7.2 Rapport Onderzoeksbureau Berenschot
Tekst van het document
a.
Veiligheidsregio Zeeland
Benchmark
Uitkomsten van de benchmark veiligheidsregio’s
61287 – Vertrouwelijk 14 januari 2020
2
61287 – Vertrouwelijk
Veiligheidsregio Zeeland Uitkomsten van de benchmark veiligheidsregio’s
Lars Bos Judith Vlagsma Gert Jan Bosland 14 januari 2020
61287 – Vertrouwelijk
3
Inhoudsopgave 1.
2.
3.
4.
5.
6.
Inleiding
4
1.1
Aanleiding en context
4
1.2
Leeswijzer
4
Samenvatting van uitkomsten
5
2.1
Algemeen
5
2.2
Primair proces
5
2.3
Overhead
8
2.4
Verhouding primair proces en overhead
9
Opzet van de benchmark
10
3.1
Inleiding
10
3.2
Vergelijking met andere veiligheidsregio’s
10
3.3
Methode voor primair proces
14
3.4
Methode voor overhead
15
3.5
Volume- en prestatie-indicatoren
16
3.6
Werkwijze
16
Uitkomsten primair proces
18
4.1
Inleiding
18
4.2
Besturende processen
18
4.3
Beheersen van risico’s
19
4.4
Voorbereiden op verlenen van hulp en zorg
22
4.5
Brandweerprocessen
25
4.6
GHOR-processen
28
4.7
Bevolkingszorg
29
4.8
Normaliseren van de situatie
30
4.9
Overige kosten primair proces
31
4.10 Huisvestingskosten
34
Uitkomsten overhead
35
5.1
Inleiding
35
5.2
Personele kosten overhead
35
5.3
Overige kosten overhead
36
Inkomsten
38
6.1
Inleiding
38
6.2
Inkomsten van Veiligheidsregio Zeeland
38
6.3
Inkomsten van gemeenten in Zeeland
39
Definities primaire processen
40
Definities Overheadprocessen
44
Definities maatstaven en prestatie-indicatoren
50
61287 – Vertrouwelijk
4
1. Inleiding 1.1 Aanleiding en context De Veiligheidsregio Zeeland neemt in 2019 deel aan de benchmark veiligheidsregio’s. Hierin worden 12 veiligheidsregio’s met elkaar vergeleken. Het doel van deze benchmark is om inzicht te krijgen in de kosten en formatie van de veiligheidsregio in vergelijking met andere veiligheidsregio’s. Dit heeft geleid tot het benchmarkonderzoek waarvan dit rapport de resultaten weergeeft. De Veiligheidsregio Zeeland heeft op basis van de begroting 2020 de gegevens ingevuld, zodat de uitkomsten van de benchmark een zo actueel mogelijk beeld geven van de stand van zaken. Gegevens van eerder aangesloten veiligheidsregio’s zijn geïndexeerd. De wettelijke taken van de veiligheidsregio’s zijn opgenomen in de Wet veiligheidsregio’s. Hier zijn de taken als volgt geformuleerd: a.
het inventariseren van risico’s van branden, rampen en crises;
b.
het adviseren van het bevoegd gezag over risico’s van branden, rampen en crises in de bij of krachtens de wet aangewezen gevallen alsmede in de gevallen die in het beleidsplan zijn bepaald;
c.
het adviseren van het college van burgemeester en wethouders over de taak, bedoeld in artikel 3, eerste lid;
d.
het voorbereiden op de bestrijding van branden en het organiseren van de rampenbestrijding en de crisisbeheersing;
e.
het instellen en in stand houden van een brandweer;
f.
het instellen en in stand houden van een GHOR;
g.
het voorzien in de meldkamerfunctie;
h.
het aanschaffen en beheren van gemeenschappelijk materieel;
i.
het inrichten en in stand houden van de informatievoorziening binnen de diensten van de veiligheidsregio en tussen deze diensten en de andere diensten en organisaties die betrokken zijn bij de onder d, e, f, en g genoemde taken.
Deze wettelijke taken zijn ondergebracht in de primaire processen van de benchmarkindeling die gebaseerd is op VeRA. Er is echter niet voor elk proces een een-op-een parallel te trekken naar de wettelijke taken uit de Wet veiligheidsregio’s.
1.2 Leeswijzer In hoofdstuk 2 wordt een samenvatting gegeven van de uitkomsten op hoofdlijnen. Vervolgens geeft hoofdstuk 3 weer op welke manier de benchmark is opgezet. Hoofdstuk 4 geeft in meer detail de uitkomsten in het primair proces. Hoofdstuk 5 geeft in meer detail de uitkomsten van de overhead. In hoofdstuk 6 wordt toegelicht hoe de financiering vanuit de gemeenten opgebouwd is.
5
61287 – Vertrouwelijk
2. Samenvatting van uitkomsten 2.1 Algemeen De Veiligheidsregio Zeeland is een waterrijke veiligheidsregio met een relatief klein aantal inwoners in vergelijking met de andere veiligheidsregio’s. In de zomermaanden zijn er echter veel toeristen aanwezig in de veiligheidsregio, waardoor het daadwerkelijke aantal mensen in die maanden een stuk hoger ligt dan het aantal inwoners. De Veiligheidsregio Zeeland heeft te maken met een aantal specifieke risico’s vanwege de kerncentrale in Borssele, water waardoor de regio doorsneden wordt, verschillende tunnels (waaronder de Westerscheldetunnel), en Deltawerken. Door de eigenschappen van de regio is in sommige gevallen extra capaciteit nodig. Het aantal BRZO-bedrijven in de regio ligt relatief hoog. Veiligheidsregio Zeeland is een grensregio en heeft te maken met grensoverschrijdende risico’s, waardoor afstemming met België nodig is. Voorbeelden hiervan zijn de kerncentrales in Doel en scheepvaartverkeer richting de haven van Antwerpen met daaraan gerelateerde (chemische) industrie. De omvang van de formatie van Veiligheidsregio Zeeland is kleiner dan gemiddeld in de benchmark. Het aantal vrijwilligers is daarentegen hoger dan gemiddeld.
2.2 Primair proces De absolute personele en algemene kosten van het primair proces zijn in onderstaande grafiek weergegeven. Hieruit komt naar voren dat de kosten voor het primair proces in absolute zin lager zijn dan gemiddeld. In vergelijking met het gemiddelde heeft de Veiligheidsregio Zeeland relatief meer personele kosten en minder algemene kosten voor het primair proces.
Figuur 1. Personele en algemene kosten primair proces € 40.000.000 € 30.000.000 € 20.000.000 € 10.000.000
€ 14.800.000
€ 10.200.000
€ 17.000.000
€ 18.600.000
Uw organisatie
Gemiddelde benchmark
€0
Personele kosten
Algemene kosten
6
61287 – Vertrouwelijk
Omdat de veiligheidsregio’s qua aantal inwoners sterk verschillen, zijn de personele en algemene kosten van het primair proces in onderstaande grafiek per 10.000 inwoners weergegeven. Zo worden de schaalverschillen tussen de veiligheidsregio’s zo veel mogelijk geneutraliseerd. Hieruit blijkt dat de Veiligheidsregio Zeeland ten opzichte van het gemiddelde wat hogere kosten heeft voor het primaire proces dan gemiddeld.
Figuur 2. Personele en algemene kosten primair proces per 10.000 inwoners € 800.000 € 700.000 € 600.000 € 500.000 € 400.000 € 300.000 € 200.000 € 100.000 €X
X
X
X
X
Personele kosten primair proces
X
X
X
X
VR ZLD
X
X
Overige kosten primair proces
In het primair proces verdelen we de personele kosten in zes hoofdprocessen. Onderstaande grafiek laat de personele kosten per 10.000 inwoners zien. Hieruit blijkt dat de Veiligheidsregio Zeeland ten opzichte van het gemiddelde wat hogere personele kosten in het primair proces heeft dan gemiddeld per 10.000 inwoners. Voor de processen beheersen van risico's en voorbereiden op verlenen van hulp en zorg zijn de kosten hoger. Met name voor het proces voorbereiden op verlenen van hulp en zorg liggen de kosten hoger dan gemiddeld, dit is voor een deel te verklaren door de relatief hoge kosten voor vakbekwaam worden en blijven, door het grote aantal vrijwilligers in de veiligheidsregio. Het relatief grote aantal kazernes zorgt ook voor hogere kosten voor het voorbereiden op verlenen van hulp en zorg. Voor de besturende processen, de brandweerprocessen en de GHOR-processen liggen de kosten op of iets onder het gemiddelde in de benchmark.
Figuur 3. Primair proces – personele kosten (per 10.000 inwoners)
€ 180.000 € 150.000 € 120.000 € 90.000 € 60.000 € 30.000 €-
Uw organisatie Gemiddelde benchmark
7
61287 – Vertrouwelijk
De algemene kosten van het primair proces per 10.000 inwoners zijn in onderstaande grafiek weergegeven. Hieruit blijkt dat de Veiligheidsregio Zeeland wat lagere overige personele kosten heeft. Voor zowel ICT-kosten als overige materiële kosten1 komt de Veiligheidsregio Zeeland boven het gemiddelde uit.
Figuur 4. Primair proces – algemene kosten (per 10.000 inwoners) € 180.000 € 150.000 € 120.000 € 90.000
Uw organisatie
€ 60.000
Gemiddelde benchmark
€ 30.000 €Overige personele kosten ICT-kosten primair proces Overige materiële kosten primair proces primair proces
De overige materiële kosten betreffen onder andere hulpmiddelen, materialen, onderhoudsbusjes, kantoorinventaris en kantoorkosten, rentelasten, bestuurskosten en kosten voor warme opleidingen. 1
8
61287 – Vertrouwelijk
2.3 Overhead Kosten voor de overhead van een organisatie zijn in het algemeen sterk afhankelijk van de omvang van de organisatie, dus van het aantal medewerkers (in fte) dat in dienst is van de organisatie. De overheadkosten worden daarom gepresenteerd per fte van de totale organisatie. Voor een kleine organisatie zoals Veiligheidsregio Zeeland betekent dat dat er een schaalnadeel kan optreden. In onderstaande grafiek zijn de personele kosten van de overhead per fte van de organisatie weergegeven. De totale personele kosten van de overhead zijn wat lager dan het gemiddelde (-14%). De kosten voor bestuurszaken en bestuursondersteuning liggen wat hoger dan gemiddeld. De kosten voor secretariaten, personeel en organisatie, financiën en control en informatisering en automatisering zijn juist lager dan gemiddeld.
Figuur 5. Overhead – personele kosten (per fte) € 5.000 € 4.000 € 3.000 € 2.000 € 1.000 €0
Uw organisatie Gemiddelde benchmark
In onderstaande tabel wordt de formatie van de overhead weergegeven. Het beeld dat hieruit blijkt, sluit aan bij de verhoudingen die we zien in de kosten van de overheadprocessen.
9
61287 – Vertrouwelijk
VR Zeeland
Gemiddelde referentiegroep
Afwijking %
Afwijking (fte)
Directie en management primair proces
3,0%
3,1%
-5%
-0,34
Secretariaat primair proces
1,2%
2,6%
-54%
-2,99
Bestuurszaken en bestuursondersteuning
1,8%
1,4%
25%
0,75
Personeel en organisatie
1,7%
2,3%
-27%
-1,28
Financiën en control
2,0%
2,7%
-25%
-1,39
Informatisering en automatisering
2,8%
2,9%
-2%
-0,11
Juridische zaken
0,4%
0,2%
46%
0,24
Communicatie
0,9%
1,0%
-8%
-0,16
Kwaliteitszorg
0,1%
0,2%
-76%
-0,38
Facilitaire dienst
2,2%
2,1%
5%
0,21
Inkoop
0,3%
0,6%
-46%
-0,62
Totale overheadformatie
16,3%
19,2%
-15,1%
-6,08
Overheadformatie
Wat betreft de algemene kosten van de overhead komt de Veiligheidsregio Zeeland wat lager uit dan gemiddeld. Met name de overige materiële kosten zijn lager dan gemiddeld.
Figuur 6. Overhead – algemene kosten (per fte) € 4.000 € 3.000 € 2.000
Uw organisatie
€ 1.000
Gemiddelde benchmark
€0 Overige personele kosten overhead
ICT-kosten overhead
Overige materiële kosten overhead
2.4 Verhouding primair proces en overhead In onderstaande grafiek wordt de verhouding tussen kosten van het primair proces en de overhead weergegeven. Hieruit blijkt dat de Veiligheidsregio Zeeland in verhouding een kleinere overhead heeft dan het gemiddelde van de benchmark. In verhouding heeft de Veiligheidsregio Zeeland een relatief kleine formatie, mede gelet op het atypische karakter van de regio en het feit dat er uitsluitend met vrijwillige brandweer wordt gewerkt.
Figuur 7. Totale kosten primair proces en overhead
Gemiddelde benchmark
79%
21%
Uw organisatie
81%
19%
0%
20% Primair proces
40% Overhead
60%
80%
100%
61287 – Vertrouwelijk
10
3. Opzet van de benchmark 3.1 Inleiding In de benchmark veiligheidsregio’s worden verschillende veiligheidsregio’s met elkaar vergeleken op basis van de begroting. Om de veiligheidsregio’s onderling te kunnen vergelijken, zijn de volgende gegevens uitgevraagd: •
Kosten voor primaire processen
•
Kosten voor overheadprocessen
•
Volume- en kwaliteitsindicatoren.
De Veiligheidsregio Zeeland heeft op basis van de begroting 2020 de gegevens ingevuld, zodat de uitkomsten van de benchmark een zo actueel mogelijk beeld geven van de stand van zaken. Gegevens van eerder aangesloten veiligheidsregio’s zijn geïndexeerd. We beschrijven in dit hoofdstuk de vergelijking tussen de veiligheidsregio’s en de methodes die gebruikt worden voor het verzamelen en ordenen van de gegevens voor het primair proces en de overhead en voor de volume- en kwaliteitsindicatoren.
3.2 Vergelijking met andere veiligheidsregio’s In 2018 is Berenschot begonnen met het opbouwen van de database voor de benchmark veiligheidsregio’s, destijds voor vijf veiligheidsregio’s. Sindsdien is de benchmark veiligheidsregio’s in ontwikkeling geweest en hebben zich meer veiligheidsregio’s aangesloten. De ervaringen die we gedurende het proces hebben opgedaan, hebben we meegenomen in de doorontwikkeling van de benchmark. In de database van de benchmark zijn tot op heden de gegevens van de volgende 12 veiligheidsregio’s opgenomen: •
Veiligheidsregio Zuid-Holland-Zuid
•
Veiligheidsregio Drenthe
•
Veiligheidsregio Gelderland Zuid
•
Veiligheidsregio IJsselland
•
Veiligheidsregio Zaanstreek-Waterland
•
Veiligheidsregio Gooi en Vechtstreek
•
Veiligheidsregio Flevoland
•
Veiligheidsregio Noord- en Oost-Gelderland
•
Veiligheidsregio Limburg-Noord
•
Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond
•
Veiligheidsregio Fryslân
•
Veiligheidsregio Zeeland.
Alle veiligheidsregio’s, en dus ook de veiligheidsregio’s in de referentiegroep, hebben uiteenlopende risicoprofielen en verschillen van omvang, en zijn daarmee uniek. Bovendien heeft iedere veiligheidsregio een andere organisatiestructuur, die vertaald moet worden naar de generieke indeling van de benchmark. Het totaal aantal veiligheidsregio’s (25) is te klein om met referentiegroepen op maat te werken. Daarom worden alle veiligheidsregio’s meegenomen in de gemiddeldes die we presenteren. De per primair proces opgenomen volume-indicatoren geven een globaal beeld van de vergelijkbaarheid van Veiligheidsregio Zeeland met “de gemiddelde regio”. Om een beeld te geven van de vergelijkbaarheid en (schaal)verschillen tussen Veiligheidsregio Zeeland en de andere veiligheidsregio’s, zijn hieronder het aantal inwoners, het landoppervlakte, de totale formatie, het aantal vrijwilligers en het risicoprofiel onderling vergeleken.
11
61287 – Vertrouwelijk
Inwoners en landoppervlakte In onderstaande grafieken worden het aantal inwoners en het landoppervlakte van de veiligheidsregio’s in de benchmark weergegeven. Het gemiddelde inwoneraantal ligt op 560.330 inwoners. De Veiligheidsregio Zeeland heeft in vergelijking met de andere veiligheidsregio’s een kleiner aantal inwoners dan gemiddeld, en is in die zin het beste te vergelijken met Veiligheidsregio Flevoland en Veiligheidsregio Zaanstreek-Waterland. De kanttekening die hierbij geplaatst moet worden, is dat Zeeland in de zomer veel toeristen aantrekt. Hierdoor verandert het inwoneraantal niet, maar het aantal mensen in het gebied van de veiligheidsregio ligt in de zomermaanden aanzienlijk hoger. Daarnaast heeft Zeeland een aanzienlijk complexer risicoprofiel. Wat betreft landoppervlakte is de Veiligheidsregio Zeeland een redelijk gemiddelde veiligheidsregio. Het gemiddelde landoppervlakte is 1535 km2. Veiligheidsregio Zeeland is met 1782 km2 dus iets groter. Wat betreft wateroppervlakte heeft Veiligheidsregio Zeeland meer oppervlakte dan gemiddeld.
Figuur 8. Aantal inwoners per veiligheidsregio 1.400.000
1.312.034
1.200.000 821.165
1.000.000 800.000
646.040 548.865
518.282
600.000
517.755
486.600 485.876
416.431
400.000
381.252
334.726
254.932
200.000 0
Figuur 9. Landoppervlakte en wateroppervlakte per veiligheidsregio in km2 3.500
3.336
3.000 2.500
2.765 2.413
2.633 1.831
2.000
1.782 1.497
1.500
1.151
1.001 1.021
1.000 500 -
1.412 864
734
365 43
48
86
Oppervlakte land (km2) Oppervlakte water (km2)
52
86
102
347 117 197 76
12
61287 – Vertrouwelijk
Om de verhouding tussen het aantal inwoners en het landoppervlakte van de veiligheidsregio’s met elkaar te vergelijken, is in onderstaande grafiek het aantal inwoners gedeeld door het landoppervlakte in km2. Hieruit blijkt dat Veiligheidsregio Zeeland vergeleken met de andere veiligheidsregio’s weinig inwoners per km2 heeft. De Veiligheidsregio Fryslân en de Veiligheidsregio Drenthe hebben vergelijkbare aantallen inwoners per km2.
Figuur 10. Aantal inwoners per veiligheidsregio per km2 landoppervlakte 1.600 1.400 1.200 1.000 800 600 400 200 -
Gemiddelde De totale formaties van de veiligheidsregio’s in de benchmark zijn weergegeven in onderstaande grafiek. De gemiddelde formatie is 318 fte. Veiligheidsregio Zeeland heeft een formatieomvang van 210 fte en is daarmee kleiner dan gemiddeld. Veiligheidsregio Zaanstreek-Waterland en Veiligheidsregio Drenthe komen qua omvang, met respectievelijk 211 fte en 193 fte het meest in de buurt. Het aantal vrijwilligers in de Veiligheidsregio Zeeland is groter dan gemiddeld. De veiligheidsregio’s hebben gemiddeld 798 vrijwilligers en de Veiligheidsregio Zeeland heeft 1111 vrijwilligers. Dit aantal vrijwilligers is vergelijkbaar met de veiligheidsregio’s Fryslân en Noord- en Oost-Gelderland.
Figuur 11. Totale formatie en aantal vrijwilligers per veiligheidsregio 1.400
1.400
1.152
1.200 1.000
1.111
889895
800
729
774
819 723
806
600 400 200
493 335
247
334
385 272
259
287 193
0
Totale formatie Totaal aantal vrijwilligers
166
210
211
293 172
13
61287 – Vertrouwelijk
In onderstaande grafiek zijn de loonkosten voor vrijwilligers weergegeven per vrijwilliger. Hieruit blijkt dat de meeste veiligheidsregio’s ongeveer dezelfde gemiddelde kosten per vrijwilliger hebben. Veiligheidsregio Zeeland komt met € 4.441 per vrijwilliger net iets onder het gemiddelde van alle veiligheidsregio’s uit.
Figuur 12. Gemiddelde loonkosten per vrijwilliger € 6.000 € 5.000 € 4.000 € 3.000 € 2.000 € 1.000 €-
Gemiddelde
Risicoprofiel Wat betreft het risicoprofiel zijn er verschillen tussen de deelnemende veiligheidsregio’s. In elke veiligheidsregio spelen specifieke omstandigheden een rol, waardoor de belangrijkste risico’s uiteenlopen. In veel veiligheidsregio’s wordt het risico van een ziektegolf als waarschijnlijk en ernstig gezien. Verschillende veiligheidsregio’s in de benchmark hebben te maken met risico’s die verband houden met water, overstromingen en waterwegen. Een aantal veiligheidsregio’s heeft specifieke risico’s als het gaat om vervoer van gevaarlijke stoffen over de weg of via het spoor. Ook het risico van natuurbranden speelt in meerdere veiligheidsregio’s. In het algemeen representeren de veiligheidsregio’s in de huidige benchmark met name de gebieden buiten de grote steden, met uitzondering van de Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond. In de Veiligheidsregio Zeeland zijn de risico’s die verband houden met water, overstromingen en waterwegen evident nadrukkelijk aanwezig. In het Regionaal Risicoprofiel 2015-2018 van de Veiligheidsregio Zeeland worden deze risico’s benoemd. Daarnaast heeft Zeeland te maken met de specifieke risico’s van een kerncentrale in Borssele en een relatief groot aantal BRZO-bedrijven.
De drie tunnels (waaronder de Westerscheldetunnel, de langste tunnel van Nederland), Deltawerken en scheepvaartverkeer richting Antwerpen geven daarnaast ook specifieke risico’s voor de veiligheidsregio. In het Regionaal Risicoprofiel 2015-2018 wordt naast de fysieke risico’s aandacht besteed aan de vergrijzing in Zeeland. Dit heeft effecten voor de bevolking, en voor de aanpak van risico’s in Zeeland. Ook de grote aantallen (buitenlandse) toeristen in de zomermaanden leveren specifieke risico’s op en zorgen ervoor dat het aantal mensen binnen de veiligheidsregio tijdelijk aanzienlijk groter is dan het aantal inwoners. Het Regionaal risico profiel 2019-2023 is een actualisatie van het vorige risicoprofiel. Daaruit blijkt opnieuw dat Zeeland een zeer grote diversiteit aan risico’s kent. Een risico dat toegevoegd is in het huidige risicoprofiel is ontwrichting van de samenleving. In het kader van het herijkingsonderzoek van de BDuR in 2014 heeft de Veiligheidsregio Zeeland verschillende risico’s benoemd die specifiek zijn voor de veiligheidsregio en waarvoor in de kosten van de veiligheidsregio rekening gehouden zou moeten worden.
61287 – Vertrouwelijk
•
14
Landsgrensoverschrijdende risico’s, waarvoor ook samengewerkt wordt met Belgische provincies op het gebied van bijvoorbeeld scheepsbrandbestrijding en planvorming.
•
Nucleaire incidenten, vanwege de kerncentrale in Borssele maar ook de vier kernreactoren in Doel.
•
Toerisme, de piekbelasting in het aantal aanwezigen in het verzorgingsgebied.
•
Infrastructuur, waaronder tunnels en bruggen, waardoor een meer dan gemiddeld aantal brandweerposten nodig is.
Begroting Voor de financiële gegevens die we uitvragen, gebruiken we de begroting als uitgangspunt en niet de jaarrekening, omdat de begroting de meest actuele ontwikkelingen en plannen bevat. Daarnaast is een begroting vaak beter door managers toe te delen aan verschillende benchmarkcategorieën. De Veiligheidsregio Zeeland heeft de gegevens uit de begroting 2020 gebruikt in deze benchmark. De vergelijkbaarheid met begroting van andere jaren borgen we door de oudere cijfers in de database te indexeren met de loon- en prijsontwikkeling. Dit uitgangspunt betekent ook dat er uitgegaan wordt van de formatie zoals die is vastgesteld, en dat de benchmark niet inzichtelijk maakt welke vacatures of boven-formatieve medewerkers er zijn binnen de organisatie, en welke bezetting er in de praktijk is. Eventuele begrote kosten voor overgangsregelingen en formatiefrictie zijn wel opgenomen in de benchmarkgegevens.
3.3 Methode voor primair proces De veiligheidsregio’s worden vergeleken op basis van een hoofdindeling die afgeleid is van de Veiligheidsregio Referentie Architectuur (VeRA). VeRA is door de veiligheidsregio’s zelf ontwikkeld en heeft een procesarchitectuur die voor alle veiligheidsregio’s herkenbaar is. VeRA beslaat ook niet-brandweerprocessen die binnen de veiligheidsregio vallen. In aanvulling op VeRA is ook het proces bevolkingszorg opgenomen. Aan ieder proces wordt in de benchmark de formatie toegekend. Het functiebouwwerk van de veiligheidsregio’s geeft hierbij houvast. Daarnaast worden ook alle kosten van inhuur van personeel en alle materiële kosten toegewezen aan deze processen. We onderscheiden in het primair proces de volgende processen: •
Besturende processen
•
Beheersen van risico’s
•
Voorbereiden op verlenen van hulp en zorg
•
Brandweerprocessen
•
GHOR
•
Normaliseren van de situatie
•
Bevolkingszorg
Binnen deze primaire processen maken we in de vragenlijst onderscheid in sub-processen, zoals ook in VeRA wordt gedaan. In deze rapportage zijn alleen de uitkomsten op hoofdlijnen opgenomen. Als aanvulling op VeRA wordt ook het toetskader gebruikt voor het onderzoek naar de Kwaliteit van de Brandweerzorg van de Inspectie Veiligheid en Justitie (versie van 25 juni 2015). Hiervoor is goedkeuring gevraagd en ontvangen van de Inspectie. In het toetskader worden de taken uit de Wet Veiligheidsregio’s en een eigen indeling van de brandweerprocessen van de inspectie, gekoppeld aan de bedrijfsprocessen uit VeRA. Het toetskader van de inspectie wordt daarom gebruikt bij het nauwkeurig omschrijven van de processen in de handleiding voor het toewijzen van formatie en kosten aan VeRA-bedrijfsprocessen. Op basis van een eerste globale vergelijking van de begrotingen van de deelnemende veiligheidsregio’s is de mate van verfijning binnen de bovengenoemde categorieën bepaald.
61287 – Vertrouwelijk
15
Veiligheidsregio Referentiearchitectuur 2.0 Het hierboven opgenomen hoofdproces “Verlenen van hulp en zorg” is, gegeven de grote omvang van de gerelateerde kosten, door ons in deze benchmark opgesplitst in 3 hoofdprocessen: •
Voorbereiden op verlenen van hulp en zorg (met 6 sub-processen)
•
Brandweerprocessen (met 2 sub-processen) en
•
GHOR processen (met 2 sub-processen).
Kosten per 10.000 inwoners In de primaire processen worden de kosten vergeleken per 10.000 inwoners. Ook enkele volume- en prestatieindicatoren worden per 10.000 inwoners weergegeven. Hiermee verkleinen we de verschillen die ontstaan door de verschillen in schaal tussen de veiligheidsregio’s. Een veiligheidsregio met meer inwoners zal immers meer kosten hebben om de veiligheid voor de inwoners te kunnen waarborgen dan een veiligheidsregio met minder inwoners. Aan de andere kant zijn er ook kosten die voor alle veiligheidsregio’s (vrijwel) gelijk zijn, omdat ze niet afhankelijk zijn van het aantal inwoners. Een voorbeeld is de meldkamer, waar elke veiligheidsregio kosten voor heeft, ongeacht inwoneraantal. Een ander voorbeeld is de bijdrage voor het IFV, die voor iedere veiligheidsregio gelijk is, ongeacht inwoneraantal. Dit type kosten zorgt ervoor dat een veiligheidsregio met een relatief klein inwoneraantal, zoals de Veiligheidsregio Zeeland, een zeker schaalnadeel heeft ten opzichte van grotere veiligheidsregio’s in de kosten die per 10.000 inwoners gepresenteerd worden. De lage bevolkingsdichtheid draagt bovendien bij aan het schaalnadeel.
3.4 Methode voor overhead Voor de ondersteunende processen wordt gebruik gemaakt van de indeling uit de overheadbenchmark van Berenschot. Dit is een verfijnde indeling die al jaren wordt gebruikt bij het vergelijken van de staf & ondersteuning van overheidsorganisaties, waaronder uitvoeringsorganisaties met verlengd lokaal bestuur zoals de veiligheidsregio’s. De indeling kent de volgende categorisering:
61287 – Vertrouwelijk
•
Directie en management primair proces
•
Secretariaten primair proces
•
Bestuurszaken en bestuursondersteuning
•
Personeel en Organisatie
•
Financiën en Control
•
Informatisering en Automatisering
•
Juridische zaken
•
Communicatie
•
Kwaliteitszorg
•
Facilitaire dienst
•
Inkoop
16
Deze indeling die door Berenschot in verschillende benchmarks gehanteerd wordt, wijkt op sommige punten af van de indeling die gehanteerd wordt in het Besluit begroting en verantwoording (BBV). Een voorbeeld hiervan is dat in de Berenschot-indeling fte’s voor een gedeelte toegedeeld kunnen worden aan Directie en management primair proces, terwijl het BBV voorschrijft dat deze volledig aan de overhead moeten worden toegerekend. Ook voor huisvestingskosten geldt in deze benchmark een indeling die iets afwijkt van de BBV.
Kosten per fte van de organisatie In tegenstelling tot het primair proces wordt bij de overhead in het rapport afgezet tegen het totaal aantal fte van de organisatie, en niet tegen het aantal inwoners van de veiligheidsregio. Vrijwilligers worden door middel van een bepaalde wegingsfactor meegeteld in de totale formatie van de veiligheidsregio, omdat zij ook, maar in mindere mate voor werklast voor de overhead zorgen. De redenatie hierachter is dat de overhead ondersteunend is aan het primair proces. Bovendien, wanneer het primair proces toeneemt, is de veronderstelling dat de werklast voor een groot deel van de overhead ook toeneemt. Hierbij is de belangrijke vraag voor een organisatie: is de overhead passend voor de grootte van de organisatie? Door de verschillende overhead categorieën in de benchmark af te zetten tegen het aantal fte in de organisatie kan deze vraag beantwoord worden. Voor alle overhead categorieën geldt dat een vrijwilliger meetelt als 0,125 fte, met uitzondering van de categorie ‘personeel en organisatie’, waar een vrijwilliger meetelt als 0,25 fte.
3.5 Volume- en prestatie-indicatoren Naast de gegevens over primair proces en overhead worden verschillende indicatoren uitgevraagd die een beeld geven van de uitvoering van de primaire processen. De benchmarkgegevens worden onderling vergelijkbaar gemaakt door middel van volume-indicatoren. Het doel hiervan is het wegnemen van verschillen die voortkomen uit schaalverschillen tussen de veiligheidsregio’s. De kosten kunnen op deze manier genormeerd en eerlijk vergeleken worden. De volume-indicatoren zijn opgesteld op basis van de input, throughput en output van de veiligheidsregio’s. Deze gegevens zijn van belang voor de duiding van de benchmark-uitkomsten. Voorbeelden van volume- en prestatie-indicatoren zijn: •
Aantal kazernes in de VR.
•
Gemiddelde opkomsttijd voor prio-1 incidenten
3.6 Werkwijze Aan de Veiligheidsregio Zeeland is een benchmarkvragenlijst toegestuurd, met daarbij een invulhulp waarmee de formatie kon worden toegedeeld. De vragenlijst is ingevuld op basis van gegevens uit de begroting 2020 en overige eigen gegevens. Tijdens het proces is er vanuit Berenschot een toelichting gegeven op het invullen van deze vragenlijst, en is ondersteuning geboden in het geval van vragen. Vervolgens is er gecontroleerd of de
61287 – Vertrouwelijk
17
gegevens op de juiste manier zijn ingevuld en heeft er grondige validatie plaatsgevonden tijdens een validatiesessie. De gegevens zijn daarna naast de gegevens van de andere veiligheidsregio’s gelegd. Na deze stap zijn de definitieve cijferbijlage en het rapport opgesteld. Om de betrouwbaarheid van de benchmark zo groot mogelijk te maken, is er vanuit het projectteam van Berenschot nauwe betrokkenheid bij het team van de Veiligheidsregio Zeeland bij het invullen van de vragenlijst. De in totaal twaalf veiligheidsregio’s die deelnemen aan de benchmark zorgen voor een valide gemiddeld beeld dat goed vergeleken kan worden. Ondanks de vergelijkbaarheid van de veiligheidsregio’s, blijven er altijd aanzienlijke verschillen. Het is daarom van belang dat de benchmark zorgvuldig wordt geduid. De vergelijkbaarheid van de veiligheidsregio’s wordt zo groot mogelijk gemaakt door de waarden die uit de benchmark naar voren komen, in perspectief te plaatsen door middel van kengetallen en kwalitatieve duiding.
18
61287 – Vertrouwelijk
4. Uitkomsten primair proces 4.1 Inleiding De personele kosten van de primaire processen zijn onderverdeeld in zeven processen, namelijk besturende processen, beheersen van risico’s, voorbereiden op verlenen van hulp en zorg, brandweerprocessen, GHORprocessen, normaliseren van de situatie en bevolkingszorg. Daarnaast heeft het primaire proces overige kosten. In dit hoofdstuk wordt per proces een overzicht gegeven van de personele kosten, met daarbij de relevante maatstaven en prestatie-indicatoren. Onder de personele kosten vallen ook de kosten voor inhuur. Veiligheidsregio Zeeland heeft geen kosten voor inhuur opgenomen in de begroting. In andere veiligheidsregio’s wordt gemiddeld een absoluut bedrag van € 213.394 begroot voor inhuurkosten in de primaire processen.
4.2 Besturende processen Onder besturende processen valt het opstellen van beleid voor de organisatie en haar activiteiten. Er zijn drie verplichte planfiguren (regionaal risicoprofiel, regionaal crisis beleidsplan, regionaal crisisplan) waarvan het beleidsplan en het crisisplan uit dit bedrijfsproces komen. Ook het dekkingsplan komt voort uit dit proces. In de Veiligheidsregio Zeeland zijn de kosten voor de besturende processen hoog in vergelijking met het gemiddelde in de benchmark. De kosten bedragen € 24.653 per 10.000 inwoners. Dit is 34% hoger dan gemiddeld. De kosten voor besturende processen worden in elke veiligheidsregio gemaakt en zijn wat minder afhankelijk van de omvang van de veiligheidsregio.
Figuur 13. Besturende processen: personele kosten per 10.000 inwoners € 35.000 € 30.000 € 25.000 € 20.000 € 15.000 € 10.000 € 5.000 €X
X
X
X
X
X
X
X
VR ZLD
X
X
gemiddelde
Maatstaven en prestatie-indicatoren
Uw organisatie
Gemiddelde referentiegroep
381.252
560.330
Aantal gemeenten in veiligheidsregio
13
13
Aantal geplande bestuursvergaderingen (AB) in 2019
7
5
Aantal inwoners
X
61287 – Vertrouwelijk
19
4.3 Beheersen van risico’s Binnen het proces beheersen van risico’s horen de volgende vier sub-processen: •
Analyseren van risico’s
•
Verlenen van adviezen
•
Toezicht houden
•
Communiceren over risico’s.
De kosten voor het beheersen van risico’s zijn in de Veiligheidsregio Zeeland € 71.198 per 10.000 inwoners. In vergelijking met de andere veiligheidsregio’s is dit 45% hoger dan gemiddeld. Een mogelijke verklaring voor de hogere kosten is dat de Veiligheidsregio Zeeland in verhouding tot het aantal inwoners een groot aantal BRZO-bedrijven heeft. Dit levert in het beheersen van risico’s meer kosten op. Het grote aantal risico’s dat genoemd wordt in het risicoprofiel vraagt in het analyseren en uitwerken van deze risico’s relatief veel capaciteit. Ook de samenwerking met België wat betreft grensoverschrijdende risico’s en een gezamenlijk risicoprofiel valt binnen het proces beheersen van risico’s. Het verlenen van adviezen gebeurt vanuit de veiligheidsregio aan het bevoegd gezag voor de ontwikkeling van kwetsbare objecten, objecten in de nabije omgeving van risicovolle bronnen en het groepsrisico in risicovolle gebieden. Doordat in Zeeland een grote diversiteit aan risicobronnen (vervoer gevaarlijke stoffen over weg, spoor, water en zware industrie) aanwezig is en er sprake is van een bijzondere geografie doordat Zeeland doorkruist is met water, behelst dit vaak complexe advisering. Bovendien is er in de afgelopen jaren, door de aantrekkende economie, een toename in de advisering te merken.
Het toezicht houden gebeurt voornamelijk door inspecties, toezicht en handhaving bij BRZO-inrichtingen. Veiligheidsregio Zeeland heeft verhoudingsgewijs veel BRZO-inrichtingen (25) die jaarlijks worden bezocht. De ervaring binnen de veiligheidsregio is dat er een verschuiving plaatsvindt van bewustwording naar juridisering, waardoor steeds meer capaciteit nodig is. Complexiteit en kennisbehoefte voor de toezichthouders neemt toe, en vanwege de krapte op de arbeidsmarkt is er een tekort aan ervaren capaciteit bij inspectiepartners. Hierdoor wordt een groter beroep gedaan op de capaciteit van de veiligheidsregio. Binnen het team WWR zijn in 2018 prioriteiten gesteld vanwege krapte in de bezetting. Het team heeft de prioriteiten gelegd bij het tijdig halen van de juridische termijnen ten aanzien van de advisering op bouwvergunningen en klantvriendelijkheid richting gemeenten. Bouwcontroles zijn uitgevoerd op basis van een risico-inschatting en in overleg met de gemeente. Deze werkwijze heeft ertoe geleid dat er verminderd aandacht is geweest voor de meerjarenplanning (gebruiksfase) die bestuurlijk is vastgesteld op basis van risico’s voor de jaren ’17 – ’23. Diverse bedrijven in Zeeland hebben een bedrijfsbrandweeraanwijzing opgelegd gekregen.
Naast het beoordelen en adviseren over bedrijfsbrandweeraanwijzingen vinden ook hier jaarlijkse aangekondigde en onaangekondigde inspecties plaats. Ook dit valt onder toezicht houden. Wat betreft communicatie over risico’s neemt de Veiligheidsregio Zeeland deel aan vakgroepen, interne en externe overleggen en initiatieven in lijn met Zeeland Veilig. In vergelijking met de andere sub-processen binnen het proces beheersen van risico’s zijn de kosten voor communicatie over risico’s kleiner. In vergelijking met de andere veiligheidsregio’s ligt de omvang van communicatie over risico’s in de buurt van het gemiddelde: in Zeeland 2,4% van de totale formatie en gemiddeld 2,0% van de totale formatie.
20
61287 – Vertrouwelijk
Figuur 14. Beheersen van risico’s: personele kosten per 10.000 inwoners € 70.000 € 60.000 € 50.000 € 40.000 € 30.000 € 20.000 € 10.000 €0 X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
VR ZLD
gemiddelde De onderstaande maatstaven en prestatie-indicatoren geven aan dat de Veiligheidsregio Zeeland per 10.000 inwoners een redelijk gemiddeld aantal adviezen heeft gegeven op aangevraagde bouwvergunningen. Absoluut gezien is het aantal adviezen op aangevraagde bouwvergunningen en het aantal gebruiksvergunningen lager dan gemiddeld. Oorzaken liggen op het terrein van het bouwklimaat in Zeeland en daarnaast zijn er ook adviezen gegeven, die niet zijn geregistreerd en dus niet in deze optelling zijn meegenomen. De implementatie van Squit (digitaal VTH-systeem) zal ertoe bijdragen dat alle productie vanaf 2020 zal worden geteld. De afdeling heeft in 2018 vooral prioriteit gesteld in het tijdig afhandelen van deze adviezen. Het aantal gegeven adviezen voor evenementen is een optelling van de adviezen van de afdeling risico- en crisisbeheersing (222 adviezen) en de adviezen van de GHOR (168 adviezen). Het aantal gegeven adviezen voor evenementen per 10.000 inwoners ligt in de buurt van het gemiddelde. Adviezen door de Veiligheidsregio Zeeland worden vaak onderhands gegeven tijdens de APV overleggen die georganiseerd worden door de gemeente. De registratie van het aantal adviezen op evenementen tijdens deze overleggen vindt niet plaats. De preventisten worden hierop gemiddeld 4 uur per maand ingezet.
De speciale evenementen, waar extra tijd aan wordt besteed buiten de APV overleggen om, worden wel geregistreerd en staan in het overzicht vermeld. Het totaal aantal controles (op bouwvergunningen, gebruiksvergunningen en evenementen) per 10.000 inwoners is iets hoger dan het gemiddelde. Het aantal controles op bouwvergunningen is gemiddeld. Een opmerking hierbij is dat deze controles alleen plaatsvinden op verzoek van de gemeente in overleg met de preventist. Controles vinden in dit kader plaats op basis van een individuele afweging door de preventist en zijn dus niet beleidsmatig geprioriteerd door de VRZ. Verder is de registratie van dit soort controles niet op orde. Vanaf 2020 is dit wel het geval. De prioritering ten aanzien bouwcontroles zal in 2020 worden opgesteld. Het aantal controles op de gebruiksvergunningen en op evenementen is lager dan gemiddeld. De oorzaak die hieraan ten grondslag is de krapte in de personele bezetting. De prioriteit lag nadrukkelijk bij de advisering op vergunning aanvragen en het uitvoeren van controles tijdens de bouwfase. In 2019 is hierop ingegrepen met het beschikbaar komen van 1 extra fte voor het team WWR. De risicovolle objecten zijn geprioriteerd in de meerjarenplanning die bestuurlijk is vastgesteld vanaf 2017 tot en met 2023. De “markante objecten” zijn hierin opgenomen.
De indicatoren die betrekking hebben op ‘Brandveilig leven’ komen voor de Veiligheidsregio Zeeland allebei lager uit dan gemiddeld. Voor brandveilig leven en het organiseren van voorlichtingsbijeenkomsten was 1 fte beschikbaar in 2018. Verder waren er uren verdeeld over diverse medewerkers binnen het team WWR (0,76fte). De uren voor brandveilig leven die niet zijn belegd bij de fulltime medewerker, zijn vanwege de krapte niet of nauwelijks uitgevoerd. Inmiddels is dit in 2019 veranderd, en zijn de 1,76 fte belegd bij twee personen. De
21
61287 – Vertrouwelijk
verwachting is dat dit de productie ten goede komt. Andere veiligheidsregio’s hebben gemiddeld meer formatie beschikbaar voor het uitvoeren van deze taken.
Maatstaven en prestatie-indicatoren
Uw organisatie
Gemiddelde referentiegroep
Aantal relevante incidenttypen uit de handreiking regionaal risicoprofiel
33
31
7%
Aantal gegeven adviezen op aangevraagde bouwvergunningen in 2018
769
924
-17%
Aantal gegeven adviezen op aangevraagde bouwvergunningen in 2018 per 10.000 inwoners
20
19
5%
Aantal afgegeven gebruiksvergunningen voor bouwwerken in 2018
187
192
-2%
Aantal gegeven adviezen voor evenementen in 2018
390
504
-23%
Aantal gegeven adviezen voor evenementen in 2018 per 10.000 inwoners
10
10
1%
Aantal controles op bouwvergunningen (door brandweer)in afgelopen jaar
272
272
0%
Aantal controles op de gebruiksvergunningen (door brandweer) in 2018
805
1142
-30%
Aantal controles op evenementen (door brandweer) in 2018
39
53
-26%
Totaal aantal controles (optelling)
1.116
1.313
-15%
Totaal aantal controles (optelling) per 10.000 inwoners
29
27
7%
Aantal markante objecten waar toezicht is gehouden in 2018
464
576
-20%
Aantal georganiseerde voorlichtingsbijeenkomsten in het kader van 'Brandveilig leven' in 2018
98
293
-66%
Aantal bezochte objecten in het kader van 'Brandveilig leven' in 2018
224
442
-49%
% verschil
22
61287 – Vertrouwelijk
4.4 Voorbereiden op verlenen van hulp en zorg Onder het voorbereiden op verlenen van hulp en zorg vallen in algemene zin de voorbereiding van de brandweer en de multi-kolom op inzet bij incidenten. Binnen dit proces horen de volgende sub-processen: •
Organiseren van operationele beschikbaarheid
•
Beheer en onderhoud brandweer en geneeskundig specifieke hulpmiddelen
•
Vakbekwaam worden en blijven
•
Voorbereiden op opgeschaalde situaties
•
Opstellen operationele plannen en procedures
•
Besluitvorming t.b.v. multidisciplinaire crisisbeheersing/rampenbestrijding
Het proces voorbereiden op verlenen van hulp en zorg vindt plaats bij zowel brandweerzorg als bij de regionale crisisorganisatie. Vanwege de indeling van VeRA is het niet mogelijk om een onderscheid aan te brengen in de kosten voor de brandweerzorg en voor de crisisorganisatie. Het sub-proces besluitvorming t.b.v. multidisciplinaire crisisbeheersing/rampenbestrijding valt onder de multidisciplinaire crisisorganisatie. De overige sub-processen bevatten deels kosten voor brandweerzorg en deels voor de multidisciplinaire crisisorganisatie of de GHOR. De kosten voor het voorbereiden op verlenen van hulp en zorg zijn voor de Veiligheidsregio Zeeland € 177.752. Deze kosten liggen 51% boven het gemiddelde van de veiligheidsregio’s in de benchmark.
Figuur 15. Voorbereiden op verlenen van hulp en zorg: personele kosten per 10.000 inwoners € 180.000 € 160.000 € 140.000 € 120.000 € 100.000 € 80.000 € 60.000 € 40.000 € 20.000 €0 X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
VR ZLD
gemiddelde De Veiligheidsregio Zeeland heeft in dit proces hogere kosten dan gemiddeld. Het grote geografische gebied met beperkte onderlinge infrastructuur verklaart een deel van deze hoge kosten. Dit gekoppeld met een lage bevolkingsdichtheid in het grote landoppervlakte heeft de veiligheidsregio hier een schaalnadeel. Omdat de aanrijdtijden binnen de regio vanwege het water langer zijn, is de inzetbare capaciteit relatief ruimer dan in andere veiligheidsregio’s. Een mogelijke verklaring voor de hogere kosten in dit proces is dat de veiligheidsregio relatief veel vrijwilligers heeft die opgeleid en geoefend moeten worden, en ook relatief veel kazernes. In de begroting van 2020 zijn bovendien tijdelijk meer kosten opgenomen voor het vakbekwaam worden en blijven, omdat er meer vrijwilligers opgeleid worden dan in voorgaande jaren. In onderstaande grafiek zijn de kosten voor het sub-proces vakbekwaam worden en blijven per 10.000 inwoners weergegeven. Hieruit blijkt dat de kosten voor dit sub-proces relatief hoog zijn.
23
61287 – Vertrouwelijk
Figuur 16. Vakbekwaam worden en blijven: personele kosten per 10.000 inwoners € 80.000 € 70.000 € 60.000 € 50.000 € 40.000 € 30.000 € 20.000 € 10.000 €X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
VR ZLD
X
Gemiddelde In onderstaande grafiek zijn de kosten voor het proces voorbereiden op verlenen van hulp en zorg gedeeld door het aantal kazernes per veiligheidsregio, om in aanvulling op de bovenstaande figuren een beeld te vormen. Hieruit blijkt dat de kosten voor het voorbereiden op verlenen van hulp en zorg per kazerne in Veiligheidsregio Zeeland laag zijn in vergelijking met de andere veiligheidsregio’s.
Figuur 17. Voorbereiden op verlenen van hulp en zorg: personele kosten per kazerne € 300.000 € 250.000 € 200.000 € 150.000 € 100.000 € 50.000 €X
VR ZLD
X
X
X
X
Gemiddelde
X
X
X
X
X
X
24
61287 – Vertrouwelijk
In onderstaande grafiek zijn de kosten voor het sub-proces vakbekwaam worden en blijven gedeeld door het aantal kazernes per veiligheidsregio. Hieruit blijkt dat de personele kosten voor vakbekwaam worden en blijven per kazerne in Veiligheidsregio Zeeland ook laag zijn in vergelijking met de andere veiligheidsregio’s.
Figuur 18. Vakbekwaam worden en blijven: personele kosten per kazerne € 70.000 € 60.000 € 50.000 € 40.000 € 30.000 € 20.000 € 10.000 €X
VR ZLD
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
Gemiddelde Het totaal aantal objecten waarvoor preparatieve plannen beschikbaar zijn, is 3074 objecten. Dat is meer dan gemiddeld. In dit totaal zijn de volgende categorieën opgenomen: •
2796 DBK panden
•
30 BRZO-bedrijven/multi-plannen
•
248 waterongevallenkaarten.
2
Maatstaven en prestatie-indicatoren
Uw organisatie
Gemiddelde referentiegroep
Aantal piketten mono/multi inclusief GHOR en brandweer (2019) 2
28
27
3%
Waarvan aantal functies in 10/16 piket (IM, brandonderzoek, schoon naar huis) (2019)
26
13
97%
Aantal voertuigen dat de VR t.b.v. algemeen gebruik en groen (multi-)voertuigen heeft (2019)
72
78
-8%
Totaal aantal objecten met preparatieve plannen (2019)
3.074
1.747
76%
% verschil
Deze indicator is bij andere veiligheidsregio’s als volgt aangeduid: Aantal functionarissen gemiddeld in piket (2019).
25
61287 – Vertrouwelijk
4.5 Brandweerprocessen De brandweerprocessen omvatten verschillende sub-processen, namelijk: •
Bestrijden van brand en emissie gevaarlijke stoffen
•
Redden en technische hulpverlening
•
Werkzaamheden op of t.b.v. de meldkamer (o.a. intake en uitgifte).
De Veiligheidsregio Zeeland heeft voor de brandweerprocessen € 149.319 kosten per 10.000 inwoners. Dit is vrijwel gelijk aan het gemiddelde (+ 4%). In onderstaande grafiek zijn de kosten voor de meldkamer apart weergegeven. In de loop van 2020 werkt de Veiligheidsregio Zeeland samen met Veiligheidsregio Midden- en West-Brabant in de gezamenlijke meldkamer in Bergen op Zoom. Dat betekent dat de kosten voor deze meldkamer opgenomen zijn in de kosten voor brandweerprocessen, maar dat de Veiligheidsregio Zeeland geen eigen formatie in dienst heeft voor de meldkamer. De Veiligheidsregio Midden- en West-Brabant heeft de formatie voor de meldkamer in dienst, en Veiligheidsregio Zeeland draagt hier op basis van inwoneraantal verhoudingsgewijs aan bij voor de Veiligheidsregio Midden- en West-Brabant. In vergelijking met de andere veiligheidsregio’s in de benchmark heeft de Veiligheidsregio Zeeland meer vrijwilligers dan gemiddeld. Een belangrijk deel van de kosten voor vrijwilligers zijn toegedeeld aan de brandweerprocessen. Het feit dat de Veiligheidsregio Zeeland veel vrijwilligers inzet voor de brandweerprocessen en geen 24-uursdiensten heeft, zorgt voor een lager kostenniveau in vergelijking met veiligheidsregio’s met minder vrijwilligers. Medewerkers die een functie hebben binnen de Veiligheidsregio Zeeland, hebben relatief vaak ook een repressieve functie.
Dit kunnen zowel medewerkers van de afdeling brandweer zijn als van de afdeling risicobeheersing. Veiligheidsregio Zeeland kent vier dagdiensten waarvan de eerste uitruk vanuit het beroepspersoneel met een ‘koude (voorbereidende)’ functie beschikbaar wordt gesteld voor de repressie. Omdat de daadwerkelijke uitruk aanzienlijk lager is dan de beschikbaarheid van het personeel voor de repressie, waarbij door betrokkenen de voorbereidende taken ook tijdens de diensttijd kunnen worden uitgevoerd, is geen rekening gehouden met de verdeling van de kosten over de ‘voorbereidende taken’ en ‘bestrijding van brand’. Er zijn dus geen kosten toebedeeld aan de brandweerprocessen. De fte’s van deze medewerkers met repressieve functie zijn toegerekend aan de processen beheersen van risico’s en voorbereiden op verlenen van hulp en zorg.
Figuur 19. Brandweerprocessen: personele kosten per 10.000 inwoners € 200.000 € 180.000 € 160.000 € 140.000 € 120.000 € 100.000 € 80.000 € 60.000 € 40.000 € 20.000 €0 X
X
X X VR ZLD brandweerprocessen
X X meldkamer
X
X X gemiddelde
X
X
61287 – Vertrouwelijk
26
De onderstaande indicatoren geven weer dat de Veiligheidsregio Zeeland een groot aantal basiseenheden tegelijkertijd kan inzetten per 10.000 inwoners. Hierbij speelt het grote aantal vrijwilligers waarschijnlijk een rol. Ook blijkt dat het aantal uitrukken voor brand per 10.000 inwoners redelijk gemiddeld is, en dat er wat minder uitrukken voor hulpverlening zijn per 10.000 inwoners. In de Veiligheidsregio Zeeland wordt ook gebruik gemaakt van TS4’en, zodat ook bij minder bezetting uitgerukt kan worden. Bij de indicator ‘Aantal basiseenheden (TS6) dat tegelijkertijd kan worden ingezet’, tellen we drie TS4’en mee als twee TS6’en, zodat de slagkracht van de brandweerorganisatie zo goed mogelijk blijkt uit dit cijfer en de vergelijkbaarheid behouden blijft. De gemiddelde opkomsttijd in Veiligheidsregio Zeeland ligt in de buurt van het gemiddelde, ondanks dat er minder beroepsbrandweerposten zijn in Veiligheidsregio Zeeland dan gemiddeld. De veiligheidsregio voldoet aan de (opkomst)eisen gesteld aan de regionale crisisorganisatie vastgelegd in het besluit personeel veiligheidsregio’s en onderliggende ministeriële beschikking. In onderstaande indicatoren is terug te zien dat het aantal kazernes in de Veiligheidsregio Zeeland hoger ligt dan gemiddeld. Per 10.000 inwoners ligt het aantal kazernes zelfs 118% boven het gemiddelde.
Ook in verhouding met het landoppervlakte van de veiligheidsregio ligt het aantal kazernes relatief hoger dan gemiddeld. Bovendien heeft de Veiligheidsregio Zeeland een relatief groot aantal repressieve voertuigen. Dit past bij het beeld dat de kosten voor het voorbereiden op verlenen van hulp en zorg relatief hoog zijn. Een verklaring voor het grotere aantal repressieve voertuigen is het relatief grote landoppervlakte van Veiligheidsregio Zeeland en het doorsnijden van het gebied door water, waardoor bereikbaarheid bemoeilijkt wordt. Het aantal specialistische voertuigen en het aantal voertuigen t.b.v. algemeen gebruik en groen (multi-)voertuigen ligt in de buurt van het gemiddelde. Het gemiddelde aantal repressieve voertuigen per kazerne ligt wat onder het gemiddelde.
27
61287 – Vertrouwelijk
Maatstaven en prestatie-indicatoren
Uw organisatie
Gemiddelde referentiegroep
In hoeveel procent van de uitrukken werd in het afgelopen jaar de opkomsttijd overschreden?
41%
31%
34%
Aantal basiseenheden (TS6) dat tegelijkertijd kan worden ingezet (2019)
66
41
62%
Aantal basiseenheden (TS6) dat tegelijkertijd kan worden ingezet (2019) per 10.000 inwoners
1,73
0,84
106%
Aantal uitrukken voor brand in 2018
1.603
1.912
-16%
Aantal uitrukken voor brand in 2018 per 10.000 inwoners
42
40
6%
Aantal uitrukken voor hulpverlening in 2018
901
1.510
-40%
Aantal uitrukken voor hulpverlening in 2018 per 10.000 inwoners
24
31
-24%
Gemiddelde opkomsttijd voor prio-1 incidenten in 2018 (minuten)
9,80
9,03
9%
Aantal kazernes in de VR (2019)
65
38
72%
Aantal kazernes in de VR (2019) per 10.000 inwoners
1,7
0,8
118%
Aantal kazernes in de VR (2019) per km2 landoppervlakte
0,036
0,025
48%
Aantal OvD-gebieden binnen VR (2019)
6,0
4,6
31%
Aantal HoVD-piketten binnen veiligheidsregio (2019)
2,0
2,1
-4%
Aantal repressieve voertuigen (TS, HV en RV) (2019)
81
68
20%
Aantal repressieve voertuigen (TS, HV en RV) (2019) per 10.000 inwoners
2,12
1,40
52%
Gemiddeld aantal repressieve voertuigen (TS, HV en RV) (2019) per kazerne
1,2
1,8
-30%
Aantal specialistische voertuigen (niet-TS/RV/HV) (2019)
23
29
-20%
% verschil
28
61287 – Vertrouwelijk
4.6 GHOR-processen De GHOR-processen bestaan uit twee sub-processen, namelijk: •
Het regisseren van geneeskundige opgeschaalde zorg
•
Het coördineren van geneeskundige opgeschaalde zorg.
De Veiligheidsregio Zeeland besteedt € 12.758 per 10.000 inwoners aan GHOR-processen. Dit is in vergelijking met andere veiligheidsregio’s een laag bedrag (-23%). De Veiligheidsregio Zeeland heeft voor de GHORprocessen eigen formatie in dienst van 5,63 fte. Een aantal andere veiligheidsregio’s heeft de GHOR volledig uitbesteed aan bijvoorbeeld de GGD. Daardoor is een deel van de kosten in die betreffende veiligheidsregio’s toe te schrijven aan overhead. We zien dat veiligheidsregio’s die GHOR-taken uitbesteden in het algemeen duurder zijn dan veiligheidsregio’s die de formatie van de GHOR binnen de eigen organisatie hebben ondergebracht.
Figuur 20. GHOR-processen: personele kosten per 10.000 inwoners € 40.000 € 35.000 € 30.000 € 25.000 € 20.000 € 15.000 € 10.000 € 5.000 €X
X
X
X
X
VR ZLD
X
X
X
X
X
X
Gemiddelde Het aantal piketten voor de GHOR-processen is ten opzichte van het gemiddelde wat lager. Ook het aantal betaalde piketfunctionarissen is lager dan gemiddeld. De Veiligheidsregio Zeeland heeft voor de GHOR ook externen in de piketten, dus niet alleen medewerkers die in dienst zijn van de Veiligheidsregio Zeeland.
Uw organisatie
Gemiddelde referentiegroep
Aantal piketten (2019)
5
7
-29%
Aantal betaalde piketfunctionarissen (2019)
30
37
-18%
Maatstaven en prestatie-indicatoren
% verschil
29
61287 – Vertrouwelijk
4.7 Bevolkingszorg Bevolkingszorg is als proces op een later moment toegevoegd aan de benchmark, waardoor de gegevens hierover niet van alle 12 veiligheidsregio’s bekend zijn. Onderdelen van bevolkingszorg zijn crisiscommunicatie, acute bevolkingszorg (voorzien in opvang en verzorging van de bevolking, en het registreren van slachtoffers en schadegevallen tijdens rampen en crises) en herstelzorg voor de bevolking (in de nafase). De Veiligheidsregio Zeeland heeft in vergelijking met de andere veiligheidsregio’s waarvan de kosten voor bevolkingszorg bekend zijn, lage personele kosten. Het gaat om € 4.812 per 10.000 inwoners, en dat is 26% minder dan gemiddeld.
Figuur 21. Bevolkingszorg-processen: personele kosten per 10.000 inwoners € 20.000 € 15.000 € 10.000 € 5.000 €X
X
X
X
Gemiddelde
VR ZLD
X
X
30
61287 – Vertrouwelijk
4.8 Normaliseren van de situatie Onder het proces normaliseren van de situatie valt het evalueren van de geleverde hulp en zorgverlening n.a.v. een incident. Hier valt in ieder geval onder het evalueren van brandweeroptreden, het evalueren van opleiden, trainen en oefenen en het leren van evalueren. Daarnaast valt hieronder ook het leveren van emotionele nazorg en ketenevaluatie. Het opnieuw uitruk gereed maken valt ook onder de nazorg. De personele kosten voor normaliseren van de situatie zijn voor Veiligheidsregio Zeeland € 2.845 per 10.000 inwoners. Dit is 11% hoger dan gemiddeld.
Figuur 22. Normaliseren van de situatie: personele kosten per 10.000 inwoners € 5.000 € 4.000 € 3.000 € 2.000 € 1.000 €0 X
X
X
X
X
X
VR ZLD
X
X
X
X
X
gemiddelde In 2018 werden er in totaal 77 incidentevaluaties uitgevoerd. Dit cijfer is opgebouwd uit de volgende soorten incidentevaluaties. •
30 brandonderzoeken uitgevoerd door brandonderzoekers. Daarnaast is er in 185 gevallen bij meldingen van woningbranden contact geweest tussen brandonderzoekers en de bevelvoerder.
•
7 incidentevaluaties van GRIP-incidenten.
•
2 grote evaluaties MOTO (een systeemtest en een oefening bij de Westerscheldetunnel). Alle andere multidisciplinaire oefeningen worden ook geëvalueerd, en deze zijn niet meegenomen in dit cijfer.
•
Monodisciplinaire evaluaties, voor de brandweer (3), Bevolkingszorg (7) en GHOR (22).
•
6 evaluaties van C-evenementen. Deze evenementen worden door de gemeenten en veiligheidsregio gezamenlijk geëvalueerd.
In vergelijking met de veiligheidsregio’s in de benchmark heeft Veiligheidsregio Zeeland meer incidentevaluaties.
Maatstaven en prestatie-indicatoren
Uw organisatie
Gemiddelde referentiegroep
Gemiddeld aantal incidentevaluaties (inclusief brandonderzoek) in 2018
77
70
% verschil 9%
31
61287 – Vertrouwelijk
4.9 Overige kosten primair proces De overige kosten worden gesplitst in vier categorieën, namelijk overige personele kosten, ICT-kosten, huisvestingskosten en overige materiële kosten. De huisvestingskosten worden in een aparte paragraaf behandeld (4.10). De andere drie categorieën volgen hieronder. Het totale bedrag voor overige kosten primair proces per 10.000 inwoners bedraagt € 263.867 per 10.000 inwoners. Dit is 4% minder dan het gemiddelde van de veiligheidsregio’s in de benchmark. Onder de overige personele kosten vallen onder andere de reis-en verblijfkosten, piketkosten, opleidingsbudgetten, toelagen en kosten boventallig personeel. De overige personele kosten primair proces zijn in onderstaande grafiek weergegeven en bedragen voor Veiligheidsregio Zeeland € 37.428 per 10.000 inwoners. Dat is 24% minder dan gemiddeld.
Figuur 23. Overige personele kosten primair proces per 10.000 inwoners € 100.000 € 80.000 € 60.000 € 40.000 € 20.000 €X
X
X
X
VR ZLD
X
X
X
X
X
X
X
gemiddelde Onderdeel van de overige personele kosten primair proces zijn zoals hierboven beschreven de piketkosten. Dit zijn de kosten die gemaakt worden voor het hebben van piketten, en kosten voor zowel internen als externen in de piketten zijn hierin meegenomen. Uit onderstaande grafiek blijkt dat de Veiligheidsregio Zeeland in vergelijking met de andere veiligheidsregio’s in de benchmark de hoogste kosten per 10.000 inwoners heeft voor de piketten (+ 77%). In de tabel op pagina 24 is te zien dat het aantal functies in 10/16 piket (IM, brandonderzoek, schoon naar huis) en het gemiddeld aantal functionarissen in piket in de buurt van het gemiddelde ligt. Vanwege het relatief lage aantal inwoners, is het aantal functies in 10/16 piket in Veiligheidsregio Zeeland relatief hoog per 10.000 inwoners. Daarnaast wordt de bereikbaarheid bemoeilijkt door de geografie van Veiligheidsregio Zeeland (de eilandenstructuur en het water dat de regio doorsnijdt). Hierdoor zijn relatief wat meer piketfunctionarissen nodig om passende opkomsttijden te houden.
32
61287 – Vertrouwelijk
Figuur 24. Piketkosten per 10.000 inwoners € 20.000 € 18.000 € 16.000 € 14.000 € 12.000 € 10.000 € 8.000 € 6.000 € 4.000 € 2.000 €x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
VR ZLD
gemiddelde
De ICT-kosten betreffen onder andere de huur –en leasingkosten van hard –en software inclusief licenties en back-up voorziening, afschrijvingen voor hard- en software, onderhoud en beheer en kosten van alle data en telefooncommunicatie. De ICT-kosten primair proces bedragen voor de Veiligheidsregio Zeeland € 28.564 per 10.000 inwoners, dat is 49% meer dan gemiddeld. Een mogelijke verklaring voor de hogere ICT-kosten in het primair proces is dat er gebruik gemaakt wordt van een digitaal systeem voor het registreren van vakbekwaamheid, en de uren van vrijwilligers worden daarin geregistreerd. Hiervoor worden licenties per vrijwilliger bekostigd, en het grote aantal vrijwilligers leidt tot hogere kosten.
Figuur 25. ICT-kosten primair proces per 10.000 inwoners € 35.000 € 30.000 € 25.000 € 20.000 € 15.000 € 10.000 € 5.000 €0 X
X
X
X
X
X
gemiddelde
X
X
X
VR ZLD
X
X
33
61287 – Vertrouwelijk
De overige materiële kosten betreffen onder andere hulpmiddelen, materialen, onderhoudsbusjes, kantoorinventaris en kantoorkosten, rentelasten, bestuurskosten en kosten voor warme opleidingen. De overige materiële kosten primair proces bedragen voor de Veiligheidsregio Zeeland € 173.999 per 10.000 inwoners, dat is 14% meer dan gemiddeld in de benchmark. Ook hier heeft het relatief grote aantal vrijwilligers een effect op de kosten, met name als het gaat om de kosten voor warme opleidingen. Dit betreft bijvoorbeeld de huur van oefenobjecten en trainingsfaciliteiten.
Figuur 26. Overige materiële kosten primair proces per 10.000 inwoners € 200.000 € 150.000 € 100.000 € 50.000 €0 X
X
X
X
X
X
gemiddelde
X
X
VR ZLD
X
X
X
34
61287 – Vertrouwelijk
4.10
Huisvestingskosten
In de vragenlijst van de benchmark zijn de huisvestingskosten van de veiligheidsregio’s onderdeel van de “overige kosten”. De veiligheidsregio’s is gevraagd een bedrag in te vullen en vervolgens door middel van een procentuele verdeling een deel toe te kennen aan het primair proces en een deel aan de overhead. De totale omvang van huisvestingskosten van de veiligheidsregio’s in deze benchmark is sterk verschillend. Het belangrijkste verschil is of de huisvestingskosten geheel of gedeeltelijk zijn opgenomen in de begroting van de veiligheidsregio, of dat de huisvestingskosten ergens anders liggen (bijvoorbeeld bij gemeenten). Een enkele veiligheidsregio heeft in de vergelijkingsgroep alle huisvesting gecentraliseerd. Bij andere regio’s valt lokale huisvesting (deels) onder de gemeenten. De kosten daarvan zijn dan niet of slechts gedeeltelijk zichtbaar in de begroting van de veiligheidsregio. Om die reden zijn de huisvestingskosten slechts beperkt vergelijkbaar. Wij hebben de grafieken voor de volledigheid opgenomen. Op grond van bovenstaande verschillen zijn de kosten tussen de regio’s nauwelijks tot niet met elkaar te vergelijken. De Veiligheidsregio Zeeland heeft 13 van de 65 kazernes in eigendom. De overige kazernes zijn in eigendom van de gemeenten. Het groot onderhoud wordt gedaan door de gemeenten en wordt betaald door gemeenten.
Klein onderhoud wordt betaald door de Veiligheidsregio Zeeland. De huisvestingskosten liggen door deze constructie onder het gemiddelde in de benchmark.
Figuur 27. Huisvestingskosten totaal (primair proces & overhead) per 10.000 inwoners € 100.000 € 80.000 € 60.000 € 40.000 € 20.000 €0 X
X
X
X
VR ZLD
X
gemiddelde
X
X
X
X
X
X
35
61287 – Vertrouwelijk
5. Uitkomsten overhead 5.1 Inleiding De personele kosten van de overhead zijn onderverdeeld in de benchmarkcategorieën van Berenschot. Daarnaast heeft de overhead net als het primair proces overige kosten. In dit hoofdstuk wordt in een tabelvorm een overzicht gegeven van de formatie, en van de overige kosten.
5.2 Personele kosten overhead •
De totale omvang van de overhead voor uw organisatie is 59,07 fte.
•
De totale kosten van de overhead, personeel en materieel, bedragen 19% van de totale kosten van uw organisatie. Dit is lager dan het gemiddelde in de referentiegroep (21%).
•
De kosten voor de overhead zijn berekend per fte van de totale organisatie. Hierbij is rekening gehouden met de vrijwilligers door deze met een factor op te tellen bij de totale omvang van de organisatie3.
•
De totale overhead formatie ligt met 16,3% ongeveer 15% lager dan het gemiddelde in referentiegroep (19,2%). Omgerekend naar fte’s bedraagt dit verschil 6,1 fte.