7. Voorstel Gebiedsinvesteringen Netten op Zee tranche 1

Zaaknummer:

Raadsvoorstel

**

Nummer raadsvoorstel Raadsvergadering Portefeuillehouder

7 12 december 2024 Wethouder Weststrate

Onderwerp

Gebiedsinvesteringen Netten op Zee - Tranche 1 : ‘Behoud en versterken natuur Borsele’

Geachte raad, Hiermee leggen wij aan u een voorstel over bovengenoemd onderwerp ter besluitvorming voor.

RAADSVOORSTEL

VOORSTEL Wij stellen u voor om: 1. Kennis te nemen van de ingediende projecten voor de eerste tranche van de ‘Gebiedsinvesteringen Netten op Zee’. 2. Een investeringskrediet van € 6.000.000 beschikbaar te stellen voor de ‘uitloopgebieden groenstructuurplannen Borsele’. 3. Een krediet van € 2.040.000 beschikbaar te stellen voor het ‘heggenproject Borsele’. 4. Een krediet van € 87.000 beschikbaar te stellen voor het project ‘bloemrijke akkerranden’. 5. Het college te mandateren om - indien nodig – de budgetten te herschikken binnen de projecten van de eerste tranche ‘Gebiedsinvesteringen Netten op Zee’. AANLEIDING EN DOEL Door middel van het raadsvoorstel op 4 april 2024 hebben wij u geïnformeerd over de ‘Gebiedsinvesteringen Netten op Zee’. Deze gebiedsinvesteringen zijn een extra impuls voor de regio. De projecten moeten bijdragen aan de versterking van de leefkwaliteit. Het is belangrijk dat de investeringen direct merkbaar zijn voor, en bijdragen aan het welbevinden van inwoners. De thema’s waarbinnen de projecten moeten passen zijn: 1. Behoud en versterken van natuur. 2. Verbeteren van de fysieke leefomgeving. 3. Versterken van de regionale economie. 4. Versnellen van de energietransitie. Voor Zeeland is er voor de eerste tranche € 50 miljoen beschikbaar gesteld.

Door middel van een verdeelsleutel gebaseerd op aantal meters hoogspanningsverbinding en vierkante meters hoogspanningsstations/converterstations is het bedrag over de Zeeuwse gemeenten verdeeld. Hierdoor is er ongeveer € 21,5 miljoen beschikbaar voor de gemeente Borsele. Pagina 1 van 6

Wij hebben inmiddels de Borselse projecten binnen ‘Gebiedsinvesteringen Netten op Zee’ verder uitgewerkt. De beschikking over de middelen is door het Rijk al aan de provincie Zeeland afgegeven. De overeenkomst tussen provincie Zeeland en gemeente Borsele voor het doorgeven van de middelen verwachten we op korte termijn. ARGUMENTEN Hieronder geven we aan welke Borsele projecten we indienen voor de eerste tranche van de ‘Gebiedsinvesteringen Netten op Zee’. Thema 1: Behoud en versterken natuur Borsele 1 Groene Ruimte Borsele 1.1 Uitloopgebieden Groenstructuurplannen 1.2 Heggenproject 1.3 Bloemrijke akkerranden Totaal Thema 2: Verbeteren van de fysieke leefomgeving Borsele 1 Lokaal Impact Fonds Borsele 2 Gebiedsgerichte uitwerking koppelingsgebied Sloerand 3 Versterken en oplossen knelpunten weginfrastructuur

€ 6.000.000 € 2.040.000 € 87.000 € 8.127.000

(Verkeersmaatregelen Gebiedsgerichte Aanpak Veerse Meer Zuid in Lewedorp)

4 5

Revitaliseren eindpuntvoorziening De Pluimweide van de Stoomtrein Goes-Borsele Versterken Sportfaciliteiten (Padelbanen Heinkenszand; vissteigers

RAADSVOORSTEL

Hengelsportvereniging De Bevelanden; Veldrenovatie s.v. Apollo ’69 en bouw extra kleedlokalen; verbouwing kantine Luctor Heinkenszand)

Totaal € 7.750.000 Thema 3: Versnellen en toepassen van de (duurzame) energietransitie Borsele 1 Verduurzaming en renovatie dorpshuizen gemeente Borsele 2 Ontwikkelen van een informatiecentrum over de energietransitie 3 Uitbreiding Nationaal Isolatie Programma 4 Uitbreiden Energielabel met Maatwerkadvies 5 Subsidie verduurzaming particuliere woningvoorraad in dorpen met een beschermd dorpsgezicht Totaal € 3.875.000 Thema 4: Versterking van de regionale economie Borsele 1 Verduurzamen bedrijven Borsele 2 Starters- en Stimuleringsleningen 3 Dorpsvernieuwing 2.0 Totaal € 1.700.000 Totaal € 21.452.000 Bovenstaande bedragen zijn inclusief BTW en programma- en uitvoeringskosten. Zoals afgesproken, worden de bovengenoemde projecten in delen ter goedkeuring aan u voorgelegd. In dit voorstel gaan we dieper in op de drie deelprojecten die vallen onder Pagina 2 van 6

‘Groene Ruimte Borsele’ uit thema 1 ‘Behoud en versterken van natuur’ (blauw gearceerd in het overzicht): 1.1 Uitloopgebieden Groenstructuurplannen Borsele. 1.2 Heggenproject Borsele. 1.3 Bloemrijke Akkerranden. De projecten die vallen onder thema 1 dragen ook bij aan de doelstellingen van thema 2: ‘Verbeteren van de fysieke leefomgeving’. Het aanbrengen van groen is een van de weinige fysieke maatregelen die het beeld van grootschalige ingrepen in de leefomgeving kan wegnemen of dempen. De deelprojecten ‘Heggenproject’ en ‘Bloemrijke Akkerranden’ bieden daarnaast kansen voor maatschappelijk verantwoord ondernemen in de agrarische sector. 1.1 Uitloopgebieden Groenstructuurplannen Borsele U heeft op 7 juli 2022 - na een intensief participatietraject – de groenstructuurplannen vastgesteld voor een periode van twintig jaar. De belangrijkste doelstellingen van een groenstructuurplan zijn: - Een goede groenarchitectuur. - De beleefbaarheid van het groen verhogen. - De biodiversiteit bevorderen. - De openbare ruimte klimaatadaptief inrichten.

RAADSVOORSTEL

De realisatie van ‘uitloopgebieden’ resulteert in een groene, gezonde publieke ruimte, waarin het sociale leven zich afspeelt met aandacht voor biodiversiteit en klimaatadaptatie. Een aantrekkelijke groene buitenruimte met vergrote wandelmogelijkheden, draagt bij aan een groter welzijn. Het project ‘Uitloopgebieden Groenstructuurplannen’ steekt in op de vergroening van de leefomgeving in en rond de kernen Heinkenszand, ’s-Gravenpolder, ’sHeer Abtskerke, Oudelande en Ovezande. Hieronder vallen de realisatie van dorpsbossen, parkachtige uitloopgebieden, nieuwe wandelpaden, natuurvriendelijke oevers, bloemrijk grasland en het aanbrengen van ontbrekende boom- en landschappelijke haagstructuren. Projecten mogen al uitgevoerd worden. Acties kunnen met terugwerkende kracht gefinancierd worden vanaf 1 februari 2021. Op 20 juni 2024 heeft u ingestemd met de aankoop van een boerderij aan de Dorpsstraat 102 inclusief bijbehorende landbouwgronden aan de Drieweg in Heinkenszand. De aankoop van de gronden aan de Drieweg en de Dorpsstraat voldoet aan de kaders van de ‘Gebiedsinvesteringen Netten op Zee’ en is zodoende onderdeel van het project ‘Uitloopgebieden Groenstructuurplannen’. 1.2 Heggenproject Borsele Een heg of haag als agrarische perceelscheiding is hét icoon van het Nederlands cultuurlandschap.

Sinds 1900 is echter minimaal 225.000 strekkende kilometer aan heggen verdwenen in ons land; hoofdzakelijk ten gevolge van de ruilverkaveling. De huidige neergang van de biodiversiteit in het landelijk gebied hangt hier nauw mee samen. In Nederland zijn maar weinig gave heggengebieden bewaard gebleven. Ook in Borsele vonden Pagina 3 van 6

in de periode 1953-1980 - passend in de tijdsgeest - diverse ruilverkavelingen plaats: landbouwpercelen werden vergroot, wegen en sloten rechtgetrokken. De heg verdween dus ook grotendeels uit het Borselse landschap; uitgezonderd een heggengebied bij Nisse. Juist dit gebied zorgde ervoor - samen met de bloem- en boomdijken - dat grote delen van onze gemeente in de jaren ’90 de status van ‘Waardevol Cultuurlandschap’ kregen. Later wijzigde dit in: ‘Nationaal Landschap Zuidwest-Zeeland’. De herwaardering voor biodiversiteit in het landelijk gebied en recente ontwikkelingen binnen het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB) - alsmede de Kaderrichtlijn Water (KRW) - bieden kansen om de heg weer aan te planten in het agrarisch gebied. 1.3 Bloemrijke Akkerranden De realisatie van bloemrijke akkerranden door de gemeente Borsele resulteert in een in een groene, gezonde publieke ruimte waarin veel aandacht is voor biodiversiteit en natuur. De impact van de industrie op de gemeente Borsele is sterk. De actuele grootschalige ontwikkelingen op het gebied van de energietransitie en Netten op Zee vergroten dit effect. De leefbaarheid staat daardoor onder druk. Daarnaast helpt de realisatie van dit project ook bij de doelstellingen van de Zeeuwse bijenstrategie.

Als grootschalige fruitteeltgemeente heeft de gemeente Borsele als doelstelling om de bij-vriendelijkste gemeente van Nederland te worden. Realisatie van bloemrijke akkerranden helpt bij het realiseren van deze doelstelling.

RAADSVOORSTEL

Relatie met bestuursprogramma Bovenstaande projecten hebben een sterke koppeling met uw bestuursprogramma 20222026 ‘Schakelen met raad en daad’. Hierin is onder andere vastgesteld dat we voldoende groene buffers moeten aanbrengen, we aandacht moeten blijven schenken aan biodiversiteit, de groenstructuurplannen, de dorpsbossen en een gezonde leefomgeving en we een omgeving creëren voor sport en bewegen. Budgetten schuiven We stellen u voor om ons als college te mandateren om indien nodig met de budgetten te kunnen schuiven tussen de verschillende projecten binnen de ‘Gebiedsinvesteringen Netten op Zee - Tranche 1’. Per project is er weliswaar een gedegen begroting gemaakt, maar er bestaat altijd een kans dat het ene project in kosten uitloopt en het andere project juist goedkoper uitvalt. Om te voorkomen dat we hierbij kostbare tijd en slagvaardigheid verliezen, is deze mandatering van groot belang. (JURIDISCHE) CONSEQUENTIES De bestuursovereenkomst is 27 mei 2024 ondertekend. De provincie Zeeland heeft op basis van de bestuursovereenkomst vanuit haar rol van programmamanager en kassier een Specifieke Uitkering (SPUK-beschikking) ontvangen van het Rijk. Binnenkort zal de provincie Zeeland de middelen ter beschikking stellen aan de betreffende gemeenten middels een overeenkomst. Pagina 4 van 6

FINANCIËN De in dit voorstel genoemde projecten worden volledig gedekt uit de ‘Gebiedsinvesteringen Netten op Zee - Tranche 1’. Dit betekent dat ze budgetneutraal uitgevoerd worden. Het gehele project ‘Gebiedsinvesteringen Netten op Zee - Tranche 1’ is administratief inmiddels volledig ingericht per project/fiche waarbij de ontvangst van € 21,5 miljoen betaalbaar in drie termijnen - per fiche in het financiële systeem zal worden geraamd nadat de overeenkomst tussen de provincie en de gemeente is ondertekend. Per project/ fiche is een apart grootboeknummer/investeringsnummer opgenomen waardoor het relatief eenvoudig is om de projecten tussentijds financieel te toetsen. Dit is ook van belang voor de uitgebreide verantwoording richting het Rijk. UITVOERING / PLANNING / EVALUATIE Projecten mogen al uitgevoerd worden. Acties kunnen met terugwerkende kracht gefinancierd worden vanaf 1 februari 2021. Voor (deel)projecten waar minder tijdsdruk op staat, wachten we met de uitvoering totdat we daadwerkelijk de overeenkomst over het beschikbaar stellen van de financiële middelen hebben ontvangen van de provincie. De projecten moeten uiterlijk half 2028 zijn voltooid. De provincie stelt in samenwerking met de betreffende gemeenten éénmaal per jaar een voortgangsrapportage op.

Met daarin de voortgang van de initiatieven en projecten en in hoeverre partijen op schema liggen om de beoogde resultaten te behalen. Via deze jaarlijkse voortgangsrapportage zullen we u informeren. Daarnaast informeren we u over de voortgang van de Borselse projecten door middel van de planning-en-controlcyclus.

RAADSVOORSTEL

PARTICIPATIE De betrokkenheid van inwoners is per project verschillend. De participatie zal daar waar mogelijk meegenomen worden in de uitwerking van de diverse projecten. We vragen hierin advies aan het participatieteam. COMMUNICATIE Communicatie over de ‘Gebiedsinvesteringen Netten op Zee’ stemmen we af met de provincie Zeeland. We zijn hierbij ook gebonden aan de richtlijnen vanuit de Europese Unie. De communicatie rondom de diverse projecten stemmen we intern af met team Communicatie. BESLUIT De raad besluit om: 1. Kennis te nemen van de ingediende projecten voor de eerste tranche van de ‘Gebiedsinvesteringen Netten op Zee’. 2. Een investeringskrediet van € 6.000.000 beschikbaar te stellen voor de ‘uitloopgebieden groenstructuurplannen Borsele’. 3. Een krediet van € 2.040.000 beschikbaar te stellen voor het ‘heggenproject Borsele’.

Pagina 5 van 6

4. Een krediet van € 87.000 beschikbaar te stellen voor het project ‘bloemrijke akkerranden’. 5. Het college te mandateren om - indien nodig – de budgetten te herschikken binnen de projecten van de eerste tranche ‘Gebiedsinvesteringen Netten op Zee’. TER INZAGE LIGGENDE STUKKEN De ingediende fiches (projectplannen) liggen voor uw raad vertrouwelijk ter inzage bij de griffier, omdat de begroting inzage geeft in financiële gegevens van werken die nog moeten worden aanbesteed. BIJLAGE(N) Bij dit advies horen geen bijlagen. Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van Borsele, G.M. Dijksterhuis, burgemeester

RAADSVOORSTEL

J.M. Jansen, secretaris

Pagina 6 van 6