Document · PDF

7.2 Uitvoeringsagenda Klimaatadaptatie Zeeland

Besluitvormende raadsvergadering 7 oktober 2021, gemeente BorseleBij agendapunt: Voorstel om:12.787 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Uitvoeringsagenda Klimaatadaptatie Zeeland Het klimaat verandert, Zeeland verandert mee

Uitgave: Kernteam Klimaatadaptatie Tekst: Kernteam Klimaatadaptatie Input: Zeeuwse overheden en maatschappelijke organisaties In opdracht van: OZO themaoverleg klimaat, energie en milieu Versie: 1.0 Datum: 23 juni 2021

Inhoud Inleiding ................................................................................................................................................... 4 1.

Prioriteren: adaptief aan de slag met Klimaatadaptatie ................................................................. 5 A - Opgave in beeld brengen ............................................................................................................... 5 B - Klimaatadaptatie opnemen in processen ...................................................................................... 5 C - Communicatie en bewustwording ................................................................................................. 6 D - Bestaande acties binnen reguliere taken ...................................................................................... 6

Budget en capaciteit........................................................................................................................ 7 Benodigde middelen ........................................................................................................................... 7 Reservering van middelen ................................................................................................................... 7 Bijsturen en bijstellen .......................................................................................................................... 8

Uitvoeringsacties ............................................................................................................................. 9 Algemeen........................................................................................................................................... 10 Uitvoering en Organisatie ................................................................................................................. 13 Communicatie ................................................................................................................................... 15 Overstroming..................................................................................................................................... 16 Vitaal en kwetsbare infrastructuur ................................................................................................... 21 Natuur ............................................................................................................................................... 25 Landbouw .......................................................................................................................................... 30 Bebouwd Gebied ...............................................................................................................................

38 Recreatie ........................................................................................................................................... 46

Inleiding In de Klimaatadaptatiestrategie Zeeland is beschreven hoe Zeeland Klimaatadaptief en waterrobuust inrichten. Dit is verwoord in diverse afspraken. Hierbij richten we ons op het jaar 2050, maar werken we in stappen van 6 jaar. Op basis van deze afspraken gaan we in de regio Zeeland aan de slag met de uitvoering. Dit wordt concreet gemaakt in deze uitvoeringsagenda. In de uitvoeringsagenda zijn de acties opgenomen die gezamenlijk in het kader van de samenwerking worden uitgevoerd. Het betreft met name actie die gericht zijn voor het uitwerken van een gezamenlijke aanpak en het uitvoeren van pilots. Acties die uit de KasZ voortvloeien, maar door de individuele organisaties worden uitgevoerd, zijn niet opgenomen. Deze vallen onder de Lokale strategie en lokale uitvoering. Dit betreft met name de uitvoering van projecten; de daadwerkelijke schop in de grond.

1. Prioriteren: adaptief aan de slag met Klimaatadaptatie Ondanks dat er al veel gebeurd, moeten nog het nodige gebeuren om Zeeland klimaatadaptief te maken. Zowel capaciteit als budget is niet onbeperkt beschikbaar. Dit betekent dat er geprioriteerd moet worden. In deze eerste periode van 6 jaar van de regionale uitvoeringsagenda ligt de nadruk op het zorgen voor een goede basis. We beginnen niet bij nul, maar op verschillende punten is de volledige opgave nog niet volledig in beeld. Daarom wordt deze periode stapsgewijs de opgave zo volledig mogelijk in beeld brengen. We gaan er ook voor zorgen dat de klimaatopgave ook wordt meegenomen in de uitvoering. Een ander belangrijk onderdeel is communicatie en bewustwording onderling en richting de hele Zeeuwse samenleving. Voor de komende planperiode zijn daarom de volgende prioriteiten benoemd: A. Opgave verder in beeld brengen B. Klimaatadaptatie opnemen in bestaande processen C. Communicatie en bewustwording D. Acties uit andere bestaande beleidslijnen of reguliere taken Ook voor deze de prioriteiten geldt dat niet alles in één keer opgepakt kan worden. Daarnaast geldt dat veel acties in elkaars verlengde liggen. Er is daarom een keuze gemaakt met welke acties als eerste wordt gestart (A1, B1 en C1) en welke daarna worden opgepakt (A2, B2 en C2). Zoals aangegeven beginnen we niet bij nul.

Vanuit verschillende andere beleidslijnen wordt al gewerkt aan het aanpassen aan het veranderende klimaat. Daar kan op worden meegelift. Daarnaast geldt ook dat het kan zijn dat aanpassen aan het veranderende omstandigheid al bij reguliere taken van een organisatie hoort en vergt dit enkel dat zij dit goed implementeert in de eigen processen. Voor het totaalbeeld en als extra stimulans zijn deze acties wel opgenomen in de uitvoeringsagenda (D). Deze acties worden niet meegenomen in het volgende hoofdstuk over benodigde capaciteit en middelen. De prioritering A t/m D komt terug in de tabel van hoofdstuk Uitvoeringsacties in de kolom ‘Prioriteit’.

A - Opgave in beeld brengen Over het algemeen geldt dat de opgave op gebied van wateroverlast vanuit bestaande beleidslijnen al goed in beeld is of in beeld wordt gebracht. Voor de thema’s droogte, hitte en de thematiek rond zeespiegelstijging is dit echter nog niet zo ver. Gezamenlijk gaan we na hoe we deze opgaven concreter in beeld kunnen brengen en worden verkenningen gestart. Vervolgens gaan de organisaties zelf de verdiepingsslag maken op lokaal niveau waar dat nodig is. Zij pakken dit op vanuit eigen taken en bevoegdheden.

B - Klimaatadaptatie opnemen in processen Om ervoor te zorgen dat Zeeland in 2050 klimaatadaptief is ingericht, zullen komende jaren veel maatregelen uitgevoerd worden. Het uitgangspunt is dat deze maatregelen zoveel mogelijk worden opgenomen in lopende processen zoals regulier onderhoud en nieuwe ontwikkelingen. Zo wordt werk met werk gemaakt. We ontwikkelen daarom een instrumenten om klimaatadaptatie in te bedden in deze processen (B1). Het afwegingskader is daar één instrument voor. We vertalen dit naar lokaal of regionaal beleid en indien nodig ook in lokale of regionale regelgeving (B2).

Naast het inbedden in de eigen processen is het van belang dat op Zeeuws niveau goed wordt samengewerkt. In de uitvoeringsagenda zijn daarom ook de acties opgenomen die behoren bij de organisatie van het samenwerkingsverband (B1).

C - Communicatie en bewustwording Communiceren over het veranderende klimaat en hoe daar op ingespeeld kan worden, is belangrijk voor de bewustwording onder de Zeeuwse samenleving. Dat geldt niet alleen voor inwoners en bedrijven van Zeeland, maar ook voor de overheidsorganisaties. De direct betrokken medewerkers zijn goed op de hoogte van klimaatadaptatie. Bij collega’s van andere werkvelden is er een duidelijke behoefte aan informatie over wat erin hun vakgebied speelt op gebied van klimaatadaptatie en hoe zij dit in hun werk kunnen implementeren. Op het moment van het opstellen van deze uitvoeringsagenda, wordt gewerkt aan een nieuwe gezamenlijke communicatiestrategie (C1). Deze is input voor de gezamenlijke uitvoering van: -

Bewustwording bij particulieren (recreatie-)bedrijven en medewerkers van (overheids-) instanties

Een Zeeuws stimuleringsprogramma particuliere perceeleigenaren ontwikkelen.

D - Bestaande acties binnen reguliere taken Zoals aangegeven vallen onder deze categorie de acties die voortvloeien uit bestaande beleidslijnen en/of reguliere taken van de betreffende organisaties.

2. Budget en capaciteit Benodigde middelen Het uitvoeren van de uitvoeringsagenda zal tijd en geld vragen. Deze middelen zijn schaars en door te prioriteren is gezocht naar en zo effectief mogelijke inzet van deze middelen. In hoofdstuk 4 zijn de acties opgenomen die komende 6 jaar uitgevoerd gaan worden. Er wordt gestart met de met de prioriteit A1, B1 en C1. Zoals aangegeven zet dit in op het creëren van stabiele basis. De inschatting is dat deze eerste fase gemiddeld genomen ongeveer twee jaar in beslag zal nemen. In tabel 1 zijn de capaciteit en het werkbudget opgenomen dat nodig is om de acties uit te kunnen voeren. periode t/m 2023 Uitvoering en organisatie KasZ algemeen Overstroming V&K Natuur Landbouw Bebouwd gebied Recreatie Communicatie totaal

Benodigde capaciteit (dagen) 155 48 70 40 50 15 237 24 200 839

Benodigd budget € € € € € € € € € €

30.000 7.500 121.429 30.000 135.000 44.400 115.000 483.329

Tabel 1 benodigde capaciteit voor uitvoering van A1, B1 en C1 maatregelen *Voor het onderdeel overstromingen wordt voor een aantal acties eerst een plan van aanpak opgesteld. De uiteindelijke capaciteit en kosten zijn worden van uitkomsten van deze plannen.

Reservering van middelen Om de acties uit te voeren, is het noodzakelijk dat de capaciteit en het budget ook beschikbaar is. De Uitvoeringsagenda kent echter een veelheid aan acties voor verschillende vakgebieden. Daar zijn uiteraard veel partijen en ook in wisselende samenstelling bij betrokken. Ook is het erg wisselend per actie of er capaciteit of budget of beide benodigd is. Door deze complexiteit is het niet mogelijk om op voorhand per individuele overheidsorganisatie exact te bepalen. In tabel 2 is een inschatting gemaakt van de verwachte vraag aan middelen per organisatie per jaar voor de periode 2022 t/m 2023. Het totaal vormt het werkbudget voor: -

Starten met de acties uit met prioriteit A1, B1 en C1;

Uitvoeren van acties op basis van een plan van aanpak om de benodigde middelen in te kunnen schatten. Dit zal in de loop van 2022 inzichtelijk worden.

In de loop van 2023 een start maken met de vervolgacties A2, B2 en C2.

Provincie Zeeland Waterschap Scheldestromen Borsele Goes Hulst Kapelle Middelburg Noord-Beveland Reimerswaal Schouwen-Duiveland Sluis Terneuzen Tholen Veere Vlissingen totaal

capaciteit (dagen) 150 75 12 19 14 6 24 4 11 17 12 28 13 11 23 419

Bijdrage budget (o.b.v. Verdeling SAZ+) € 100.000 € 50.241 € 7.729 € 12.699 € 9.334 € 4.301 € 16.360 € 2.516 € 7.616 € 11.503 € 8.061 € 18.597 € 8.697 € 7.462 € 15.126 € 280.241

Tabel 2 verwachtte benodigde middelen per overheidsorganisatie t.b.v. reservering van een gezamenlijk werkbudget

Om te voorkomen dat er onnodig beslag wordt gelegd op capaciteit en middelen, wordt de uitvoeringsagenda jaarlijks herzien. Daarbij wordt voor de benodigde middelen minimaal 2 jaar vooruit gekeken. Dit geeft de mogelijkheid om via de reguliere procedure voor het opstellen van de begrotingen ook bij te sturen.

Bijsturen en bijstellen Het ‘leren en ontdekken’ is kenmerkend voor deze eerste fase van de KasZ. Het is daarom van belang dat goed in de gaten wordt gehouden of de inschatting juist is. Dat geldt zowel voor de inhoud, planning als de beschikbare middelen. Jaarlijks zal het Overleg Zeeuwse Overheden geïnformeerd worden of en op welke onderdelen bijstellen van de uitvoeringsagenda nodig is. Het uitgangspunt is om binnen de beschikbare middelen bij te sturen. Indien dit niet mogelijk is, zal bestuurlijke besluitvorming plaats moeten vinden over het bijstellen van uitvoeringsagenda.

3. Uitvoeringsacties

Algemeen afspraak in KasZ

Actie

Klimaatadaptatie A.01 Uitvoeren nieuwe is van ons allemaal ronde stresstesten om (steeds meer) zicht te krijgen in risico’s en oplossingen.

Klimaatadaptatie A.02 Uitvoeren is van ons allemaal regionale risicodialoog

Beschrijving Uitvoeren tweede ronde stresstesten op basis van de nieuwe informatie die in de tussenliggende jaren is verzameld en (nieuwe) landelijke richtlijnen die in de afgelopen jaren zijn opgesteld. Dit wordt wederom door elke organisatie zelf uitgevoerd en op basis van één Zeeuwse methodiek. De methodiek van de eerste ronde stresstesten dient te worden geactualiseerd, zodat deze aansluit bij de landelijke aanpak. Om de methodiek te actualiseren wordt een werkgroep ingericht. https://ruimtelijkeadaptatie.nl/stresstest/bijsluiter/ De werkgroep bestaat uit 5 deelnemers en er wordt gedacht aan 5 dagen per deelnemer. De tijdsbesteding en kosten van de daadwerkelijke stresstest van de individuele organisaties valt buiten deze uitvoeringsagenda. Binnen de eigen organisatie is het goed om minimaal rekening te houden met een voorbereidingstijd van 15 dagen per stresstest. De kosten verschillen per organisatie en hoe uitgebreid zij dit willen oppakken. In het traject voor het opstellen van de eerste KasZ is een uitgebreide risicodialoog gevoerd. Dit heeft veel inzichten gegeven voor de uiteindelijke strategie en heeft ook gezorgd voor veel draagvlak. In de systematiek voor het opstellen van de nieuwe strategie wordt daarom opnieuw een risicodialoog gevoerd.

Wie voeren de Priori- indicator actie uit teit Werkgroep D Uitgevoerde bestaat uit: 3 tweede ronde gemeenten, stresstesten waterschap en provincie Uitvoering stresstesten: alle individuele Zeeuwse gemeenten, Waterschap, provincie, Rijkswaterstaat e.a.

Provincie, gemeenten, waterschap, Rijkswaterstaat en bedrijven

Uitgevoerde risicodialoog

afspraak in KasZ

Actie

Klimaatadaptatie A.03 Uitvoeren lokale is van ons allemaal risicodialogen

Beschrijving De lokale dialoog voeren, is een taak voor iedere organisatie zelf en die bepaalt de vorm en de momenten ook zelf. Er kan echter kan wel veel van elkaar geleerd worden. Kennisuitwisseling moet daarom gefaciliteerd worden. Vanuit de communicatiestrategie wordt hierin voorzien en het platform Klimaatadaptatie biedt een goed podium. Wanneer daar behoefte aan is zal een Zeeuwse methodiek voor de lokale risicodialoog gemaakt worden.

Wie voeren de actie uit Provincie Zeeland, Zeeuwse gemeenten, waterschap, bedrijven

Priori- indicator teit D Integratie projectontwik keling integratie stresstest

De tijdsbesteding en kosten van de lokale dialogen vallen buiten deze uitvoeringsagenda. De kosten en tijdsbesteding verschillen per organisatie en hoe uitgebreid zij dit willen oppakken. Indien er een werkgroep wordt gevormd, moet rekening gehouden worden met 10 dagen per deelnemer

De KasZ opnemen in eigen beleid

A.04 Integratie klimaatadaptatie in de Omgevingsvisies en beleid

Elke individuele organisatie en Omgevingsvisie. De Zeeuwse gemeenten en de provincie Zeeuwse vertalen deze klimaatadaptatiestrategie naar hun eigen beleid, waaronder gemeenten, Omgevingsvisie. Het waterschap borgt dit in het waterschapsbeheeprogramma. Provincie Zeeland, Waterschap Scheldestromen

Omgevingsvisi es en beleid

afspraak in KasZ

Actie

We delen onderling actief kennis.

A.05 Jaarlijkse kennisdag

Beschrijving

Wie voeren de Priori- indicator actie uit teit Jaarlijks wordt er een kennisdag georganiseerd waar de betrokken partners (overheden Vanuit de C1 jaarlijkse en niet-overheden) van de samenwerking de laatste ontwikkelingen op het gebied van werkgroep wordt kennisdag klimaatadaptatie presenteren. Dit kan zowel op gebied van uitgevoerde projecten, dit onderzoeken en ook implementatie in de eigen organisaties zijn. Het is met name georganiseerd. bedoeld om een kijkje in andermans keuken te geven. Op die manier ontstaat Betrokken kennisuitwisseling en een inspiratiemoment. organisaties Om dit voor te bereiden wordt een werkgroep samengesteld (of mogelijk pakt de werkgroep Communicatie dit op). voor de voorbereiding moet rekening gehouden worden met een tijdsbesteding 5 dagen per jaar per deelnemer van de werkgroep.

Uitvoering en Organisatie afspraak in KasZ

Actie

We stellen een U.01 Onderzoeksprogra gezamenlijke mma opstellen uitvoeringsagenda vast en stellen de benodigde middelen beschikbaar

Beschrijving Vanuit de verschillende aandachtsvelden zijn in de uitvoeringsagenda onderzoeksmaatregelen opgenomen. Deze worden verzameld en tot één (zoveel mogelijk) samenhangend onderzoeksprogramma gebundeld. Deze actie bevat met name de coördinatie van de onderzoeken en dit als één onderzoeksprogramma weg te zetten.

De tijdsbesteding wordt ingeschat op 5 dagen per jaar per persoon. De tijdsbesteding en kosten van de daadwerkelijke onderzoeksprojecten zijn benoemd bij de projecten zelf. We evalueren het U.02 Evalueren en De staf evalueert jaarlijks de voortgang van de uitvoeringsagenda en stelt indien nodig uitvoeringsagenda updaten de planning bij. Dit wordt in overleg met het platform gedaan en de aangepaste jaarlijks en stellen uitvoeringsagenda planning wordt via het bestuurlijk kernteam vastgesteld in het OZO deze bij waar dat nodig is

We evalueren de strategie elke 6 jaar

U.03 Evalueren KasZ

In het laatste jaar van deze planperiode wordt de KasZ geëvalueerd en wordt de KasZ 2.0 opgesteld. Uiteraard wordt gestart met het evalueren van de KasZ. Voor de evaluatie wordt een werkgroep geformeerd.

Wie voeren de actie uit Afvaardiging van de samenwerking KasZ

Priori indicator teit A1 Onderzoeksra pporten

Afvaardiging samenwerking KaSZ

Evaluaties

Samenwerking KasZ

Evaluatie

afspraak in KasZ

Actie

We evalueren de strategie elke 6 jaar

U.04 Opstellen KasZ 2.0, In het laatste jaar van deze planperiode wordt de KasZ geëvalueerd. Aansluitend op de 2027-2033 evaluatie wordt de KasZ 2.0 opgesteld. Ook hier wordt een werkgroep voor samengesteld. Dit zou dezelfde werkgroep als die van de Evaluatie kunnen zijn.

We stellen een U.05 Verkennen gezamenlijke subsidiekansen uitvoeringsagenda vast en onderhouden deze

Beschrijving

Landelijk en op Europees niveau komen de komende jaren veel subsidiemogelijkheden beschikbaar. Een werkgroep wordt samengesteld om te verkennen welke mogelijkheden dit biedt voor zowel de acties uit de regionale uitvoeringsagenda als de uitvoering van lokale maatregelen .

Wie voeren de actie uit Samenwerking KasZ

Priori indicator teit B2 KasZ 2.0

Samenwerking KasZ

overzicht beschikbare subsidies???

De werkgroep bestaat uit 3 personen. De tijdsbesteding wordt ingeschat op 5 dagen per persoon. Er zijn geen kosten aan deze actie verbonden.

Communicatie afspraak in KasZ

Actie

In 2021 werken C.01 Opstellen we de gezamenlijke gezamenlijke communicatiestrat communicatiestrat egie. egie verder uit.

Beschrijving

Wie voeren de actie uit Werkgroep communicatie (6p)

Communicatie en daarbij ook bewustwording is een belangrijk onderdeel binnen de KasZ. Dit is een noodzakelijk onderdeel voor het slagen van de transitie naar klimaatadaptief handelen. Dit geldt niet alleen voor inwoners, maar ook voor de overheid, bedrijven en de rest van de Zeeuwse samenleving. De strategie is daarom zowel intern (eigen organisaties) als extern (inwoners, bedrijven, instellingen en organisaties) gericht De komende 6 jaar C.02 Actief uitdragen en Aan de hand van een communicatiestrategie wordt uitvoering gegeven aan de ambitie 3 Gemeenten, 2 zijn communicatie uitvoeren van om bewustwording en draagvlak te creëren bij inwoners, maatschappelijke organisatie, provincie, 2 en het creëren van gezamenlijke ondernemers en recreanten en deze doelgroep te motiveren en faciliteren bij het Waterschap draagvlak een communicatiestrat uitvoeren van klimaatadaptieve maatregelen. belangrijk egie speerpunt binnen Tijdsbesteding gaan we uit van 10 dagen per organisatie per jaar. Het totale budget is de KasZ. Provincie, €50.000 per jaar. waterschap en gemeenten dragen gezamenlijk actief dezelfde boodschap uit

Priori indicator teit C1 Communicati estrategie

Uitgevoerde acties uit communicatie strategie

Overstroming afspraak in KasZ

Actie

Beschrijving

Onderzoek naar O.01 Laag 0 Buitendijks: Per initiatief en bijbehorende locatie inzichtelijk maken welke risico’s aanwezig zijn en mogelijkheden a Opstellen plan van hoe deze zo veel als mogelijk worden verlaagd. Hierbij rekening houden met voor innovatie, aanpak voor zeespiegelstijging. Raamwerk proces: meervoudig vastleggen 1. Inventarisatie buitendijks gelegen gebieden waar bebouwing en ontwikkelingen ruimtegebruik van uitgangspunten (juridisch-planologisch) mogelijk zijn. de primaire aangepast bouwen 2. Categoriseren van buitendijkse gebieden naar: waterkeringen en en ontwikkelen in a. Buitendijkse industrie gebiedsgericht buitendijkse b. Buitendijkse stedelijke gebieden (wonen / recreatie / ..) maatwerk, zodat gebieden c. Stranden randvoorwaarden 3. Analyse van locaties naar: algemeen a. Overstromingsrisico geaccepteerd b. Urgentie tot handelen worden als leidend tot prioritering van locaties. aanvulling op de 4. Per locatie: waterveiligheidsfil a. Logische gebiedsindeling bepalen; osofie b. Bepalen stakeholders; c. Proces inrichten stakeholders waarbij: o Kennisniveau gelijk wordt getrokken (o.a. informatie van Gert Jan); o Belangen in beeld worden gebracht en gezamenlijk belang wordt bepaald; o Gezamenlijke ambities worden bepaald; o Opgaven in beeld worden gebracht; o Gezamenlijk oplossingsrichtingen – (uitgangspunten bouwbeleid / ontwikkelingen) worden bepaald (a.h.v.

kennis / wetenschap) o Prioriteiten worden bepaald; o Uitvoeringsplan

Wie voeren de Priori indicator actie uit teit Zeeuwse B1 afronden pva gemeenten, Provincie Zeeland, Waterschap Scheldestromen, Veiligheidsregio Zeeland, Rijkswaterstaat

afspraak in KasZ

Actie

Beschrijving

Onderzoek naar O.01 Laag 0 Buitendijks: uitvoeren plan van aanpak. mogelijkheden b Opstellen en voor innovatie, vastleggen meervoudig uitgangspunten ruimtegebruik van aangepast bouwen de primaire en ontwikkelen in waterkeringen en buitendijkse gebiedsgericht gebieden maatwerk, zodat randvoorwaarden algemeen geaccepteerd worden als aanvulling op de waterveiligheidsfil osofie Onderzoek naar O.02 Laag 0 Buitendijks: mogelijkheden Ontwikkelen voor innovatie, toetskader en meervoudig handelingsperspec ruimtegebruik van tieven voor de primaire buitendijkse waterkeringen en ontwikkelingen en gebiedsgericht bestaande maatwerk, zodat functies. randvoorwaarden algemeen geaccepteerd worden als aanvulling op de waterveiligheidsfil osofie

Integrale planontwikkeling en innovatieve maatregelen om ook op lange termijn de kustveiligheid te garanderen door alle partijen. Voor bestaande functies gaan de Zeeuwse overheden hierover in gesprek met eigenaren en beheerders. Voor nieuwe functies zal een toets vooraf plaatsvinden. Deze actie ontwikkelt de toets en de handelingsperspectieven. Inventariseren en relaties leggen met relevant beleid (o.a. beleidslijn kust, vergunningenbeleid, Natura 2000, Strandnota etc.) is van belang. Daarbij onderscheid maken tussen typen gebieden bv. Kust, buitendijkse industriegebieden en boulevards. Praktijkvoorbeelden zoals bijvoorbeeld Pier 7 gebruiken.

Wie voeren de actie uit pm

Priori indicator teit B2 Aantal initiatieven met risico's.

Provincie, Waterschap, Gemeente(n), Veiligheidsregio Zeeland, Rijkswaterstaat.

Vastgesteld toetskader en handelingsper spectieven

Nadrukkelijk ook vanuit vakgebied RO expertise in de werkgroep opnemen.

afspraak in KasZ

Actie

Beschrijving

Wie voeren de Priori indicator actie uit teit We werken aan O.03 Laag 1: Alle partijen streven naar integrale planontwikkeling en innovatieve maatregelen om Gemeente B1 starten 1 pilot integrale Waterkering ook op lange termijn de kustveiligheid te garanderen. In jaar-x ten minste één pilot Vlissingen, planontwikkeling Primair)Uitvoeren starten voor uitdenken integraal ontwerp én bijbehorende Rijks-financieringsmiddelen. Provincie dijkversterkingstraj van integrale Voorgesteld wordt om als pilot de ontwikkeling Arsenaalgebied Vlissingen te nemen. Zeeland, ecten t.b.v. brede planontwikkeling Met het opstellen van de visie voor dit gebied is reeds gestart. De versterkingsopgave Waterschap waterkerende dijkversterkingstraj zal in 2021 duidelijk worden. Ingestoken is op samenwerking tussen gemeente en Scheldestromen, landschappen ecten t.b.v. brede waterschap waarbij de insteek is om te komen tot een gezamenlijk ontwerp en Rijkswaterstaat, waterkerende gezamenlijke financiering. Zeeuwse landschappen gemeente(n) Mogelijke subsidiering vanuit Hoogwaterbeschermingsprogramma (dijkversterking en innovatie) en Impulsregeling klimaatadaptatie. De mogelijkheden voor EU-subsidies worden verder verkend.

Aanvullende O.04 Laag 1: Wanneer eind 2022 zicht is op de nieuwe versterkingsopgaven, wordt voor de Waterschap B1 pva reserveringszones a Waterkering benodigde dijkvlakken in Zeeland een aanvullende reserveringszone opgenomen. Scheldestromen, vaststellen o.b.v. inzicht (Primair) opstellen Bezien periode tot 2050. Bezien optie maatwerk. Herijking Voorkeursstrategie ZWD, Provincie versterkingsopgav van plan van Gebiedsagenda 2050 bezien. Op basis van de uitkomst van de wettelijke beoordeling Zeeland, en worden aanpak voor kan worden bezien of er per normtraject en/of dijktraject een versterkingsrichting kan Zeeuwse aangewezen en aanwijzen en worden bepaald op basis waarvan de huidige reserveringszones tegen het licht kunnen gemeenten, vastgelegd vastleggen worden gehouden (maatwerk oplossing). Rijkswaterstaat aanvullende reserveringszones o.b.v. inzicht versterkingsopgav en Aanvullende O.04 Laag 1: uitvoeren plan van aanpak. pm B2 aantal km reserveringszones b Waterkering reservingszon o.b.v. inzicht (Primair) e langs versterkingsopgav Aanwijzen en primaire en worden vastleggen waterkeringe aangewezen en aanvullende n vastgelegd reserveringszones o.b.v. inzicht versterkingsopgav en 18

afspraak in KasZ We lobbyen richting het Rijk voor integrale benadering en planontwikkeling dijkversterking

Actie

O.05 Laag 1: Waterkering (Primair) Lobby richting Rijk voor integrale benadering en planontwikkeling dijkversterking We wijzen O.06 Laag 2: Ruimtelijke gebieden aan waar Inrichting de ontwikkeling Aanwijzen van kwetsbare gebieden waar functies wordt ontwikkelingen voorkomen of van kwetsbare waar aangepast functies worden bouwen of voorkomen of inrichtingsmaatreg aangepast bouwen elen noodzakelijk of zijn inrichtingsmaatreg elen noodzakelijk zijn. Bij regulier beheer, O.07 Laag 2: Ruimtelijke onderhoud en inrichting Bij renovatiemaatreg regulier beheer, elen van onderhoud en voorzieningen in renovatie overstromingsgevo (inrichtings-) elige gebieden maatregelen treffen we treffen. maatregelen

Beschrijving

Wie voeren de Priori indicator actie uit teit Betrekken en inschakelen van lobbyisten. Relatie met bespreking in AZW over meer Waterschap D Aantal met dijken doen en kustparels. Ontwikkelingen HWBP meenemen. Zeeuws Scheldestromen, benaderde subsidieteam betrekken. Koppeling pilot Arsenaalgebied en overige Europese projecten Provincie rijksinstanties. Vlissingen (o.a. Spuikom). Nationaal Water Plan. Zeeland, Aantal Rijkswaterstaat, overlegmome OZO nten (LOK, DP Kust en ZWD). De Zeeuwse primaire keringen zijn op orde. Desondanks kan een dijk bezwijken. Door zeespiegelstijging worden specifieke gebieden in Zeeland die snel en diep overstromen steeds kwetsbaarder. Voorkomen moet worden dat nog meer schade, slachtoffers voor maatschappelijke ontwrichting zorgen. Voor nieuwe ontwikkelingen geldt een expliciete afweging of in gebieden die snel en diep overstromen vitale en kwetsbare functies, inclusief functies waar veel mensen werken en verblijven, noodzakelijk zijn. Opsplitsen in 2 categoriën:1. Bepalen en aanwijzen van risicogevoelige gebieden; eenmalige inzet , 40 dagen). 2. uitvoeren (toetsen, vergnningverlenen, handhaven etc. Inzet 1-5 dagen per maand.

Provincie B1 Zeeland, Waterschap Scheldestromen, Zeeuwse gemeenten, Veiligheidsregio Zeeland, Rijkswaterstaat

Ontwikkelings- en onderhoudsprogramma’s van gemeenten, nutsbedrijven, Provincie wegbeheerders, etc. combineren met benodigde infrastructuur en maatregelen om (de Zeeland, effecten van) overstroming(-sgevoeligheid) te verminderen. Waterschap, Zeeuwse Uitvoeren van een pilot met AZON. Vervolgens indien dit een succes is volgt het gemeenten, inregelen van afspraken. Uitvoeren pilot 14 dagen. Zie voor verdere uitwerking Vitaal Rijkswaterstaat en Kwetsbaar V0.5

Opgeleverde kaart met risicogevoelig e gebieden

uitvoeren pilot met AZON en één gemeente

afspraak in KasZ

Actie

Wie voeren de Priori indicator actie uit teit We versterken de O.08 Laag 3: Opstellen Communicatie voorafgaand, tijdens en na een overstroming is cruciaal om schade, Veiligheidsregio D Vaststellen communicatie en handelingsperspec slachtoffers en maatschappelijke ontwrichting te voorkomen. Het opstellen van een Zeeland, handelingsper het bewustzijn tief voor evacuatie handelingsperspectief door de Veiligheidsregio Zeeland is een belangrijke eerste stap Provincie spectief rondom preventief of na om te komen tot meer duidelijkheid over de te nemen acties. Zeeland, crisisbeheersing overstroming. Waterschap op basis van een Versterken Binnen de reguliere communicatie zijn overstromingen een vast onderwerp. Mocht er Scheldestromen, handelingsperspec communicatie en een extra actie wenselijk zijn dan zie hiervoor door de verzoekende partij een financiële Zeeuwse tief bewustzijn bijdrage voor moeten worden geleverd. gemeenten, crisisbeheersing. Rijkswaterstaat We starten een O.09 Laag 3: Evacuatie Zeeuws breed preventief of na onderzoek en de overstroming: uitvoering van een Onderzoek naar wegenstelsel ten wegenstelsel ten behoeve van behoeve van crisisbeheersing crisisbeheersing

Beschrijving

Omdat een groot gedeelte van Zeeland overstromingsgevoelig is, dienen veel gebieden preventief geëvacueerd te worden. Om (preventieve) evacuatie te doen slagen dient het wegennet op orde en beschikbaar te zijn vooraf, tijdens en na een overstroming.

Veiligheidsregio D Zeeland, Provincie Zeeland, De veiligheidsregio adviseert, op basis van de impactanalyse, alleen over de te Waterschap evacueren gebieden en de mogelijkheden die de aanwezige infrastructuur biedt om een Scheldestromen, preventieve evacuatie binnen een bepaalde tijd te laten plaatsvinden. De start van een Zeeuwse evacuatie is afhankelijk van de wegcapaciteit, hoeveel evacuees en beschikbare gemeenten, transportmiddelen. Hoe lang voorafgaand aan een dreigende dijkdoorbraaksituatie de Rijkswaterstaat, evacuatie mag plaatsvinden is een zaak van het desbetreffende bevoegd gezag. Provincie NoordHierover zal in voorkomend geval met betrokken partners overleg plaatsvinden. Brabant, Provincie ZuidHolland We verkennen het O.10 Laag 3: Evacuatie Evacuatie Zeeland uit is niet in alle gevallen noodzakelijk of mogelijk. Bij de Veiligheidsregio D benutten van preventief of na ontwikkeling van (nieuwe) overheid- of maatschappelijke objecten wordt daarom Zeeland, (nieuwe) objecten overstroming: verkend of deze kunnen worden benut als opvanglocatie en voor crisisbeheersing. Provincie voor opvang bij Verkennen Zeeland, crisisbeheersing benutten (nieuwe) De veiligheidsregio adviseert hierover binnen haar reguliere taken. Hierover zal in Zeeuwse objecten voor voorkomend geval met betrokken partners overleg plaatsvinden.

Daast kan onderzocht gemeenten, opvang bij worden of dit onderdeel van het afwegingskader moet worden. Rijkswaterstaat crisisbeheersing

onderzoeksra pport

Vitaal en kwetsbare infrastructuur afspraak in KasZ Bij nieuwe vitale en kwetsbare functies krijgt klimaatadaptatie een nadrukkelijke rol in het besluitvormingspr oces

Actie

Beschrijving

Wie voeren de Priori indicator actie uit teit V.01 Ontwikkelen en Het ontwikkelen van het afwegingskader komt bij meerdere beleidsvelden terug. De Provincie B1 In 2022 ligt er borgen van de uitgebreide beschrijving is opgenomen onder B.06. Zeeland, een toepassing van het Rijkswaterstaat, afwegingskad afwegingskader. Aanvullend daarop geldt voor Vitaal en Kwetsbare infrastructuur dat het kan gaan om Veiligheidsregio, er met gevolgen die de gemeentegrens overstijgen. In die gevallen kent het afwegingskader Waterschap gereedschaps een ondergrens in de zin dat in die gevallen de te ontwikkelen methodiek een rol van Scheldestromen, koffer dat de Veiligheidsregio, waterschap en/of provincie vraagt. Desalniettemin kunnen er altijd Zeeuwse toepasbaar is andere belangen zijn, die er toch toe leiden dat nieuwbouw op een minder gunstige of gemeenten voor het ongunstige locatie plaatsvindt. Het gaat dan niet om financiële belangen. In die gevallen beoordelen zal altijd inzichtelijk moeten worden gemaakt wat de risico's kunnen zijn en is een van locaties bestuurlijk besluit vereist. capaciteit en budget zijn opgenomen onder B.06

We brengen de klimaatopgave specifieker in beeld

V.02 Uitvoeren a Klimaatstresstest havens en industrie.

De havens en industrie (Zeeuwse bedrijven van Vlissingen-oost, Kanaalzone en Brzoinrichtingen) zijn zich bewust van hun kwetsbaarheden. In het najaar van 2020 is een eerste klimaatstresstest uitgevoerd met bedrijven en overheden. Dit was een goed bezochte digitale bijeenkomst, georganiseerd door provincie i.s.m. NSP en Portiz. Een verdere verdiepingsslag ligt voor de hand. Dit kan door in te zetten op 2 sporen: a) kennis en ervaring uitwisselen met andere regio's, b) concrete (pilot) projecten uitvoeren (zie actienr V.02b).

North Seaports, Overheden (incl. gemeenten met Brzoinrichtingen), Veiligheidsregio.

Gevoerde gesprekken en het opgestelde model

capaciteit 1/2 dag voor kennis en ervaring uitwisselen en onderzoeken wie de bedrijven 'meeneemt' of regierol neemt. planning: kennis en ervaringen uitwisselen met andere regio's en bedenken aansporingsmodel (2021-2022), invoeren model (2022-2023);

afspraak in KasZ

Actie

We brengen de klimaatopgave specifieker in beeld

V.02 uitvoeren (pilot) b projecten Havens en industrie

Beschrijving

Wie voeren de actie uit Concrete (pilot) projecten uitvoeren. De eerste verkenningen hiervoor zijn gestart. Het North Seaports, gaat dan in elk geval om 2B Adapt, een Interreg project waarvoor PS bij de Overheden (incl. Voorjaarsnota 2020 reeds geld beschikbaar heeft gesteld ad € 500.000,-. Door Interreg gemeenten met wordt dit bedrag bij toekenning verdubbeld. Dit project is een opvolger van het eerdere Brzosuccesvolle Interreg project 2B Connect (Bedrijven en Biodiversiteit). De doelstelling bij inrichtingen) de aanvraag is nu verbreed: verbinden Bedrijven, Biodiversiteit en klimaatadaptatie. Het project is een samenwerking tussen de collega's van Natuur en Klimaatadaptatie binnen de provincie.

Priori indicator teit B1 uitgevoerde projecten

Budget van €500.000 wordt verzorgd door de Provincie voor biodiversiteit en klimaatadaptatie op bedrijventerreinen (is reeds beschikbaar gesteld in begroting van de provincie). Er wordt aanvullend een aanvraag ingediend voor een europese subsidie van €500.000,-. capaciteit: Een 1/2 dag voor het uitvoeren en begeleiden van de pilots en het vertalen van de kennis die wordt opgedaan in 2B Adapt naar beleidsaanbevelingen.

We brengen de klimaatopgave specifieker in beeld

V.03 Uitvoeren klimaatstresstest netwerken elektriciteit en Telecom/ICT

planning: aanvraag 2B Adapt ligt er in concept en indienen (2021-2022), uitvoeren pilots (2022-2025 =duur Interreg Voor alle Vitaal en kwetsbare functies staan het Rijk en de beheerders/eigenaren aan Nutsbedrijven, de lat om te zorgen dat deze klimaatrobuust worden aangepast en gebouwd. Wel zijn overheden, er voor de regio (provincie, gemeente, Veiligheidsregio en Waterschap) rollen Veiligheidsregio, weggelegd: 1) In het RO-proces wordt bij nieuwbouw van deze functies het ICT en Telecomafwegingskader gehanteerd, dat gezamenlijk wordt ontwikkeld (actie V.01 en hoofdstuk bedrijven, 6.5 van de strategie), 2) Onderdelen van netwerken waar de verantwoordelijkheid niet Rijkswaterstaat ligt bij Rijk, beheerder of eigenaar kunnen ernstige overlast geven die via een klimaatstresstest duidelijk worden en moeten worden opgepakt. Bijvoorbeeld als door wateroverlast de electriciteit bij een huisartsenpraktijk uitvalt. Verder is het noodzakelijk dat er tussen het Rijk (met beheerders en eigenaren) en de regio (provincie, gemeenten) afspraken worden gemaakt zodat er duidelijkheid is wie/wat/wanneer doet. Daarbij kan vanuit de regio input worden gegeven als dat is gewenst voor gebiedsspecifieke kennis bijvoorbeeld.

Verder heeft de regio de voorkeur dat als er een prioritering moet worden aangebracht in het uitvoeren van de stresstesten de categorie electriciteit en Telecom/ICT eerst wordt opgepakt.

uitvoeren stresstest Elektriciteit en Telecom/ICT in de regio met de beheerders.

afspraak in KasZ We brengen de klimaatopgave specifieker in beeld

Actie

Beschrijving

Wie voeren de Priori indicator actie uit teit V.04 Uitvoeren Ook voor deze Vitaal en kwetsbare functies staat het Rijk aan de lat en is trekker. Een Overheden D uitvoeren klimaatstresstest verbijzondering daarbinnen is de chemie. Daar hebben bedrijven vooral zelf baat bij een (inclusief stresstest voor de overige 13 goede klimaatbestendige inrichting om te voorkomen dat productieprocessen stil Rijkswaterstaat, voor deze van de Vitaal en vallen. Ook vindt toetsing plaats bij BRZO bedrijven in het kader van Waterschap ivm overige V+K Kwetsbare vergunningverlening en voor nieuwbouw en groot beheer en onderhoud is het afvalwaterketen, functies en functies. afwegingskader van toepassing. Afspraken wie/wat/wanneer zijn wenselijk zie V.03. RUD en DCMR), concretisering Veiligheidsregio, van afspraken Portiz en NSP wie/wat/waar (voor onderdeel via OZO en chemie) voor de chemie inzichtelijk maken wat er gebeurt in het reguliere spoor van vergunningver lening en bedrijfsvoerin g middels een inventarisatie.

afspraak in KasZ

Actie

We koppelen klimaatadaptatie aan de beheer- en onderhoudscycli van bestaande V&K functies

V.05 Pilot opnemen van overzicht klimaatopgaven in afstemmingstools voor uitvoeringsproject en (Azon)

Gezamenlijk V.06 Opstellen stellen we een uitvoeringsprogra uitvoeringsprogra mma mma voor V&K functies op en we werken gezamenlijk aan de uitvoering ervan

Beschrijving

Wie voeren de actie uit Eigenaren V&K functies, Zeeuwse overheden.

Priori indicator teit B1 uitvoeren pilot met AZON

In Zeeland is er een platform voor samenwerking voor beheer en onderhoud AZON waarin alle gemeenten, het Waterschap, Evides en Enduris participeren. Naast een digitale ontsluiting van voorgenomen werkzaamheden in een overzicht met als streven een vooruitblik van 10 jaar kunnen leden aangeven dat zij bij uitvoering willen participeren met eigen werk. Afstemming in het AZON vindt plaats met een bestuursstructuur die de voortgang bewaakt. Idee is dat niet alleen de werkzaamheden inzichtelijk worden gemaakt maar het digitale systeem ook informatie gaat bevatten over klimaataspecten zoals wateroverlast. Het systeem is begin 2021 ingesteld en is nog groeiend qua partners, bijv. ook woningbouwcorporaties. Door ook beleidsdoelen te combineren en hier een 'klimaatadviseur' een deel van de tijd op te zetten zou kunnen worden gezocht naar slimme koppelingen. Deelname van de provincie in de formele overeenkomst en personele inzet hoort hier dan bij. Het gaat dan om een signaleringsfunctie voor koppelkansen bij fysieke ingrepen. Voorstel is inzet van een medewerker voor 3 jaar voor 1 dag per maand, met in het eerste jaar (pilot, evt erna borgen overeenkomst en inhaalslag maken) een inzet van 1 dag per week. Dit is een vervolgstap op actie V.05 en geldt alleen voor onderdelen van netwerken (zie Eigenaren V&K D V.03).

Bij een goede uitvoering van die actie ligt er een goed werkend systeem voor een functies, OZOgezamenlijke regie op de planning van de uitvoering van de werken via het AZON en themaoverleggen gaat het vanzelf. Als daarbij klimaatadaptief handelen de norm is geworden is het , Zeeuwse maken van een uitvoeringsprogramma niet nodig. overheden.

ntb

Natuur afspraak in KasZ

Actie

We zetten een N.01 versnellen plus op het aanbrengen in de versneld afronden aanpak van het van het provinciale provinciale Natuurnetwerk Natuurnetwerk

Beschrijving De actie bestaat uit: - Oppakken van regie op verwerving en inrichting - Opstellen verwervingsplannen - focus op sleutelhectares Middelen via bestaande sporen. Indien vergroten van budgetten noodzaeklijk is, loopt die besluitvorming ook via de bestaande sporen.

Wie voeren de Priori indicator actie uit teit Staatsbosbeheer, D 0 Natuurmonumen ten, Het Zeeuwse Landschap, particuliere grondeigenaren, Rijkswaterstaat, etc

Hierbij is inzet van kavelruilbureau, middelen op basis van Natuurpact1 en programma Natuur 2021-2030 van belang.

We herstellen en N.02 0 richten robuuste grond- en oppervlaktewaters ystemen in en herstellen gradiënten en geleidelijke overgangen, door het opstarten van een integrale gebiedsgerichte aanpak

De actie bestaat uit: - Integreren binnen bestaande programmeringen maatregelen en/of projecten waterschap en provincie - Aanvullende analyses, onderzoek en monitoring. Via lopende integrale programmeringen van water- en natuurmaatregelen en overige verkenningen zoals o.a. 1: Gebiedsgerichte aanpak stikstof, 2: Programma Natuur 2021-2030, 3. Waterschapsbeheerprogramma 4: Zeeuwse Deltaplan Zoet water Middelen via bestaande sporen

Provincie D Zeeland, Zeeuwse gemeenten, waterschap, Landbouwpartije n, particuliere grondeigenaren en terreinbeheerder s, Rijkswaterstaat, etc

afspraak in KasZ

Actie

We optimaliseren inrichting en beheer van bestaande en nieuwe natuurgebieden

N.03 Via lopende evaluaties en natuurbeheer

Beschrijving Via lopende Subsidiestelsel Natuur en Landschap (SNL) en Kwaliteitsimpuls Natuur en Landschap (SKNL) op basis van Natuurbeheerplan, programma Natuur en overige sporen.

Wie voeren de Priori indicator actie uit teit Provincie D 0 Zeeland, waterschap, Landbouwpartije n, particuliere grondeigenaren en terreinbeheerder s, Rijkswaterstaat, etc

Een N.04 Uitwerking van Naast inzet voor natuurherstel als onderdeel van de landelijke structurele aanpak Provincie D Natuurinclusieve Natuurinclusiviteit stikstof wordt tevens gewerkt aan de totstandkoming van een Agenda Natuurinclusief. Zeeland, benadering wordt en basiskwaliteit De Agenda Natuurinclusief heeft een tijdshorizon van 2050 en beoogt de samenhang en Zeeuwse voor overheid en Natuur integratie te vinden met andere inspanningen en maatschappelijke domeinen, wat gemeenten, private partijen moet leiden tot een meer natuurinclusieve samenleving (Bron: Kamerbrief min. van waterschap, een vast LNV, 23 april 2021). Voorzien wordt dat regenionale beleidsuitwerking gaat Landbouwpartije onderdeel bij plaatsvinden op basis van een landelijke agenda natuurinclusieve samenleving. n, particuliere (plan)ontwikkeling grondeigenaren en beheer en terreinbeheerder s, Rijkswaterstaat, etc

afspraak in KasZ

Actie

Beschrijving

Een N.05 Creëren van Natuurinclusieve experimenteerrui benadering wordt mte en stimuleren voor overheid en van private partijen natuurinclusiviteit een vast onderdeel bij (plan)ontwikkeling en beheer

Vooruitlopend op de landelijke agenda en om landelijke beleidsvorming te kunnen beïnvloeden wordt de noodzaak onderschreven voor het creeëren van experimenteerruimte en pilots voor het verder uitwerken van de landelijke agenda Natuurinclusieve samenleving.

Een N.06 Opstellen Natuurinclusieve kennisagenda en benadering wordt Community of voor overheid en Praktice private partijen een vast onderdeel bij (plan)ontwikkeling en beheer

Als onderdeel van N.07 is het effectief om opgedane kennis en inzichten in relatie tot natuurinclusieviteit te delen en deze kennis te gebruiken voor een verdere regionale beleidsuitwerking van een natuurinclusieve samenleving. Daarbij is het opzetten van een praktische Community of Practice als een relevant instrument.

Wie voeren de actie uit Provincie Zeeland, Zeeuwse gemeenten, waterschap, Landbouwpartije n, particuliere grondeigenaren en terreinbeheerder s, Rijkswaterstaat, etc Waterschap, gemeenten, Rijkswaterstaat, kennisinstellinge n, landbouw- en natuurorganisati es, Rijkswaterstaat, etc

Priori indicator teit D 0

afspraak in KasZ

Actie

We behouden en versterken buitendĳkse natuur en ontwikkelen alternatieven

N.07 Agenderen binnen Agenderen dat nieuwe oplossingen voor waterveiligheid bieden grote kansen voor ZW-Delta en natuurontwikkeling/-versterking zowel binnen- als buitendijks, denk aan dynamische Hoogwaterbescher dijkzones (zoals wisselpolders), en vooroevers (schorren). mings-programma

We realiseren N.08 Versterken Natuur overgangszones en Landschap rondom bestaande binnen en nieuwe natuur overgangszones rondom bestaande en nieuwe natuurgebieden.

Beschrijving

Via strategische aanpak Stikstof en Uitvoeringsprogramma Landelijk Gebied 20212030. Middelen o.a. uit programma Natuur, fase 1 2021-2025 en POP/GLB. Uitwerking verdere beleid i.r.t. overgangszones via uitwerking landbouw, Natuur en landschapsbeleid. Wordt meegenomen in Uitvoeringsprogramma Landelijk Gebied. Maakt daarom geen aanspraak op capaciteit en/of middelen vanuit de KasZ. Binnen het Uitvoeringsprogramma wordt gesproken over kansrijke gebieden of locaties rondom bestaande natuurgebieden i.p.v. overgangszones. Daarbij is de inzet op het nemen van de juiste effectieve maatregelen op de juiste locaties. Alles op basis van vrijwilligheid.

Wie voeren de Priori indicator actie uit teit Natuurorganisati D 0 es, landbouworganis aties en gemeenten, Rijkswaterstaat, etc

Provincie D Zeeland, Zeeuwse gemeenten, waterschap, Landbouworgani saties, particuliere grondeigenaren en natuurorganisati es, Rijkswaterstaat, etc

afspraak in KasZ

Actie

Beschrijving

Wie voeren de actie uit We stimuleren N.09 Stimuleren van Via strategische aanpak Stikstof en Uitvoeringsprogramma Landelijk Gebied 2021Provincie agrarische vormen van 2030. Middelen o.a. uit programma Natuur, fase 1 2021-2025 en POP/GLB. Uitwerking Zeeland, functionele verdienbare verdere beleid i.r.t. overgangszones via uitwerking landbouw, Natuur en Zeeuwse (agro)biodiversiteit volhoudbare landschapsbeleid. gemeenten, landbouwvormen waterschap, waarbij Wordt meegenomen in Uitvoeringsprogramma Landelijk Gebied. Maakt daarom geen Landbouworgani functionele aanspaak op capaciteit en/of middelen vanuit de KasZ. saties, (agro)biodiversiteit particuliere wordt grondeigenaren gestimuleerd. en natuurorganisati es, Rijkswaterstaat, etc We houden N.10 Verder in kaart Onderzoek en kennisverzameling gericht op nemen van gerichte aanpassingen in Provincie rekening met brengen van beheer en inrichting van gebieden op de lange termijn (2030-2050). Hiervoor dient Zeeland, natuureffecten van klimatologische inzicht te worden verkregen in de effecten van klimatologische gevolgen op de Zeeuwse organisaties en klimaatveranderin effecten op biodiversiteit. De inzet daarbij is het uiteindelijk kunnen nemen van geen kennisgen op soorten en soorten en spijtmaatregelen binnen beheer van bestaande en nieuwe natuur en bij de inrichting instellingen, leefgebieden.

leefgebieden van natuurgebieden Rijkswaterstaat, (relatie met etc opstellen kennisagenda)

Priori indicator teit D 0

Landbouw afspraak in KasZ

Actie

Beschrijving

We richten watersystemen robuust in door het opstarten van een integrale gebiedsgerichte aanpak

L.01 Integreer opgaven Belangrijk om het gebiedsgericht aan te pakken. Er moet een koppeling worden van de landbouw gemaakt met de Stikstof-opgave, de waterprogramma's van provincie en waterschap, met andere deltaplan Agrarisch waterbeheer, het Ambitiedocument Landelijk Gebied en het opgaven en doelen Deltaplan Zoet Water, etc. Dit moet wel maatwerk zijn: waar ga je gebiedsgericht aan de slag? Goed nadenken over invulling van gebiedsgerichte aanpak (ook over de prioritering). In het uitvoeringsprogramma landelijk gebied en (toekomstig) Zeeuws Deltaplan Zoetwater zijn gerichte acties benoemd. Deze worden uitgevoerd vanuit die programma's. Daarbij is het ook belangrijk om wateroverlast en waterkwaliteit mee te nemen. Naar verwachting komen deze acties in aanmerking voor verschillende subsidiestromen. Hierbij valt te denken aan subsidies vanuit Plattelandsontwikkelingsprogramma (POP), Rijksbeleid Stikstof, Rijksbudget Water, Zuidwestelijke Delta, Deltafonds, Interbestuurlijk Programma (IBP) Vitaal Platteland, Gemeenschappelijk Landbouwbeleid, Rijksmiddelen (LNV).

Wie voeren de Priori indicator actie uit teit Provincie D 0 Zeeland, ZLTO (Groepen van Ondernemers), overige landbouworganis aties, waterschap, Zeeuwse gemeenten, terreinbeherend e organisaties, Rijkswaterstaat.

afspraak in KasZ

Actie

We richten watersystemen robuust in door het opstarten van een integrale gebiedsgerichte aanpak

L.02 Uitvoeren van de acties die voortvloeien uit het Zeeuws Deltaplan Zoet Water (DPZW)

Beschrijving Uitvoeren van de acties die voortvloeien uit het Zeeuws Deltaplan Zoet Water (DPZW). Dit maatregelenpakket wordt ingebracht in de opgaves. De uitvoeringskosten zullen beschreven zijn in het uiteindelijke DPZW en zullen ook vanuit het DPZW worden bekostigd. Hier zal nog nadere besluitvorming over plaatsvinden. Daarbij is het ook belangrijk om wateroverlast en waterkwaliteit mee te nemen. Deze onderwerpen worden benoemd in het regionaal waterprogramma van de provincie en ook in het waterbeheerprogramma van het waterschap. Naar verwachting komen deze acties in aanmerking voor verschillende subsidiestromen. Hierbij valt te denken aan subsidies vanuit Plattelandsontwikkelingsprogramma (POP), Rijksbeleid Stikstof, Rijksbudget Water, Zuidwestelijke Delta, Deltafonds, Interbestuurlijk Programma (IBP) Vitaal Platteland, Gemeenschappelijk Landbouwbeleid, Rijksmiddelen (LNV).

We concretiseren en operationaliseren (van de handhaving) het ten minste behouden van zoetwaterbellen

L.03 Automatische registratie onttrekkingen (tijd, plaats, hoeveelheid)

Er wordt een (geautomatiseerd) meetsysteem ingevoerd voor het registreren van de onttrekkingen. De onttrekkingen worden bemeterd en er wordt een bijbehorende datasysteem ontwikkeld. De instandhouding van het meetsysteem vergt ook regulier beheer om de kwaliteit van het systeem te borgen.

Wie voeren de Priori indicator actie uit teit Ondernemers, A1 uitvoering provincie maatregelen Zeeland, DPZW waterschap, Zeeuwse gemeenten, Landbouworgani saties, TBO's, Rijkswaterstaat

Waterschap, Provincie, ZLTO, TBO's

De uitvoering is een reguliere taak van het Waterschap. De kosten bestaan uit het ontwikkelen van de systematiek, het aanschaffen van materialen, aanschaffen van een datameetsysteem en vervolgens de uitvoering van de monitoring. De ontwikkeling van de systematiek wordt gezien als onderdeel van deze uitvoeringsagenda Klimaatadaptatie. De overige kosten en capaciteit zijn regulier voor het waterschap. Verkennen subsidiemogelijkheden voor de ontwikkeling van de systematiek. Hierbij valt te denken aan subsidies vanuit Plattelandsontwikkelingsprogramma (POP), Rijksbudget Water, Zuidwestelijke Delta, Deltafonds, Interbestuurlijk Programma (IBP) Vitaal Platteland, Gemeenschappelijk Landbouwbeleid, Rijksmiddelen (LNV).

afspraak in KasZ

Actie

Beschrijving

We concretiseren en operationaliseren (van de handhaving) het ten minste behouden van zoetwaterbellen

L.04 Verbeteren en intensiveren toezicht en handhaving

We concretiseren en operationaliseren (van de handhaving) het ten minste behouden van zoetwaterbellen

L.05 Opstellen plan van Opstellen plan van aanpak voor uitgebreidere monitoring van zoetwaterbellen. Naast Provincie, a aanpak voor een permanent monitoringssysteem van zoetwaterbellen te ontwikkelen, zal een Waterschap monitoring tweede FRESHEM project in 2022-2023 worden uitgevoerd. zoetwaterbellen Tijdens het opstellen van het pva ook verkennen of subsidiemogelijkheden beschikbaar zijn. Hierbij valt te denken aan subsidies vanuit Plattelandsontwikkelingsprogramma (POP), Rijksbudget Water, Zuidwestelijke Delta, Deltafonds, Interbestuurlijk Programma (IBP) Vitaal Platteland, Gemeenschappelijk Landbouwbeleid, Rijksmiddelen (LNV).

Op basis van het meetsysteem toezicht houden en handhaven op grondwateronttrekkingen. Beter inzichtelijk maken van onttrekkingen middels een geautomatiseerd meetsysteem (L.03) draagt daar aan bij. Dit moet samengezien worden met het opsporen nietgeregistreerde onttrekkingen en wellicht deze intensieveren.

Wie voeren de actie uit Provincie Zeeland, waterschap

Priori indicator teit D jaarlijkse rapportage

afspraak in KasZ

Actie

We concretiseren en operationaliseren (van de handhaving) het ten minste behouden van zoetwaterbellen

L.05 Uitvoeren b monitoring zoetwaterbellen

Beschrijving

Wie voeren de actie uit Uitvoeren van uitgebreidere monitoring van zoetwaterbellen. Deze zal bestaan uit een Provincie, tweede FRESHEM project in 2022-2023. Daarnaast permanent monitoringssysteem van Waterschap zoetwaterbellen.

Priori indicator teit D 0

Het gaat hier vooral om monitoren. Dit is een activiteit waar constant capaciteit voor zal moeten zijn en moet dus een vaste taak worden binnen werkzaamheden van de betreffende partners. Verkennen subsidiemogelijkheden. Hierbij valt te denken aan subsidies vanuit Plattelandsontwikkelingsprogramma (POP), Rijksbudget Water, Zuidwestelijke Delta, Deltafonds, Interbestuurlijk Programma (IBP) Vitaal Platteland, Gemeenschappelijk Landbouwbeleid, Rijksmiddelen (LNV).

In gebieden waar L.06 specifieke vormen van bedrijfsvoering of teelten niet ondersteund kunnen worden, is een transitie naar een andere innovatieve bedrijfsvoering of andere functie onvermijdelijk.

Inventarisatie naar water-robuuste systemen ten behoeve van transitie van teelten.

Vanuit de KaSZ willen we deze transitie naar nieuwe teelten bevorderen. Daarbij wordt gekeken naar teeltveredeling, herintroductie van ‘vergeten teelten’ en inzetten op teelten met een hogere zouttolerantie. Hier ligt een nadrukkelijke relatie met de gebiedsgerichte aanpakken en inzicht in waar water-robuuste systemen worden aangelegd en het gesprek aangaan met betreffende ondernemers. Er wordt een inventaristaie uitgevoerd naar de mogelijkheden van verschillende alternatieve teelten op basis van de eigenschappen en ontwikkelmogelijkheden van het watersysteem.

ZLTO, Provincie, Waterschap, (inhuren van) kennisinstellinge n

rapportage

Bij dit onderzoek zal vanuit de sector moeten worden opgepakt, waarbij kennisinstellingen worden betrokken. De provincie Zeeland heeft hier een faciliterende rol in het transitieproces. Verkennen subsidiemogelijkheden. Hierbij valt te denken aan subsidies vanuit Plattelandsontwikkelingsprogramma (POP), Rijksbudget Water, Zuidwestelijke Delta, Deltafonds, Interbestuurlijk Programma (IBP) Vitaal Platteland, Gemeenschappelijk Landbouwbeleid, Rijksmiddelen (LNV).

afspraak in KasZ

Actie

In gebieden waar L.07 Verkenning specifieke vormen Functieveranderin van bedrijfsvoering g: of teelten niet ondersteund kunnen worden is een transitie naar een andere innovatieve bedrijfsvoering of andere functie onvermijdelijk.

Beschrijving

Wie voeren de actie uit In (deel-)gebieden waar het door klimaatverandering niet meer mogelijk is om ZLTO, Provincie conventionele landbouw te bedrijven (door verdroging, verzilting, waterberging etc), Zeeland, moet worden gekeken naar wat er dan wel voor mogelijkheden zijn voor die gebieden. waterschap, Onderzoeken/experimenten/innovaties hieromtrent kan de Provincie ondersteunen. Te Zeeuwse denken valt aan teeltvrije zones, natuurvriendelijke oevers, bergingsgebieden, gemeenten extensivering. Een koppeling met het Zeeuws Deltaplan Zoetwater en gebiedsgerichte aanpakken is daarbij essentieel. Als eerste stap zou het goed zijn om de gebieden waar verwacht wordt dat door klimaatverandering conventionele landbouw niet meer mogelijk blijkt te zijn, eerst in kaart te brengen.

Priori indicator teit D rapportage van de verkenning

In voorbereiding vraagt het wat van de Provincie en ZLTO. De uitvoering kan gedaan worden door de ondernemers. Het is belangrijk om hier een vernieuwende slag in te slaan. Daarbij kan gedacht worden aan combinaties met afspoeling en ruggenteelt.

Verkennen subsidiemogelijkheden. Hierbij valt te denken aan subsidies vanuit Plattelandsontwikkelingsprogramma (POP), Rijksbudget Water, Zuidwestelijke Delta, Deltafonds, Interbestuurlijk Programma (IBP) Vitaal Platteland, Gemeenschappelijk Landbouwbeleid, Rijksmiddelen (LNV). We blijven L.08 Uitvoering KRWNaast het landelijke beleid, ondersteunt ook de regio de ZLTO in het uitvoeren van het inzetten op het maatregelen m.b.t. Deltaplan Agrarisch Waterbeheer (DAW). Dit wordt als belangrijk maatregelenpakke toename van uitvoeringsprogramma gezien om maatregelen uit te voeren voor emissievermindering t Kaderrichtlijn uitspoeling van van nutriënten en gewasbeschermingsmiddelen. Door het veranderende klimaat is de Water. nutriënten en verwachting dat meer neerslag ook zorgt voor meer uitspoeling, wat juist een negatief gewasbescherming effect heeft. smiddelen richting grondwater en Aandachtspunt hierbij is dat door het warmere klimaat er toename is van plagendieren oppervlaktewater en/of schimmels, waardoor het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen toe kan gaan nemen.

Provincie Zeeland, waterschap, ondernemers, ZLTO, Rijkswaterstaat

afspraak in KasZ

We zetten in op L.09 het verbeteren van de bodemstructuur t.b.v. het opvangen van weersextremen.

Actie Duurzaam bodembeheer en verbeteren bodemstructuur: Tegengaan van verdichting, Andere grondbewerkingst echnieken, Organisch stofgehalte verhogen, Bodemleven en doorworteling optimaliseren

Beschrijving

Wie voeren de Priori indicator actie uit teit Vanuit het Ambitiedocument Landelijk Gebied en de Omgevingsvisie wordt deze actie Provincie D 0 opgepakt. De sector is bezig met o.a. het programma Bodem Up. De resultaten uit Zeeland, dergelijke programma's worden gedeeld. Het is echter noodzakelijk om hier versneld waterschap, mee aan de slag te gaan. Vanuit de KasZ wordt extra inzet gepleegd om deze versnelling Zeeuwse aan te brengen. gemeenten, natuurorganisati Er zit mogelijk ook een onderwijs-aspect aan verbonden. Denk ook aan projecten die de es, ondernemers Provincie met kennisinstellingen doen en het landelijke netwerk van het Nationaal Programma Landbouwbodems.

Naar verwachting komen deze acties in aanmerking voor verschillende subsidiestromen. Hierbij valt te denken aan subsidies vanuit Plattelandsontwikkelingsprogramma (POP), Rijksbeleid Stikstof, Rijksbudget Water, Zuidwestelijke Delta, Deltafonds, Interbestuurlijk Programma (IBP) Vitaal Platteland, Gemeenschappelijk Landbouwbeleid, Rijksmiddelen (LNV), compensatiepakket Marinierskazerne. We zetten een L.10 Ontwikkelen Er is behoefte aan een centrale plek waar informatie te vinden is over maatregelen die kennisplatform op kennisplatform op genomen kunnen worden op gebied van bodemkwaliteit, volhoudbare landbouw, etc voor het gebied van om in te spelen op het veranderende klimaat. Om daarin te voorzien worden de bodemkwaliteit en bodem, water, mogelijkheden voor het oprichten van een kennisplatform verkend en vervolgens volhoudbare teelten opgezet. landbouw. Het ontwikkelen van een kennisplatform is erg waardevol als de website overzichtelijk is en het up to date wordt gehouden. Er is veel kennis (rapporten, artikels, publicaties, webinars, documenten, presentaties, kaartmateriaal etc.), maar er wordt nog onvoldoende gedeeld met elkaar (of het staat overal en nergens).

Provincie, A1 Waterschap, ZLTO, Zeeuwse gemeenten, onderwijs, Rijk, Kennisinstituten, DAWkennismatchers

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/10595128/1