9.1 Reflectie op het Bestuursprogramma 'Schakelen met raad en daad'

Reflectie op het bestuursprogramma ‘Schakelen met raad en daad’

Gemeente Borsele

01 Voorwoord Heinkenszand, december 2025

Geachte leden van de gemeenteraad, Met de reflectie op het Bestuursprogramma ‘Schakelen met raad en daad’ verwoorden we per thema waar we ons bevinden; bijna vier jaar na de wording van het bestuursprogramma in mei 2022. U vindt in de reflectie terug in welke mate we uw thema’s hebben kunnen vervolmaken. Zowel wij als college als de ambtelijke organisatie hebben het bestuursprogramma met bezieling als houvast genomen. Op het voorblad van deze reflectie staat een radarpost afgebeeld. Dat deze ons ook mag loodsen naar een ‘Vergezicht Borsele’: het toekomstperspectief voor onze prachtige gemeente. Dan zal ook tijdens de volgende bestuursperiode een stralende horizon lonken. Hoogachtend, College van burgemeester en wethouders, Gerben Dijksterhuis, burgemeester Kees Weststrate, wethouder Marga van de Plasse, wethouder Arno Witkam, wethouder

02 Status

Afgerond.

Vele doelen en resultaten behaald maar is een thema dat verder reikt dan de bestuursperiode 2022-2026.

Gestart maar vergt nog verdere concretisering.

Nog niet van start gegaan. NB Deze status is niet (meer) van toepassing in deze reflectie (in tegenstelling tot bij de tussenevaluaties).

03 Woningbouw A Doel en resultaat Doel | Inzicht krijgen in de woningbehoe e van diverse doelgroepen, ook in relatie tot zorg. Resultaat | Onderzoeksresultaten van het woonbehoe eonderzoek als basis voor de uitvoeringsagenda Borsele.

Resumé

ft

ft

ft

ft

ft

- Op 18 januari 2024 hebben we u geïnformeerd over de ‘Woon(zorg)visie De Bevelanden’. Voor die woonzorgvisie zijn twee regionale woningbehoe eonderzoeken uitgevoerd, te weten door In.Fact.Research en Bureau Stec. - U hee vervolgens de ‘Woonzorgvisie De Bevelanden’ vastgesteld op 4 april 2024. - Op 19 december 2024 vond een inforaad plaats over het 'Borselse uitvoeringsprogramma bij de Bevelandse Woon(zorg)visie 2024-2028' (hierna: uitvoeringsprogramma). - Het uitvoeringsprogramma hebben we vastgesteld op 4 februari 2025. - Tijdens de inforaad op 13 november 2025 hebben we de geactualiseerde versie van het uitvoeringsprogramma met uw raad gedeeld. - Daarnaast hee u voor het eerst een ‘Raamovereenkomst prestatieafspraken De Bevelanden 2025-2028’ vastgesteld waarbij ook zorgpartijen zijn betrokken; in uw vergadering van 5 juni 2025.

04 Woningbouw B

Doel en resultaat

ft

Doel | Concrete uitvoeringsagenda maken voor woningbouw per dorp met aandacht voor zorg, betaalbaarheid en duurzaamheid. Resultaat | Uitvoeringsagenda Borsele beschikbaar.

Resumé - Na een kaderstellende raad hee u op 29 juni 2023 ingestemd met de prioritering voor de woningbouwplannen. - Op 2 november 2023 hebt u voor dit actiepunt structureel budget beschikbaar gesteld. - Behalve de onder ‘Woningbouw A’ genoemde actualisatie van het uitvoeringsprogramma hebben we ook de ‘Stand van zaken uitvoering Woondeal in Borsele’ met u gedeeld en aan u toegelicht. - De bouwopgave voor Zeeland is vervat in de ‘Zeeuwse Woondeal 2023–2030’. - Bij nieuwe bouwplannen sturen we op voldoende betaalbare woningen. We zorgen ook voor genoeg woningen zonder drempels, geclusterde woningen en zorggeschikte woningen. - In het licht van het (ook) door u onderkende belang van woningbouw hebben we besloten om de ‘Integrale Woningbouwopgave’ te organiseren met daaronder een aantal projecten; om zo de focus, grip en uitvoeringskracht op dit dossier te versterken. - Zie ook ‘Woningbouw A’.

05 Leefbaarheid A Doel en resultaat Doel | Inzicht in de mogelijkheden om voorzieningen in dorpen te concentreren of samen te voegen. Resultaat | Kaderplan voorzieningen ter besluitvorming aan de gemeenteraad.

Resumé

ft

- Voor het ‘Kaderplan voorzieningen’ dienden twee documenten als basis: het raadsvoorstel en een memo. - In 2023 hebben we twee inforaden belegd die uiteindelijk resulteerden in de kaderraad die plaatsvond in ’s-Heerenhoek op 22 februari 2024. - Op 9 januari 2025 hee u ingestemd met het ‘Kaderplan maatschappelijke voorzieningen’ en in het licht daarvan de dorpen Lewedorp, Nisse en ’sGravenpolder aangemerkt als initiële aandachtsgebieden voor de (door)ontwikkeling van het maatschappelijk vastgoed.

06 Leefbaarheid B Doel en resultaat Doel | Uitvoeren van het vastgestelde kaderplan voorzieningen. Resultaat | Geconcentreerde en/of samengevoegde voorzieningen volgens het kaderplan.

Resumé

ft

- Op 20 juni 2024 hee u ingestemd met het voorstel voor een haalbaarheidsstudie voor twee projecten in het licht van het ‘Kaderplan Voorzieningen’. Daarin stellen we voor om voor een financiële verkenning te starten voor: - Sportpark Borsele-West. - Maatschappelijke voorzieningen Lewedorp. - Zoals in het voorstel van 20 juni 2024 is verwoord, moet een projectorganisatie worden opgezet om de uitvoering van (onder meer) deze twee trajecten. Dit is in lijn met het vormgeven van een cluster ‘Integrale Opgaven’ zoals is opgenomen in het voorstel over de organisatorische aanpassingen. Daardoor kan de organisatie flexibel blijven inspelen, sturen en prioriteren op actuele ontwikkelingen. Daarbij gaat het om domeinoverstijgende projecten en opgaven, onder meer uit uw Bestuursprogramma. Het ‘Kaderplan Voorzieningen’ is daarvan een voorbeeld. - Via diverse memo’s hebben we u op de hoogte gehouden van deze trajecten. De meest recente dateert van 11 november 2025. Daarin hebben we u geïnformeerd dat de woningbouw op de locatie Postweg vrijwel onmogelijk is vanwege hoge saneringskosten van de bodem waardoor heroverweging van de plannen nodig is. Een raadsbesluit staat gepland voor februari 2026. - De daadwerkelijke realisatie van dit thema loopt door ná de looptijd van uw bestuursprogramma.

07 Zoetwaterhuishouding Doel en resultaat Doel | Zoetwaterhuishouding op orde brengen voor verschillende doelgroepen in de gemeente. Resultaat | Uitvoering van een plan met communicatie en educatie voor beter en duurzamer zoetwatergebruik.

Resumé

ff

ft

ff

ft

ft

ff

- Na de inforaad op 14 september 2023 hee u ons de kaders meegegeven op 25 januari 2024 aan de hand van diverse stellingen. - Op 23 mei 2024 hebt u budget beschikbaar gesteld voor een ‘beleidsondersteuner’. Deze is gestart op 1 december 2024 om: - Uitvoering te geven aan het zoetwater-vraagstuk. - Het begeleiden van concrete projecten. - Het onderzoeken van subsidiemogelijkheden. - Lobbyactiviteiten voor klimaatadaptieve opgaven; in het bijzonder de zoetwaterbeschikbaarheid. - Op 16 september 2024 hebben we een memo met u gedeeld over de kansrijke projecten voor zoetwateropgave [na inlog]. - Ook ‘zoet water’ hebben we als ‘Integrale opgave’ georganiseerd: zie ook bijlagen. - Op 3 juni 2025 hebben we het ‘programmaplan zoetwater’ met u gedeeld inclusief een begeleidende memo [beide na inlog]. - Het programmaplan omvat vijf volgende onderdelen: - Haalbaarheidsstudie rioolwaterzuivering Willem-Annapolder: er wordt onderzocht of extra zuivering en distributie van gezuiverd water van de RWZI Willem-Annapolder haalbaar is voor nabijgelegen probleemgebieden. - Waterpeil Zwaakse Weel: we zoeken naar mogelijkheden om de waterbu ering in het hele weelgebied te vergroten zodat het een positief e ect hee op nabijgelegen agrariërs, de kwaliteit van (nieuwe) natuur en de recreatieve waarde van het gebied.

- Waterberging North Sea Port: we onderzoeken de mogelijkheden voor het creëren van waterberging in de Sloerandzone; met North Sea Port als belangrijke stakeholder. - Kansenkaart berging op Borsels grondgebied: er wordt een kansenkaart ontwikkeld die inzicht gee in e ectieve zoetwatermaatregelen per perceel om agrariërs te ondersteunen en samenwerking te versterken. - Zoetwaterleiding: de aanleg van een nieuwe waterleiding van de Biesbosch naar Borsele wordt onderzocht om de zoetwatervoorziening te vergroten.

08 Borselse Beelden

09 Welstand A Doel en resultaat Doel | Meer flexibiliteit creëren in het beeldkwaliteitsbeleid (welstand). Resultaat | Omgevingsplan Borsele waarin beeldkwaliteit is geïntegreerd.

Resumé

ft

- Welstand A betre het herijken van de ‘Beeldkwaliteitsnota Borsele’ uit 2013, rekening houdend met de gewenste plooibaarheid en verduurzaming. - Dit traject is gekoppeld aan de invoering van de Omgevingswet. De Omgevingswet is per 1 januari 2024 in werking getreden. Hiermee zijn alle bestemmingsplannen automatisch opgegaan in één Omgevingsplan Borsele. Tot en met 2031 geldt er een overgangssituatie. Daarna moeten we als gemeente Borsele beschikken over een Omgevingsplan Borsele, waarvan een nieuw beeldkwaliteitsbeleid onderdeel uitmaakt. - Met de raadswerkgroep hebben we al een eerste aanvang genomen rondom ‘Welstand A’. Na de besluitvorming over ‘Welstand B’ vervolgen we het traject om te komen tot een nieuw Borsels beeldkwaliteitsbeleid.

10 Welstand B Doel en resultaat Doel | Het herijken van welstandsbeleid voor actuele thema’s zoals zonnepanelen en windturbines. Resultaat | Beleidsnota met criteria voor beeldkwaliteit rondom actuele thema’s.

Resumé

ft

- Welstand B richt zich met name op actuele thema’s uit de huidige ‘Beeldkwaliteitsnota Borsele’. Vooruitlopend op het herijken van het volledige beeldkwaliteitsbeleid (zie ‘Welstand – A’) wordt het beleid voor een aantal actuele thema’s herzien. - De raadswerkgroep, bestaande uit diverse raadsleden en ondersteund door specialisten, kwam vanaf december 2022 acht keer bijeen om vijf hoofdonderwerpen te bespreken: a) proces; b) kennis en opleiding; c) huisvesting arbeidsmigranten/ wonen; d) beleid en uitvoering; en e) duurzaamheid. - Tijdens één van de sessies hebben we het proces en de huidige planbeoordeling eruit gelicht. Ook hebben we opgehaald wat de wensen zijn. Om dit meer duiding te geven, hebben we een excursie georganiseerd met de werkgroep. - Op 20 maart 2025 hebben de leden van de Raadswerkgroep Beeldkwaliteit een presentatie verzorgd tijdens de informerende raadsbijeenkomst - In de vergadering van 11 december 2025 hee u een besluit genomen over de notitie ‘Herziening beeldkwaliteitsnota Borsele 2025 (welstand B)’. Die aanpassingen zorgen onder meer voor flexibiliteit in het beleid, een bredere adviesstructuur, versoepelde regels voor dakkapellen, dakpannen en gevelschilderwerk, en een transparanter proces met meer betrokkenheid van raadsleden en aanvragers.

- Het onderdeel ‘verduurzamen beschermde dorpsgezichten’ wordt ofwel onderdeel van een afzonderlijk traject of ‘Welstand A’.

11 Energietransitie Doel en resultaat Doel | Financiële compensatie verkrijgen voor de impact van de energietransitie op de leefbaarheid. Resultaat | Bovenwettelijke bijdragen van overheden ter verbetering van woon- en leefkwaliteit.

Resumé

ft

ft

ft

ft

- De integrale opgave ‘Grootschalige Energietransitie & Leefkwaliteit Borsele’ (GELB) is één van de grootste veranderingen binnen de gemeentelijke organisatie. - Tijdens vijf bijeenkomsten hebben 100 inwoners - de ‘Borselse Voorwaarden Groep’ (BVG) - de voorwaarden opgesteld voor de eventuele komst van negen (energie)projecten. Daarmee moet de leefbaarheid, de lokale economie en het welzijn van de inwoners worden hooggehouden, bevorderd en beschermd. - In uw vergadering van 11 januari 2024 hee u de ‘Borselse Voorwaarden’ vastgesteld. - Op 10 april 2024 hebben we de ‘Borsele Voorwaarden’ aangeboden aan de toenmalige minister voor Klimaat en Energie; samen met onder meer een vertegenwoordiging van uw gemeenteraad. - In de kern Borssele is het ‘Infopunt Energie Zeeland’ geopend. In het infopunt kunnen inwoners terecht voor actuele informatie over lopende en mogelijk in de toekomst te realiseren projecten in Zeeland. - In het najaar van 2025 zijn de Borselse Voorwaarden geactualiseerd; in de inforaad van 20 november 2025 hee u hierover een werksessie gehouden. - De aangepaste voorwaarden worden gebruikt in gesprekken tussen gemeente, provincie en het Rijk als inzet om te komen tot een voorlopig Rijk-Regiopakket; onder meer in relatie tot de mogelijke bouw van twee nieuwe kerncentrales, waarvan de voorlopige locatiekeuze naar verwachting na de zomer van 2026 bekend wordt.

- De besluitvorming over de geactualiseerde Borsele Voorwaarden is voorzien in de besluitraad van 15 januari 2026. - In onze zienswijzen over de Rijkscoördinatieregeling-procedures inzake de energieprojecten op ons grondgebied benadrukken we telkens: - Het bewerkstelligen van transparantie aan inwoners over onder meer de processen. - Het bewaken van de integrale benadering. - Het uitdragen van de belangen van de Borselse Voorwaarden. We delen deze zienswijzen met u via ‘Post voor de gemeenteraad’. - Op 22 februari 2024 was de inforaad over de invulling van de ‘Gebiedsinvesteringen Netten op Zee Zeeland’ (GNOZ). - Op 4 april 2024 hee u ons opdracht gegeven de thema’s van de GNOZ verder uit te werken. Via diverse voorstellen hebt u hiervoor krediet beschikbaar gesteld: - Op 12 december 2024 voor de ‘uitloopgebieden groenstructuurplannen Borsele’, het ‘heggenproject Borsele’ en het project ‘bloemrijke akkerranden’. - Op 9 januari 2025 voor het versterken van diverse sportfaciliteiten. - Op 3 april 2025 voor onder meer: het ‘Lokaal Impact Fonds Borsele’, de ‘gebiedsgerichte uitwerking Sloerandzone’, de ‘Verduurzaming en renovatie dorpshuizen’, het ‘Ontwikkelen van een informatiecentrum over de energietransitie’ en de ‘Starters- en Stimuleringsleningen’. - Over de tweede tranche van de GNOZ hebben we u geïnformeerd tijdens de inforaad op 24 juni 2025.

- Op 2 oktober 2025 hee u kennisgenomen van de projecten voor de tweede tranche van de GNOZ: de Sloerandzone, ‘Innovatieve Woonvormen’, ‘Fietsen en Wandelen’, het Lokaal Impact Fonds, ‘Maatschappelijke Weerbaarheid’, Zoetwater en ‘Verduurzamen Bedrijventerreinen’. - Op 24 november 2025 hebben we het ‘Groeidocument ruimtelijke puzzel grootschalige energietransitie’ met u gedeeld; dit document hebben we in het kader van de integraliteit samen met de gemeenten Vlissingen en Terneuzen en de provincie Zeeland opgesteld. Het document hebben we ook met onze inwoners gedeeld.

12 Borselse Voorwaarden

13 Borselse Voorwaarden

14 Nucleair Doel en resultaat Doel | Compensatie van de impact van het nucleair dossier realiseren. Resultaat | Financiële en maatschappelijke bijdragen voor optimalisatie van woon- en leefkwaliteit.

Resumé - Zie ook het thema ‘Energietransitie’. - Via de nieuwsbrieven ‘Grootschalige Energietransitie & Leefkwaliteit Borsele’ (GELB) houden we u periodiek op de hoogte van de ontwikkelingen voor dit thema. - Op 9 november 2023 bent u door het ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK) bijgepraat over de procesmatige ontwikkelingen van de mogelijke bouw van twee nieuwe kerncentrales. - Eind april 2024 bezocht de raadswerkgroep GELB de bouwplaats van de kerncentrale ‘Hinkley Point C’ in Zuidwest-Engeland. Doel van het bezoek: zien, ervaren en ophalen wat de impact van de bouw van twee nieuwe kerncentrales (Hinkley Point C) op de omgeving is. - Op 5 september 2024 gaven we een presentatie aan uw raad over de stand van zaken voor het thema ‘Energietransitie’ met onder meer aandacht voor: a) het Rijk-Regiopakket; b) het Lokaal Impact Rapport; c) het Lokaal Impact Fonds Borsele; en d) de Gebiedsvisie Sloerand. - Onze reactie over ‘het voornemen en voorstel voor participatie nieuwbouw Kerncentrales’ hebben we met u gedeeld op 26 maart 2024. - Op 25 november 2024 hebben we u op de hoogte gesteld van de ‘Kamerbrief over de stand van zaken van de nieuw te bouwen kerncentrales’. - In onze memo van 28 januari 2025 hebben we u geïnformeerd over: a) de eerste adviesbrief van Raymond Knops (gebiedsverbinder Rijk-Regiopakket) en b) het ‘impactrapport bouw kerncentrales’.

- Op 13 februari 2025 vond de inforaad plaats over het ‘Impact rapport bouw kerncentrales’. - De ‘Kennisgeving concept Notitie Reikwijdte en Detailniveau Nieuwbouw Kerncentrales, Ministerie van Klimaat en Groene Groei’ is op 15 mei 2025 gepubliceerd. - Met onze memo van 28 juli 2025 hebben we de tweede adviesbrief van de gebiedsverbinder u gedeeld. - Op 4 september 2025 deelden we met u de memo ‘Stand van zaken Borselse Voorwaarden en mogelijke bouw Kerncentrales’ [na inlog]. - Op 8 september 2025 bracht demissionair minister Hermans van Klimaat en Groene Groei een werkbezoek aan Zeeland. In Heinkenszand sprak zij met (onder meer) de deelnemers van de BVG. Daarna gaf de gebiedsverbinder een toelichting op het proces, de stand van zaken en de te verwachten vervolgstappen rondom de vorming van het Rijk-Regiopakket. - Op 16 oktober 2025 informeerden we u over de publicatie van vier Kamerbrieven over: - Voortgang nieuwbouw kerncentrales. - Oprichting Nucleaire Energie Organisatie. - Strategie voor ‘Small Modular Reactors’. - Wijziging Kernenergiewet om de bedrijfsduurverlenging van de kerncentrale in Borssele mogelijk te maken. - Maandelijks vindt er een bijpraatmoment plaats met de raadswerkgroep GELB.

15 Duurzaamheid A Doel en resultaat Doel | Scenario’s ontwikkelen voor verduurzaming van gemeentelijke gebouwen. Resultaat | Meerjarenonderhoudsplanning voor duurzame en toekomstbestendige gebouwen.

Resumé

ft

- Dit thema hee een koppeling met het vervolg van het thema Leefbaarheid A (‘Kaderplan voorzieningen’). Tijdens de info- en kaderraad over dat thema bent u geïnformeerd over de verduurzamingsrapporten voor onze dorpshuizen, scholen, gymzalen, brandweerposten en het gemeentehuis. Daarin is in beeld gebracht: a) De kansen (technisch en bouwkundig). b) De kosten. c) De terugverdientijd. - De verduurzaming van de dorpshuizen hebben we opgenomen in het traject ‘Gebiedsinvesteringen Netten Op Zee’, onder het thema ‘Versnellen en toepassen van de (duurzame) energietransitie Borsele’. Dat voorstel is door u behandeld in uw vergadering van 4 april 2024. Voor de renovatie en verduurzaming van het dorpshuis Baarland hebben we een voorstel aan u voorgelegd in uw vergadering van 20 juni 2024. De verduurzamingsslag voor dat dorpshuis is intussen afgerond. - In 2025 zijn we gestart met het verduurzamen en renoveren van een groot aantal dorpshuizen. - De focus ligt op het verhogen van de energieprestaties, het verbeteren van het binnenklimaat en het toekomstbestendig maken van de voorzieningen. - De nieuwe ‘onderhoudsnota gemeentelijke gebouwen’ voor de periode 2026-2035 leggen we in 2026 ter besluitvorming aan u voor.

16 Duurzaamheid B Doel en resultaat Doel | Uitvoeren van wijkgerichte plannen voor warmte en duurzame energie. Resultaat | Realisatie van doelstellingen uit het Zeeuwse energieakkoord en Transitievisie Warmte.

Resumé

ft

ft

ft

- Op 14 juli 2022 informeerden we u over het beleid ‘kleinschalige windturbines’ en de ‘(on)mogelijkheden van het benutten van restwarmte uit het Sloegebied’. - Na de voornoemde inforaad hee u de beleidsregel ‘kleine windturbines gemeente Borsele 2023’ vastgesteld in uw vergadering van 7 december 2023. - In Borssele en Nisse stellen we samen met inwonersgroepen plannen op om de dorpen van het aardgas af te halen. In ‘s-Heer Abtskerke en Heinkenszand zijn deze plannen intussen vastgesteld. - In uw vergadering van 20 maart 2024 bent u geïnformeerd over de Regionale Energie Strategie (RES) 2.0 Zeeland. De conceptversie van de RES 2.0 hee u behandeld in uw vergadering van 20 juni 2024. De focus ligt op het bevorderen van hernieuwbare energiebronnen en het verminderen van CO₂uitstoot. Op 17 oktober 2024 hee u de RES 2.0 vastgesteld. - Samen met de Bevelandse gemeenten trekken we op om energiearmoede te bestrijden. We werken met energiecoaches: dat zijn vrijwilligers die bij inwoners langsgaan om advies te geven over hun energiegedrag en hoe ze dit kunnen aanpassen. - In de Nieuwsbrief ‘Energie en klimaat’ van mei 2024 staan deze - en andere - onderwerpen uitgebreid verwoord. - We werken samen met de andere Zeeuwse gemeenten aan de uitvoering van het Nationaal Isolatie Programma. Dit is ondergebracht in het Zeeuws Isolatie programma en loopt van 2024 tot en met 2028.

Hiertoe hebben we de ‘Subsidieregeling Lokale Aanpak Isolatie gemeente Borsele 2025’ opgesteld. - Op 23 januari 2025 hebben we u tijdens de inforaad een toelichting gegeven over het ‘omgevingsprogramma duurzaamheid & klimaat’. - Over het plan van aanpak voor het opstellen van een ‘Warmteprogramma’ hebben we u geïnformeerd op 23 oktober 2025. In een ‘Warmteprogramma’ beschrijven we hoe en wanneer we de komende tien jaar verschillende wijken aardgasvrij gaan maken; door samen met inwoners en belanghebbenden te bepalen welke alternatieve warmtebronnen het beste passen. - De conceptversie van de ‘Energievisie Zeeland’ hebben we met u gedeeld op, vergezeld van een memo. De Energievisie omvat keuzes op het gebied van elektriciteit, warmte en duurzame gassen en schetst de samenhang tussen landelijke en regionale ontwikkelingen.

17 Participatie A Doel en resultaat

Resumé

Doel | Duidelijkheid krijgen over de koers van inwonersparticipatie. Resultaat | Vastgestelde participatienota.

- We werken volgens de uitgangspunten van de participatienota 'Samen denken, Samen doen’ die u op 2 februari 2023 hee vastgesteld.

ft

ft

- Met ons nieuwe, digitale participatieplatform (praatmee.borsele.nl) kunnen we meer inwoners betrekken bij onze taken. De implementatie daarvan vond plaats op 1 juni 2024. - Op 5 juni 2025 hee u de ‘Participatieverordening gemeente Borsele 2025’ vastgesteld. Mede in verband met landelijke veranderingen zoals de inwerkingtreding van de Omgevingswet en de ‘Wet versterking participatie op decentraal niveau’. De nieuwe participatieverordening stimuleert betrokkenheid van inwoners en maatschappelijke partijen bij het maken, uitvoeren en evalueren van beleid.

18 Participatie B Doel en resultaat Doel | Adviesraden toekomstbestendig maken. Resultaat | Gewijzigde opzet van adviesfunctie, met focus op sociaal domein en samenleving.

Resumé - Op 25 januari 2023 hebben we u geïnformeerd over het toekomstbestendig maken van de adviesraden. - Op 9 juni 2023 hebben we de nieuwe 'advies-/ participatiestructuur sociaal domein' verwoord in een memo [beschikbaar na inlog]. - Op 25 juni 2024 hebben we u geïnformeerd over het 'Plan van aanpak burgerparticipatie sociaal domein'. - In 2025 hebben we de ingezette koers voortgezet met als doel: niet langer de vorm, maar de bedoeling achter participatie centraal zetten. - Om medewerkers binnen domein Samenleving te ondersteunen bij de inzet van participatie, hebben we een zogeheten ‘participatiewaaier’ ontwikkeld: deze biedt een overzicht van de verschillende doelen en vormen van participatie binnen Borsele. - We hebben het participatieplatform ‘Praat Mee Borsele’ uitgebreid zodat het eerder en vaker wordt ingezet om inwoners beter te betrekken bij besluitvorming en beleidsontwikkeling. - De burgerparticipatie Wmo met betrekking tot advisering (gevraagd en ongevraagd) over verordeningen en beleidsvoorstellen op het gebied van maatwerkvoorzieningen Wmo is ondergebracht bij de cliëntenraad Bevelands Belang Werk en Inkomen (BBWI).

19 Openbare orde en veiligheid Doel en resultaat Doel | Ondermijning en overlast tegengaan en rampen- en crisisbeheersing optimaliseren. Resultaat | Geactualiseerd integraal veiligheidsbeleid met thematische aanpak.

Resumé

ft

ft

- U hee geactualiseerd integraal veiligheidsbeleid, vastgesteld: het Integraal Veiligheidsbeleid Oosterscheldebekken 2023-2026 op 2 maart 2023. - Op 30 oktober 2023 hebben we u geïnformeerd over het versterken van digitale weerbaarheid in de samenleving door middel van de ‘Strategische Agenda Cybercriminaliteit 2023-2026 Zeeland West-Brabant’ en het een ‘Uitvoeringsplan cyberinterventies 2023-2024 District Zeeland’ (Digitaal Veilig Zeeland). - Op 8 november 2023 hebben we voor uw raad een sessie belegd over (de huisvesting van) arbeidsmigranten en de mogelijke vormen van uitbuiting. - In uw vergadering van 7 december 2023 hebt u de geactualiseerde Algemene plaatselijke verordening (APV) vastgesteld. - Tijdens de raadsinformatiesessie op 28 november 2024 hee North Sea Port u bericht over de aanpak van ondermijnende criminaliteit.

20 Bestrijding van ondermijning Doel en resultaat Doel | Vermenging van onderwereld met bovenwereld tegengaan. Resultaat | Weerbaar bestuur en samenleving met gehandhaafde rechtsprincipes.

Resumé

ft

- Op 23 maart 2023 hee u een werkbezoek afgelegd aan het havengebied. - In de raadsvergadering van 29 juni 2023 hebt u ingestemd met het voorstel over de oprichting van een ‘beheersorganisatie havengebied Vlissingen/Borsele’: met als doel om te de zeehavens weerbaar te maken tegen ondermijnende criminaliteit én criminelen aan te pakken, zodat het hier veilig werken en goed ondernemen is. - In het kader van het ‘Mainportprogramma Zeeland/West-Brabant’ hebben we een groot deel van de havenmedewerkers getraind, deelgenomen aan landelijke overleggen met andere mainports en nieuwe samenwerkingsverbanden opgezet tussen diensten. - We hebben het ‘jaarplan ondermijning 2023’ met u gedeeld. Daarin staan de resultaten van: - Maatschappelijke weerbaarheid. - Bestuurlijke weerbaarheid. - Operatie & ondermijningscasuïstiek. - We hebben de intentieverklaring ‘Zeeuwse Norm Weerbare Overheid’ ondertekend om samen te werken en te zorgen voor integere en weerbare Zeeuwse overheden. - Voor uw raad is een sessie over het onderwerp 'Weerbaar Bestuur' georganiseerd op 26 september 2024. - Op 27 januari 2025 hebben we drie documenten met u gedeeld: - Het ‘Uitvoeringsprogramma 2025 Integraal veiligheidsbeleid Oosterscheldebekken 2023-2026’. - De ‘Zeeuwse nota preventie radicalisering en extremisme’ - De meldroute ‘Wat te doen bij signalen van radicalisering?’.

- In onze memo van 26 augustus 2025 hebben we u deelgenoot gemaakt van: a) de 'Jaarlijkse rapportage Zeeuwse norm weerbare overheid 2024-2025’; en b) de brief over de handreiking veilige publieke dienstverlening-adviseur.

21 Borselse Beelden

22 Sociaal Domein A Doel en resultaat Doel | Grip krijgen op kosten zorg en ondersteuning en betere inzet van middelen. Resultaat | Uitvoering van actie- en koersplan sociaal domein.

Resumé

ff

ft

ft

- Jaarlijks rapporteren we over de gesteldheid van het sociaal domein. Meest recent lag de ‘Rapportage Sociaal domein 2025’ voor in uw vergadering van 11 december 2025. - We hebben diverse raadsbijeenkomsten georganiseerd om te komen tot een nieuw beleidskader voor de periode vanaf 2026: 30 mei 2024 (actuele ontwikkelingen), 14 november 2024 (analyse uitvoering en e ect actie- en koersplan) en 19 juni 2025 (inhoudelijke en financiële kaderstelling) - Het beleidskader Sociaal Domein 2026-2031 ‘Anders denken, anders doen’ hee u vastgesteld op 6 november 2025. Het beleidskader is strategisch van aard; gericht op de lange termijn. - Voor de uitvoering hee u € 920.000 structureel opgenomen en € 810.000 incidenteel (periode 2026 tot en met 2028). - Daarbij is één van de belangrijkste maatregelen de inrichting en inzet van het ‘Stevig Lokaal Team’; dat vormt het centrale punt in de ondersteuning van inwoners en werkt nauw samen met andere partijen en domeinen. De focus ligt op samenwerking tussen hulpvrager, zorgaanbieder, het lokale team en de gemeenschap. - Tijdens het traject hebben we periodiek met de ‘raadswerkgroep Sociaal Domein’ afgestemd voor onze inzichten over de te varen koers.

23 Sociaal Domein B Doel en resultaat Doel | Gezonde leefstijl bevorderen en gezondheidsschade terugdringen. Resultaat | Succesvolle uitvoering van het Lokaal Preventie Akkoord.

Resumé Met ons Lokaal Preventieakkoord (LPA) richtten we ons de afgelopen jaren op vier preventiethema’s: roken, overmatig alcoholgebruik, gezond gewicht en eenzaamheid. - Het Lokaal Preventieakkoord is opgegaan in het brede plan van aanpak Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) Borsele. Dit integrale plan is gericht op de thema’s ‘sport en bewegen’, gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie en ‘de sociale basis’. De looptijd is van 2024 tot en met 2026. - In regionaal verband koppelen we ons GALA-plan aan het Integraal Zorgakkoord (IZA). Het IZA richt zich voornamelijk op zorgpartijen en regionale samenwerkingsafspraken tussen het sociaal en medisch domein. - Met ‘Kerngezond Borsele’ werken we aan een gezonde leefomgeving en maken we de zorg en ondersteuning toekomstbestendig. Dit doen we aan de hand van projecten zoals: - Welzijn op recept. - Ketenaanpak valpreventie. - Ondersteuningspad kwetsbare jeugd. - Inwonersbijeenkomsten ‘Senioren zelf aan Zet’: - Publiekscampagne ‘Samen houden we Borsele gezond!’ -

24 Onderwijs, cultuur en sport A Resumé

Doel | Visie op onderwijs ontwikkelen als basis voor toekomstbestendig huisvestingsplan. Resultaat | Plan ‘Visie op onderwijs’ opgesteld.

Onderzoeks- en adviesbureau Sardes hee voor ons een verkenningsnotitie opgesteld op een toekomstgerichte voorzieningenplanning onderwijs en kinderopvang in Borsele [beschikbaar na inlog]. De voortzetting van dit thema krijgt integraal een plek in het traject ‘Leefbaarheid A’.

ft

Doel en resultaat

25 Onderwijs, cultuur en sport B Doel en resultaat Doel | Strategisch huisvestingsplan voor scholen actualiseren met aandacht voor kwaliteit en betaalbaarheid. Resultaat | Geactualiseerd integraal strategisch (onderwijs)huisvestingsplan.

Resumé

ft

ft

- We zijn werken aan de totstandkoming van een vernieuwd Integraal Huisvestingsplan (IHP). - In uw besluitraad van 23 mei 2024 hee u het eerste deel van het vervolg bekrachtigd: het beschikbaar stellen van een budget voor de verdere uitvoering van het IHP. Het traject hee echter vertraging opgelopen door onvoorziene (personele) factoren. - De planning is om voor uw besluitraad van 12 februari 2026 een ‘Uitvoeringsplan korte termijn inzake het Integraal Huisvestingsplan’ aan u voor te leggen. - We maken verduurzamingsplannen voor basisscholen, gebaseerd op de duurzaamheidsscan van 2023 en het kaderplan maatschappelijke voorzieningen. - Daarnaast starten we met een bouwplan voor vervangende nieuwbouw, zoals voor de school in Lewedorp, en stellen we gezamenlijke meerjarenonderhoudsplanningen op om de staat van de schoolgebouwen goed in de gaten te houden.

26 Rekenkamer Doel en resultaat Doel | Herijken van de rekenkamerfunctie volgens nieuwe wetgeving. Resultaat | Voldoen aan de Wet versterking decentrale rekenkamers.

Resumé

ff

ft

ff

ft

ff

- In uw vergadering van 7 september 2023 hee u de ‘Verordening gemeentelijke rekenkamer Borsele 2023’ vastgesteld. - De voorzitter en de leden van de ‘Rekenkamer De Bevelanden & Tholen’ (hierna: de rekenkamer) zijn benoemd en beëdigd in de raadsvergadering van 23 mei 2024. - Op 26 maart 2025 hee de rekenkamer haar jaarverslag met u gedeeld. - De door de rekenkamer gestarte onderzoeken zijn onder meer: - Jeugdbeleid: inzicht krijgen in de doelmatigheid en doeltre endheid van het jeugdbeleid en verschillen tussen gemeenten te analyseren. - Woonzorgbeleid: dit onderzoek richt zich op de doelmatigheid en doeltre endheid van het betre ende beleid, in relatie tot woningtekorten en wetgeving. - Landelijke ‘Doe-mee-onderzoeken’ van de Nederlandse Vereniging van Rekenkamers (NVRR) over de ‘Energiebesparingsplicht’ en ‘Onderbesteding binnen de gemeenten’.

27 Financieel Doel en resultaat Doel | Balans behouden tussen uitgaven en inkomsten en financieel gezonde begroting. Resultaat | Structureel sluitende begroting met positief jaarresultaat.

Resumé - In de raadsvergadering van 3 juli 2025 hebben we via de jaarverantwoording rekenschap afgelegd over het door ons uitgevoerde beleid. Ook de kadernota 2026-2029 legden we toen aan u voor. Daarbij namen we de aspecten mee zoals genoemd in het uitvoeringsprogramma, bijvoorbeeld: - Een structureel, duurzaam sluitende begroting en een positief jaarresultaat. - Het behouden van een minimaal weerstandsratio van 2. - De risico-inventarisatie in de begroting 2026 laat zien dat de ratio van het weerstandsvermogen op 22,8 uitkomt. - U hebt de begroting 2026 vastgesteld op 6 november 2025 met een sluitende eerste jaarschijf. Dat is mede door het gebruik van ons sterke eigen vermogen. Dat stelt ons in staat stelt financiële risico’s op te vangen. - Het meerjarenperspectief is een blijvend aandachtspunt. De financiële kengetallen zijn echter uitstekend en vormen daarmee een solide basis voor de komende jaren.

28 Klimaatadaptatie Doel en resultaat Doel | Gemeente voorbereiden op komende weersveranderingen. Resultaat | Uitvoering van de ‘Uitvoeringsagenda Klimaatadaptatie Zeeland’.

Resumé - Bij de ontwikkeling van nieuwe woonwijken en de herontwikkeling van bestaande wijken nemen we klimaatadaptieve maatregelen zoals wadi’s en groene parkeerstroken mee. - Twaalf van de zeventien scholen in onze gemeente zijn voorzien van groene schoolpleinen. - De uitbreiding Platepolder is in overeenstemming met het plan en de planning in 2023 aangelegd: - Regenwater is in de ondergrond geïnfiltreerd. - De aanleg van extra sloten en een vijver voor de opvang van regenwater. - Met een stuw wordt neerslag vastgehouden in het gebied. - In de Prinses Maximastraat (Nieuwdorp) is het maaiveld verlaagd en een regenwaterriool aangelegd om meer regenwater vast te houden en om wateroverlast te voorkomen. - Begin 2026 leggen we het Gemeentelijk Water- en Rioleringsprogramma (WRP) 2026-2030 ter besluitvorming aan u voor. Met aandacht voor het voorkomen van (grond)wateroverlast. - In 2026 leggen we een infiltratieregenwaterriool aan in de Wolphaartsweg in Borssele. Daarnaast worden regenwaterrioleringen aangelegd in de Deltastraat in Lewedorp, de ’s-Gravenpoldersestraat in Hoedekenskerke, de Plataanweg in Ovezande en de Van Cittersstraat in Heinkenszand. - In ’s-Gravenpolder starten we met het omvormen van de parkzone, waardoor regenwater beter kan worden opgevangen en afgevoerd.

Ook beginnen we met de aanleg van een regenwaterriool in de Bosseweide en de aanleg van een dorpsbos met waterberging aan de Schuitweg.

29 Erfgoed Doel en resultaat Doel | Erfgoedbeleid en uitvoeringsregels actualiseren. Resultaat | Beleidsnota erfgoed met verordening en databank.

Resumé - We hebben een plan van aanpak opgesteld voor het actualiseren van nieuw erfgoedbeleid. - De kerkenvisie maakt onderdeel uit van de ‘Erfgoedvisie’. In uw vergadering van 23 mei 2024 hebt opdracht gegeven om uitvoering te geven aan de aanbevelingen die voortkomen uit de eerste fase van de Kerkenvisie: de inventarisatie. - We hebben een aanvang genomen met het opstellen van een nieuwe ‘Erfgoedvisie’: de planning is om deze 1 juni 2026 op te leveren. In die ‘Erfgoedvisie’ zal de tweede fase van de Kerkenvisie (de uitvoeringsfase) en de (dreigende) leegstand van het agrarisch erfgoed prioriteit krijgen. - We zijn gestart met het ontwikkelen van een Erfgoedportaal Borsele. Dat is een onlineplatform met als doel om het cultureel erfgoed van Borsele zichtbaar en toegankelijk te maken. Het wordt een verzamelplaats van archieven, documenten, kaarten, beelden, (dorps)films, verhalen (van inwoners), de Tweede Wereldoorlog, (religieus) erfgoed en monumenten van de gemeente Borsele en haar dorpen. De livegang is voorzien in september 2026.

30 Circulariteit Resumé

Doel | Voldoen aan landelijke circulariteitsdoelstellingen. Resultaat | Plan van aanpak circulariteit opgesteld.

- Op 14 maart 2024 hebben we u geïnformeerd over het conceptbeleidsplan circulaire economie. Hiermee geven we in hoofdlijnen aan hoe we in Zeeland toewerken naar een circulaire economie. - Op 28 oktober 2024 vond de digitale bijeenkomst ‘Zeeland Circulair’ plaats; een interactieve sessie voor de leden van de Zeeuwse gemeenteraden over het concept-beleidsplan Zeeland Circulair. - Op 9 januari 2025 hee u dit beleidsplan onder de titel ‘Zeeland Circulair | Circulaire Economie gemeenten 2025-2028’ vastgesteld.

ft

Doel en resultaat

31 Sociale veiligheid Doel en resultaat Doel | Veiligheid in en rondom huis waarborgen. Resultaat | Integraal sociaal veiligheidsbeleid met diverse programma’s.

Resumé

ff

ft

ft

- Sinds mei 2023 hebben we de pilot ‘Wijk GGD’ op het raakvlak tussen zorg en veiligheid. Met de pilot doorbreken we de terugkerende problematiek rondom een kleine groep mensen met onbegrepen gedrag. Het hee een preventieve werking voor kwetsbare inwoners met GGZproblematiek die overlast veroorzaken of waar sprake is van zorgmijdend gedrag. Met deze interventie bevorderen we de kwaliteit van leven van deze inwoner en verbeteren we de leefbaarheid in onze dorpen. De eerste ervaringen laten zien dat de Wijk-GGD’er in een behoe e voorziet. Zie ook het nieuwsbericht van Omroep Zeeland. - We hebben een goedlopend OGGZ-netwerk waarin zowel ‘openbare veiligheid’ als het ‘sociaal domein’ deelnemen. - We hebben een structuur ingericht voor de afstemming van politiemeldingen; door middel van triagering. Dit is zowel voor de complexe casuïstiek als voor meldingen van jeugdoverlast. Hiervoor hebben we de ‘Lokaal Persoonsgerichte Aanpak’(LGPA) in het leven geroepen. - We zijn gestart met het project ‘Domeinoverstijgend Werken Zorg & Veiligheid in Zeeland’. - Regionaal zijn er meerdere ontwikkelingen zoals een onderzoek naar e ectieve interventies. - Op 15 juli 2024 informeerden we u over de ‘Voortgang uitvoeringsprogramma aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling 2019-2023' en op 17 februari 2025 met de ‘Raadsinformatiebrief stand van zaken Veilig Thuis’.

- Informatie over de aanpak van mensen met zorgwekkend gedrag, het Zorg- en Veiligheidshuis Zeeland, de ‘Meldcode Huiselijk geweld en kindermishandeling’ en Veilig Thuis hebben we opgenomen in de ‘Rapportage sociaal domein 2025’ (besluitraad 11 december 2025).

32 Informatievoorziening Doel en resultaat Doel | Besluit nemen over i-Visie voor toekomstbestendige informatievoorziening. Resultaat | Stabiele en robuuste organisatie met continuïteit van dienstverlening.

Resumé

ft

ft

ft

ft

ft

- In uw vergadering van 2 februari 2023 hee u de speerpunten vastgesteld voor ICT, informatievoorziening, -beheer en -veiligheid o ewel: de I-Visie. - GR de Bevelanden hee voor het speerpunt ‘continuïteit en uitwijk’ de capaciteit van de uitwijkservers vergroot, de glasvezelverbindingen tussen de gemeentekantoren dubbel uitgevoerd en de back-upvoorziening vervangen met anti-hackingopties. - In 2024 is onder andere een hacking-protocol ingevoerd, is het ICT-team toekomstbestendig ingericht en zijn ICTassets voortaan in eigen beheer voor betere controle. De uitwijktest met servers, databases en applicaties verliep succesvol. - Daarnaast wordt gewerkt aan de implementatie van Microso 365, projectportfoliomanagement, de aanbesteding ‘so wareapplicaties sociaal domein’ en het opstellen van een visie voor ‘zaakgericht werken’.

33 Bedrijventerreinen Doel en resultaat De verloederde bedrijventerreinen opknappen.

Resumé - Met het Regionale bedrijventerreinenprogramma De Bevelanden 2021-2030 als stimulans gaan we de Borselse bedrijventerreinen revitaliseren en verduurzamen. We starten met de verouderde bedrijventerreinen in Heinkenszand: Noordland, Noordzak en Zwake. We werken samen met Impuls Zeeland en ondernemingsnetwerk VNO-NCW Brabant Zeeland; meer informatie in onze memo van 21 februari 2024. - Op bedrijventerrein Quistenburg zijn we gestart met de realisatie van een energiehub; dit komt voort uit de tweede tranche van de GNOZ - Op 18 september 2025 hebben we u geïnformeerd over de kansen en opgaven voor het thema ‘bedrijventerreinen.

ff

34 Hondenbelasting Doel en resultaat

Resumé

De hondenbelasting afscha en

- Op 3 november 2022 hebt u unaniem een motie aangenomen om de hondenbelasting definitief te schrappen in de belastingverordening met ingang van 2024. - In uw vergadering van 7 december 2023 hebt u besloten om de ‘Verordening hondenbelasting 2023’ in te trekken per 31 december 2023.

35 Bijlagen | Overzicht projecten gemeente Borsele Sinds medio 2025 werken we met projectportfoliomanagement met als doel meer grip te krijgen op, en sturing te geven aan de (prioritering van) projecten. Op de volgende bladzijden hebben we een totaaloverzicht van de projecten weergegeven die deel uitmaken van het projectportfolio. Deze projecten dragen in veel gevallen bij aan de uitvoering van één van de integrale opgaven (GELB, Zoet Water, Maatschappelijke Voorzieningen, de Woningbouwopgave) of één van de programma’s (Netten op Zee, Regiodeal). Per project is kort de inhoud verwoord. De voortgang van de projecten, integrale opgaven en programma’s beschrijven we in de jaarverantwoording.

36 Bijlage A | Woningbouw | Infrastructuur en verkeer WONINGBOUW - Woningbouw locatie Colenshoek III ’s-Heer Abtskerke Realisatie van circa 32 woningen met aandacht voor betaalbare koop, sociale huur en vleermuizenbescherming. - Woningbouw locatie Tolhoek II Oudelande Realisatie van 13 woningen met mix van betaalbare koop en vrijstaande woningen, bouwrijp en groen aangelegd. - Woningbouw locatie tennisbanen Nisse Realisatie van 9 woningen (sociale huur en vrije bouwkavels) op voormalige tennisbaanlocatie, plan onherroepelijk. - Woningbouw locatie Schuitweg ’s-Gravenpolder (inclusief dorpsbos) Realisatie van circa 12 woningen en aanleg van dorpsbos, met subsidieaanvraag en contractvorming in voorbereiding. - Platepolder, fase 2 Ruimtelijke planvorming voor tweede fase van woonwijk Platepolder met woningen conform Zeeuwse Woondeal. - Ontwikkeling Middengebied Nieuwdorp Voorbereiding verkoop en herontwikkeling van gemeentelijk gebied met voormalige school, dorpshuis en brandweerkazerne. - Ontwikkeling Cingelveste ’s-Heerenhoek Woningbouwplan voor circa 58 woningen op voormalig bedrijventerrein, met flexwoningen en aparte vergunningen. - Woningbouw Lewedijk Nieuwdorp Verkenning kleinschalige betaalbare woningbouw op terrein tijdelijke huisvesting Oekraïense vluchtelingen.

- Ontwikkelplan Lewedorp Verkenning van scenario’s voor maatschappelijk vastgoed en woningbouw in Lewedorp met participatie van het dorp. INFRASTRUCTUUR EN VERKEER - Verkeersmaatregelen gebiedsvisie Veerse Meer Aanpak van bestaande en groeiende verkeersknelpunten en verkeersveiligheidsmaatregelen in het Veerse Meer Zuid-gebied. - Aanleg randweg Hoedekenskerke Aanleg van een randweg als laatste schakel van de Gebiedsvisie Borsele-Oost, met vertraging door beroep bij Raad van State. - Hub Heinkenszand Realisatie van een hub bij de A58-afrit Drieweg met subsidieaanvraag en vernieuwd ontwerp zonder betrokkenheid Rijkswaterstaat.

37 Bijlage B | Groen en natuur | Sociaal, bewegen en Cultuur GROEN EN NATUUR - Realisatie groenstructuurplannen Sloeranddorpen Uitvoering van groenstructuurplannen voor een groene, gezonde en klimaatadaptieve publieke ruimte in Sloeranddorpen. - Koppelingsgebied ’s-Heerenhoek Realisatie van een koppelingsgebied met biodiversiteit, waterberging en recreatief gebruik aan de Lange Noordweg in ’s-Heerenhoek. - Uitloopgebieden groenstructuurplannen Vergroening van leefomgeving door aanleg van dorpsbossen, wandelpaden en bloemrijk grasland rond diverse kernen. - Heggenproject Realisatie van nieuwe heggen in agrarisch gebied ter versterking van natuur- en landschapswaarden. - Bloemrijke akkerranden Aanleg van 14,3 km bloemrijke akkerranden om biodiversiteit en recreatie in de gemeente te bevorderen. - Visie Sloerandzone Opstellen van gebiedsgerichte visie voor groene bu erzone tussen industrie en Sloedorpen met participatie

ff

SOCIAAL, BEWEGEN EN CULTUUR - Sportcomplex Borsele-West Haalbaarheidsstudie voor een nieuw multifunctioneel sportcomplex ter vervanging van meerdere sportaccommodaties. - Revitalisering eindpuntvoorziening Pluimweide SGB Opwaardering van eindpunt Stoomtrein Goes-Borsele in Hoedekenskerke tot duurzaam en aantrekkelijk recreatiepunt. - Beweegroute Stelleplas Realisatie van een beweegroute rond de Stelleplas met vernieuwde tender voor innovatieve invulling. - Culturele Broedplaats Borsele Ontwikkeling van een broedplaats voor artistiek onderzoek naar landschap en cultuur in een oude boerenschuur. - Versterken sportfaciliteiten Verbetering van kleedkamers, aanleg padelbanen en vernieuwing vissteigers bij diverse sportverenigingen.

38 Bijlage C | Energie en duurzaamheid | Diversen ENERGIE EN DUURZAAMHEID - Verduurzaming particuliere woningvoorraad beschermd dorpsgezicht Stimuleren van verduurzaming van woningen in beschermd dorpsgezicht met subsidieregeling vanwege strengere beeldkwaliteitsregels. - Energielabel met maatwerkadvies Ondersteuning huiseigenaren bij verduurzaming met onafhankelijk maatwerkadvies over energiebesparing. Ook ‘verduurzaming MKB’ en ‘aanvullende maatregel isolatie’ zijn onderdeel van de GNOZ. - Zoetwater; Kansenkaart Berging op Borsels grondgebied Inzicht creëren in kansrijke waterbergingsmaatregelen voor agrarische ondernemers in gemeente Borsele. - Zoetwater; Haalbaarheidsstudie rioolwaterzuivering Willem-Annapolder Uitvoering haalbaarheidsonderzoek voor zuivering en distributie van zoetwater van RWZI naar Borselse gebieden.

ff

DIVERSEN - Lokaal Impactfonds Borsele Fonds van € 4,5 miljoen voor ondersteuning van lokale initiatieven ter versterking van leefbaarheid in de dorpen. - Opstellen gebiedsdekkend Omgevingsplan Borsele Samenvoegen van lokale regelingen tot een integraal omgevingsplan volgens Omgevingswet, met digitalisering in voorbereiding. - Projectatlas Borsele 2025 Herijking en structurering van projectenatlas om uitdagingen en kansen in gemeente Borsele te prioriteren. - Huisvesting speciale doelgroepen Plan van aanpak voor evenwichtige verspreiding van ontheemden, asielzoekers en statushouders over de gemeente. - Flexibel werken Kleine bouwkundige aanpassingen en verbetering van werkplekken in gemeentehuis voor e iciënter gebruik en betere werkomgeving.

Commissaris van de Koning provincie Zeeland | Gemeenteraad Borsele | College van burgemeester en wethouders

Multifunctioneel Centrum ‘t Hart Nieuwdorp 10 april 2025

39

Beelden Voorblad | Radarpost van de Schelderadarketen [L. Muylaert voor de Culturele Raad Borsele]. Bladzijde 01 | Sessie voor de Borselse Voorwaarden op 25 september 2023. Bladzijde 02 | Het aangespoelde afval gebruikt als fotolijstje bij de Kaloot [H. Boonman voor de Culturele Raad Borsele]. Bladzijde 03 | Zwaakse Weel [L. Muylaert voor de Culturele Raad Borsele]. Bladzijde 04 | Zwevende elektriciteitsmasten tijdens zonsopkomst [H. Boonman voor de Culturele Raad Borsele]. Bladzijde 05 | Mooie wolkenlucht aan de zeedijk in Ellewoutsdijk [T. Dekker voor de Culturele Raad Borsele]. Bladzijde 06 | Sterk in Landbouwwerk [L. Muylaert voor de Culturele Raad Borsele]. Bladzijde 07 | Bladzijde 08 | Zicht op de Westerschelde, Ellewoutsdijk [W. van der Giessen; linksboven]; Baarland [linksonder]; Slik, Pokken en alg Ellewoutsdijk [M. Willeboer-Goeree; rechts] [alle foto’s voor de Culturele Raad Borsele]. Bladzijde 09 | Kracht van de arm van de schutter die de boog spant [P. Grim voor de Culturele Raad Borsele]. Bladzijde 10 | Molen de Blaaze Kop in het mooie licht van de zonsopkomst [H. Boonman voor de Culturele Raad Borsele]. Bladzijde 11 | Bladzijde 12 | Drie foto’s van sessies van de Borselse Voorwaardengroep op 11 september 2023 [links] en en 24 oktober 2023 [rechts] met rechtsonder burgemeester Dijksterhuis met de ‘Borselse Voorwaarden’ en twee van de deelnemers.

Bladzijde 13 | Drie foto’s van de sessie van de Borselse Voorwaardengroep op 5 juni 2023 met toenmalig minister voor Klimaat en Energie Rob Jetten [linker- en rechterfoto]. Bladzijde 14 | Bladzijde 15 | Creatieve veldbewerking [L. Muylaert voor de Culturele Raad Borsele]. Bladzijde 16 | Van boven naar beneden [voor de Culturele Raad Borsele]: Zonsondergang Baarland [L. Muylaert]; Lijnenspel elektriciteitsmasten door de Zak [P. Grim]; Fraaie zonsopkomst bij Nieuwdorp [Q. Marijs]. Bladzijde 17 | Schepen op de Westerschelde bij Ellewoutsdijk [Tineke van der Ven - gemeente Borsele]. Bladzijde 18 | Zonsondergang Quarlespolder Nieuwdorp met windturbines [Q. Marijs voor de Culturele Raad Borsele]. Bladzijde 19 | Pier bij de inlaat van de kerncentrale [M. Huige voor de Culturele Raad Borsele]. Bladzijde 20 | Bladzijde 21 | Houten Paalhoofden aan de Westerschelde [linksboven]; Genade nog an toe [linksonder]; De Man van de Overkant [rechts] [alle foto’s L. Muylaert voor de Culturele Raad Borsele]. Bladzijde 22 | Uitkijken op de industrie [M. Willeboer voor de Culturele Raad Borsele]. Bladzijde 23 | Mist over de boomgaard [Q. Marijs voor de Culturele Raad Borsele]. Bladzijde 24 | Het is droog in de polder [M. Willeboer voor de Culturele Raad Borsele]. Bladzijde 25 | Volkswagen transporter bij zonsondergang op de Kaloot [H. Boonman voor de Culturele Raad Borsele].

Bladzijde 26 | Open Monumentendag 2023 [gemeente Borsele]. Bladzijde 27 | Van boven naar beneden [voor de Culturele Raad Borsele]: Begin van de Sloekreek in winterse omstandigheden [Q. Marijs]; Zonsondergang aan de Kaloot [A. Markerink]; Sprookjesachtig Borsele Rode Hoeve Kwadendamme [ K. de Winter]. Bladzijde 28 | Kerkstraat Hoedekenskerke [gemeente Borsele]. Bladzijde 29 | Torenspits Sint-Eligiuskerk Lewedorp [Tineke van der Ven - gemeente Borsele]. Bladzijde 30 | Zeedijk tractor en windturbines [W. van der Giessen voor de Culturele Raad Borsele]. Bladzijde 31 | Bladzijde 32 | Prachtige ribbels in de duinen bij de Kaloot [H. Boonman voor de Culturele Raad Borsele]. Bladzijde 33 | Klompenmakerij Traas Heinkenszand [gemeente Borsele]. Bladzijde 34 | Haven van Ellewoutsdijk in de mist [M. Willeboer-Goeree voor de Culturele Raad Borsele]. Bladzijde 35 | Sint Joriskerk Hoedekenskerke [Culturele Raad Borsele]. Bladzijde 36 | Sint Joriskerk Hoedekenskerke [Culturele Raad Borsele]. Bladzijde 37 | Sint Joriskerk Hoedekenskerke [Culturele Raad Borsele]. Bladzijde 38 | Sint Joriskerk Hoedekenskerke [Culturele Raad Borsele]. Bladzijde 39 | Bezoek Commissaris van de Koning provincie Zeeland aan de gemeenteraad Borsele en college van burgemeester en wethouders [gemeente Borsele].

Bestuursprogramma 2022-2026 gemeenteraad Borsele: 'Schakelen met raad en daad’. Uitvoeringsprogramma ‘Schakelen met raad en daad’.

Gemeente Borsele

Reflectie op het bestuursprogramma ‘Schakelen met raad en daad’