8. Voorstel inzake adviesrecht en participatieplicht buitenplanse omgevingsplanactiviteiten

Zaaknummer:

Raadsvoorstel

**

Nummer raadsvoorstel Raadsvergadering Portefeuillehouder

8 1 december 2022 Wethouder Weststrate

Onderwerp

Vaststellen van categorieën van buitenplanse omgevingsplanactiviteiten waarvoor de raad adviesrecht krijgt en waarvoor participatie verplicht wordt gesteld

Geachte raad, Hiermee leggen wij aan u een voorstel over bovengenoemde onderwerpen ter besluitvorming voor.

RAADSVOORSTEL

VOORSTEL Wij stellen u voor om: 1. Als activiteiten waarvoor advies van de gemeenteraad nodig is, conform artikel 16.15a lid b onder 1 Omgevingswet, vast te stellen die buitenplanse omgevingsplanactiviteiten die in aanzienlijke mate afwijken van de beleidskaders van uw raad en waarbij naar het oordeel van het college sprake is van een significant maatschappelijke impact of sprake kan zijn van grote maatschappelijke onrust en/of anderszins een politiek gevoelig initiatief. 2. Participatie verplicht te stellen voor de volgende categorieën van activiteiten: 1) Woningen a) Het oprichten van nieuwe bebouwing in de bebouwde kom ten behoeve van een woonfunctie en daarmee samenhangende bebouwing indien de omvang van de nieuwe bebouwing 1 of meer woningen betreft. b) Het transformeren of vergroten binnen de bebouwde kom van bestaande bebouwing ten behoeve van een woonfunctie en daarmee samenhangende bebouwing indien de omvang van de nieuwe bebouwing 1 of meer woningen betreft. c) Indien buiten de bebouwde kom geldt voor a en b: in het geval van 1 of meer woning(en). 2) Maatschappelijke en sportvoorzieningen a) Het realiseren van maatschappelijke voorzieningen b) Het realiseren van sportinfrastructuur, waaronder sportparken en sporthallen 3) Bedrijvigheid a) Het oprichten, veranderen of uitbreiden van niet-agrarische bedrijvigheid in het buitengebied Pagina 1 van 7

4) Energieopwekking a) Het opwekken en/of opslaan van andere vormen van energie dan door middel van zonnepanelen en winturbines (zoals: biomassa-installaties en waterstof) 5) Infrastructurele projecten a) Het aanleggen en/of (ver)bouwen van infrastructurele werken. 6) Recreatie a) Projecten ten behoeve van grootschalige recreatie, inclusief de daarbij behorende voorzieningen (zoals paden, ontsluiting en groen). 3. Voorliggende besluiten in werking te laten treden met ingang van de dag waarop de Omgevingswet in werking treedt; 4. Deze besluiten uiterlijk twee jaar na inwerkingtreding van de Omgevingswet te evalueren.

RAADSVOORSTEL

AANLEIDING EN DOEL Naar verwachting treedt op 1 juli 2023 de Omgevingswet (hierna: Ow) in werking. Het is nodig dat vóór de invoering van de Ow door de gemeenteraad een aantal besluiten wordt genomen. Denk daarbij aan besluiten over het instellen van een gemeentelijke adviescommissie omgevingskwaliteit, een verordening nadeelcompensatie en de verordening op de heffing en de invordering van leges. Voor een totaaloverzicht zie onderstaande tabel. Raadsbesluiten in het kader van de Omgevingswet, te nemen voor inwerkingtredingsdatum (1 juli 2023)

Datum besluitvormende raad1

Delegatiebesluit (is vastgesteld)

6 oktober 2022

Vaststellen Verordening nadeelcompensatie gemeente Borsele (nu Procedureverordening voor advisering tegemoetkoming in planschade gemeente Borsele)

(6 oktober 2022) 3 november 2022

Vaststellen adviesrecht gemeenteraad bij buitenplanse omgevingsplanactiviteiten en participatieplicht Vaststellen Verordening Fysieke Leefomgeving Vaststellen van het instellen van een gemeentelijke adviescommissie omgevingskwaliteit Vaststellen van de verordening op de heffing en de invordering van leges

1 december 2022 2 februari 2023 Nog nader te bepalen Nog nader te bepalen

1 onder voorbehoud van instemming van het presidium

Pagina 2 van 7

Ook de thans voorliggende besluiten inzake het adviesrecht en de participatieplicht zijn twee van dergelijke noodzakelijke besluiten. Op grond van de Ow kan de gemeenteraad besluiten om gevallen aan te wijzen waarin de raad door middel van het adviesrecht betrokken moet worden bij het verlenen van een buitenplanse omgevingsplanactiviteit (hierna: Bopa). De gemeenteraad kan ook gevallen van Bopa’s aanwijzen waarvoor participatie verplicht is, voorafgaand aan het indienen van de aanvraag. Op 21 april 2022 heeft een informerende raadsbijeenkomst plaatsgevonden over het adviesrecht van uw raad inzake Bopa’s en de participatieplicht bij dergelijke Bopa’s. In vervolg op deze informerende raadsbijeenkomst heeft op 13 oktober 2022 een kaderstellende raadsbijeenkomst over beide onderwerpen plaatsgevonden. Ter voorbereiding op de kaderstellende raadsbijeenkomst heeft u de ‘Notitie adviesrecht gemeenteraad en participatieplicht bij buitenplanse afwijkingen van het omgevingsplan’ ontvangen (zie bijlage bij dit raadsvoorstel). In de notitie bent u inhoudelijk (nogmaals) meegenomen in de twee onderwerpen en heeft u inzicht gekregen in de mogelijke keuzevarianten en de gevolgen daarvan. In de raadsbijeenkomst van 13 oktober 2022 zijn de keuzemogelijkheden met u besproken ten aanzien van de categorieën van gevallen waarvoor u adviesrecht respectievelijk participatieplicht vast wilt stellen.

Met name met betrekking tot het adviesrecht kwamen vanuit de verschillende raadsfracties uiteenlopende standpunten naar voren. Het ontbreken van een eenduidig geluid maakt dat wij een richting hebben moeten bepalen die onzes inziens het meest recht doet aan de tijdens de kaderstellende raadsbijeenkomst gevoerde discussie. Dit houdt echter ook in dat het voorstel zoals dat thans voorligt wellicht niet door alle fracties (volledig) wordt onderschreven. Uiteraard kan uw raad gebruik maken van uw amendementrecht om wijzigingen in dit voorstel aan te brengen.

RAADSVOORSTEL

ARGUMENTEN Invulling adviesrecht Voorstel Het voorstel is om het bindend adviesrecht voor uw raad vast te leggen voor Bopa’s die in aanzienlijke mate afwijken van de beleidskaders van uw raad en waarbij naar het oordeel van het college sprake is van een significant maatschappelijke impact of sprake kan zijn van grote maatschappelijke onrust en/of anderszins een politiek gevoelig initiatief. Dit betekent dat op ons initiatief een Bopa voor bindend advies aan uw raad wordt voorgelegd. Hier wordt dus het principe gehanteerd dat er altijd ruimte is voor het college om aan te sturen op een advies van de raad. Hiermee wordt aangesloten op de huidige werkwijze van de verklaring van geen bedenkingen. Door ons college wordt daarbij een inschatting gemaakt of een project al dan niet gevoelig ligt en of besluitvorming hierover door de raad gewenst is. Wij hebben de indruk dat deze werkwijze goed heeft gewerkt. Vanuit uw raad hebben wij ook geen geluiden ontvangen dat dit anders is. Daarnaast merken wij op dat uw raad altijd bij Pagina 3 van 7

ons college kenbaar kan maken dat besluitvorming over een bepaald project gewenst is, waarna wij het agenderen voor de raadsagenda. Hierbij dient uw raad er zich wel rekenschap van te geven dat de Ow uitgaat van een korte behandeltermijn van 8 weken. Dit heeft de wetgever bewust zo gedaan omdat één van de doelstellingen van de Ow is: sneller en flexibeler werken. Maar hoe vaker aangestuurd wordt op een advies van de raad, hoe meer deze doelstelling onder druk komt te staan. Hetgeen ook betekent dat wellicht extra vergader- en/of beslismomenten van uw raad nodig zijn om de voortgang in een initiatief te bestendigen. Overige categorieën Het thans voorliggende voorstel gaat uit van één categorie van gevallen waarover uw raad adviesrecht krijgt (projecten met een grote maatschappelijke impact). In de kaderstellende raad zijn ook de volgende categorieën van gevallen (met specifieke omvang) besproken:

RAADSVOORSTEL

1. Woningen

2. Maatschappelijke en sportvoorzieningen

3. Bedrijvigheid

4. Energieopwekking

5. Infrastructurele

1.1 Het oprichten van nieuwe bebouwing in de bebouwde kom ten behoeve van een woonfunctie en daarmee samenhangende bebouwing indien de omvang van de nieuwe bebouwing 6 of meer woningen betreft. • 1.2 Het transformeren of vergroten binnen de bebouwde kom van bestaande bebouwing ten behoeve van een woonfunctie en daarmee samenhangende bebouwing indien de omvang van de nieuwe bebouwing 6 of meer woningen betreft. • 1.3 Indien buiten de bebouwde kom geldt voor 1.1 en 1.2: in het geval van 4 woningen of meer. • 2.1 Het realiseren van grootschalige maatschappelijke voorzieningen, zoals een multifunctionele accommodatie. • 2.2 Het realiseren van sportinfrastructuur, waaronder sportparken en sporthallen. • 3.1 Het uitbreiden van niet-agrarische bedrijvigheid in de milieucategorie 3 in het buitengebied. • 4.1 Het opwekken van andere vormen van energie dan door middel van zonnepanelen en windturbines (zoals: biomassa-installaties en waterstof). • 5.1 •

Pagina 4 van 7

projecten

6. Recreatie

Het aanleggen en/of (ver)bouwen van grootschalige infrastructurele werken, waarbij de gemeente bevoegd gezag is. • 6.1 Projecten ten behoeve van grootschalige recreatie, inclusief de daarbij behorende voorzieningen (zoals paden, ontsluiting en groen).

Zoals eerder gesteld kan uw raad gebruik maken van uw amendementsrecht om categorieën van gevallen waarvoor adviesrecht gewenst is, zoals bijvoorbeeld in bovenstaand schema genoemd, toe te voegen. Overigens raden wij af om voor elke Bopa adviesrecht vast te stellen. Buitenplanse afwijkingen op basis van het Besluit omgevingsrecht (de zogenaamde ‘kruimelgevallenlijst’) worden onder de Ow ook een Bopa. Altijd gebruik maken van adviesrecht voor een Bopa betekent dat ook voor kleine afwijkingen, zoals bijvoorbeeld een kleine overschrijding van een bouwvlak, adviesrecht van uw raad moet worden ingewonnen. Dat lijkt ons onder andere vanuit het oogpunt van snelheid in de procedure en een zwaardere belasting van de raadsagenda niet wenselijk.

RAADSVOORSTEL

Invulling participatieplicht We stellen voor om participatie verplicht te stellen voor de onder het BESLUIT genoemde categorieën van gevallen, die door middel van een Bopa kunnen worden vergund. Dit zijn activiteiten die niet passen binnen de beleidskaders van uw raad en waarover dus nog nooit eerder participatie heeft plaatsgevonden. De aanvrager moet laten zien hoe hij belanghebbenden bij zijn initiatief heeft betrokken. We denken mee in de aanpak van participatie en werken hiervoor een handreiking uit om initiatiefnemers te helpen de participatie in te vullen op een manier die past bij de impact/omvang van het plan. Op basis van de handreiking stellen we toetsingscriteria op die in een participatieverordening worden opgenomen. (JURIDISCHE) CONSEQUENTIES De Ow is nieuw. Onder de Ow maken we beleid, rekening houdend met ontwikkelingen in de fysieke leefomgeving en leggen dit vast in een omgevingsvisie. Om het beleid te realiseren maken we een omgevingsplan en verlenen we vergunningen. Vaststelling van de categorieën van gevallen voor bindend adviesrecht en verplichte participatie is de eerste stap van de beleidscyclus. In de vergunningsprocessen en -verlening moet blijken of de categorieën aansluiten bij de praktijk van initiatieven zoals verwacht en of het resultaat is dat processen snel en efficiënt verlopen.

Daarom wordt voorgesteld de werking van de besluiten aan de hand van overzichten van situaties waarin adviesrecht is gevraagd of participatie verplicht is gesteld, na twee jaar te evalueren.

Pagina 5 van 7

FINANCIËN Dit besluit heeft geen direct financiële gevolgen. Wel kan het van invloed zijn op ureninzet van zowel het ambtelijk apparaat als van college en raad. UITVOERING / PLANNING / EVALUATIE De besluiten over adviesrecht en participatieplicht zullen gelijktijdig met de Ow in werking treden. Na uiterlijk twee jaar na inwerkingtreding van de OW zal een evaluatie plaatsvinden. Door middel van deze evaluatie wordt gecontroleerd of de invulling van het adviesrecht en de participatieplicht werkbaar is voor uw raad en voor ons en of het bijdraagt aan de verbeterdoelen van de Ow (snelheid en kwaliteit in besluitvorming). COMMUNICATIE Het raadsbesluit zal worden gepubliceerd in het Gemeenteblad en op de gemeentelijke website.

RAADSVOORSTEL

BESLUIT De raad besluit: 1. Als activiteiten waarvoor advies van de gemeenteraad nodig is, conform artikel 16.15a lid b onder 1 Omgevingswet, vast te stellen die buitenplanse omgevingsplanactiviteiten die in aanzienlijke mate afwijken van de beleidskaders van uw raad en waarbij naar het oordeel van het college sprake is van een significant maatschappelijke impact of sprake kan zijn van grote maatschappelijke onrust en/of anderszins een politiek gevoelig initiatief. 2. Participatie verplicht te stellen voor de volgende categorieën van activiteiten: 1) Woningen a) Het oprichten van nieuwe bebouwing in de bebouwde kom ten behoeve van een woonfunctie en daarmee samenhangende bebouwing indien de omvang van de nieuwe bebouwing 1 of meer woningen betreft. b) Het transformeren of vergroten binnen de bebouwde kom van bestaande bebouwing ten behoeve van een woonfunctie en daarmee samenhangende bebouwing indien de omvang van de nieuwe bebouwing 1 of meer woningen betreft. c) Indien buiten de bebouwde kom geldt voor a en b: in het geval van 1 of meer woning(en). 2) Maatschappelijke en sportvoorzieningen a) Het realiseren van maatschappelijke voorzieningen b) Het realiseren van sportinfrastructuur, waaronder sportparken en sporthallen 3) Bedrijvigheid a) Het oprichten, veranderen of uitbreiden van niet-agrarische bedrijvigheid in het buitengebied 4) Energieopwekking Pagina 6 van 7

a) Het opwekken en/of opslaan van andere vormen van energie dan door middel van zonnepanelen en winturbines (zoals: biomassa-installaties en waterstof) 5) Infrastructurele projecten a) Het aanleggen en/of (ver)bouwen van infrastructurele werken. 6) Recreatie a) Projecten ten behoeve van grootschalige recreatie, inclusief de daarbij behorende voorzieningen (zoals paden, ontsluiting en groen). 3. Voorliggende besluiten in werking te laten treden met ingang van de dag waarop de Omgevingswet in werking treedt; 4. Deze besluiten uiterlijk twee jaar na inwerkingtreding van de Omgevingswet te evalueren. TER INZAGE LIGGENDE STUKKEN Er liggen geen stukken ter inzage.

RAADSVOORSTEL

BIJLAGE(N) Bij dit advies hoort/horen de volgende bijlage(n): Documentnr. Join Naam van de bijlage D22.605573 Notitie adviesrecht gemeenteraad en participatieplicht bij buitenplanse afwijkingen van het omgevingsplan D22.609612 Raadsbesluit tot vaststellen adviesrecht gemeenteraad bij buitenplanse omgevingsplanactiviteiten onder de Omgevingswet D22.609610 Raadsbesluit tot vaststellen participatieplicht bij buitenplanse omgevingsplanactiviteiten onder de Omgevingswet

Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van Borsele

G.M. Dijksterhuis, burgemeester

J.M. Jansen, secretaris

Pagina 7 van 7