7.1 Conceptbrief verzoek aan Gedeputeerde Staten van Zeeland

Provincie Zeeland ter attentie van het college van Gedeputeerde Staten Postbus 6001 4330 LA MIDDELBURG

*Z03D78DAE3E*

Uw kenmerk Uw brief van Behandeld door Doorkiesnummer

: : : Auteur - Formele naam : Auteur - Telefoonnummer

Zaaknummer : Z26.043966 Documentnummer : D26.693117 Bijlagen : Heinkenszand,

Onderwerp:

Verzoek tot opclassificatie gemeente Borsele

Geacht college van Gedeputeerde Staten, Voor de vaststelling van de bezoldiging van gemeentelijke bestuurders worden gemeenten ingedeeld in inwonersklassen. De gemeente Borsele telt 23.185 inwoners per 1 januari 2026 en valt daarmee in klasse 3, zijnde de categorie van 14.001 tot 24.000 inwoners. Op grond van artikel 3.4 van het Rechtspositiebesluit decentrale politieke ambtsdragers (RDPA) kan uw college op grond van bijzondere omstandigheden veen gemeente oor een bepaalde periode in een hogere klasse indelen dan de klasse die volgt uit het aantal inwoners; de zogeheten opclassificatie. Wij doen u hierbij, met instemming van de gemeenteraad op 18 juni 2026, het verzoek tot opclassificatie van de gemeente Borsele. In deze brief lichten wij onze motivatie, het verzoek, de financiële consequenties en de wijze van dekking toe. Landelijk is een bredere discussie gaande over de wijze waarop de bezoldiging van gemeentelijke politieke ambtsdragers wordt bepaald. Het Adviescollege Rechtspositie Politieke Ambtsdragers heeft in een recent advies aangegeven dat het inwonersaantal mogelijk niet langer het enige onderscheidende criterium is voor de taakzwaarte en complexiteit van het ambt. Ons verzoek lijkt hierdoor in lijn te zijn met het advies om (ook) de taakzwaarte en complexiteit mee te laten wegen.

Motivatie verzoek opclassificatie gemeente Borsele Borsele is een gemeente waarvan de bestuurlijke opgaven en verantwoordelijkheden in meerdere opzichten uitstijgen boven wat gebruikelijk is voor gemeenten in inwonersklasse 3. De gemeente heeft te maken met vraagstukken die niet alleen lokaal van aard zijn, maar zich ook op landelijk en soms grensoverschrijdend niveau afspelen. Dat legt een uitzonderlijke bestuurlijke druk op de burgemeester en wethouders. Die druk is de laatste jaren niet alleen zichtbaar geworden, maar ook structureel van aard. De opgaven waar Borsele voor staat, vragen om voortdurende bestuurlijke aandacht, stevige regionale

en bovenregionale afstemming en een hoge mate van beschikbaarheid en inzet van het college. Daarmee is sprake van een bestuurslast die duidelijk boven het gebruikelijke niveau van gemeenten in dezelfde inwonersklasse uitkomt. De huidige indeling doet onvoldoende recht aan de feitelijke bestuurlijke zwaarte van Borsele. Opclassificatie is in dit geval geen luxe, maar een reële en noodzakelijke erkenning van de bijzondere positie waarin de gemeente zich bevindt. Het gaat om het bieden van een passende bezoldiging bij een bestuurspraktijk die aantoonbaar zwaarder is dan gemiddeld. Niet één afzonderlijke uitdaging maakt het verschil, maar vooral de optelsom en onderlinge samenhang van meerdere complexe opgaven. Die opgaven raken elkaar op het gebied van ruimte, leefbaarheid, veiligheid, infrastructuur en bestuurlijke samenwerking. Deze combinatie vraagt veel van het bestuurlijke vermogen, de ervaring en de inzet van de politieke ambtsdragers. In Borsele komen meerdere grote opgaven samen in één gebied. De energietransitie, de ontwikkeling van het Sloegebied en North Sea Port District, en de druk op de hoofdontsluiting en infrastructuur beïnvloeden elkaar voortdurend. Dat betekent dat het college niet alleen afzonderlijke dossiers moet behandelen, maar steeds afwegingen moet maken tussen economie, leefbaarheid, veiligheid, ruimte en participatie.

Deze samenloop van opgaven zorgt voor een structureel zwaardere bestuurslast dan in andere gemeenten binnen inwonersklasse 3. De bijzondere omstandigheden zijn onder te verdelen in drie thema’s. Deze worden hieronder verder toegelicht. Thema 1: Grootschalige energietransitie Nucleair Voor de nucleaire ambities van Nederland kijkt het Rijk al geruime tijd nadrukkelijk naar Borsele. De bestaande kerncentrale, de mogelijke verlenging van de bedrijfsduur daarvan, de aanwezigheid van de Centrale Organisatie Voor Radioactief Afval (COVRA), de mogelijke bouw van twee nieuwe conventionele kerncentrales en de verkenning van kleine modulaire kernreactoren (SMR’s) en thoriumreactors maken van Borsele feitelijk het centrum van het Nederlandse en Zeeuwse nucleaire ecosysteem. Deze ontwikkelingen hebben grote impact op onze gemeente en vragen om voortdurende bestuurlijke aandacht, stevige regie en heldere voorwaarden. Wij zien de ontwikkelingen op de terreinen van Elektriciteits-Produktiemaatschappij Zuid-Nederland (EPZ) als een kans, mits het behoud van onze leefkwaliteit daarbij nadrukkelijk voorop blijft staan. Wind op Zee In het Sloegebied wordt niet alleen elektriciteit opgewekt, maar ook aangevoerd en afgevoerd. De stroom van de Wind op Zee-parken wordt via kabels naar het vasteland gebracht.

In Borsele sluiten de kabels van de windparken Borssele 1 tot en met 5 via het hoogspanningsstation Borssele aan op het landelijke elektriciteitsnet. Ook de windparken IJmuiden Ver Alpha en Nederwiek 1 worden straks via twee converterstations in het Borselse deel van het Sloegebied aangesloten op het landelijke 380 kV-hoogspanningsnet. Om dit mogelijk te maken is de transportcapaciteit van de 380 kV-verbinding Borssele-Rilland inmiddels verdubbeld via het project ‘Zuid West 380 kV West’. Daarnaast komt er een extra 380 kV-hoogspanningsstation aan de Liechtensteinweg in het Sloegebied, met een inlussing op de 380 kV-verbinding Borssele-Rilland. Ook zijn er plannen voor een 380 kV-verbinding naar Zeeuws-Vlaanderen, waarbij de inlussing/aftakking van die verbinding op Borsels grondgebied ligt.

Waterstof/ ammoniak/ LNG Om ervoor te zorgen dat Nederland in 2050 beschikt over een duurzaam energie- en grondstoffensysteem, zet de Rijksoverheid in op waterstof als energiedrager. Waterstof wordt in de Nederlandse industrie al op grote schaal gebruikt als grondstof voor de productie van verschillende materialen en producten. De overheid wil de productie en toepassing van duurzame waterstof verder ontwikkelen. Het bedrijf HyNetwork wil in de Schelde-Deltaregio Zeeland/ West-Brabant en Rijnmond een transportnet voor waterstofgas aanleggen. Het waterstofnetwerk Zuidwest-Nederland zal daarmee ook door onze gemeente lopen. De komst van waterstof als energiedrager leidt bovendien tot meer aan- en afvoer van ammoniak en waterstof, via spoor, weg, water en buisleidingen. Dat brengt ook risico’s met zich mee. Daarnaast wil het ministerie van Economische Zaken en Klimaat samen met marktpartijen een importterminal voor vloeibaar gemaakt aardgas (LNG) ontwikkelen in het Sloegebied, onder de naam Zeeland Energy Terminal. Het kabinet wil extra LNG-importcapaciteit, omdat de behoefte aan buitenlands aardgas is toegenomen, onder meer door de sluiting van het Groningse gasveld. Deze ontwikkelingen worden door het Rijk gerealiseerd via zogenoemde projectbesluiten, voorheen Rijksinpassingsplannen. Dat vraagt om een grote bestuurlijke betrokkenheid van de gemeente.

Borsele ontvangt uit de eerste tranche van de Gebiedsinvesteringen Netten op Zee € 21,5 miljoen en uit de tweede tranche € 18,6 miljoen. Deze middelen zijn bestemd voor gebieden waar de stroomkabels van windparken op zee aan land komen. Ze zijn bedoeld om de leefomgeving te versterken, bijvoorbeeld door meer groen, een prettigere woonomgeving, kansen voor de regionale economie en projecten rond duurzame energie. Deze middelen komen boven op de wettelijke compensatie en vormen daarmee een extra impuls voor onze regio. Al deze ontwikkelingen op het gebied van de grootschalige energietransitie vragen meer dan voorheen om bestuurlijke samenwerking op regionaal, landelijk en internationaal niveau. De ontwikkelingen in onze gemeente hebben direct of indirect invloed op de leefkwaliteit van onze inwoners. Dat vraagt ook om meer en andere vormen van participatie en bestuurlijke inzet. Een voorbeeld daarvan is het traject om te komen tot een Borsels Voorwaarden Pakket, in verband met de mogelijke komst van twee nieuwe kerncentrales. Een ander voorbeeld is de intensieve participatie rond de Visie Sloerand. Thema 2: North Sea Port District Het North Sea Port District (NSPD) is het gebied dat zich uitstrekt over de gemeenten Vlissingen, Borsele en Terneuzen in Nederland, en over Evergem, Zelzate en Gent in Vlaanderen.

Het gebied is van groot belang voor zowel Nederland als Vlaanderen, onder meer door de sterke grensoverschrijdende zeehaven en het industriële cluster. Binnen dit gebied ligt havenbedrijf North Sea Port. Het havengebied heeft een lengte van ongeveer 60 kilometer. Op 1 december 2021 besloten de acht aandeelhoudende overheden van North Sea Port om de juridische samenwerkingsvorm Benelux Groepering Territoriale Samenwerking (BGTS) NSPD op te richten. Het doel van deze samenwerking is om de grensoverschrijdende samenwerking in het gebied te versterken, gezamenlijke belangen beter te behartigen en de uitvoering daarvan beter te organiseren.

In 2023 wees het Nederlandse Rijk het NSPD aan als NOVEX-gebied. NOVEX staat voor Nationale Omgevingsvisie Extra. NOVEX-gebieden zijn regio’s waar verschillende grote ruimtelijke opgaven samenkomen, zoals woningbouw, natuur, energie en infrastructuur. Omdat deze opgaven elkaar raken en soms zelfs met elkaar botsen, is in deze gebieden extra afstemming nodig over wat waar en wanneer gebeurt. Het NSPD is het enige grensoverschrijdende NOVEX-gebied. Wat begon als een Nederlandse opgave, is inmiddels uitgegroeid tot een gezamenlijke grensoverschrijdende samenwerking tussen de BGTS, het Nederlandse Rijk, de Vlaamse overheid en North Sea Port. Op 1 april 2025 ondertekenden alle betrokken partijen de Strategische Nota. Daarmee is een belangrijke stap gezet richting een structurele en goed afgestemde samenwerking over de grens binnen het NSPD. De nota legt de samenwerking tussen de betrokken partijen vast en zorgt voor meer sturing en samenhang in de uitvoering. Zo ontstaat een krachtige organisatie die gericht is op de realisatie van plannen en op een snelle en slimme ontwikkeling van haven en omgeving. Als enige grensoverschrijdende NOVEX-samenwerking vraagt dit om een stevige bestuurlijke betrokkenheid van de gemeente Borsele.

Het internationale speelveld en de uiteenlopende belangen op thema-, gemeentelijk en landsniveau maken dat deze samenwerking om een andere en intensievere bestuurlijke inzet vraagt. Daar komt bij dat ongeveer 50% van het zeehaven- en industriegebied Vlissingen-Oost, het Sloegebied, op Borsels grondgebied ligt. De aanwezigheid van dit gebied heeft een grote impact op de leefbaarheid van de omliggende dorpen Borssele, ’s-Heerenhoek, Nieuwdorp en Lewedorp. Ook dat vraagt om meer dan reguliere bestuurlijke betrokkenheid, zowel richting inwoners en overheden als binnen North Sea Port. Thema 3: Geografische ligging en infrastructuur De gemeente Borsele ligt geografisch op het belangrijkste knooppunt van de infrastructuur in Zeeland. Ook de provincie Zeeland onderstreept dit in de Strategische Visie Zeeland 2050. In Zeeland vormt de A58 de belangrijkste oost-westverbinding. Deze snelweg loopt dwars door het grondgebied van Borsele. Daarnaast vervult de noord-zuidverbinding een cruciale rol, met de Westerscheldetunnel als belangrijk onderdeel daarvan. Zoals bekend is in de Oostbuis van de Westerscheldetunnel betonschade geconstateerd, die moet worden hersteld.

Sinds de ontdekking van deze schade is de gemeente Borsele, als bevoegd gezag voor de openstellingsvergunning van de Westerscheldetunnel, intensief betrokken bij de mogelijke technische oplossingen en de gevolgen voor de bereikbaarheid. Op bestuurlijk niveau werken we hierover nauw samen met alle betrokken partijen. De gemeente Borsele ligt bovendien op een cruciale schakel in de Midden-Zeelandroute (MZR). Op Borsels grondgebied komen de A58, de Westerscheldetunnel en de aansluiting op het Sloegebied samen. Juist hier vervult de MZR een belangrijke functie voor de bereikbaarheid van Zeeland, het NSPD en de bedrijvigheid in het Sloegebied. Ons deel van de MZR krijgt een steeds zwaardere verkeers- en gebiedsfunctie, onder meer door de ontwikkeling van het Sloegebied, de mogelijke komst van nieuwe kerncentrales en de behoefte aan goede ontsluiting, OV-voorzieningen en logistieke oplossingen. Dit vraagt om blijvende bestuurlijke afstemming over verkeer, leefbaarheid en ruimtelijke inpassing.

Overige bestuurlijke overwegingen Daar komt bij dat in Borsele wordt volstaan met drie wethouders. Gezien de omvang en complexiteit van de opgaven betekent dit een relatief zware belasting per bestuurder. Daardoor neemt de druk op de individuele wethouders en op het college als geheel verder toe. Samen laten de voornoemd thema’s zien dat de bestuurlijke realiteit in Borsele structureel zwaarder is dan op grond van de huidige classificatie wordt verondersteld. Dat sluit aan bij de bredere landelijke discussie over de vraag of het inwonersaantal nog wel het enige onderscheidende criterium zou moeten zijn voor de bezoldiging van politieke ambtsdragers. Die discussie ondersteunt het uitgangspunt dat ook taakzwaarte en complexiteit relevant zijn. Daarom is het passend en noodzakelijk om nu een verzoek tot opclassificatie in te dienen. Verzoek Gezien het voorgaande vragen wij u om opclassificatie van de gemeente Borsele naar inwonersklasse 4. De ontwikkelingen zoals in de brief geschetst vragen voor een langere periode om blijvende bestuurskracht. We zijn ons ervan bewust dat u bij het inwilligen van ons verzoek een tijdvak moet vaststellen. Dit volgens artikel 3.4 van de RDPA. We zijn ook bekend dat u de landelijke brede discussie van het Adviescollege Rechtspositie Politieke Ambtsdragers wil volgen. Om u daarna te kunnen conformeren aan de uitkomsten van dat landelijke traject.

Daarom vragen wij de opclassificatie aan voor vijf jaar. Gezien de nieuwe raadsperiode willen wij deze opclassificatie met terugwerkende kracht aanvragen vanaf 1 april 2026. De start van de nieuwe raad op die datum vormt volgens ons het juiste moment om de opclassificatie te laten ingaan, in combinatie met een herverdeling van de portefeuilles. Financiële consequenties De opclassificatie heeft alleen gevolgen voor de bezoldiging van de burgemeester en de drie wethouders. Het hogere bedrag wordt opgenomen in onze begroting voor volgend jaar waarbij deze meerjarig wordt verwerkt. Wij zien uw reactie met belangstelling tegemoet en gaan desgewenst graag met u in gesprek over ons verzoek.

Met vriendelijke groet, burgemeester en wethouders van Borsele,

J.M. Jansen de secretaris,

G.M. Dijksterhuis de burgemeester,