8.1 Businesscase maatregel 1 Jeugd uit het Koersplan

Koersplan Sociaal Domein 2021 Maatregel 1 – Jeugd Lokaal Expert Team Borsele Gerichte aanpak complexe casussen (LET team)

Businesscase plan van aanpak

Oktober 2021 Gerda van bambost

Maatregel 1 – Jeugd Lokaal Expert Team Borsele Gerichte aanpak complexe casussen (LET team) Integrale aanpak casussen preventief justitieel kader- analyse en/of heroverwegen zorg gezinnen met de duurste zorg en trajecten jongeren met verblijf- deskundigheidsbevordering -verbindingstaken Veilig Thuis (VT)

In navolging van de beschrijving, zoals verwoord in het koersplan, volgt hierbij een korte weergave van het plan van aanpak en een uitgewerkte business case. Het inhoudelijk plan wordt in samenspraak met het team en de procescoördinatoren gedurende de komende twee jaar in een afzonderlijke werkbeschrijving verder uitgewerkt. Het gaat in eerste instantie om casussen jeugd. Tegelijkertijd is het van belang in het team breder te kijken en te onderzoeken hoe de inrichting van 0 tot 100, waarbij sprake is van veiligheidsvraagstukken, vorm kan worden gegeven.

1. Tijdpad Uitrol Afhankelijk van keuze raad, opties Wat Afstemming inhoud doorontwikkeling Plan van aanpak schrijven, business case opstellen. Verdieping inhoudelijk plan

Plan van aanpak bespreken

Plan bespreken PFH Jeugd Inbreng business case/voorstel college/gemeenteraad Plan van aanpak monitoring verder uitwerken Start uitvoering maatregel 1 Gefaseerde uitrol per pijler

Wie Beleidsadviseur SD, procescoördinatoren, teamleden (huidig team Pilot VIV en toegang) Beleidsadviseur SD in samenwerking met procescoördinatoren

Wanneer Aug -sept 2021

Beleidsadviseur SD, procescoördinatoren en team LET/ VT/ extern -SMWO Bespreken team beleid SD Beleidsadviseur SD Beleidsadviseur SD

September/ oktober 2021

Beleidsadviseur SD, procescoördinator en data-analist Procescoördinator en LET team -> In nauwe samenwerking met coördinator SD (= beleidsadviseur SD) die tijdens de eerste twee jaar fungeert als projectleider.

1e kwartaal 2022

Aug-sept 2021

November 2021 December 2021

februari /maart 2022

2. Toelichting/achtergrond In de afgelopen drie jaar hebben we binnen de gemeente Borsele geëxperimenteerd door enkele medewerkers van het maatschappelijk werk (SMWO) en medewerkers van de gecertificeerde instelling (GI) Intervence gezamenlijk verantwoordelijk te maken voor het uitvoeren van bepaalde casuïstiek binnen de preventieve jeugdbescherming ofwel intensieve vrijwillige hulp (drang). Het gaat hier om het proces van hulp en zorg verlenen in het vrijwillige kader van de jeugdzorg, waarbij de jeugdprofessional gradueel meer invloed uitoefent, meer verantwoordelijkheid neemt en daarmee steeds intensiever hulp en zorg verleent én tegelijkertijd de vrijwilligheid van de hulp garandeert. Ons lokaal experiment is tot oktober 2020 naar grote tevredenheid uitgevoerd en eind 2020 tot begin 2021 overgegaan in de pilot “Vaart In Veiligheid” (ViV). De behaalde successen binnen onze Borselse pilot en de praktijkervaring met het werken in duo’s hebben ertoe

geleid dat Borsele als één van de drie gemeenten in Zeeland deel heeft genomen aan VIV (landelijke pilots voor het verkorten van de veiligheidsketen). Ondertussen is de pilot VIV beëindigd en geëvalueerd. Op dit moment is men binnen Zeeland zoekende hoe dit verder kan worden vormgegeven vanuit één Zeeuws team. Ook wordt gekeken hoe dit past binnen het Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming welke eind maart 2021 naar de Tweede Kamer is gestuurd. Dit betreft een voorstel voor een verbeterde aanpak van de jeugdbeschermingsketen. De opdrachtgevers (VNG en de ministeries VWS & JenV) willen het stelsel eenvoudiger inrichten. Zij stellen dat de knelpunten over de aanpak van veiligheid en onderliggende problematiek bij gezinnen samenhangt met de inrichting van het huidige stelsel. Het toekomstscenario inzake de kind- en gezinsbeschermingsketen hangt samen met diverse vanuit het ministerie ingezette programmalijnen, zoals ‘Geweld Hoort Nergens Thuis’. Daarnaast hangt het ook samen met lokale initiatieven zoals de doorontwikkeling inzake de jeugdbeschermingstafels, de verbeterde samenwerkingsafspraken tussen Veilig Thuis en de lokale toegang, het reeds ingezette ‘regiogerichte werken’, alsmede het project Vaart in Veiligheid. Figuur 1

3. Lokaal Expertise Team Borsele De Zeeuwse gemeenten hebben besloten dat er per 2022 geen drang meer ingezet mag worden vanuit de GI. De capaciteit bij de huidige zorgaanbieders, die zwaardere casusregie bieden, is namelijk niet voldoende om al deze casuïstiek op te pakken. Met eigen professionals met deze expertise binnen ons jeugdteam kunnen we ook in deze casuïstiek in de inzet van casusregie voorzien en wordt verergering van de problematiek door (te) laat inzetten van hulpverlening voorkomen. Om voort te kinnen borduren op de reeds behaalde successen, het enthousiasme en de kennis en ervaring welke we afgelopen jaren binnen het Borselse team hebben opgebouwd, stellen we voor een specifiek lokaal expertise team Borsele samen te stellen dat zich met name richt op de casussen binnen het vrijwillig justitieel kader. Verder kijken we fasegewijs welke taken (zie pijlers) mogelijk door het team kunnen worden opgepakt. Hierbij werken we vanuit de verbindingstaken Veilig Thuis intensief samen met de VT medewerkers van zowel het aanmeldteam (AMT) als het onderzoeksteam (OMT). Dit team levert in de toekomst de lokale schakel binnen het nog nieuw op te zetten Team Vaart in Veiligheid waardoor de lokale verbondenheid is geborgd. Figuur 2

4. Consequenties Voor de invoering van dit team is een stevige investering van gespecialiseerde jeugdprofessionals nodig (gespecialiseerde maatschappelijk werkers en/of gezinsprofessionals met specifieke expertise). De

arbeidsmarkt is voor deze (zorg) professionals schaars, binnen Zeeland vissen we met z’n allen vooral uit dezelfde vijver. Bij invoering van deze voorgestelde maatregel zullen we in een later stadium (bij verdere invulling van het nieuwe jeugdstelsel) onze gemaakte keuzes en gekozen paden mogelijk moeten bijstellen zodat deze naadloos aansluiten op de landelijke en provinciale ontwikkelingen.

5. Resultaat Vanuit de evaluatie van onze eigen pilot is gebleken dat de investeringen zich reeds in het eerste jaar hebben terugbetaald. Indien we de keuze zouden maken dit team nog meer taken uit te laten voeren en deze professionals toe te voegen en te integreren binnen ons gemeentelijk jeugdteam is hier (zoals beschreven in het AEF-rapport ‘Stelsel in groei’1) nog meer winst op te behalen. De expertise van twee huidige GImedewerkers heeft zich de afgelopen jaren bewezen binnen onze toegang jeugd. Hun inzet heeft veel goede resultaten opgeleverd in casuïstiek waaronder: meer focus op veiligheid, minder noodzaak tot opschalen naar zwaardere en/of duurdere zorg) en (het vergroten van) de deskundigheid van veel professionals. Door de inzet van deze expertise verder uit te rollen binnen onze gemeente, zullen de effecten van hun inzet groter worden. Ook het vasthouden van de intensieve samenwerking met medewerkers van Veilig Thuis zorgt ervoor dat het team zich positief en voldoende professioneel kan blijven door ontwikkelen.

6. Taken LET team Hieronder is een globale beschrijving opgenomen van de diverse taken die in samenspraak met het team gefaseerd uitgerold zullen worden. Pijler 1 - Integrale aanpak complexe casussen met mogelijke veiligheidsrisico’s en/of vallende binnen het preventief justitieel kader Na uitgebreide vraaganalyse door de toegang op de verschillende levensdomeinen (gezinssysteem) wordt aan de hand van de uitkomst bepaald of iemand van het LET team in deze analyse betrokken wordt. Na inbreng in het LET- VT team wordt gekeken welke ondersteuning nodig is: consultatie & advies en/of Gespecialiseerde Jeugd en Gezinsprofessional(s) die samen optrekken als duo met het voorliggend veld, gespecialiseerde MW of toegangsmedewerker (schaduwwerker). ➢ afhankelijk van de uitkomst van casusregie intern of extern beleggen; ➢ startbijeenkomst met alle betrokkenen (inclusief ouders / jongere); ➢ lopende casussen kinderbeschermingsmaatregel /opvolgen / afschalen / schakelen tussen vrijwillig en dwang / casuïstiek oppakken / combinatie regie voeren en hulp verlenen. Pijler 2 - Analyseren heroverwegen zorg 25 duurste klanten en klanten met verblijf Jaarlijks krijgen wij vanuit IJZ een lijst aangeleverd met de 25 ‘duurste’ klanten, welke we gezamenlijk met de procescoördinatoren op micro- en macroniveau analyseren.

Vanuit de huidige ervaringen zien we dat het bij meer dan de helft van de klanten gaat om Geestelijke Gezondheidszorg Zorg (GGZ) en kinderen met een jeugdbeschermings- of jeugdreclasseringsmaatregel (JB/JR). Bij deze analyse komen duidelijke verbeterpunten naar voren, die we waar mogelijk meenemen in het werkproces en onze doorontwikkeling. Het analyseren van de 25 duurste klanten vraagt een geringe tijdsinvestering welke we binnen de bestaande formatie kunnen opvangen. Voor de specifieke GGZ deskundigheid willen we in de toekomst nog meer gebruik maken van de expertise van de GGZ psycholoog / gedragswetenschapper. Echter het blijvend investeren in het belang van een gezinsgerichte aanpak en het behalen van lange termijndoelen vraagt meer dan we binnen de bestaande formatie kunnen opvangen. Het risico, wanneer we niet investeren op een gezinsgerichte aanpak, bestaat er uit dat de indicaties zorg en ondersteuning niet zo efficiënt als mogelijk worden ingezet (lees: indicaties worden mogelijk langer verstrekt dan nodig). Door aan deze casussen iemand te koppelen vanuit ons jeugdteam kijken we nog gerichter mee met deze gezinnen zodat we waar mogelijk meer integraal de zorg op elkaar kunnen afstemmen. Door meer gezinsgericht (domein overstijgend) te werken voorkomen we dat hulpverleners langs elkaar heen werken.

Door in gezamenlijkheid een plan op te stellen en dit te evalueren worden doelen eerder behaald en verkorten

1

Stelsel in groei | Rapport | Rijksoverheid.nl

we de termijn van geïndiceerde ondersteuning (Toekennen casusregisseur / analyse / lange termijn doelen / heroverweging toegekende zorg / 1 gezin 1 plan). Een andere taak voor enkele medewerkers van dit team is het heroverwegen van de hulp die is ingezet in de duurste gezinnen en de trajecten met verblijf. Door middel van een interdisciplinaire afweging en een onderbouwde systeemanalyse kijken we of gekozen zorg nog steeds effectief is en kan er gezocht worden naar mogelijke andere oplossingen die minder intensief zijn en een beter toekomstperspectief kunnen bieden aan jeugdigen. Verder zal regelmatige analyse en heroverweging van de ingezette zorg binnen de duurste gezinnen en de verblijf trajecten ertoe leiden dat gezinnen meer passende ondersteuning krijgen en niet passende hulp sneller wordt afgeschaald. Pijler 3 - Deskundigheidsbevordering jeugdteam Zorgen dat de toegangsmedewerkers voldoende toegerust zijn op bovenstaande taken in samenwerking met Veilig Thuis en Consultatie & advies (GI/JB West) en de procescoördinatoren. Deskundigheidsbevordering is een doorlopend onderdeel van professionalisering van het team. Dit onderwerp wordt dan ook meegenomen in het meerjarenplan deskundigheidsbevordering. Inzake deskundigheidsbevordering blijven we continue leren van elkaar. Er is ruimte voor innovatie en doorontwikkeling.

➢ Consultatie & advies (GI / regulier proces); ➢ Toegangsmedewerkers / zorgprofessionals team Borsele trainen rondom engageren en positioneren; ➢

➢

Specifieke deskundigheidsbevordering omtrent Huiselijk Geweld (HG) en Kindermishandeling (KM) wordt vanuit een Centraal ‘Veiligheids’ centrum, te weten Veilig Thuis, ingezet inzake de doorontwikkeling van vakgerichte kennis; Werkbegeleiding specifiek op het thema veiligheid.

Pijler 4 - Verbindingstaken Veilig Thuis Veilig Thuis (VT) wil komende jaren in een vroegtijdig stadium direct kunnen investeren in de aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling. Met als doel dat er een actief vangnet wordt gecreëerd, escalaties kunnen worden voorkomen en via deze weg wordt bijgedragen aan de organisatie van zowel de directe als structurele veiligheid. Het bieden van ondersteuning aan ketenpartners in de uitvoering van hun reguliere taak is hierbij van essentieel belang. Veilig Thuis wil de hiermee gepaard gaande verbinding met de lokale toegangen in de toekomst door ontwikkelen. Het doel is hulpverleners op weg te helpen om de veiligheid in gezinnen te vergroten. Op deze manier kan men adequaat handelen wanneer escalaties zich voordoen en kunnen verdere escalaties en meldingen voorkomen worden. Door zowel medewerkers VT vanuit het aanmeldteam als onderzoeksteam te laten aansluiten bij ons Lokaal Expertise Team borgen we dat de verbindingstaken binnen onze gemeente optimaal worden vormgegeven.

7. Monitoring De voorwaarden voor monitoring per actie worden bepaald in overleg met een data-analist, beleidsmedewerker en procescoördinator. Waar mogelijk willen we hier het team vroegtijdig in betrekken. Pijler 1 en 2 We monitoren in ieder geval alle aanvragen waarbij we de medewerker LET team betrekken. Het aantal casussen dat we zelf oppakken (casusregie /hulpverlening). Op een later moment zullen we aan de hand van het aantal casussen de eigen inzet (zwaardere) casusregie afzetten tegen de kosten bij externe inhuur.

8. Analyse kosten Berekening kosten versus inzet lokaal expertise team Gegevens afgeleid uit de evaluatie pilotfase Voor de huidige inzet door het SMWO en Intervence komen we uit op een bedrag van circa € 95.000 per jaar. Daarvan is € 58.000 bestemd voor de inzet door SMWO (20 uur per week) en € 39.000 voor Intervence (8 uur per week). Het betreft een terugverdienmodel vanuit de kosten geëscaleerde zorg jeugd 18-. Tijdens de tussenevaluatie (september 2020) bleek dat SMWO in samenspraak met Intervence in tien casussen bij het op

starten is betrokken. Daarnaast zijn in een achttal casussen ‘consultatie en advies Intervence’ ondergebracht in een regulier traject maatschappelijk werk (MW). Voor alle MW casussen is de gemiddelde tijdsinvestering per traject berekend, te weten: 56 uur. Een gemiddeld traject casemanagement bij een jeugdzorgaanbieder wordt gesteld op 85 uur voor een licht traject en 125 uur voor een zwaar traject. In vergelijking met deze tijdsinvestering ligt de inzet van SMWO-casemanagement beduidend lager. Naast het minder inzetten van gespecialiseerde jeugdhulp is er een besparing gerealiseerd op de kosten voor het inzetten van casemanagement. In 2020 hebben we in totaal € 138.000 uitgegeven aan casussen die vallen binnen het preventief justitieel kader ten opzichte van € 204.800 in 2019. Een groot deel van deze lagere kosten is toe te schrijven aan de werkzame bestanddelen van dit team.

9. Advies / aanbeveling / benodigde inzet Berekening ureninzet en hieraan gerelateerde salariskosten Voor de ureninzet is een schatting gemaakt van de benodigde uren per pijler en deze schatting is in een tabel verwerkt (bijlage 1). Voor de berekening van de trajectduur (casusregie) hebben we de gemiddelde ureninzet afgeleid uit de evaluatie van de voormalige pilot. Voor de berekening van de kosten verschillen inhuur versus in dienst gemeente zijn we uitgegaan van het AEF rapport ‘Stelsel in groei’ en hebben we dit vergeleken met het beschikbare overzicht salariskosten versus inhuur van de gemeente Borsele. Investering / voorstel invulling LET ( zie figuur 3 /voor uitgebreid overzicht zie bijlage 1) Voor het invullen van de bezetting LET team stellen wij voor de toegang uit te breiden met 0,3 fte toegangsmedewerker/Jeugd & Gezinsprofessional en daarnaast 1 fte gespecialiseerde jeugd & gezinsprofessional in dienst te nemen. Voor de invulling van de functie gespecialiseerde maatschappelijk werker stellen wij voor deze voor 20 uur per week in te huren bij het SMWO. Dit gezien de noodzakelijke verbindingstaken met het reguliere maatschappelijk werk. Voor de kennis van de GGZ psycholoog / gedragswetenschapper stellen we voor deze uren toe te voegen aan de huidige contractafspraken extra inhuur GGZ expertise Emergis.

Voor de specifieke uren GI expertise (consultatie en advies en deskundigheidsbevordering) gaan we er vooralsnog van uit dat deze geleverd worden vanuit de huidige contractafspraken met JB West (garantieafspraken 7 miljoen). Mocht dit door het faillissement van Briedis dit niet meer van toepassing zijn en dit vallen buiten de contractgaranties, dan stellen we voor deze uren via een overeenkomst alsnog in te huren (mogelijk vallen deze uren na de invoering van het Zeeuwse team VIV weer weg). De uren deskundigheidsbevordering (pijler3) worden ingepast vanuit de reguliere ureninzet. De uren voor de medewerkers vanuit Veilig Thuis worden binnen de huidige contractafspraken en regiovisie geleverd (pijler 4 verbindingstaken). De totale investering bedraagt dan €164.922 (totale investering LET team in dienst van de gemeente). Als we dit afzetten tegen de huidige inzet ad € 95.000 euro (zoals reeds verwerkt in de huidige begroting) resteert nog een extra investering van € 69.922 euro voor de optimalisering van het Lokaal Expertise Team. Verwachte besparing De invoering en inbedding van dit team binnen onze toegang jeugd zou voor de gemeente een kostenbesparing kunnen opleveren. Deze kostenbesparing richt zich op de kosten van de zwaardere jeugdhulp en biedt ook mogelijkheden voor het afschalen van casussen die nu onder een maatregel van de Kinderrechter vallen.

De verwachte besparing bedraagt circa € 102.403 bij 37 casussen (diverse productcodes). Dit zijn de geschatte kosten bij uitvoering door zorgaanbieders minus de totale investering in het team. * 85 uur per traject x € 85 per uur x 37 casussen ( € 267.325 euro - € 164.922). Evaluatie Het betreft een eerste inschatting van mogelijke besparing op een deel van de casussen die onder deze maatregel zouden kunnen vallen. Mocht na evaluatie de meerwaarde nog verder oplopen kunnen we overwegen dit team in de toekomst verder uit te breiden.

Figuur 3 Geschatte ureninzet/ kosten en besparing

Totaal geschatte ureninzet intern (netto)

netto Uren

fte

Geschatte ureninzet regulier (zorgaanbieders extern)

1350

85 u traject

schatting kosten bij uitvoering intern/inhuur

85

€

430

0,3

1330

1,0

752

850

0,56

schatting kosten bij uitvoering intern/in dienst

9.690

€

9.690

€

36.550

€

25.800

€

113.050

€

79.800

€

49.632

schatting kosten bij uitvoering zorgaanbieders

€

€

49.632

72.250

€

108.375,00

€

86.700,00

1020 Regulier / contractafspraken

€ 20.976

Regulier / contract afspraken 2515

Huidige investering

Extra kosten nieuw (uitbreiding team)

€

208.922

€

95.000

€

113.922

€ winst t. o.v inkoop product via zorgaanbieder

Bijlage 1 – Berekening inzet en inschatting mogelijke besparing Bijlage 2 Voorbeeldcasus

58.403,00

€

164.922

€

95.000

€

69.922

€

102.403,00

€

267325