7. Voorstel opclassificatie gemeente Borsele

Zaaknummer: Z26.043966

Raadsvoorstel

*Z03D4A2C206*

Nummer raadsvoorstel Raadsvergadering Portefeuillehouder

7 18 juni 2026 Burgemeester Dijksterhuis

Onderwerp

Opclassificatie van de gemeente Borsele

Geachte raad, Hiermee leggen wij aan u een voorstel over bovengenoemd onderwerp ter besluitvorming voor.

RAADSVOORSTEL

VOORSTEL Wij stellen u voor om: 1. Een verzoek in te dienen bij Gedeputeerde Staten van Zeeland om de gemeente Borsele voor de duur van vijf jaar in te delen in klasse 4, de zogenoemde opclassificatie, voor wat betreft de bezoldiging van de burgemeester en de wethouders, met terugwerkende kracht tot 1 april 2026. 2. In te stemmen met de financiële gevolgen die voortvloeien uit de onder beslispunt 1 bedoelde opclassificatie, van € 34.500 per jaar. 3. De kosten, bedoeld onder beslispunt 2, voor 2026 te dekken uit het algemeen weerstandsvermogen. 4. De kosten, bedoeld onder beslispunt 2, voor 2027 tot en met 2030 op te nemen in de Kadernota 2027-2030. AANLEIDING EN DOEL Voor de vaststelling van de bezoldiging van gemeentelijke bestuurders worden gemeenten ingedeeld in inwonersklassen. De gemeente Borsele telt 23.185 inwoners per 1 januari 2026 en valt daarmee in klasse 3, zijnde de categorie van 14.001 tot 24.000 inwoners. Op grond van artikel 3.4 van het Rechtspositiebesluit decentrale politieke ambtsdragers (RDPA) kunnen Gedeputeerde Staten van de provincie waarin de gemeente is gelegen, de gemeenteraad gehoord, een gemeente vanwege bijzondere omstandigheden voor een bepaalde periode in een hogere klasse indelen dan de klasse die volgt uit het aantal inwoners.

In de toelichting op het RDPA staat dat opclassificatie een beleidsinstrument is waarmee de bezoldiging van politieke ambtsdragers in afzonderlijke gemeenten kan worden verhoogd. Om voor opclassificatie in aanmerking te komen, moet duidelijk worden aangetoond dat de bestuurslast voor de politieke ambtsdragers in uitzonderlijke mate zwaarder is dan de gebruikelijke bestuurslast in andere gemeenten binnen dezelfde inwonersklasse.

Pagina 1 van 7

Het besluit over het al dan niet toekennen van opclassificatie ligt bij Gedeputeerde Staten. Daarvoor moet de gemeente, na een besluit van de gemeenteraad, een schriftelijk en gemotiveerd verzoek indienen. Als Gedeputeerde Staten het verzoek inwilligen, stellen zij ook de duur van die opclassificatie vast. Na afloop van die periode kunnen zij opnieuw een termijn vaststellen. ARGUMENTEN Borsele is een gemeente waarvan de bestuurlijke opgaven en verantwoordelijkheden in meerdere opzichten uitstijgen boven wat gebruikelijk is voor gemeenten in inwonersklasse 3. De gemeente heeft te maken met vraagstukken die niet alleen lokaal van aard zijn, maar zich ook op landelijk en soms grensoverschrijdend niveau afspelen. Dat legt een uitzonderlijke bestuurlijke druk op de burgemeester en wethouders.

RAADSVOORSTEL

Die druk is de laatste jaren niet alleen zichtbaar geworden, maar ook structureel van aard. De opgaven waar Borsele voor staat, vragen om voortdurende bestuurlijke aandacht, stevige regionale en bovenregionale afstemming en een hoge mate van beschikbaarheid en inzet van het college. Daarmee is sprake van een bestuurslast die duidelijk boven het gebruikelijke niveau van gemeenten in dezelfde inwonersklasse uitkomt. Juist daarom is opclassificatie gerechtvaardigd. De huidige indeling doet onvoldoende recht aan de feitelijke bestuurlijke zwaarte van Borsele. Opclassificatie is in dit geval geen luxe, maar een reële en noodzakelijke erkenning van de bijzondere positie waarin de gemeente zich bevindt. Het gaat om het bieden van een passende bezoldiging bij een bestuurspraktijk die aantoonbaar zwaarder is dan gemiddeld. Om voor opclassificatie in aanmerking te komen, moet worden aangetoond dat sprake is van bijzondere omstandigheden waardoor de bestuurslast voor de politieke ambtsdragers in uitzonderlijke mate zwaarder is dan de gebruikelijke bestuurslast in andere gemeenten binnen inwonersklasse 3. In Borsele is dat het geval. Niet één afzonderlijke uitdaging maakt het verschil, maar vooral de optelsom en onderlinge samenhang van meerdere complexe opgaven. Die opgaven raken elkaar op het gebied van ruimte, leefbaarheid, veiligheid, infrastructuur en bestuurlijke samenwerking.

Deze combinatie vraagt veel van het bestuurlijke vermogen, de ervaring en de inzet van de politieke ambtsdragers. In Borsele komen meerdere grote opgaven samen in één gebied. De energietransitie, de ontwikkeling van het Sloegebied en North Sea Port District, en de druk op de hoofdontsluiting en infrastructuur beïnvloeden elkaar voortdurend. Dat betekent dat het college niet alleen afzonderlijke dossiers moet behandelen, maar steeds afwegingen moet maken tussen economie, leefbaarheid, veiligheid, ruimte en participatie. Deze samenloop van opgaven zorgt voor een structureel zwaardere bestuurslast dan in andere gemeenten binnen inwonersklasse 3. Daar komt bij dat in Borsele wordt volstaan met drie wethouders. Gezien de omvang en complexiteit van de opgaven betekent dit een relatief zware belasting per bestuurder. Daardoor neemt de druk op de individuele wethouders en op het college als geheel verder toe. Pagina 2 van 7

De bijzondere omstandigheden zijn onder te verdelen in drie thema’s. Deze worden hieronder verder toegelicht. Samen laten deze thema’s zien dat de bestuurlijke realiteit in Borsele structureel zwaarder is dan op grond van de huidige classificatie wordt verondersteld. Dat sluit aan bij de bredere landelijke discussie over de vraag of het inwonersaantal nog wel het enige onderscheidende criterium zou moeten zijn voor de bezoldiging van politieke ambtsdragers. Die discussie ondersteunt het uitgangspunt dat ook taakzwaarte en complexiteit relevant zijn. Daarom is het passend en noodzakelijk om nu een verzoek tot opclassificatie in te dienen. De start van de nieuwe raad op 1 april 2026 vormt volgens ons het juiste moment om de opclassificatie te laten ingaan, in combinatie met een herverdeling van de portefeuilles.

RAADSVOORSTEL

Thema 1: Grootschalige energietransitie Nucleair Voor de nucleaire ambities van Nederland kijkt het Rijk al geruime tijd nadrukkelijk naar Borsele. De bestaande kerncentrale, de mogelijke verlenging van de bedrijfsduur daarvan, de aanwezigheid van de Centrale Organisatie Voor Radioactief Afval (COVRA), de mogelijke bouw van twee nieuwe conventionele kerncentrales en de verkenning van kleine modulaire kernreactoren (SMR’s) en thoriumreactors maken van Borsele feitelijk het centrum van het Nederlandse en Zeeuwse nucleaire ecosysteem. Deze ontwikkelingen hebben grote impact op onze gemeente en vragen om voortdurende bestuurlijke aandacht, stevige regie en heldere voorwaarden. Wij zien de ontwikkelingen op de terreinen van Elektriciteits-Produktiemaatschappij Zuid-Nederland (EPZ) als een kans, mits het behoud van onze leefkwaliteit daarbij nadrukkelijk voorop blijft staan. Wind op Zee In het Sloegebied wordt niet alleen elektriciteit opgewekt, maar ook aangevoerd en afgevoerd. De stroom van de Wind op Zee-parken wordt via kabels naar het vasteland gebracht. In Borsele sluiten de kabels van de windparken Borssele 1 tot en met 5 via het hoogspanningsstation Borssele aan op het landelijke elektriciteitsnet.

Ook de windparken IJmuiden Ver Alpha en Nederwiek 1 worden straks via twee converterstations in het Borselse deel van het Sloegebied aangesloten op het landelijke 380 kV-hoogspanningsnet. Om dit mogelijk te maken is de transportcapaciteit van de 380 kV-verbinding Borssele-Rilland inmiddels verdubbeld via het project ‘Zuid West 380 kV West’. Daarnaast komt er een extra 380 kV-hoogspanningsstation aan de Liechtensteinweg in het Sloegebied, met een inlussing op de 380 kV-verbinding Borssele-Rilland. Ook zijn er plannen voor een 380 kV-verbinding naar Zeeuws-Vlaanderen, waarbij de inlussing/aftakking van die verbinding op Borsels grondgebied ligt. Waterstof/ ammoniak/ LNG Om ervoor te zorgen dat Nederland in 2050 beschikt over een duurzaam energie- en grondstoffensysteem, zet de Rijksoverheid in op waterstof als energiedrager. Waterstof wordt in de Nederlandse industrie al op grote schaal gebruikt als grondstof voor de productie van verschillende materialen en producten. De overheid wil de productie en toepassing van duurzame waterstof verder ontwikkelen. Het bedrijf HyNetwork wil in de Schelde-Deltaregio Pagina 3 van 7

Zeeland/ West-Brabant en Rijnmond een transportnet voor waterstofgas aanleggen. Het waterstofnetwerk Zuidwest-Nederland zal daarmee ook door onze gemeente lopen. De komst van waterstof als energiedrager leidt bovendien tot meer aan- en afvoer van ammoniak en waterstof, via spoor, weg, water en buisleidingen. Dat brengt ook risico’s met zich mee. Daarnaast wil het ministerie van Economische Zaken en Klimaat samen met marktpartijen een importterminal voor vloeibaar gemaakt aardgas (LNG) ontwikkelen in het Sloegebied, onder de naam Zeeland Energy Terminal. Het kabinet wil extra LNG-importcapaciteit, omdat de behoefte aan buitenlands aardgas is toegenomen, onder meer door de sluiting van het gasveld in Groningen. Deze ontwikkelingen worden door het Rijk gerealiseerd via zogenoemde projectbesluiten, voorheen Rijksinpassingsplannen. Dat vraagt om een grote bestuurlijke betrokkenheid van de gemeente. Borsele ontvangt uit de eerste tranche van de Gebiedsinvesteringen Netten op Zee € 21,5 miljoen en uit de tweede tranche € 18,6 miljoen. Deze middelen zijn bestemd voor gebieden waar de stroomkabels van windparken op zee aan land komen. Ze zijn bedoeld om de leefomgeving te versterken, bijvoorbeeld door meer groen, een prettigere woonomgeving, kansen voor de regionale economie en projecten rond duurzame energie.

Deze middelen komen boven op de wettelijke compensatie en vormen daarmee een extra impuls voor onze regio.

RAADSVOORSTEL

Al deze ontwikkelingen op het gebied van de grootschalige energietransitie vragen meer dan voorheen om bestuurlijke samenwerking op regionaal, landelijk en internationaal niveau. De ontwikkelingen in onze gemeente hebben direct of indirect invloed op de leefkwaliteit van onze inwoners. Dat vraagt ook om meer en andere vormen van participatie en bestuurlijke inzet. Een voorbeeld daarvan is het traject om te komen tot een Borsels Voorwaarden Pakket, in verband met de mogelijke komst van twee nieuwe kerncentrales. Een ander voorbeeld is de intensieve participatie rond de Visie Sloerand. Thema 2: North Sea Port District Het North Sea Port District (NSPD) is het gebied dat zich uitstrekt over de gemeenten Vlissingen, Borsele en Terneuzen in Nederland, en over Evergem, Zelzate en Gent in Vlaanderen. Het gebied is van groot belang voor zowel Nederland als Vlaanderen, onder meer door de sterke grensoverschrijdende zeehaven en het industriële cluster. Binnen dit gebied ligt havenbedrijf North Sea Port. Het havengebied heeft een lengte van ongeveer 60 kilometer. Op 1 december 2021 besloten de acht aandeelhoudende overheden van North Sea Port om de juridische samenwerkingsvorm Benelux Groepering Territoriale Samenwerking (BGTS) NSPD op te richten.

Het doel van deze samenwerking is om de grensoverschrijdende samenwerking in het gebied te versterken, gezamenlijke belangen beter te behartigen en de uitvoering daarvan beter te organiseren.

Pagina 4 van 7

In 2023 wees het Nederlandse Rijk het NSPD aan als NOVEX-gebied. NOVEX staat voor Nationale Omgevingsvisie Extra. NOVEX-gebieden zijn regio’s waar verschillende grote ruimtelijke opgaven samenkomen, zoals woningbouw, natuur, energie en infrastructuur. Omdat deze opgaven elkaar raken en soms zelfs met elkaar botsen, is in deze gebieden extra afstemming nodig over wat waar en wanneer gebeurt. Het NSPD is het enige grensoverschrijdende NOVEX-gebied. Wat begon als een Nederlandse opgave, is inmiddels uitgegroeid tot een gezamenlijke grensoverschrijdende samenwerking tussen de BGTS, het Nederlandse Rijk, de Vlaamse overheid en North Sea Port. Op 1 april 2025 ondertekenden alle betrokken partijen de Strategische Nota. Daarmee is een belangrijke stap gezet richting een structurele en goed afgestemde samenwerking over de grens binnen het NSPD. De nota legt de samenwerking tussen de betrokken partijen vast en zorgt voor meer sturing en samenhang in de uitvoering. Zo ontstaat een krachtige organisatie die gericht is op de realisatie van plannen en op een snelle en slimme ontwikkeling van haven en omgeving. Als enige grensoverschrijdende NOVEX-samenwerking vraagt dit om een stevige bestuurlijke betrokkenheid van de gemeente Borsele.

Het internationale speelveld en de uiteenlopende belangen op thema-, gemeentelijk en landsniveau maken dat deze samenwerking om een andere en intensievere bestuurlijke inzet vraagt.

RAADSVOORSTEL

Daar komt bij dat ongeveer 50% van het zeehaven- en industriegebied Vlissingen-Oost, het Sloegebied, op Borsels grondgebied ligt. De aanwezigheid van dit gebied heeft een grote impact op de leefbaarheid van de omliggende dorpen Borssele, ’s-Heerenhoek, Nieuwdorp en Lewedorp. Ook dat vraagt om meer dan reguliere bestuurlijke betrokkenheid, zowel richting inwoners en overheden als binnen North Sea Port. Thema 3: Geografische ligging en infrastructuur De gemeente Borsele ligt geografisch op het belangrijkste knooppunt van de infrastructuur in Zeeland. Ook de provincie Zeeland onderstreept dit in de Strategische Visie Zeeland 2050. In Zeeland vormt de A58 de belangrijkste oost-westverbinding. Deze snelweg loopt dwars door het grondgebied van Borsele. Daarnaast vervult de noord-zuidverbinding een cruciale rol, met de Westerscheldetunnel als belangrijk onderdeel daarvan. Zoals bekend is in de Oostbuis van de Westerscheldetunnel betonschade geconstateerd, die moet worden hersteld. Sinds de ontdekking van deze schade is de gemeente Borsele, als bevoegd gezag voor de openstellingsvergunning van de Westerscheldetunnel, intensief betrokken bij de mogelijke technische oplossingen en de gevolgen voor de bereikbaarheid. Op bestuurlijk niveau werken we hierover nauw samen met alle betrokken partijen. De gemeente Borsele ligt bovendien op een cruciale schakel in de Midden-Zeelandroute (MZR).

Op Borsels grondgebied komen de A58, de Westerscheldetunnel en de aansluiting op het Sloegebied samen. Juist hier vervult de MZR een belangrijke functie voor de bereikbaarheid van Zeeland, het NSPD en de bedrijvigheid in het Sloegebied. Ons deel van de MZR Pagina 5 van 7

krijgt een steeds zwaardere verkeers- en gebiedsfunctie, onder meer door de ontwikkeling van het Sloegebied, de mogelijke komst van nieuwe kerncentrales en de behoefte aan goede ontsluiting, OV-voorzieningen en logistieke oplossingen. Dit vraagt om blijvende bestuurlijke afstemming over verkeer, leefbaarheid en ruimtelijke inpassing. Overig Landelijk is een bredere discussie gaande over de wijze waarop de bezoldiging van gemeentelijke politieke ambtsdragers wordt bepaald. Het Adviescollege Rechtspositie Politieke Ambtsdragers heeft in een recent advies aangegeven dat het inwonersaantal mogelijk niet langer het enige onderscheidende criterium is voor de taakzwaarte en complexiteit van het ambt. Dit voorstel lijkt hierdoor in lijn te zijn met het advies om (ook) de taakzwaarte en complexiteit mee te laten wegen. Tenslotte willen we benadrukken dat in meerdere qua gemeentegrootte vergelijkbare gemeenten vier wethouders zijn benoemd. In Borsele wordt al geruime tijd volstaan met de benoeming/inzet van drie wethouders. Dit is een wens van de vijf fracties in onze gemeenteraad.

RAADSVOORSTEL

(JURIDISCHE) CONSEQUENTIES Indien Gedeputeerde Staten van Zeeland instemmen met de opclassificatie van de gemeente Borsele, wordt de bezoldiging van de burgemeester en de drie wethouders aangepast conform klasse 4. Dat heeft ook invloed op pensioen- en wachtgeldregelingen, die door de gemeente betaald moeten worden. Deze opclassificatie doet naar onze mening recht aan de uitzonderlijke taakzwaarte, de complexiteit van de opgaven en ontwikkelingen in Borsele en de bestuurlijke inzet die daarvoor noodzakelijk is. FINANCIËN De opclassificatie heeft alleen gevolgen voor de bezoldiging van de burgemeester en de drie wethouders. De bezoldiging van raadsleden is landelijk al gelijkgetrokken voor gemeenten tot en met 40.000 inwoners. Vanaf 2027 bedragen de jaarlijkse meerkosten € 34.500. Deze kosten nemen we op in de Kadernota 2027-2030. Wij stellen voor om de opclassificatie met terugwerkende kracht per 1 april 2026 in te laten gaan, aansluitend op de nieuwe raadsperiode. De meerkosten over 2026, over een periode van negen maanden, bedragen € 25.900. Deze kosten dekken we uit het algemeen weerstandsvermogen en verwerken we in een eerstvolgende begrotingswijziging 2026. UITVOERING / PLANNING / EVALUATIE Gedeputeerde Staten nemen het besluit over het al dan niet toekennen van opclassificatie aan de gemeente Borsele.

Hiervoor moeten wij een schriftelijk en beargumenteerd verzoek indienen. Het conceptverzoek is als bijlage toegevoegd. Wanneer Gedeputeerde Staten het verzoek inwilligen, stellen zij een tijdvak vast. Dit biedt ruimte om de landelijke en bredere discussie te volgen en zich daarna te kunnen aanpassen aan de uitkomsten van het landelijke traject. Als deze uitkomsten na afloop van het tijdvak nog niet bekend zijn, kunnen Gedeputeerde Staten een nieuw tijdvak vaststellen. Wij stellen voor om de opclassificatie voor Pagina 6 van 7

de duur van vijf jaar aan te vragen. Daarbij is het niet uitgesloten dat het aantal inwoners van Borsele binnen deze periode stijgt tot 24.001 of meer. In dat geval valt de gemeente automatisch in de huidige klasse 4. PARTICIPATIE EN COMMUNICATIE Het betrekken van inwoners (participatie) is bij dit voorstel niet van toepassing. We voorzien geen proactieve externe communicatie. BESLUIT De raad besluit: 1. Een verzoek in te dienen bij Gedeputeerde Staten van Zeeland om de gemeente Borsele voor de duur van vijf jaar in te delen in klasse 4, de zogenoemde opclassificatie, voor wat betreft de bezoldiging van de burgemeester en de wethouders, met terugwerkende kracht tot 1 april 2026. 2. In te stemmen met de financiële gevolgen die voortvloeien uit de onder beslispunt 1 bedoelde opclassificatie, van € 34.500 per jaar. 3. De kosten, bedoeld onder beslispunt 2, voor 2026 te dekken uit het algemeen weerstandsvermogen. 4. De kosten, bedoeld onder beslispunt 2, voor 2027 tot en met 2030 op te nemen in de Kadernota 2027-2030. TER INZAGE LIGGENDE STUKKEN Er liggen geen stukken ter inzage.

RAADSVOORSTEL

BIJLAGE(N) Bij dit advies hoort/horen de volgende bijlage(n): Documentnr. Join Naam van de bijlage D26.693117 Conceptbrief verzoek aan Gedeputeerde Staten van Zeeland

Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van Borsele,

G.M. Dijksterhuis, burgemeester

J.M. Jansen, secretaris

Pagina 7 van 7