die kleinschalige zorg aanbieden. Daarnaast hebben ze vijf jaar na het behalen van het ‘Roze Loper’ certificaat is Zorgcentrum Cleijenborgh opnieuw getoetst door Roze50+. Het keurmerk ‘De Roze Loper’ streeft naar het vergroten van sociale acceptatie en inclusie van LHBTIQA+ personen binnen de zorg- en welzijnssector. Ter voorbereiding werden er diverse gesprekken gevoerd met een van de ambassadeurs. Ook in dit jaar kwam de organisatie positief door de audit. Daarnaast zijn er gesprekken gevoerd met professionals binnen het sociaal domein en zorginstellingen om medewerkers en vrijwilligers te informeren over seksuele- en genderdiversiteit. Roze Limo Tour In 2024 reed de Roze Limo door Zeeuws-Vlaanderen. Samen met Roze 50+ vroegen we aandacht voor roze ouderen.

De thema’s ‘de belevingswereld van oudere LHBTIQA+ personen’ en ‘intersekse’ stonden centraal. Halteplaatsen van de limo waren de inspiratiesessie ‘Anders zijn is heel gewoon’ bij Porgy & Bess, de opening van de tentoonstelling ‘1 op 90’, van Ernst Coppejans (Open Mind), in Terneuzen en de expositie ‘Stormachtig Stil’, van Eveline van der Putte, in ouderenzorglocatie Blaauwe Hoeve in Hulst. In de limo zaten vertegenwoordigers van Scalda college, zowel docenten als studenten, medewerkers uit de zorg, Roze 50+, Discriminatiezeeland.nl en Gemeente Terneuzen. Coming Out dag Op 11 oktober vond de Tour d’Amour plaats bij Scalda in Goes. In een theatrale vertelling van levensverhalen werden de bezoekers, studenten, professionals uit Zorg en Welzijn en Roze50+ meegenomen in de belevingswereld van LHBTI+ ouderen. Veiligheid In de Roze Filmweken is in de bioscopen van Zeeland de promotiefilm van Roze in Blauw vertoond voorafgaand aan de voorstelling. Deze promotiefilm, in 2022 door ons gemaakt in samenwerking met Roze in Blauw, hebben we in 2024 voorzien van onze nieuwe naam en meld informatie. De film heeft als doel de stap naar de politie te verkleinen voor LHBTIQA+ personen die zich gediscrimineerd voelen door de bekendheid van Roze in Blauw, het politienetwerk voor LHBTIQ+-gemeenschap te vergroten.

Zeeuws Deltaplan Samenwerking is cruciaal om Zeeland inclusiever te maken. Ongelijke behandeling houdt zich immers niet aan gemeente of regionale grenzen. Een onderdeel van deze samenwerking is het Zeeuws Deltaplan. Dit plan brengt gemeenten, burgers en organisaties bij elkaar, onder andere door de haakjes te vinden met inclusie- en toegankelijkheidsagenda’s en andere lokale of

7

organisatie beleidsplannen en initiatieven. Na een evaluatie is het plan in 2023 is het plan in 2024 herijkt en geactualiseerd waarmee de samenwerking is verlengd tot 2026. Discriminatie.nl Zeeland monitort het plan, houdt de coalitiepartners betrokken, voert onderzoek uit en is vaste gesprekspartner bij gesprekstafels waar discriminatie mogelijk een rol speelt, zoals politie en onderwijs. Representatieve verhalen en behaalde resultaten werden uitgelicht op de websites Zeeland Inclusief en Discriminatie.nl Zeeland Lokale uitvoeringsplannen Het Zeeuws Deltaplan en het bijbehorend inspiratie document geeft gemeenten handvatten en suggesties voor het opstellen van hun lokale uitvoeringsplan. Waar gewenst, adviseerden we gemeenten bij het opstellen van hun lokale uitvoeringsplan.

Preventie Advisering In 2024 namen we deel aan de werkgroep Four Freedoms door het Jaar Heen, het Zeeuwse Draden project, Jouw Zeeland, Voedselbank, Platform tegen Eenzaamheid en Sheltered City. Daarnaast waren we aanwezig bij het symposium Slavernijverleden en Doorwerking en adviseerden we bij de oprichting van het Kenniscentrum Slavernijverleden in Middelburg over de doorwerking van het slavernijverleden in het heden. Meldpunt Goed Verhuurderschap Er zijn afspraken gemaakt met gemeenten over de samenwerking bij meldingen in het kader van de Wet Goed Verhuurderschap over de samenwerking bij meldingen met een discriminatoir karakter. In 2024 hebben wij geen meldingen in het kader van deze wet behandeld. Dialoogtafels In 2024 hebben we deelgenomen aan verschillende dialoogtafels. Zo zaten we onder andere aan tafel bij het Project Bondgenoten Politie, Jouw Zeeland, IFTAR ontmoetingstafel en Keti Koti Dialoogtafels. Daarnaast organiseerden we een dialoogtafel voor studenten van University College Roosevelt in het Zeeuws Archief, waarbij het thema goed burgerschap / mensenrechten het onderwerp van gesprek was. Trainingen, voorlichting, gastlessen en workshops In 2024 gaven we verschillende trainingen, voorlichting, gastlessen en workshops. In februari gaven we samen met ADV Radar een gastles aan aspirant politiemensen van het korps ZeelandWest-Brabant.

Ook hebben we een gastles verzorgd op de HZ, Human Resource Management over discriminatie op de arbeidsmarkt. We gaven workshops en presentaties bij twee kerken, Rotary Walcheren, LFB, Anti Racisme Collectief, Watersnoodmuseum en het Leger des Heils. Ook gaven we voorlichting bij de het AZC Walcheren, de Culturen Carrousel Dauwendaele, buurtcafé ZB, LFB en tijdens de Zeeuwse Wetenschapsdag van de HZ. We waren aanwezig op het Bevrijdingsfestival in Vlissingen en Vestrock in Hulst. Naast het vergroten van onze zichtbaarheid hebben we op beide festivals verschillende gesprekken gevoerd met bezoekers, jong en oud. Daarnaast organiseerden we met de Rhinogroep weer een gatekeepers training suïcide preventie 113 voor professionals. In 2024 kregen we van 12 scholen het verzoek voor het geven van gastlessen. Er werden lessen gegeven aan leerlingen en docenten van zowel basis, voortgezet en hoger onderwijs. Daarnaast

8

waren we halte van de Wereldreis in Goes en Middelburg. De leerlingen van 4 scholen kregen hierbij een workshop over discriminatie. Onze training Kijken zonder Oordeel gaven we in Kapelle en Tholen en zullen in 2025 ook worden gegeven aan andere gemeenten binnen Zeeland. Zichtbaarheid Naast de invoering van de landelijke naam en onze aanwezigheid op de eerder genoemde festivals hebben we nieuwe informatiefolders verspreid in alle gemeenten en bij partners zoals politie en ZB. Ook namen we deel aan bijvoorbeeld het programma Standplaats Zeeland, Zeeuws Diep en de Zeeuwse Kamer en Zeeland Kust van Omroep Zeeland. Daarnaast namen we deel aan nationaal uitgezonden programma’s zoals Hollandse Meesters Herzien, 5 dagen en Keti Koti 2024. En waren we aanwezig en deelden we kennis over het Zeeuwse gebeuren rondom discriminatie, het slavernijverleden en de doorwerking daavan bij de Juneteenth viering met de Amerikaanse Ambassade. We waren panellid bij Zeeuwind, het Zeeuws Museum, en hebben we gesproken bij het afscheid van Commissaris van de Koning, Han Polman Internationale dag tegen Discriminatie en Racisme Naast de publicatie van onze jaarcijfers, was er op 21 maart 2024 weer een LHBT netwerkbijeenkomst.

Samen met Politie Zeeland-West-Brabant gaven we uitleg over de werkwijze en onderlinge verbanden in de bestrijding van discriminatie Internationale Vrouwendag Op internationale vrouwendag waren we aanwezig in Goes, Middelburg en Borsele. In Borsele waren we onderdeel van de onthulling van het Hilda Verwey-Jonker Hof. In Middelburg waren we aanwezig bij de HZ en in Goes en Middelburg waren we aanwezig bij alle locaties van Scalda. Zeeuwse inclusie week Ook in 2024 hebben we weer ingezet om een Zeeuwse Inclusieweek te organiseren. Naast onze vaste partners, nu ook samen met particuliere initiatieven. Helaas bleef het aanbod achter. De bij ons bekende activiteiten, zoals Pestival hebben we voor en tijdens de Zeeuwse Inclusieweek onder de aandacht gebracht en hebben we ook zelf bezocht

Overige activiteiten Landelijk In aanloop en ter voorbereiding van de verwachtte stelselherziening per januari 2027, is de samenwerking met de andere ADV’s in Nederland verder geïntensiveerd. Zo zijn in 2024 alle bij de Landelijke Vereniging tegen Discriminatie aangesloten ADV’s gaan werken onder dezelfde naam ‘Discriminatie.nl’ Op 9 januari was het startschot en sindsdien opereert het antidiscriminatiebureau Zeeland onder de naam Discriminatie.nl Zeeland. Daarnaast zijn we vanaf 9 januari 2025 overgegaan op het landelijke gratis meldnummer 0800-0880 en het digitale meldformulier via de website. Deze re-branding heeft geleid tot een toename van de zichtbaarheid en laagdrempeligheid dat mede leidde tot de stijging in het aantal meldingen. Daarnaast werkten we samen met de andere ADV’s we aan de oprichting van een ADV-academie om de consulenten en preventiemedewerkers beter te ondersteunen. In 2024 zijn er drie elearning trainingen ontwikkeld waar onze consulenten toegang toe hebben. Ook is het landelijke registratiesysteem ge-audit door Business Security Management om handvatten te krijgen voor verdere verbetering. Verder is de landelijke richtlijn waar onze consulenten mee werken opgeschaald tot een landelijke protocol en hebben we meegewerkt aan het kindvriendelijk

9

maken van alle Discriminatie.nl meldpunten, dus ook de onze. Zo hebben alle ADV’s in oktober het beleidsdocument vastgesteld dat de contouren beschrijft van het kindvriendelijk maken van de meldpunten zodat we ook op dat punt voldoen aan de AVG en rekening houdt met oudertoestemming. De verwachting is dat het implementatietraject medio 2025 start. Daarnaast zijn er landelijk stappen gezet in de verdere ontwikkeling van een rapportage- en analysetool ‘Zicht op Discriminatie’ waardoor we sneller en beter inzicht krijgen in het discriminatieklimaat in Zeeland. Stelselherziening In juni kwam de eerste hoofdlijnennotitie uit over de voorgenomen stelselherziening. De landelijke vereniging Discriminatie.nl is lid van het klankbord Stelselherziening dat het ministerie adviseert bij het opstellen van notitie stelselherziening en de uitwerking hiervan. Deze hoofdlijnen notitie schetst het traject waarin onder andere de wetswijziging is opgenomen. In december werd bekend dat minister de notitie ondersteund en heeft voorgelegd aan de ministerraad.

Dit was het jaarverslag van Discriminatie.nl / Zeeland over het jaar 2024. We hebben al veel gedaan en blijven nog veel doen, omdat het er nog steeds een noodzaak blijft dat wij er voor alle inwoners van Zeeland zijn!

10

Blijf wie je bent en blijf lief voor de ander