7. Voorstel meerjarenbeleidsplan 2022-2025 VRZ

Zaaknummer: Z22.020716

Raadsvoorstel

*Z01FC286B6C*

Nummer raadsvoorstel Raadsvergadering Portefeuillehouder

7 3 februari 2022 Burgemeester Dijksterhuis

Onderwerp

Meerjarenbeleidsplan 2022-2025 Veiligheidsregio Zeeland

Geachte raad, Hiermee leggen wij aan u een voorstel over bovengenoemd onderwerp ter besluitvorming voor.

RAADSVOORSTEL

VOORSTEL Wij stellen u voor om: 1. Een positieve zienswijze uit te brengen op het Meerjarenbeleidsplan 2022-2025 Veiligheidsregio Zeeland; 2. Het bestuur van de Veiligheidsregio Zeeland hierbij te verzoeken om de opgenomen beleidsdoelstellingen te concretiseren. Het huidige abstractieniveau geeft nog geen mogelijkheid om beleidskeuzes te maken en/of prioritering aan te brengen. 3. Kennis te nemen van de benchmark uitgevoerd door bureau Berenschot. AANLEIDING EN DOEL Volgens de Wet Veiligheidsregio’s stelt het bestuur van de Veiligheidsregio Zeeland (VRZ) eenmaal in de vier jaar een beleidsplan vast. Op grond van de wet wordt uw raad in de gelegenheid gesteld om in overleg te treden met de burgemeester over de inhoud van het conceptbeleidsplan. De eventuele opmerkingen/aanvullingen vanuit uw raad worden meegenomen door het dagelijks bestuur (DB) van de VRZ in het definitief vast te stellen beleidsplan. Het definitieve beleidsplan wordt vastgesteld door het algemeen bestuur (AB) van de VRZ op 24 februari 2022. Daarnaast heeft de VRZ verzocht om de benchmark, uitgevoerd door bureau Berenschot, tezamen met het ontwerp-meerjarenbeleidsplan ter kennisname naar de raden te sturen. De resultaten van deze benchmark worden meegenomen in de komende beleidsperiode 20222025. ARGUMENTEN Concept-meerjarenbeleidsplan 2022-2025 Het concept-meerjarenbeleidsplan kent een hoog abstractieniveau.

Bij de behandeling van de programmabegroting 2021 is door VRZ aangegeven dat, gelet op alle ontwikkelingen rondom de brandweerzorg, het meerjarenbeleidsplan hét instrument is om te komen tot een Pagina 1 van 6

eventuele wijziging van de beleidskoers met andere vergaande bestuurlijke prioriteiten en beleidskeuzes (ambitieniveaus). Het is dan ook wenselijk dat de opgenomen beleidsdoelstellingen geconcretiseerd worden. De huidige opzet van het conceptmeerjarenbeleidsplan geeft vanwege het abstractieniveau nog geen mogelijkheid om beleidskeuzes te maken en/of prioritering aan te brengen. Het verdient aanbeveling om deze verdiepingsslag alsnog te maken in de onderliggende uitvoeringsplannen (o.a. jaarplannen), zodat het bestuur in staat is om de komende jaren (bij)te sturen op de veiligheids- en brandweerzorg. Risicoprofiel

Het risicoprofiel van de Veiligheidsregio Zeeland is in vergelijking met andere regio’s zeer hoog. Er is continue alertheid geboden vanwege het grote cluster van chemische industrie, de enige nog werkende kerncentrale in Nederland én de Westerschelde als - lastig bevaarbare – toegang tot de havengebieden van Antwerpen, Gent en Zeeland. Dit hoge risicoprofiel is door de VRZ vastgelegd in het Regionaal Risicoprofiel VRZ 2020-2023.

RAADSVOORSTEL

Daarnaast maken de specifieke gebiedskenmerken en eigenschappen van de VRZ dat het inrichten van een toekomstbestendige brandweerzorg tegen acceptabele kosten complex is. Zeeland is een regio met relatief weinig inwoners, ongeveer 380.000, en een groot oppervlakte dat bestaat uit eilanden die met elkaar verbonden zijn via een beperkt aantal verbindingen. Deze bijzondere infrastructuur en de uitgestrektheid van het gebied hebben invloed op de wijze waarop de VRZ de brandweerzorg kan organiseren. Daarbij geldt dat er in verhouding tot het inwoneraantal veel brandweerposten en -mensen noodzakelijk zijn om overal tot een goede dekking te komen. Deze dekking moet de VRZ bovendien verzorgen met een bovengemiddeld aantal vrijwilligers, waarvan de beschikbaarheid onder druk staat. Twee strategische beleidsprogramma’s Ter voorbereiding op het beleidsplan heeft de VRZ diverse (digitale) sessies georganiseerd met het bestuur, samenwerkingspartners en collega’s. De input uit deze sessies heeft de VRZ gebruikt om in het beleid vast te leggen wat ze willen bereiken en wat ze daar de komende beleidsperiode voor willen doen. Naast de genoemde input ligt de basis voor het beleidsplan in de opdracht die de VRZ heeft vanuit de Wet Veiligheidsregio’s, de Zeeuwse risico’s en de maatschappelijke ontwikkelingen.

Op basis hiervan heeft de VRZ twee strategische beleidsprogramma’s geformuleerd voor de komende beleidsperiode: 1. Een voorbereide crisisorganisatie. In Nederland zijn we goed voorbereid op noodsituaties of calamiteiten. Toch kan ons ook in Zeeland altijd een ramp of een crisis overkomen. Gelet op het genoemde risicoprofiel houdt de VRZ in Zeeland rekening met risico’s en crisistypen die een andere werkwijze vragen dan de traditionele voorbereiding op een fysieke ramp. Zowel in de voorbereiding als met de bestrijding ervan moet de VRZ ervoor zorgen dat de samenleving zo goed mogelijk draaiende blijft en dat haar veerkracht wordt bevorderd. Hieruit volgt dat de VRZ een goede crisisbeheersing niet kan organiseren zonder de samenwerking te zoeken met andere partners. De VRZ werkt Pagina 2 van 6

dan ook met verschillende partners samen op gemeentelijk, (inter)regionaal, landelijk en internationaal niveau, waarbij gebruik wordt gemaakt van het online platform Zeeland Veilig. In de komende beleidsperiode is het streven van de VRZ dat er in 2025, samen met de crisispartners, een actueel risicobeeld is opgesteld en dat er een goed voorbereide crisisorganisatie staat. 2. Toekomstbestendige brandweerzorg. Naast de veranderende adviesfunctie van de brandweer door de ontwikkelingen op het gebied van ruimtelijke ordening en omgevingsveiligheid, is de grootste uitdaging van de VRZ om de brandweerorganisatie in Zeeland te continueren. Landelijk staat de vrijwilligheid onder druk. Ook in Zeeland is dat het geval. Verder toont onderzoek naar brandweervrijwilligers aan dat de huidige inrichting en werkwijze, binnen de veranderende rechtspositie van brandweervrijwilligers, niet kan blijven bestaan. Daarom onderzoeken de minister van Justitie en Veiligheid welke opties wél tot een juridisch houdbaar systeem leiden, met behoud van vrijwilligheid. Een andere belangrijke pijler is het onderzoek van Brandweer Nederland binnen het Project RemBrand naar een andere benadering van opkomsttijden.

Het streven is om tot gebiedsgerichte opkomsttijden te komen, waarbij de minister van Justitie en Veiligheid ruimte geeft om aantoonbaar preventieve maatregelen in te zetten wanneer de opkomsttijden oplopen.

RAADSVOORSTEL

In de komende beleidsperiode is het streven van de VRZ dat in 2025 met een programmatische aanpak (met minimaal behoud van de huidige kwaliteit) de basis voor een toekomstbestendige brandweerzorg is vormgegeven. Daarbij blijven vrijwilligheid en participatie het uitgangspunt en zijn de geschetste landelijke beleidsontwikkelingen, in samenwerking met de Zeeuwse gemeenten en de brandweerposten, naar de Zeeuwse situatie omgezet. Monitoring en implementatie De VRZ werkt in de planning- en controlcyclus binnen de eigen organisatie de implementatie en de monitoring van het vastgestelde beleid verder uit. Richting de colleges en de raden van de deelnemende gemeenten wordt verantwoording afgelegd voor het gevoerde beleid in de financiële stukken en de bestuursrapportages. Zoals geschetst spelen er een aantal belangrijke ontwikkelingen, met name in de toekomstbestendigheid van de brandweerzorg. Wijzigingen van wet- en regelgeving en landelijke beleidskeuzes die hier uit voortvloeien kunnen leiden tot keuzes in de uitvoering, of tot meer of minder kosten. De VRZ is zich bewust van de financiële situatie van de Zeeuwse gemeenten en wijzen ook op hun inspanningsverplichting om aanpassingen in hun beleid binnen de bestaande begroting uit te voeren.

Als blijkt dat aanvullende incidentele en zelfs structurele gelden noodzakelijk zijn, zal de VRZ dit via het reguliere proces van begrotingswijzigingen aan gemeenteraden aanbieden.

Pagina 3 van 6

Benchmark Na de specifieke kenmerken van de VRZ worden de twee belangrijke pijlers van de benchmark: het primaire proces en de overhead kort toegelicht. Specifieke kenmerken VRZ De VRZ heeft te maken met specifieke risico’s: kerncentrale, veel water, toeristen en relatief veel BRZO-bedrijven. Dat zijn bedrijven waar grote hoeveelheden gevaarlijke stoffen aanwezig zijn bóven een bepaalde drempelwaarde. Zij vallen onder de werking van het Besluit risico’s zware ongevallen (BRZO) 2015. Ook heeft onze regio - in vergelijking met andere veiligheidsregio’s - een relatief klein aantal inwoners. De omvang van de formatie is kleiner dan gemiddeld in de benchmark. Het aantal vrijwilligers is daarentegen hoger dan gemiddeld. Primaire proces Met primair proces wordt bedoeld de besturende processen, beheersen van risico’s, voorbereiden op verlenen van hulp en zorg, brandweerprocessen, GHOR, normaliseren van de situatie en Bevolkingzorg.

RAADSVOORSTEL

In vergelijking met het gemiddelde heeft de VRZ relatief meer personele kosten en minder algemene kosten voor het primair proces. Dit is voor een deel te verklaren door de relatief hoge kosten voor vakbekwaam worden en blijven, door het grote aantal vrijwilligers in de VRZ. Het relatief grote aantal kazernes zorgt ook voor hogere kosten voor het voorbereiden op verlenen van hulp en zorg. Voor de besturende processen, de brandweerprocessen en de GHOR-processen liggen de kosten op of iets onder het gemiddelde in de benchmark. Overhead De verhouding primair proces ten opzichte van overhead laat zien dat de VRZ in verhouding een kleinere overhead heeft dan het gemiddelde van de benchmark. In verhouding heeft de VRZ een relatief kleine formatie, mede gelet op het atypische karakter van de regio en het feit dat er uitsluitend met vrijwillige brandweer wordt gewerkt. Voor de VRZ is op basis van de benchmark 2020 een aanvullende vergelijking gemaakt met de overhead met 23 andere publieke organisaties. De vergelijking tussen de VRZ en de andere publieke organisaties levert het inzicht op dat de VRZ een relatief erg lage overheadformatie heeft. Duiding onderzoeksresultaten Om een goede duiding te geven aan de onderzoeksresultaten heeft de onderzoeker een filmpje gemaakt waarin zijn presentatie van deze onderzoeksresultaten nader wordt uitgelegd.

Het filmpje is te bekijken door te klikken op de volgende link: https://youtu.be/5RKK19TURJ4. (JURIDISCHE) CONSEQUENTIES N.v.t.

Pagina 4 van 6

FINANCIËN Het Meerjarenbeleidsplan 2022-2025 wordt uitgevoerd binnen de meerjarenbegroting en heeft geen invloed op de gemeentelijke bijdrage aan de VRZ. Meerjarige (landelijke) beleidsontwikkelingen en ontwikkelingen in wet- en regelgeving kunnen leiden tot een andere prioriteitsstelling en/of meerkosten die invloed kunnen hebben op de gemeentelijke bijdrage aan de VRZ. UITVOERING / PLANNING / EVALUATIE Het Meerjarenbeleidsplan 2022-2025 staat op de agenda van het AB van de VRZ van 24 februari 2022. COMMUNICATIE Het AB van de VRZ zal middels bijgevoegde conceptbrief in kennis worden gesteld van de zienswijze van de raad van Borsele. BESLUIT De raad besluit: 1. Een positieve zienswijze uit te brengen op het Meerjarenbeleidsplan 2022-2025 Veiligheidsregio Zeeland; 2. Het bestuur van de Veiligheidsregio Zeeland hierbij te verzoeken om de opgenomen beleidsdoelstellingen te concretiseren. Het huidige abstractieniveau geeft nog geen mogelijkheid om beleidskeuzes te maken en/of prioritering aan te brengen. 3. Kennis te nemen van de benchmark uitgevoerd door bureau Berenschot.

RAADSVOORSTEL

TER INZAGE LIGGENDE STUKKEN Er liggen geen stukken ter inzage. BIJLAGE(N) Bij dit advies hoort/horen de volgende bijlage(n): Documentnr. Join Naam van de bijlage D22.583830 Concept Meerjarenbeleidsplan 2022-2025 VRZ D22.583832 Benchmark van Berenschot D22.583833 Aanvulling benchmark D22.583831 Conceptbrief kenbaar maken zienswijze

Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van Borsele,

Pagina 5 van 6

G.M. Dijksterhuis, burgemeester

RAADSVOORSTEL

J.M. Jansen, secretaris

Pagina 6 van 6