7.2 Raadsmemo

Memo voor de gemeenteraden Onderwerp: De Bevelanden op de kaart. De samenwerking met maatschappelijke organisaties in onze regio Van de Colleges van B& W van de gemeenten Borsele, Goes, Kapelle, Noord-Beveland en Reimerswaal.

Geachte Raadsleden

Graag informeren wij u over hoe wij als vijf gemeenten met onze maatschappelijke partners de opgaven van de Bevelanden willen aanpakken. Dit memo is tevens een uitnodiging om met ons mee te denken en daarvoor bijvoorbeeld een aparte Klankbordgroep in het leven te roepen. Elk college biedt dit memo aan ter behandeling in de gemeenteraad van maart dan wel begin april. 8 maart aanstaande 1900-20.00 online informatiebijeenkomst Voorafgaand aan de bespreking in uw raad organiseren we op maandagavond 8 maart (online) een informatieve bijeenkomst om onze bedoeldingen nader toe te lichten. Dat is ook het moment dat we u een filmpje laten zien, waarin belangrijke partners aan het woord komen met hun uitleg waarom zij de samenwerking op de Bevelanden belangrijk vinden. Doel van de bijeenkomst is u te informeren over de stappen die zijn gezet, zodat u bij de bespreking in de eigen gemeenteraad u over het gewenste overzicht kunt beschikken. Via de griffie laten we u weten hoe u kunt deelnemen aan deze informatiebijeenkomst. Voor de goede orde melden wij u alvast dat wij voor deze bijeenkomst ook de Provincie hebben uitgenodigd zodat GS kunnen aangeven hoe zij betrokken willen zijn bij dit initiatief.

Korte inhoud In dit memo staan we eerst stil bij de waaromvraag: waarom is het belangrijk om samen te werken, niet alleen als gemeenten, maar ook met maatschappelijke partners? Vervolgens geven we kort nog eens de voorgeschiedenis weer, startend bij een initiatief een jaar geleden dat destijds niet is doorgegaan, maar waar we wel al een eerste verkenning zijn opgestart. Nu we de samenwerking concreter hebben uitgedacht en vormgegeven, betrekken we jullie graag bij het vervolgproces. Wij hebben echter niet stilgezeten en moeite genomen om een flink aantal partijen in de regio te bevragen en uit te nodigen mee te denken over hoe zij (hun / de ) toekomst op de Bevelanden zien. Dat heeft geleid tot formulering van een vijftal actielijnen, waarop we concreet initiatief willen ontplooien. Het Platform De Bevelanden is voor ons het instrument om deze groeiende samenwerking vorm te geven. Er moet nog veel worden uitgewerkt. Wij willen als vijf gemeenten ook investeren in deze samenwerking, de voorstellen daartoe zullen bij de begrotingsbehandeling 2022 aan de orde komen, mits uiteraard sprake is van voldoende voortgang en resultaat. Waarom is samenwerking belangrijk? Onze regio staat er goed voor. Hoewel we de effecten van de coronacrisis nog niet goed in kaart hebben, was begin 2020 het beeld dat we als regio op economisch en maatschappelijk gebied het goed deden.

We hebben een gevarieerde en sterke economie en bewoners, zo blijkt uit onderzoek, zijn meer dan tevreden over het woon– en leefklimaat in onze regio. Tegelijkertijd weten we van bedrijven dat zij veel moeite hebben om personeel aan te trekken, zien we jongeren wegtrekken uit onze regio en hebben we net als de rest van ons land de vergrijzing het hoofd te bieden. Overheden moeten zich daarom inspannen om de aantrekkingskracht van onze regio voor inwoners en bedrijven te versterken. Mensen moeten perspectief zien, om te blijven, maar ook om zich in

onze regio te vestigen. Eerder al hebben we u laten weten dat we als vijf gemeenten op de Bevelanden dit samen in de vorm van een strategische agenda oppakken. Het hierboven aangeduide vraagstuk van behoud en uitbouw van de aantrekkelijkheid van onze regio voor inwoners en bedrijven kunnen we als elke gemeente apart niet op eigen kracht voor elkaar krijgen. We moeten samen optrekken, niet alleen als vijf gemeenten, maar ook met de bedrijven en kennisinstellingen in onze regio en natuurlijk ook de Provincie. Hun kennis en inbreng zijn hard nodig. Elders in het land zijn al veel voorbeelden van samenwerking van de O’s van overheid, ondernemers en onderwijsinstellingen. Denk aan een regio als Food Valley (Ede en omgeving) waar gemeenten, bedrijven en kennisinstellingen samen optrekken om het voedsel van de toekomst te ontwikkelen, maar denk ook aan de regio Achterhoek waar gemeenten van vergelijkbare grootte als die van ons samen een toekomstgerichte agenda hebben ontwikkeld om de daar verwachte krimp op alle mogelijke manieren het hoofd te bieden. De informatiebijeenkomst van 8 februari 2020 Vorig jaar omstreeks deze tijd hebben we de gezamenlijke gemeenteraden uitgenodigd voor een bijeenkomst om met elkaar van gedachten te wisselen over welke vraagstukken op de Bevelanden samen moeten worden aangepakt. Voor de goede orde is de agenda van destijds bijgevoegd.

U ziet daarin terug welke thema’s wij met vertegenwoordigers van bedrijven en kennisinstellingen in bespreking wilden brengen. Deze bijeenkomst op zaterdagochtend 8 februari 2020 is destijds niet doorgegaan omdat onvoldoende raadsleden zich konden vrijmaken op deze ochtend. Nieuwe initiatieven om de 5 gemeenteraden bij elkaar te brengen zijn logischerwijs aangehouden vanwege de coronacrisis. Bestuurlijk Platform De Bevelanden Deze bijeenkomst was destijds georganiseerd door het Platform De Bevelanden. In dit Platform werken de vijf gemeenten samen met behoud van zelfstandigheid en eigenheid. Zoals wij toen ook al hebben aangegeven zien wij in dit Platform een goed instrument om niet alleen de onderlinge samenwerking, maar ook de samenwerking met maatschappelijke partners vorm te geven. Het Platform is daarom ook geen GR. Wij zien in dit Platform bij uitstek het middel om in zelfstandigheid samen de opgaven van de regio aan te pakken. Dat hebben we ook laten zien met ontwikkeling van een bedrijventerreinenstrategie, met ontwikkeling van een woonvisie en met ontwikkeling van visie op de bredere ontwikkeling van de regio, die in de vorm van het ‘Statement Regiovisie De Bevelanden’ onder de aandacht is gebracht van het provinciaal bestuur. Vervolgtraject om de energie en de agenda’s te verbinden, De Bevelanden als vitale regio.

In juni 2020 hebben we als colleges de draad weer opgepakt en moeite gedaan om belangrijke spelers in de regio te bevragen en te betrekken bij een gesprek over de ontwikkeling van een gezamenlijke strategische agenda voor onze regio. Ons initiatief ontmoette veel onthaal. Iedereen deelt dat er veel gaande is in onze regio, er is veel initiatief, maar iedereen zegt ook dat je samen verder komt. Er is behoefte om kansen verder uit te bouwen en te concretiseren, dat is dan ook de richting waarin wij de verdere uitwerking willen oppakken. Op basis van de vele voorgesprekken met maatschappelijke partners is in november van het afgelopen jaar een discussiebijeenkomst georganiseerd. Met ondernemers, vertegenwoordigers van kennisinstellingen als HZ en Scalda en organisaties als ZLTO en de Economic Board is een vijftal actielijnen geformuleerd waarop we als regio het verschil kunnen maken. Zie hieronder voor het overzicht, waarbij we ook laten zien van welke gemeenten de wethouders in eerste instantie aan de lat staan om kwartier te maken: een netwerk ontwikkelen van partijen die elkaar kennen en samen vorm willen geven aan de beoogde strategische agenda.

Actielijnen

Korte omschrijving

Voorbeelden van mogelijke kansen

Versterken Agro –en aquafoodsector

Met onze sterke Agro – en aquafoodsector dé kanskaart voor de Bevelanden.

Vitaal leven en gezondheid

Gezond en vitaal leven doe je op de Bevelanden

Herkenbare beleving op de Bevelanden

Met de ondernemers de beleving van de Bevelanden omzetten naar wervende concepten

Een food innovatiecluster om productieketens te vernieuwen en verduurzamen; Een duurzaam kwaliteitslabel voor Bevelandse producten; Ontwikkeling regionale voedselsystemen; Een living lab voor de eiwittransitie; Vergroten verdienvermogen met de uien; Nieuwe manieren van telen zoals vertical farming bevorderen. Voortbouwen op de ‘vitale revolutie’ en zorgen dat we op de Bevelanden de omslag maken van zorg naar aandacht voor gezondheid. Technische innovaties in de zorg, initiatieven zoals digitale dagbesteding, sociale hubs in de dorpen en het uitventen van het zorghotel in Krabbendijke. Cross overs tussen food en zorg, bijvoorbeeld door via living labs te meer streekproducten verwerken in het eten van de zorgsector. De uitblinkende kenmerken van de regio omzetten tot innovatie recreatie concepten. Cross overstussen food en recreatie bijvoorbeeld, te denken aan de beleving van productie en bewerking, de ui als toeristisch product.

Wethouders van twee van de vijf gemeenten als kwartiermakers Kapelle en Reimerswaal

Goes en Kapelle

Goes en NoordBeveland

Slim ruimte – en grondgebruik

We willen veel, maar hoe organiseren we dat slim?

Randvoorwaardelijk thema: Met een mond spreken

Het gemeentelijk antwoord op de signalen dat de regio uitvoering en contacten meer eenduidigheid moet meegeven.

Multifunctioneel grondgebruik is de toekomst. Landbouwgrond combineren met natuur, recreatie, zorg, verhuur, waterberging en opslag. Uitbreiding bedrijventerreinen en onderscheidende woonvoorzieningen. Uitvoeringsregelingen tegen het licht houden Organisatorisch vermogen en het vormen van de juiste netwerken. Een versnellingstafel om grip te krijgen hoe vraag en aanbod aan woningen beter en sneller in balans komen.

Borsele en NoordBeveland

Namens burgemeesters burgemeester Kapelle. Reimerswaal

Kwartiermaken Het is belangrijk om aan te geven wat wij verstaan onder kwartier maken als vervolgstap. Kwartiermaken wil vooral zeggen het netwerk van betrokken partijen organiseren, medeeigenaarschap bevorderen en afspraken maken over concrete initiatieven. Uiteindelijk is zowel voor het geheel als per actielijn sprake van een doorlopend proces, met als eerste tussenstap als resultaat: - Een met stakeholders geformuleerde en gedragen visie, prioritering van kansen als onderdeel van de beoogde strategische agenda. In deze agenda komen de projecten en uitvoeringsafspraken beschreven. In deze uitvoeringsafspraken is onder andere opgenomen: de financiering, rol- en eigenaarschapsverdeling en projectdoelen. - Vorming van een tafelgroep van maatschappelijke partners. Zie dit als een netwerk van 10 tot 30 leden die op gezamenlijke wijze de hierboven beschreven producten levert. Belangrijk is ook te vertellen hoe ‘ontmoetingen’ plaatsvinden en hoe afspraken tot stand komen over nieuwe initiatieven. - Een schets hoe we het Bestuurlijk Platform zien als instrument om de samenwerking van de gemeenten en al deze partijen duurzaam vorm te geven. - Een indruk van de mogelijke kosten. Verdere uitwerking en kosten Op tal van gebieden moet het nodige worden uitgewerkt.

Uiteraard Inhoudelijk op de verschillende actielijnen, maar ook hoe we alles willen organiseren en hoe daarvoor de doorontwikkeling van het Platform eruit komt te zien. Dat zal de komende tijd nader uitkristalliseren. Qua kosten gaan we ervan uit dat alle partijen aanspreekbaar zijn om de eventuele extra investeringen op te hoesten. Wij verwachten dat we ook een beroep kunnen doen op de verschillende regiodeals die de Provincie heeft afgesloten. Dat budget is vooral bedoeld voor financiering van dit soort initiatieven. Daarnaast zijn ook kosten gemoeid met het doen functioneren van het geheel (capaciteit, organisatiekosten). Voor dit jaar hebben we voldoende armslag om van de kant af te komen, waarbij we al wel contact hebben gezocht met de Provincie voor enige steun. Gaandeweg dit jaar zien we wat we losmaken en welke initiatieven we weten te genereren. Dan moeten we voor een steviger borging zorgen en komt de vraag aan de orde hoe we als vijf gemeenten dat gaan regelen,

bijvoorbeeld in de vorm van een bedrag per inwoner. Dat is echter pas aan de orde bij voorbereiding van de begroting voor 2022. De betrokkenheid van de gemeenteraden Graag nodigen wij u uit om uw betrokkenheid bij bovenstaand proces verder gestalte te geven. Dat kan in de vorm van een Klankbordgroep waarin twee raadsleden van elke gemeenteraad zitting nemen. Een dergelijke Klankbordgroep kan helpen om de inbreng van de raden verder in te vullen. Voor meer informatie over ons initiatief verwijzen wij u graag naar de geplande bijeenkomst op 8 maart aanstaande van 19.00-20.00 uur; een agenda wordt u spoedig toegestuurd. Namens de colleges van B&W van de vijf gemeenten Kees Weststrate Voorzitter Platform De Bevelanden

Margo Mulder Burgemeester Goes

De Bevelanden. Hart van Zeeland

Bijeenkomst gemeenteraadsleden gemeenten op de Bevelanden Zaterdag 8 februari 2020 Pontesschool, Oranjeweg Goes Aanvang 09.00 uur – 13.30 uur

Agenda Geachte gemeenteraadsleden, zoals eerder bericht is op zaterdagochtend 8 februari as de gezamenlijke bijeenkomst van de Gemeenteraden van Borsele, Goes, Kapelle, Noord-Beveland en Reimerswaal gepland. Graag lichten wij het programma toe voor deze ochtend. Start van de bijeenkomst is om 09.00 uur, om 13.30 uur is sluiting te verwachten. De bijeenkomst vindt plaats in de Pontesschool, aan de Oranjeweg in Goes. Nog niet aangemeld? Doe dat bij de griffier, dan kunnen we daar bij de lunch en de uitwerking van het programma rekening mee houden.

De Bevelanden. Hart van Zeeland Motto: We zijn samen De Bevelanden, We zijn samen hart van Zeeland. Doel: Op belangrijke speerpunten van onze regio gezamenlijk koers kiezen.

Aanwezig: Gemeenteraadsleden van de vijf gemeenten, de voltallige colleges van B&W en gasten, met als bijzondere gasten afvaardiging van het college van B&W van de gemeente Tholen, die graag aansluiting zoeken bij de samenwerking van gemeenten op De Bevelanden. 09.00 uur 09.05 uur

Opening door Burgemeester Margo Mulder van de gemeente Goes Toelichting op doel en programma bijeenkomst door Jur de Haan, dagvoorzitter

09.10 uur

Wethouder Kees Westrate van de gemeente Borsele is voorzitter van Platform De Bevelanden. Hij vertelt over de voortgang van de gezamenlijk ontwikkelde regiovisie. Hij vertelt ook wat onderzoek leert hoe onze inwoners naar leven, wonen en werken op de Bevelanden kijken.

09.30 uur

Sessies mobiliteit en duurzaamheid van elk driekwartier. Elk thema wordt kort geïntroduceerd door een van de portefeuillehouders op het betreffende thema. -

Mobiliteit en bereikbaarheid: gespreksthema is hoe we de dorpen op De Bevelanden nu en in de toekomst bereikbaar maken en houden. Hoe liggen de kaarten? Wat zijn de mogelijkheden en kansen? Floris Visser (verkeerskundig adviesbureau) geeft een toelichting. Er is een paneldiscussie met vertegenwoordigers van de Fietsersbond, Connexxion en de Provincie.

-

Duurzaamheid: Hoe staat het met de RES, de regionale energie strategie? Wat zijn de uitdagingen waarmee De Bevelanden aan de slag moeten? We spelen het

spel “het aardgas vrij maken van woonwijken” onder deskundige leiding van de mensen van MSG-strategies. Wat komt daar allemaal bij kijken? 11.00 uur

Pauze

11.15 uur

Sessies toerisme/ recreatie en arbeidsmarkt. Ook deze thema’s worden elk geïntroduceerd door een van de verantwoordelijke portefeuillehouders. - Toerisme en recreatie. Nederland wordt overlopen qua toeristen; cijfers wijze uit dat enorme groei is te verwachten. Hoe pakt dat uit voor de Bevelanden? Kans of bedreiging? Gasten zijn Michel van Opbergen en Tinko Lycklama. Discussie met de zaal aan de hand van stellingen -

Arbeidsmarkt. De economie op de Bevelanden floreert. Op tal van landelijke staatjes staan we in de top 10. Maar hoe pakken we de krapte op de arbeidsmarkt aan? Wat voor afwegingen maken bedrijven in de regio? Een gesprek met een vertegenwoordiger van Lamb Weston (Dhr. Jacobs) die is weggetrokken en Roompot (Dhr. Baptiste) die juist zich hier heeft gevestigd. Wat zijn de knoppen van de regio om aan te draaien? Discussie aan de hand van stellingen.

12. 45 uur

Broodje pakken

12.45 uur

Afsluitende sessie in de vorm van een gesprekspanel waaraan alle externe gasten deelnemen + Kees Westrate als voorzitter van het Platform. De vragen voor het gesprek: -

Hoe heeft u deze ochtend beleefd? Wat voor tips heeft u voor ons als regio? Hoe ziet u de volgende stap? Wat kunnen we doen om de samenwerking met maatschappelijke partners te verbeteren?

Aan de hand van deze slot discussie verwachten we met u de aanwijzingen op te halen hoe De Bevelanden met deze onderwerpen verder aan de slag kan. 1330 Afsluiting Graag rekenend op ieders aanwezigheid, namens de colleges van B&W van de vijf gemeenten, voor deze, voorzitter van Platform De Bevelanden Kees Weststrate