6. Voorstel oprichting BGTS NSPD

Raadsvoorstel

Zaaknummer: Z21.018489

*Z01C8F2B4A1*

Nummer raadsvoorstel Raadsvergadering Portefeuillehouder

6 7 oktober 2021 burgemeester G.M. Dijksterhuis

Onderwerp

Oprichting van en deelname aan de Benelux Groepering voor Territoriale Samenwerking North Sea Port District

Geachte raad, Hiermee leggen wij aan u een voorstel over bovengenoemd onderwerp ter besluitvorming voor.

RAADSVOORSTEL

VOORSTEL Wij stellen u voor om: 1. Kennis te nemen van de statuten voor de oprichting van de Benelux Groepering voor Territoriale Samenwerking North Sea Port District; 2. Conform artikel 160 lid 2 van de gemeentewet, wensen en bedenkingen te uiten voor wat betreft de deelname van Borsele aan de Benelux Groepering voor Territoriale Samenwerking North Sea Port District. AANLEIDING EN DOEL De acht besturen van North Sea Port District (Gent, Evergem, Zelzate, Terneuzen, Vlissingen, Borsele, provincie Oost-Vlaanderen en provincie Zeeland) willen een gezamenlijke Benelux Groepering voor Territoriale Samenwerking (verder: BGTS) oprichten. Het gaat hier om het formaliseren van een feitelijk reeds bestaand grensoverschrijdend samenwerkingsverband. Het North Sea Port District (verder: NSPD) is een Vlaams-Nederlandse economische groeiregio in het hart van de EU met een sterke zeehaven, een belangrijk industrieel cluster, een grootstedelijk en hoogopgeleid achterland met unieke natuur. Er spelen grote grensoverschrijdende opgaven in onder andere energietransitie, circulaire economie, mobiliteit, logistiek & transport en leefbaarheid. Om meer slagvaardigheid te genereren stellen wij u voor om de overlegstructuur in het havengebied te formaliseren en voor de bestuurlijke aansturing een BGTS-structuur te gebruiken.

VOORGESCHIEDENIS De samenwerking van de partnerbesturen van NSPD kwam tot stand door de wens en wil om de samenwerking en het partnerschap in en rondom het havengebied te versterken. Dat vertaalt zich in de ambitie tot het oplossen van uitdagingen uit de fysieke leefomgeving tot stimulering van de economische stromen binnen en buiten het havengebied. Ook onderwijs, klimaat en infrastructuur zijn thema’s die hoog op de agenda staan. Pagina 1 van 5

RAADSVOORSTEL

Eind 2017 is North Sea Port gefuseerd tot één grensoverschrijdend havenbedrijf dat het grondgebied van het voormalige Zeeland Sea Port en Havenbedrijf Gent omvat. Deze havenfusie bracht een enorme grensoverschrijdende dynamiek op gang in het gebied en de acht ‘havenbesturen’ besloten gezamenlijk het North Sea Port District uit te bouwen. Daartoe hebben de deelnemende overheden in samenwerking met North Sea Port, een brede inhoudelijke concept-werkagenda opgesteld. Deze werkagenda is opgebouwd langs vier werklijnen: - Toegankelijkheid en verbindingen - Aantrekkelijk leeflandschap - Huisvesting, arbeidsmarkt en opleidingen - Energie en circulariteit Op dit moment wordt de concept-werkagenda verder verdiept via een participatief traject met de gemeenten, provinciale overheden, North Sea Port en andere stakeholders uit het ‘District’. Tegen het najaar van 2022 moet de verdiepingsoefening klaar zijn en zal aan de hand van demoprojecten de kracht en toegevoegde waarde van het gremium aangetoond worden. Voorbeelden van demoprojecten zijn het aanstellen van een energiemakelaar, bevorderen locaties voor de opvang van zoetwater voor de landbouw en recreatie, experimenteerlocaties aanduiden voor zoutwaterteelt of het bedenken van een innovatieve manier om de koppeling tussen de kanaalzone en de sloehaven sterker te maken.

ARGUMENTEN Op 20 februari 2014 is er een nieuw Benelux-verdrag specifiek voor grensoverschrijdende en (inter-)territoriale samenwerking ondertekend door de drie Benelux-landen en de bevoegde regionale Belgische autoriteiten. Het stimuleren van de grensoverschrijdende samenwerking is één van de hoofddoelstellingen van het Benelux-verdrag. Het verdrag wil overheden en publieke instellingen, vooral in de grensstreken, de mogelijkheid bieden om grenzeloos in alle rechtszekerheid samen te werken. De Benelux-landen willen met dit verdrag grensoverschrijdende samenwerking meer promoten. Door de soepelere verdragsbepalingen kunnen overheden en andere instanties in de Benelux op meer terreinen grensoverschrijdende projecten, die ook dichter bij de burger liggen, starten dan voorheen. Het grote juridische voordeel van het formaliseren van het samenwerkingsverband is dat er onder de vlag van een rechtspersoonlijkheid (Europese) projecten gedraaid kunnen worden. Bij een dergelijk groot partnerschap is het handig als niet telkens één van de partnerbesturen de administratie en de voorfinanciering op zich moet nemen. Dat is volgens het NSPD de voornaamste reden geweest om te gaan voor een formele juridische structuur. Het oprichten van een BGTS vindt plaats door het ondertekenen en inschrijven van statuten in de openbare registers.

De afgelopen maanden is gewerkt aan het opstellen van de statuten. Deze regelen de samenstelling van de raad van bestuur, de algemene vergadering, de intreding, de uittreding, het ambtsgebied (grondgebied van de deelnemende stad en gemeenten), het doel, de taken en bevoegdheden. De statuten zijn als bijlage 1 toegevoegd aan dit raadsvoorstel. Pagina 2 van 5

SAMENHANG BGTS, NSPD en NOVI-Gebied NSPD Op 26 mei 2021 werd North Sea Port District aangeduid als NOVI-gebied door de Nederlandse overheid. NOVI staat voor Nationale Omgevingsvisie. Via de NOVI-gebieden gaat het Nederlandse Rijk langjarige partnerschappen aan met regio’s waar grote transities en sociaal-maatschappelijke opgaven samenkomen. Er zijn acht NOVI-gebieden vastgesteld waarvan NSPD het enige grensoverschrijdende NOVI-gebied is. De Nederlandse overheid is van plan om hier samen met de regio, met aandacht voor de brede ruimtelijk-fysieke opgaven, een extra impuls te geven aan grote transities en extra steun te geven aan de aanpak van grote, integrale fysieke opgaven, die heel belangrijk zijn voor Nederland. Om aangeduid te kunnen worden als NOVI-gebied is een plan van aanpak uitgewerkt. Inhoudelijk vertrekt het plan van aanpak van dezelfde werklijnen als de werkagenda van NSPD. Vanuit de Vlaamse partners wordt gekeken naar een Belgisch evenbeeld van de NOVIstatus. Op deze manier proberen we de federale Belgische overheid ook aan te haken bij het North Sea Port District.

RAADSVOORSTEL

(JURIDISCHE) CONSEQUENTIES Strikt formeel is de BGTS geen gemeenschappelijke regeling, maar een grensoverschrijdende samenwerking op grond van een Benelux-verdrag. Deze definitie is niet opgenomen in ons beleid over toetreding tot verbonden partijen. Aangezien wij een bestuurlijk en financieel belang hebben in deze deelneming (wat de voorwaarde is voor een verbonden partij) kan de BGTS NSPD toch gekwalificeerd worden als een verbonden partij. Daarom worden ter oprichting van, en toetreding tot deze deelneming, conform artikel 160 lid 2 van de gemeentewet, eventuele wensen en bedenkingen gevraagd van uw raad. Gezien de financiële en bestuurlijke structuur en het belang van de gemeente Borsele daarin, moet het ‘besliskader voor verbonden partijen’ gehanteerd worden: 1. Is er sprake van een publiek belang (artikel 160 lid 2 Gemeentewet) dat door de gemeente moet worden behartigd? Het doel van NSPD is het grensoverschrijdend opzetten van participatieve projecten op basis van de werklijnen zoals genoemd in de werkagenda, ten behoeve van belanghebbenden van en rondom het havengebied. Hiermee wordt ook het publieke belang door Borsele behartigd. 2. Kan de gemeente, in de hoedanigheid van publiekrechtelijke rechtspersoon, zelf het publieke belang behartigen? We hebben het in deze context over gemeenschappelijk grensoverschrijdend publiek belang.

Dat kan niet alleen door de gemeente Borsele uitgevoerd worden. Een samenwerkingsverband in de vorm van een BGTS biedt het juridische en financiële comfort voor slagkracht en structuur. 3. Kan de gemeente de bestuurlijke en financiële verantwoordelijkheid beter overdragen aan een andere publiekrechtelijke organisatie? Pagina 3 van 5

Borsele maakt onderdeel uit van het grondgebied NSPD. Om te waarborgen dat onze belangen net zo goed gewaarborgd worden als die van de andere deelnemers is het wenselijk om ook zelf deel te nemen aan het NSPD. Uit bovenstaande kan opgemaakt worden dat het noodzakelijk is om toe te treden tot de BGTS NSPD als we de doelen zoals aangegeven, willen verwezenlijken. FINANCIËN Het werkbudget van de BGTS bedraagt € 100.000,- per jaar, verdeeld over de acht partners. Iedere partner draagt op grond van het inwoneraantal een percentage bij aan het voornoemde totaalbedrag. Voor de provincies geldt een gefixeerd bedrag. Voor de gemeente Borsele betekent dit een financiële bijdrage van € 5.500,- per jaar. De € 100.000,- wordt gebruikt ter dekking van de jaarlijkse vaste lasten van de BGTS. Per apart project zal bezien worden welke bijdrage vanuit de participanten benodigd is. De jaarlijkse Borselse bijdrage van € 5.500,- is reeds als structurele post opgenomen in de begroting binnen het budget ‘Economische Zaken’. UITVOERING / PLANNING / EVALUATIE In de maanden oktober en november 2021 vindt de bestuurlijke besluitvorming plaats voor oprichting van, en toetreding tot de BGTS NSPD door de acht partnerbesturen. Het doel is om de statuten feestelijk op 1 december 2021 te ondertekenen en de BGTS NSPD officieel van start te laten gaan.

RAADSVOORSTEL

Tussentijds blijven we op ambtelijk niveau verder werken aan het concretiseren van de werkagenda NSPD. BESLUIT De gemeenteraad besluit: 1. Kennis te nemen van de statuten voor de oprichting van de Benelux Groepering voor Territoriale Samenwerking North Sea Port District; 2. Conform artikel 160 lid 2 van de gemeentewet, wensen en bedenkingen te uiten voor wat betreft de deelname van Borsele aan de Benelux Groepering voor Territoriale Samenwerking North Sea Port District. TER INZAGE LIGGENDE STUKKEN Er liggen geen stukken ter inzage. BIJLAGE(N) Bij dit raadsvoorstel zit de volgende bijlage: Bijlage 1: statuten Benelux Groepering voor Territoriale Samenwerking North Sea Port District. Bijlage 2: zienswijze gemeenteraad en college.

Pagina 4 van 5

RAADSVOORSTEL

Hoogachtend, burgemeester en wethouders van Borsele, G.M. Dijksterhuis,

burgemeester.

J.M. Jansen,

secretaris.

Pagina 5 van 5