7.8 GRDEBEVELANDEN rapportage leefgeld Oekraïners

Rapportage Leefgeld Oekraïners

GR de Bevelanden

Inhoudsopgave Inleiding

3

1. Implementatie verstrekken leefgeld

4

2. Uitbetaald Leefgeld

5

3. Kosten uitvoering

6

4. Update Tijdelijke wet opvang ontheemden Oekraïne

8

2

Inleiding Eind februari 2022 is Rusland het buurland Oekraïne binnengevallen. Hierdoor is begin maart een grote vluchtelingenstroom op gang gekomen waarvan een deel opvang in Nederland heeft gezocht. De Rijksoverheid heeft ervoor gekozen deze vluchtelingen niet op te vangen via de reguliere opvang voor vluchtelingen. In plaats daarvan heeft de Rijksoverheid veiligheidsregio’s gevraagd om in te zetten op opvang van ten minste 6 maanden en locaties die voor lange duur gebruikt kunnen worden. In verband hiermee zijn de gemeenten gevraagd gemeentelijke opvanglocaties in te richten en particuliere opvang te organiseren. Om een en ander verder te reguleren is per 1 april 2022 de Regeling opvang ontheemden Oekraïne vastgesteld. Hierin is vastgelegd wie toegelaten wordt, hoe de opvang is geregeld, dat maatschappelijke activiteiten worden georganiseerd, dat noodzakelijke verzekeringen zijn geregeld en dat vluchtelingen in aanmerking komen voor een toelage voor de kosten van levensonderhoud. Deze laatstgenoemde toelage staat bekend als het zogenaamde “leefgeld”. Begin april heeft de regiegroep aan de directeur van GR de Bevelanden verzocht het onderdeel “leefgeld” van deze regeling in de eigen systemen vast te leggen en uit te betalen. In deze rapportage doen wij verslag van de uitvoering vanaf 1 januari 2023 tot en met 30 juni 2023.

In hoofdstuk 1 – Implementatie verstrekken Leefgeld - staan wij stil bij de werkzaamheden die noodzakelijk waren om de verstrekking van Leefgeld af te handelen. In hoofdstuk 2 – Uitbetaald Leefgeld – zijn de uitgaven per gemeente vermeld. Vluchtelingen uit de Oekraïne - die staan ingeschreven in een van de deelnemende gemeenten – hebben vanaf dag 1 recht op leefgeld en wordt verstrekt via prepaid bankpassen van de BNG. Op de totale uitvoeringskosten wordt in hoofdstuk 3 – Kosten uitvoering - nader op ingegaan. Het gaat hierbij met name om de ingezette capaciteit en de kosten van de prepaid bankpassen. In hoofdstuk 4 – Update wetsvoorstel Tijdelijke wet opvang ontheemden Oekraïne – wordt kort beschreven hoe het staat met de Tijdelijke wet opvang ontheemden Oekraïne.

3

1. Implementatie verstrekken Leefgeld De uitbetaling van het leefgeld is slechts een deel van de “Regeling opvang ontheemden Oekraïne”. Afgesproken is dat de GR de volgende onderdelen van de Regeling uitvoert: • Uitvoering artikel 6 lid 1 sub b van de Regeling opvang ontheemden Oekraïne (recht op leefgeld als onderdeel van de opvang) • Uitvoering artikel 7 lid 2 van de Regeling opvang ontheemden Oekraïne (geen recht op leefgeld bij aanvaarden werk) • Uitvoering artikel 8 van de Regeling opvang ontheemden Oekraïne (bedragen worden teruggevorderd bij ten onrechte verstrekking) • Uitvoering artikel 10 van de Regeling opvang ontheemden Oekraïne (hoogte van het leefgeld in de gemeentelijke opvang) • Uitvoering Hoofdstuk 5 (artikelen 12 t/m 14) van de Regeling opvang ontheemden Oekraïne (hoogte van het leefgeld in de particuliere opvang) Andere onderdelen van de Regeling zoals toelating tot de regeling, de opvang en de overige activiteiten worden door de gemeenten zelf georganiseerd. Omdat GR de Bevelanden beschikt over een administratief systeem (Suite van Centric) waarin voorbereidingen zijn getroffen om dit leefgeld op een gestructureerde wijze uit te betalen en omdat GR de Bevelanden ervaring heeft met het doen van periodieke uitbetalingen, hebben de gemeenten aan de GR verzocht de uitbetaling van het leefgeld te organiseren en uit te voeren.

Voor de kosten van het uitvoeren van de Regeling worden gemeenten via het Rijk gecompenseerd. In het verlengde daarvan hebben de deelnemers van de Regiegroep ook aangegeven dat de GR gecompenseerd wordt voor de kosten die gemoeid zijn met de uitvoering van het voorgaande (capaciteitskosten en faciliteiten zoals ICT, bankpassen, etc.) In april 2022 is het Dagelijks Bestuur (DB) van GR de Bevelanden geadviseerd over het verstrekken van leefgeld aan Oekraïners. Besloten is om: 1. Voor de uitbetaling van het leefgeld gebruik te maken van prepaid bankpassen bij de BNG zolang ontheemden nog niet kunnen beschikken over een reguliere bankrekening bij een Nederlandse bank; 2. De kosten in verband met de organisatie voor het uitbetalen van het leefgeld op declaratiebasis in rekening te brengen bij de deelnemende gemeenten; 3. Voor de kosten van capaciteit gebruik te maken van de landelijke "Handleiding overheidstarieven 2022". Voor het organiseren van de uitbetaling van het leefgeld is een stuurgroep opgezet met ambtelijke vertegenwoordigers van de gemeenten en binnen de GR een interne projectgroep rondom de praktische zaken met betrekking tot de uitvoering. In de stuurgroep is vastgesteld dat vluchtelingen uit Oekraïne die zich inschrijven in de gemeente op grond van de Regeling vanaf dag 1 recht hebben op leefgeld.

Hiervoor kunnen vluchtelingen beschikken over een reguliere bankrekening bij een Nederlandse bank (uitbetaling via een buitenlandse bankrekening is gelet op de situatie in Oekraïne te risicovol). Het openen van een Nederlandse bankrekening en daaraan gekoppeld het beschikken over een bankpas brengt op dit moment geen problemen meer met zich mee wanneer de vluchteling over een BSN-nummer beschikt. Momenteel worden de vluchtelingen die nog niet over een Nederlandse bankrekening beschikken door de begeleiders van de gemeenten zo veel mogelijk aangestuurd op het openen van een rekening.

4

2. Uitbetaald Leefgeld 2.1 Algemeen Vluchtelingen uit de Oekraïne - die staan ingeschreven in een van de deelnemende gemeenten – hebben vanaf dag 1 recht op leefgeld. De hoogte van het leefgeld is afhankelijk van het aantal personen in het gezin en de vorm van de opvang. De eerste betaling van het leefgeld gaat via prepaid bankpassen van de BNG. Inmiddels beschikt de meerderheid over een Nederlandse bankrekening. De gemeenten worden voor de gemaakte kosten voor de opvang van de Oekraïense vluchtelingen gecompenseerd. Afgesproken is dat GR de Bevelanden de kosten van de uitvoering (ingezette capaciteit en overige kosten) op declaratiebasis in rekening brengt bij de gemeenten. De verantwoording over de verstrekte bedragen Leefgeld ligt bij de betreffende gemeenten. Gemeenten zijn zelf verantwoordelijk voor de verantwoording aan het Rijk. GR de Bevelanden verricht hierin voor de betreffende gemeente geen aanvullende werkzaamheden. Wel levert GR de Bevelanden gegevens die de deelnemende gemeenten nodig hebben voor de verantwoording.

2.2 Uitbetaald Leefgeld Vanaf 1 februari 2023 zijn de landelijke regels voor opvang en leefgeld veranderd. De maandelijkse financiële toelages worden voor het hele gezin stopgezet als een meerderjarig gezinslid inkomsten uit arbeid of een uitkering ontvangt. In onderstaand tabel wordt het aantal geregistreerde Oekraïners weergegeven. Ten opzichte van vorig jaar is het aantal geregistreerde Oekraïners met ruim 50% gedaald vanwege werk. Tabel 1

Aantal geregistreerde Vluchtelingen per gemeente op 27 juni 2023

Gemeente Borsele Goes Kapelle Noord-Beveland Reimerswaal Eindtotaal

Tabel 2

Kinderen 36 61 21 14 48 180

Totaal 24 24 9 5 31 93

60 85 30 19 79 273

Aantal geregistreerde Vluchtelingen per gemeente op 31 december 2022

Gemeente Borsele Goes Kapelle Noord-Beveland Reimerswaal Eindtotaal

Volwassenen

Volwassenen

Kinderen

Totaal

53 113 58 35 92

45 43 22 38 62

98 156 80 73 154

351

210

561

T

5

Tabel 3

Verstrekkingen leefgeld 1 januari 2023 tot en met 30 juni 2023

Gemeente Borsele Goes Kapelle Noord-Beveland Reimerswaal

GOO 105.410 147.540 64.352 38.189 94.188

POO

449.680

24.573 31.653 3.288 25.010 90.570

Totaal 129.983 179.193 67.640 63.199 184.758

175.092

624.772

Bedragen zijn in €

3. Kosten uitvoering 3.1 Ingezette capaciteit Met de gemeenten is afgesproken dat de ingezette capaciteit aan GR de Bevelanden wordt vergoed op declaratiebasis. Voor het bepalen van de kosten per discipline/per uur is aangesloten bij de uurtarieven zoals vastgelegd in de “Handreiking overheidstarieven 2022”. De verdeling van de totale kosten over de deelnemende gemeenten vindt plaats op basis van inwoneraantal. Over de periode 1 januari tot en met 30 juni zijn de volgende kosten gemaakt voor de ingezette capaciteit. De uitvoeringskosten worden naar rato van het aantal inwoners verdeeld over de gemeenten. Tabel 4

Verdeling uitvoeringskosten periode januari tot en met juni 2023

Gemeente Borsele Goes Kapelle Noord-Beveland Reimerswaal

Totaal 5.561 9.468 3.134 1.887 5.584 25.633

Bedragen zijn in €

6

3.3 Totale kosten verstrekking Leefgeld In totaal is tot 1 juli 2023 € 624.772 Leefgeld uitbetaald. Het administratief systeem “Suite4Werk en Inkomen” is door Centric aangepast voor de uitbetaling van het leefgeld. Hieraan zijn geen kosten verbonden. De totale kosten van de aanschaf van prepaid bankkaarten bij de BNG bedroegen € 2.015. Dit bedrag is aan de gemeenten doorberekend tot een bedrag van € 403 per gemeente.

Tabel 5

Totale kosten verstrekking leefgeld per gemeente januari - juni 2023

Gemeente Borsele Goes Kapelle Noord-beveland Reimerswaal

Verstrekt Leefgeld 129.983 179.193 67.640 63.199 184.758

Kosten prepaidkaarten 403 403 403 403 403

624.772

2.015

Bedragen zijn in €

7

Uitvoeringskosten Totale uitgaven per gemeente 5.561 135.927 9.468 189.064 3.134 71.177 1.887 65.489 5.584 190.745 25.634

652.402

4. Update wetsvoorstel Tijdelijke wet opvang ontheemden Oekraïne In maart 2022 is onder hoge tijdsdruk de Regeling opvang ontheemden Oekraïne (RooO) tot stand gekomen. Vanaf dat moment zijn de burgemeesters verantwoordelijk voor de opvang van ontheemden uit Oekraïne. Dat doen zij op basis van het staatsnoodrecht. Het staatsnoodrecht kan slechts tijdelijk worden toegepast. Inmiddels ligt er een wetsvoorstel dat voor stelt om het staatsnoodrecht te vervangen door een tijdelijke wet. De reden daarvoor is dat het staatsnoodrecht niet langer dan strikt noodzakelijk mag worden toegepast en er volgens de regering geen ‘(acute) noodsituatie’ meer is. Het wetsvoorstel zorgt ervoor dat niet langer de burgemeesters, maar de colleges van burgemeester en wethouders verantwoordelijk zijn voor de opvang en verzorging van Oekraïense vluchtelingen. Verder beoogt het wetsvoorstel inhoudelijk niets te veranderen ten opzichte van de huidige regeling. De oorlog in Oekraïne duurt namelijk onverminderd voort en het COA is volgens de regering nog altijd niet in staat om de toestroom van vluchtelingen uit Oekraïne het hoofd te bieden. De Tijdelijke Wet opvang ontheemden Oekraïne is gedurende de periode van 12 december 2022 tot 13 januari 2023 in consultatie gegaan. Na de consultatie is de wet voorgelegd aan de Raad van State. De Raad van State heeft op 13 april jl. advies uitgebracht.

Zij is van mening dat de regering onvoldoende toelicht waarom sprake is van een buitengewone omstandigheid. De Raad van State wijst erop dat de Wet verplaatsing bevolking, omdat het gaat om staatsnoodrecht, terughoudend moet worden ingezet en restrictief moet worden uitgelegd. Zij benadrukt dat het staatsnoodrecht een legitiem middel is waarmee de regering bijzondere noodsituatie het hoofd kan bieden. Tegen deze achtergrond moet zorgvuldig worden afgewogen wanneer de situatie zodanig is gewijzigd dat het inzetten van het staatsnoodrecht niet meer nodig is. Daarnaast is het wetsvoorstel voor relatief korte duur van kracht (tot uiterlijk maart 2026) en staat er in vergelijking met het nu geldende staatnoodrecht vrijwel geen verschillen in. Het advies van de Raad van State was dan ook om nader te motiveren waarom er reden is het staatsnoodrecht te vervangen door een tijdelijke wet. Tot op heden heeft de regering nog geen wetsvoorstel ingediend bij de Tweede Kamer. Het is onbekend wanneer dit wetsvoorstel wordt ingediend.

4.1 Inlichtingenplicht Burgemeesters kunnen de maandelijkse financiële toelages stopzetten voor het hele gezin als een meerderjarig gezinslid inkomsten uit arbeid of een uitkering ontvangt, zoals een werkloosheids- of arbeidsongeschiktheidsuitkering. De burgemeester kan deze toelages ook voor een deel stopzetten als blijkt dat een uitkering onvoldoende is om van te leven. Vooralsnog zijn we hiervoor dan afhankelijk van de opgave die de ontheemde uit eigen beweging aan ons doorgeeft. Een juridische grondslag voor de inlichtingenplicht zoals wij die kennen vanuit de Participatiewet ontbreekt. In het wetsvoorstel is een juridische grondslag geregeld voor de inlichtingenplicht. In dat artikel staat dat het UWV verplicht is gegevens uit de polisadministratie te verstrekken aan het college van burgemeester en wethouders. Het college kan dan beoordelen welke ontheemden inkomsten uit arbeid hebben ontvangen.

8