7.2 Aanvulling begrotingscirculaire 2024

Aanvulling Begrotingscirculaire 2024

Afspraken klimaat- en energiebeleid in meerjarenraming Aanleiding Gemeenten spelen een belangrijke rol in de uitvoering van het klimaat- en energiebeleid. Daarom is het essentieel dat zij over de benodigde kennis, expertise én uitvoeringscapaciteit beschikken. Het kabinet trekt voor de jaren 2023 tot en met 2025 geld uit om gemeenten hierbij te ondersteunen. Met dit geld kunnen zij extra personeel aantrekken, kennis vergroten en externe expertise in huis halen. Om langjarige verplichtingen aan te kunnen gaan, hebben gemeenten echter ook langjarige zekerheid nodig van deze middelen. Voor het jaar 2023 verdeelt het Rijk ca. € 341 miljoen aan gemeenten. De verdeling van deze middelen over de gemeenten is zeker voor het jaar 2023. Voor de jaren 2024 en 2025 is meer geld beschikbaar dan wat gemeenten in totaal in 2023 zullen ontvangen. Over de verdeling van dit extra geld (bovenop de ca. € 341 miljoen) is nog onzekerheid. Voor de verdeling van dit extra geld (via planfinanciering) komt namelijk nog een aanvullende regeling. Over het vervolg na 2026 zijn bestuurlijke afspraken gemaakt dat deze regeling wordt vastgelegd in een wet. Hoe dit verder vorm wordt gegeven is op dit moment nog niet duidelijk. Rijk, provincies en gemeenten overleggen over hoe vorm wordt gegeven aan de langjarige zekerheid na 2025.

In de brief van minister Jetten (Klimaat en Energie) van 25 oktober 2022 aan gemeenten en provincies is de voorlopige verdeling aangegeven. Daarbij is aangekondigd dat de middelen na 2025 zullen worden gecontinueerd. Wat betekent dit voor uw gemeente? Gemeenten kunnen gezien het bovenstaande erop rekenen dat ze voor de jaren na 2023 in ieder geval hetzelfde bedrag ontvangen als in 2023. Gemeenten mogen het bedrag wat zij in 2023 ontvangen voor de klimaat- en energiegelden opnemen als structurele baat in de begroting 2024 voor de jaren 2024 tot en met 2027. We gaan er daarbij wel vanuit dat gemeenten een gelijk bedrag aan extra lasten opnemen voor de klimaat- en energietaken.

Afspraken jeugdmiddelen in meerjarenraming Rijk en VNG werken al enige tijd aan de Hervormingagenda jeugdzorg (HA). Onderhandelingen hierover zijn afgerond. Vooruitlopend op de uitkomsten van deze onderhandelingen zijn in de meicirculaire voor de jaren 2022, 2023, 2024 en 2025 aanvullende, incidentele middelen toegevoegd aan het gemeentefonds, in lijn met de financiële reeks van de uitspraak van de Commissie van Wijzen (CvW). Naast de besparingsopgave die volgt uit de uitspraak van de Commissie van Wijzen heeft het kabinet besloten tot het realiseren van een aanvullende besparing van structureel € 511 miljoen, welke een Rijksverantwoordelijkheid is gemaakt. Concreet betekent dit dat het aan de Rijksoverheid is om de besparing in te vullen met (wettelijke) maatregelen. Het gaat daarbij om maatregelen waardoor gemeenten minder middelen nodig hebben of waarbij alternatieve inkomsten gegenereerd kunnen worden. Ook draagt het Rijk het budgettaire risico ingeval (een deel van) deze maatregelen geen of niet tijdig doorgang vinden. De provincies als financieel toezichthouder erkennen de noodzaak om op deze ontwikkelingen te anticiperen en hebben beoordeeld in hoeverre het ramen van de

financiële reeks van de CvW na 2025 als reëel kan worden beoordeeld (artikel 203 lid 1 Gemeentewet). Overwegende dat:  voor het daadwerkelijk uitkeren van de extra bijdragen er geen garanties zijn, maar de middelen binnen de Rijksbegroting wel zijn gereserveerd;  De CvW een semi-bindende uitspraak heeft gedaan waarvan vanuit het Rijk de toezegging is gedaan om hieraan te zullen voldoen. Brengen de provincies daarom gezamenlijk de volgende richtlijn uit:  Gemeenten mogen in de jaarschijven 2026 en 2027 de middelen zoals die in de Hervormingsagenda zijn afgesproken als structurele en reële raming meenemen in hun meerjarenraming. Concreet gaat het om respectievelijk € 284 miljoen en € 211 miljoen (zie tabel).  Daarnaast mogen gemeenten in hun begroting rekening houden met een besparing op de uitgaven van €500 miljoen in 2025, € 500 miljoen in 2026 en vanaf 2027 € 511 miljoen (structureel) als gevolg van maatregelen die het Rijk zal uitwerken (zie tabel). Het gaat hier om afspraken die gehanteerd worden voor het financieel toezicht op de begroting en meerjarenraming 2024-2027. Hierbij wordt opgemerkt dat bij jaarlijks uitblijven van een structurele compensatie voor de tekorten jeugdzorg het realisme van de ramingen onzekerder wordt. Bij het uitblijven van een structurele oplossing in de meicirculaire 2024 zal deze richtlijn daarom heroverwogen worden. Nadere uitwerking.

Voor het financieel toezicht gelden verder onverminderd de uitgangspunten van het Gemeenschappelijk Toezichtskader. De vertaling van de genoemde bedragen naar gemeentelijk niveau is aan de gemeenten zelf (eventueel in overleg met de toezichthouder), bijvoorbeeld op basis van het aandeel in het cluster jeugd van de Algemene Uitkering.

Tekort CvW reeks Maatregelen HA Maatregelen coalitieakkoord Aanvullende middelen Uitvoeringskosten HA Centrale investeringen vanuit CvW Naar gemeentefonds Overgeheveld bij Voorjaarsnota 2023 Nog over te hevelen na advies commissie van deskundigen (vanuit de aanvullende post)

2024 1.828 374 0 1.454

2025 1.828 374 500 954

2026 1.828 961 500 367

2027 1.828 1.017 511 300

9 82

9 86

9 74

9 80

1.363

859 284

211

500 284

511 211

Meenemen in begroting bovenop circulaire Lager te ramen uitgaven Hoger te ramen middelen

500

Raming dividenden (Super) dividend ZEH De Zeeuwse Energie Houdster Maatschappij (ZEH) is voornemens de komende jaren dividend uit te keren. De huidige prognoses gaan uit van bedragen die in de honderden miljoenen euro’s lopen. De hoogte van het dividend is echter afhankelijk van de ontwikkelingen op de energiemarkten, bij dalende prijzen dalen ook de prognoses van het uit te keren dividend. Omdat de prijzen op de energiemarkten sterk fluctueren adviseren wij, conform het voorzichtigheidsbeginsel, het dividend pas te begroten wanneer duidelijk is wat de werkelijke dividenduitkering is (realisatieprincipe). De dividenduitkering kan alleen opgenomen worden als incidenteel dekkingsmiddel. Dividend GBE Aqua B.V. GBE Aqua B.V. is voornemens om structureel € 10 miljoen in 2023 tot € 14 miljoen in 2027 aan dividend uit te keren. Hierover is een ambtelijke informatiebijeenkomst (11 mei jl.) geweest. Gemeenten zijn door Dhr. B. van der Kamp (bestuurder-directeur GBE Aqua B.V.) bijgepraat. Deze dividenden kunnen structureel begroot worden in de begroting 20242027. Voorzichtigheidshalve wordt geadviseerd om hierbij uit te gaan van het minimale bedrag van € 10 miljoen voor de jaren 2024-2027. Jaarlijks kan dan op basis van de nieuwste prognoses de raming meerjarig worden aangepast.

Beoordeling begroting 2024 in relatie tot een niet sluitende meerjarenraming Als de begroting 2024 structureel en reëel in evenwicht is wordt er geen preventief begrotingstoezicht ingesteld. Alleen in het geval dat de begroting 2024 niet in evenwicht is, zal de gemeente via de meerjarenraming 2025-2027 moeten aantonen dat het evenwicht uiterlijk in 2027 weer tot stand wordt gebracht. Omdat de algemene uitkering uit het gemeentefonds voor 2024 naar de aard van de raming als structureel dekkingsmiddel wordt aangemerkt zal het door de VNG omschreven ‘ravijnjaar 2026’ geen rol spelen in ons oordeel over de begroting 2024. Er zal/kan dus geen preventief toezicht worden ingesteld als een gemeente een sluitende begroting 2024 vaststelt ook al laat de meerjarenraming door het ‘ravijnjaar’ vanaf 2026 wel een tekort zien. Vanzelfsprekend zal de gemeente wel tijdig moeten anticiperen als er onverhoopt geen oplossing voor het ‘ravijnjaar’ komt om te voorkomen dat er voor de begroting 2026 wel preventief toezicht moet worden ingesteld .