6. Voorstel inzake zienswijzen financiële stukken GRen

Raadsvoorstel

Zaaknummer:

*Z0311EB8D53*

Nummer raadsvoorstel Raadsvergadering Portefeuillehouder

6 3 juli 2025 Burgemeester Dijksterhuis; wethouder Weststrate; wethouder Van de Plasse-Nagelkerke; wethouder Witkam

Onderwerp

Zienswijzen over de financiële stukken van VRZ, O.L.A.Z., RUD, GR De Bevelanden, De Betho, Sabewa, SWVO, MZ, RBL, GGD

Geachte raad,

RAADSVOORSTEL

Hiermee leggen wij aan u een voorstel over bovengenoemd onderwerp ter besluitvorming voor. VOORSTEL Wij stellen u voor om: 1. De navolgende zienswijzen in te dienen over de begroting 2026 van: a. De Veiligheidsregio Zeeland: een 'neutrale' zienswijze waarbij enerzijds wordt bemerkt dat we ons verenigen met een extra bijdrage om de begroting sluitend te krijgen aangezien besparingen zijn gerealiseerd en de VZG-richtlijnen zijn toegepast en anderzijds dat we deze extra bijdrage verrekenen met toekomstige VZG-indexeringen en wordt opgeroepen om een kerntakendiscussie te starten met het oog op de taakstelling die door VRZ is opgenomen vanaf 2027. b. Het Openbaar Lichaam Afvalstoffenverwijdering Zeeland: een positieve zienswijze met het verzoek om in toekomstige begrotingen een striktere scheiding aan te brengen tussen de apparaatskosten en de overige (directe) kosten. c. De Regionale Uitvoeringsdienst Zeeland: een positieve zienswijze. d.

De Gemeenschappelijke regeling Samenwerking De Bevelanden: een 'neutrale' zienswijze waarbij enerzijds wordt bemerkt dat we ons verenigen met een extra bijdrage om de begroting sluitend te krijgen aangezien besparingen zijn gerealiseerd en de VZG-richtlijnen zijn toegepast en anderzijds dat we deze extra bijdrage verrekenen met toekomstige VZG-indexeringen en wordt opgeroepen om een kerntakendiscussie te starten met het oog op de taakstelling die door GR de Bevelanden is opgenomen. e. De Gemeenschappelijke regeling De Betho: een positieve zienswijze met de kanttekening dat in de begroting 2026 de vermelde risico's niet zijn gekwantificeerd. f. De Regionale Uitvoeringsdienst Zeeland: een positieve zienswijze. g. De Gemeenschappelijke Regeling Belastingsamenwerking Sabewa Zeeland: een positieve zienswijze. h. Het Samenwerkingsverband Welzijnszorg Oosterschelderegio: een positieve zienswijze. Pagina 1 van 25

RAADSVOORSTEL

i.

De Zeeuwse Muziekschool: kennisnemen van het aangevraagde uitstel bij de provincie Zeeland. j. Regionaal Bureau Leerlingzaken Oosterschelderegio: ter kennisgeving aannemen. k. Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst Zeeland: een positieve zienswijze 2. De navolgende zienswijzen in te dienen over de begrotingswijzigingen van: a. Het Openbaar Lichaam Afvalstoffenverwijdering Zeeland: een positieve zienswijze over de eerste begrotingswijziging 2025. b. De Regionale Uitvoeringsdienst Zeeland: een positieve zienswijze inzake de ‘overdracht archieftaken ‘vergunningverlening, toezicht en handhaving’. c. Het Samenwerkingsverband Welzijnszorg Oosterschelderegio: een positieve zienswijze over de tweede begrotingswijziging 2025. d. Regionaal Bureau Leerlingzaken Oosterschelderegio: ter kennisgeving aannemen. e. Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst Zeeland: een positieve zienswijze over de eerste begrotingswijziging 2026 inzake Inkooporganisatie Jeugdhulp Zeeland. 3. Geen zienswijzen in te dienen over de jaarstukken 2024 van VRZ, OLAZ, Sabewa, SWVO en GGD. 4. Een positieve zienswijze in te dienen over de jaarstukken 2024/de resultaatbestemming van de Regionale Uitvoeringsdienst Zeeland. 5.

Een positieve zienswijze in te dienen over de jaarstukken 2024 van de Gemeenschappelijke Regeling Samenwerking De Bevelanden, met a) als kanttekening dat ervan wordt uitgegaan dat de eenmalige overschrijding van de tijdelijk gevormde bestemmingsreserve in 2025 volledig vrijvalt; en b) waardering voor de werkzaamheden die zijn verricht voor de uitvoering van de ‘Energietoeslag 2023’ en de blijvende inspanningen omtrent het ‘Leefgeld Oekraïners’. 6. Een positieve zienswijze in te dienen over de jaarstukken 2024/de resultaatbestemming van De Betho met als advies om voor de onderhoudslasten de komende jaren een jaarlijkse dotatie op te nemen in de begroting. 7. Kennis te nemen van het aangevraagde uitstel bij de provincie Zeeland inzake de jaarstukken 2024 van De Zeeuwse Muziekschool. 8. De financiële consequenties van de begrotingen 2026, te weten € 3.411.000 nadelig, te verwerken in de kadernota 2026-2029. 9. De financiële consequenties van de begrotingswijzigingen 2025 van O.L.A.Z. en SWVO, te weten € 73.000 voordelig, te verwerken in de eerstkomende begrotingswijziging 2025. 10. De financiële consequenties van de begrotingswijziging 2026 van IJZ, te weten € 9.684, te verwerken in de eerste begrotingswijziging 2026. 11. De financiële consequenties van de eerste begrotingswijziging 2026 van de RUD, te weten € 25.000 nadelig, te verwerken in de kadernota 2026-2029.

AANLEIDING EN DOEL We schetsen kort de verschillende aanleiding: - Op 1 juli 2022 is de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) gewijzigd om de democratische legitimiteit van gemeenschappelijke regelingen (GR-en) te versterken.

Pagina 2 van 25

-

Voor de financiële stukken is dit voor Zeeland vertaald in het rapport 'Afspraken over samenwerken met gemeenschappelijke regelingen in Zeeland’ van de Vereniging van Zeeuwse Gemeenten (hierna: het VZG-rapport). Op de GR-markt van 21 mei 2025 hebben acht GR-en hun begroting toegelicht. In tabel A de tien GR-en waaraan Borsele deelneemt.

-

TABEL A

Gemeenschappelijk regeling

Afkorting

A.

Veiligheidsregio Zeeland

VRZ

B.

Openbaar Lichaam Afvalstoffenverwijdering Zeeland

O.L.A.Z.

C.

Regionale Omgevingsdienst Zeeland

RUD

D.

Gemeenschappelijke regeling Samenwerking De Bevelanden

GR De Bevelanden

E.

Gemeenschappelijke regeling De Betho

De Betho

F.

Gemeenschappelijke Regeling Belastingsamenwerking Sabewa Zeeland

Sabewa

G.

Samenwerkingsverband Welzijnszorg Oosterschelderegio

SWVO

H.

De Zeeuwse Muziekschool

MZ

I.

Regionaal Bureau Leerlingzaken Oosterschelderegio

RBL

J.

Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst Zeeland

GGD

-

Inkooporganisatie Jeugdhulp Zeeland (IJZ)

IJZ

1

1

IJZ is onderdeel van de GR GGD

RAADSVOORSTEL

ARGUMENTEN Per GR stippen we eerst de jaarstukken 2024, vervolgens de eventuele begrotingswijziging en de begroting 2026. De invalshoek voor dit gebundelde voorstel is met name financieel van aard; het (beleids)inhoudelijke aspect komt veelal op andere momenten aan bod. Voor enkele GR-en geven we een aanvullende informatie over een paar bijzonderheden. Onze voorstellen over de zienswijzen duiden we aan de hand van onder meer de ambtelijke begeleidingscommissie (hierna: BC) en de zogeheten samenstellingscommissie (hierna: SC). Elke GR heeft een BC die een advies uitbrengt over de financiële stukken. In mei 2025 heeft de zogeheten SC voor het derde jaar de begrotingen van de GR-en getoetst. De SC is ingesteld om de financiële stukken – incluis de adviezen van de BC – voor alle Zeeuwse gemeenten eenduidig te voorzien van een oordeel. De SC duidt in het bijzonder de financiële kant van de stukken. Aan het einde van dit voorstel hebben we een overzicht opgenomen met de financiële gevolgen. Daarin geven we ook aan op welke wijze we de extra bijdragen willen dekken. De VZG heeft richtlijnen ontwikkeld waar de GR-en zich aan moeten houden bij het opstellen van de jaarrekening en de begroting. Voor het jaar 2026 is de VZG-richtlijn vastgesteld op -/2,2%.

Die is als volgt opgebouwd: - De voorlopige 'VZG-indexatierichtlijn' – de toegestane inflatiecorrectie voor de begroting 2026 van GR-en – van 0,0% - De voorlopige 'VZG-bezuinigingsrichtlijn' voor 2026 vast te stellen op -/- 2,2%. Pagina 3 van 25

De totale reservepositie mag maximaal 5% van de jaaromzet bedragen. Voor de jaarrekening is de afspraak dat slechts een zienswijze wordt gevraagd als het DB van de betreffende GR een ándere bestemming van het positieve jaarrekeningresultaat wenst dan toevoeging aan de reserve van de GR óf als de reserve boven de 5% uitkomt.

RAADSVOORSTEL

A. VEILIGHEIDSREGIO ZEELAND JAARSTUKKEN 2024 De belangrijkste activiteiten en resultaten van de VRZ in 2024 waren: Incidenten en GRIP-situaties - De brandweer rukte 2.603 keer uit bij incidenten, zoals natuurbranden en ongevallen. Bij 25 incidenten werd opgeschaald naar grote branden. - Vier GRIP 1-incidenten vonden plaats, waaronder een agrarische schuurbrand in Driewegen (twee gewonde brandweerlieden). Opleidingen en oefeningen - Oefeningen zoals een nucleaire oefening en een multidisciplinaire GRIP 1-oefening in een ziekenhuis leverden waardevolle leerpunten op. - Vrijwilligers blijven een cruciale kracht voor de brandweer. Ploegleiders kregen bijscholing in leiderschap, en de brandweer werd opnieuw gecertificeerd om opleidingen te verzorgen. Brandveiligheid en preventie - De campagne 'Ik laad accuraat' richtte zich op de brandveiligheid van accu’s van elektrische voertuigen. - Risk Factory Zeeland: bijna 900 basisschoolleerlingen leerden over veiligheidsrisico’s zoals brand en verkeersveiligheid. Netwerk en samenwerking - Samenwerking met de GGD en RUD werd versterkt, met gezamenlijke werkplekken en onderzoek naar verdere integratie. - Internationale samenwerking: de Maritime Incident Response Group kwam bijeen. - Naast operationele inzet is er veel werk verzet in de adviserende en controlerende rol voor gemeenten.

Belangrijke stappen zijn gezet in vergunningverlening en omgevingsveiligheid via ‘omgevingstafels’, controles op brandveiligheid en de invoering van een risicogericht model voor meerjarencontroleplanning. Communicatie en bewustwording - Het platform ZeelandVeilig informeerde inwoners over risico’s en incidenten via 151 blogs en de ZeelandVeilig-app, die in 2024 bijna 3.000 keer werd gedownload. - Nieuwe campagnes en informatiepakketten werden gedeeld via sociale media, scholen en lokale partners. De jaarrekening laat een positief resultaat van € 686.511 zien, mede dankzij incidentele meevallers zoals projecten die door personeelsgebrek niet konden worden uitgevoerd. Tegelijkertijd waren er tegenvallers door overschrijdingen in het onderhoudsbudget (door verouderd materieel) en stijgende loonkosten door cao-ontwikkelingen. Het voorstel is om het positief resultaat toe te voegen aan de algemene reserve.

Pagina 4 van 25

RAADSVOORSTEL

BEGROTING 2026 In de Wet veiligheidsregio’s is opgenomen dat we als college belast zijn met de organisatie van de brandweerzorg, de geneeskundige hulpverlening en de rampenbestrijding en crisisbeheersing. Deze taken zijn (wettelijk verplicht) ondergebracht bij de VRZ. De VRZ kent twee belangrijke inkomstenbronnen: bijdragen van de gemeenten (op basis van de uitkeringsmaatstaf ‘Veiligheid’ in het Gemeentefonds) en een Rijksbijdrage: de zogenaamde Brede Doeluitkering Rampenbestrijding (BDUR). In de begroting 2026 schetst de VRZ de volgende de ontwikkelingen: - Nieuwe risico’s | Energietransitie, uitbreiding van nucleaire industrie en klimaatverandering brengen complexe veiligheidsvraagstukken met zich mee. - Samenwerking en investeringen | Intensieve samenwerking met gemeenten en hulpdiensten blijft cruciaal. Ook wordt gekeken naar gezamenlijke huisvesting en bedrijfsvoering met de GGD. - Toekomstbestendige brandweerzorg | Vrijwilligheid blijft de basis, maar wordt steeds moeilijker vol te houden. Doorontwikkeling in incidentbestrijding, risicobeheersing en bedrijfsvoering om voorbereid te blijven op opschaling bij grote incidenten. - Voorbereide crisisorganisatie | Focus op thema’s als natuur, nucleair, transport, industrie, gezondheid en ontwrichting. Uitvoering van het realisatieplan voor versterking van crisisbeheersing en informatievoorziening.

De VRZ levert een niet-sluitende begroting op met een begrotingstekort van € 1.539.540. Dit tekort wordt volledig veroorzaakt door de bezuinigings- en indexatierichtlijn van de VZG; achtereenvolgens € 751.868 en € 787.672. De VRZ heeft in kaart gebracht wat de gevolgen zijn als VRZ dit bedrag moet besparen. Uit de analyse blijkt dat VRZ weinig mogelijkheden meer heeft om te bezuinigen. VRZ constateert dat de organisatie op zowel het primair proces, ondersteuning en materieel op veel punten op het minimale niveau zit. Een bezuiniging op korte termijn leidt tot snijden in de uitvoering van cruciale taken op het gebied van brandweerzorg, risico- en crisisbeheersing. Deze keuzes zijn niet makkelijk te herstellen. Daarnaast wordt nog steeds rekening gehouden met de door het Rijk afgekondigde bezuiniging van 10% op de Brede Doeluitkering Rampenbestrijding (BDuR). Voor VRZ komt dit neer op een korting van circa € 1 miljoen. Deze is opgenomen in de risicoparagraaf van de programmabegroting 2026 en nog niet verwerkt in de cijfers van de meerjarenraming. Het algemeen bestuur (AB) van de VRZ heeft zich gebogen over een voorgestelde oplossingsrichting voor het begrotingstekort. Zonder de bezuinigings- en indexatierichtlijn van de VZG was de begroting 2026 sluitend.

Het begrotingstekort voortkomend uit de normale bedrijfsvoering - dat eerder gemeld is in de begroting 2025 en begrotingswijzigingen 2024 - is door het nemen van verschillende maatregelen door VRZ opgelost. VRZ heeft de financiën en taken opnieuw kritisch beoordeeld op efficiency en effectiviteit en gekeken naar mogelijkheden om het begrotingstekort in te perken. Er is een aantal maatregelen genomen die eraan bijdragen dat de VRZ financieel gezond blijft en minder extra uitgaven heeft op de langere termijn. Voorbeelden voor besparingen zijn de opleiding van de voltijdsofficier (van twee naar één) en inkrimping van diverse softwarelicenties. In totaal gaat het om een bedrag van € 430.000 in 2026, oplopend tot € 840.000 in 2029. Pagina 5 van 25

Om deze reden stelt het AB van de VRZ voor: - Voor de dekking van de VZG-bezuinigingsrichtlijn van -2,2% voor 2026 een incidentele bijdrage beschikbaar te stellen van € 787.672. Voor Borsele gaat het om € 44.866. - De VZG-indexatierichtlijn van 0% te heroverwegen en in 2026 een compensatie van 2,1% beschikbaar te stellen. Voor Borsele gaat het om € 87.606 structureel. - Vanaf 2027 boekt VRZ een taakstelling in. Aan VRZ wordt gevraagd ombuigingsvoorstellen uit te werken ter hoogte van € 787.672 met een verdeling van grofweg € 300.000 voor brandweer, € 300.000 voor risico- en crisisbeheersing en € 150.000 voor bedrijfsvoering. Daarnaast vraagt de VRZ aandacht voor de oplopende kapitaallasten die verwerkt zijn in de meerjarenraming. Het brandweermaterieel is relatief oud waardoor de komende jaren veel zaken vervangen moeten worden. De kapitaallasten lopen de komende jaren op tot € 44 miljoen.

RAADSVOORSTEL

RESUMÉ EN DUIDING ADVIES SAMENSTELLINGSCOMMISSIE De SC adviseert: - De jaarstukken 2024: voor kennisgeving aan te nemen. - Resultaatbestemming 2024: voor kennisgeving aan te nemen; - Begroting 2026: overeenkomstig het advies van de BC een negatieve zienswijze af te geven. De BC licht het als volgt toe: door de toepassing van de bezuinigingsrichtlijn wordt een niet-sluitende begroting gepresenteerd, waarvan voorgesteld wordt het tekort bij de deelnemende gemeenten neer te leggen. De BC adviseert de VZG-richtlijn toe te passen door de bezuiniging van -2,2% alsnog in de begroting op te nemen, zonder de indexatie van 0% te herzien of compensatie van 2,1% in 2026 te bieden. Daarnaast wordt voorgesteld geen eenmalige bijdrage van € 787.672 beschikbaar te stellen voor de bezuiniging in 2026 en de ombuigingen vanaf 2027 door te voeren. We volgen het advies van de BC en SC voor wat betreft de jaarstukken en wijken af inzake de begroting 2026. We argumenteren dat als volgt: - We erkennen, en hebben begrip voor het advies van de SC gelet op de VZG-richtlijnen. - Nochtans hebben we ook te maken met onze bestuurlijke verantwoordelijkheid voor de continuïteit van de uitvoering van de taken door de VRZ. - De VRZ heeft besparingen gerealiseerd die oplopen tot € 840.000 in 2029.

- Het tijdsbestek om de begroting 2026 door de VRZ nog aan te passen, is vanwege de indieningstermijn voor 15 juli 2025 onhaalbaar. - De bezuinigingsrichtlijn wel is toegepast maar dit levert een niet-sluitende begroting op. - De toe te kennen extra bijdrage aan VRZ verrekenen we met de toekomstige VZG-indexering. Immers, de indexering werkt structureel door en anders zou deze ‘dubbel’ zou worden geïndexeerd. - De VRZ geeft in zijn brief aan dat een taakstelling is ingeboekt vanaf 2027. Met het oog daarop geven we mee om een kerntakendiscussie aan te vangen. - De BC heeft niet alle stukken voor de begroting tijdig ontvangen waardoor het negatieve advies van de BC in een ander licht moet worden gezien. Dit vatten we samen in een als ‘neutraal’ te beschouwen zienswijze. Pagina 6 van 25

B. OPENBAAR LICHAAM AFVALSTOFFENVERWIJDERING ZEELAND JAARSTUKKEN 2024 De jaarrekening 2024 van O.L.A.Z. sluit met een positief saldo van € 129.846. Dat wordt toegevoegd aan de algemene reserve, waarmee deze stijgt naar € 767.870. Hieronder hebben we kort de bevindingen over 2024 weergegeven: - Afvalhoeveelheden | De hoeveelheden afval blijven stabiel door weinig veranderingen in afvalbeleid en vaste verwerkingstarieven. - Transportkosten restafval | Door een brand bij afvalverwerkingsbedrijf AVR zijn de transportkosten gestegen, maar deze zijn volledig gecompenseerd. - Brandbaar restafval | De hoeveelheden blijven gelijk, maar door afkeur van PMD is er lokaal meer restafval. - Groente-, fruit- en tuinafval (GFT) | Door een bonus-malusregeling en goede kwaliteit GFT is bespaard, ondanks tijdelijke transportkosten die zijn gecompenseerd. - Oud papier en karton (OPK) | Minder oud papier door digitalisering, licht stijgend karton, en gunstige marktprijzen leveren financieel voordeel op. - Flessenglas | Minder glas ingezameld zonder duidelijke oorzaak, maar gunstige tarieven en opbrengsten zorgen voor voordeel. - Plastic, metaal en drankkartons (PMD) | Hoeveelheden zijn stabiel, maar afkeur in enkele gemeenten leidt tot verwerking als restafval. - Milieustraten | Meer afval door invoering toegangscontrole leidt tot hogere kosten voor personeel, loonkosten en verwerking.

- Vervuilde grond | Hoge kosten door meer aangeleverde vervuilde grond, zoals met Pfas, vanwege dure verwerkingstarieven. - Overige kosten | Uitgaven voor circulair ambachtscentrum en overslaglocatie, met financieel voordeel door hogere rentestand.

RAADSVOORSTEL

Daarnaast wordt € 192.134 terugbetaald aan 13 Zeeuwse gemeenten; voor Borsele gaat het om een te ontvangen bedrag van € 20.939. EERSTE BEGROTINGSWIJZIGING 2025 De eerste begrotingswijziging 2025 die gebaseerd is op de tussentijdse rapportage richt zich op twee componenten: - De milieustraten | De exploitatiekosten van de milieustraten zijn in 2024 flink gestegen door hogere personeelskosten (cao-loonstijgingen) en een toename van het afvalvolume van 102.000 ton in 2023 naar 112.000 in 2024. Dit leidt tot een verwachte kostenstijging van € 1.019.000 voor 2025, die wordt doorberekend via het voorschot-tarief per inwoner. - Het afvalbeleid | Daarnaast wordt voorgesteld om de afvalsorteeranalyses niet langer collectief via O.L.A.Z. uit te voeren maar dit als een gemeentelijke keuze te laten. Dit levert een besparing van € 70.000 per jaar op. Het financiële effect van deze wijzigingen bedraagt per saldo een toename van onze bijdrage ter grootte € 56.190.

Pagina 7 van 25

BEGROTING 2026 De begroting van O.L.A.Z. raamt een totale bijdrage door de gemeenten van € 23.625.377 voor 2026. De beïnvloedbare kosten (zoals personeels- en overheadkosten) zijn met € 115.000 gedaald ten opzichte van de vorige begroting. Dit voldoet aan de VZG-richtlijn. Het eigen vermogen van O.L.A.Z. ligt met € 767.870 ruim binnen de VZG-norm van maximaal € 1.103.000. Voor de milieustraten wordt rekening gehouden met stijgende kosten door hogere verwerkings- en personeelskosten, onder andere veroorzaakt door cao-loonstijgingen en kapitaallasten voor toegangscontrole. Daarnaast is € 874.000 gereserveerd voor investeringen in circulaire ambachtscentra, om fluctuaties in afvalstoffenheffing te beperken. Voor afvalstromen zoals PMD, OPK en flessenglas zijn tariefwijzigingen en opbrengstschattingen opgenomen, waarbij onzekerheden zoals kwaliteitseisen en marktprijzen invloed kunnen hebben. De begroting houdt geen rekening met de afvaltoename door toegangscontrole op milieustraten eind 2025. Onze bijdrage aan O.L.A.Z. komt voor 2026 op bijna € 1.471.000. Ten opzichte van onze begroting is dat een toename van € 26.500. RESUMÉ EN DUIDING ADVIES SAMENSTELLINGSCOMMISSIE De SC adviseert: - De jaarstukken 2024: voor kennisgeving aan te nemen. - De eerste begrotingswijziging 2025: een positieve zienswijze.

- Begroting 2026: een positieve zienswijze met het verzoek om in toekomstige begrotingen een striktere scheiding aan te brengen tussen de apparaatskosten en de overige (directe) kosten. We volgen het advies van de BC en SC.

RAADSVOORSTEL

C. REGIONALE UITVOERINGSDIENST ZEELAND JAARSTUKKEN 2024 In 2024 richtte de RUD zich op de toekomst met als doel een robuuste organisatie te worden in 2026. Dit jaar stond in het teken van de overgang naar de Omgevingswet, wat extra inzet vroeg voor nieuwe werkwijzen en systemen. Hoewel dit succesvol werd voorbereid, leidde de invoering tot een hogere werkdruk bij medewerkers. Tegelijkertijd groeide de focus op actuele thema’s zoals agrarische bedrijven, energie, natuur en technologie, waaronder drones. Het aantrekken en opleiden van nieuw personeel blijft een uitdaging, maar biedt kansen voor het inbrengen van actuele kennis. Financieel sloot 2024 af met een negatief resultaat van € 661.026. Dit werd voornamelijk veroorzaakt door een achterblijvende productie (73% van de jaarplannen). De late vaststelling van de derde begrotingswijziging en de voortgang van het implementeren van een robuuste RUD beperkten de volledige inzet van formatie. Hoewel dit deels werd gecompenseerd door lagere salariskosten, blijft het realiseren van de volledige productie een uitdaging voor de komende jaren.

Pagina 8 van 25

RESULTAATBESTEMMING Het voorstel is om het negatieve resultaat van 2024 ter grootte van € 661.026 volledig te verrekenen met de deelnemers. Bijna alle gemeenten krijgen een bedrag terug over 2024. De algemene reserve blijft op het maximale niveau van 5% van de totale baten, zoals aanbevolen door de VZG, waardoor de weerstandsratio vanaf 2025 op 1,51 ligt en naar verwachting verder oploopt naar 3,29 in 2026. Dit is mogelijk doordat aanvullende middelen uit het ingroeimodel voor een robuuste RUD zijn meegenomen. Het resterende deel van de reserve, oorspronkelijk bestemd voor strategisch advies en communicatie, is in 2024 vrijgevallen en deels gebruikt om het negatieve resultaat te compenseren. Het behoud van de maximale reservepositie biedt flexibiliteit voor eventuele toekomstige financiële risico’s. Voor Borsele gaat het om een te ontvangen bedrag van € 129.484.

RAADSVOORSTEL

OVERDRACHT ARCHIEFTAKEN ‘VERGUNNINGVERLENING, TOEZICHT EN HANDHAVING’ De RUD is bevoegd om lopende milieuvergunningen, handhavingszaken, correspondentie en dergelijke van de deelnemers, af te handelen. Tot op heden zijn de dossiers voor ‘vergunningverlening, toezicht en handhaving’ (VTH) door de RUD en de gemeenten niet op een duurzaam toegankelijke manier gearchiveerd. Aangezien de respectievelijke colleges voor het beheer van de afgeronde VTH-dossiers verantwoordelijk zijn gebleven, lopen deze daardoor financiële en juridische risico’s. De VTH-dossiers zijn niet beschikbaar voor de deelnemers zodat bij raadsvragen of incidenten de gemeente eerst informatie moet (laten) ophalen bij de RUD. Er moeten maatregelen genomen worden voor de archivering van de VTH-dossiers. Het voorstel is om de RUD de archieftaken te laten uitvoeren voor alle deelnemers. De extra taken betekenen extra kosten. Voor de gemeente Borsele bedragen die kosten structureel bijna € 25.000. BEGROTING 2026 De begroting 2026 van de RUD is beleidsarm en richt zich op het continueren van bestaande afspraken, wettelijke wijzigingen en de doorontwikkeling naar een robuuste organisatie. De begroting borduurt voort op de begroting 2025 en omvat extra middelen vanuit het ingroeimodel voor de jaarschijven 2025 en 2026, evenals nieuwe kosten voor dienstverlening en huisvesting.

Bovendien zijn veranderingen door de Omgevingswet, zoals de overdracht van bodemtaken en milieubelastende activiteiten, verwerkt. Door deze ontwikkelingen stijgen de personele lasten aanzienlijk, met een focus op het vergroten van de formatie om te voldoen aan landelijke eisen en de kritieke prestatie-indicatoren. De deelnemersbijdrage voor 2026 bedraagt € 22,8 miljoen; een stijging van € 5,5 miljoen ten opzichte van 2025. Hoewel de VZG-richtlijn een bezuiniging van 2,2% voorschrijft, wordt hiervan afgeweken vanwege het ‘robuustwordingstraject’ en de noodzaak om een sterk regionaal werkprogramma te realiseren. Indexering is toegepast op basis van de septembercirculaire 2024. De RUD blijft in ‘2025 en verder’ in gesprek met gemeenten en besturen over prioriteiten en mogelijke verschuivingen in kostenverdeling, zonder dat dit de totale benodigde middelen beïnvloedt. Ten opzichte van onze begroting gaat het om een toename van ongeveer € 173.500.

Pagina 9 van 25

RESUMÉ EN DUIDING ADVIES SAMENSTELLINGSCOMMISSIE De BC adviseert: - Jaarstukken 2024: een positieve zienswijze in te dienen. - De resultaatbestemming 2024: een positieve zienswijze in te dienen. - Overdracht archieftaken ‘vergunningverlening, toezicht en handhaving’: een positieve zienswijze in te dienen. - Begroting 2026: een positieve zienswijze in te dienen. De SC volgt de BC voor wat betreft de jaarstukken 2024 en de resultaatbestemming. Over de begroting 2026 en de ‘overdracht archieftaken’ wijkt de SC af van de BC met het advies een negatieve zienswijze in te dienen. Toelichting: de SC geeft aan dat niet wordt voldaan wordt aan de VZG-indexatie en bezuinigingsrichtlijn. In de begroting 2026 van de RUD zijn de financiële consequenties verwerkt van de nieuwe dienstverlening en huisvesting vanaf 1 januari 2026. Dat is gebaseerd op het ABvoorstel van 25 maart 2025 dat niet voor zienswijze is voorgelegd aan de deelnemers.

RAADSVOORSTEL

We volgen het advies van de BC en niet van de SC wat betreft de begroting 2026. We motiveren dit als volgt: in uw vergadering van 13 maart 2025 hebt u al ingestemd met de eerste begrotingswijziging 2025 van de RUD. Weliswaar met de oproep tot het volgen van de procedures uit het VZG-rapport - zoals is gebeurd voor de begroting 2026 maar u hebt ook een motie aangenomen om te pleiten voor een solide financiering van het plan ‘Robuuste RUD’. Vanwege het verschil tussen advisering heeft de BC op verzoek van de SC een toelichting gegeven. De BC verwijst naar de opdracht van het Rijk om een robuuste omgevingsdienst te hebben in 2026. De hiervoor benodigde financiële injectie staat daarom los van de bezuinigingsnorm die de VZG voorziet. We volgen het positieve advies van de BC voor de overdracht va de archieftaken ‘vergunningverlening, toezicht en handhaving’. De SC geeft aan dat dit voorstel gelijktijdig met de begroting 2026 is aangeboden met financiële consequenties voor de deelnemers die niet in de begroting 2026 zijn verwerkt. We motiveren onze afwijking van het (negatieve) SC-advies als volgt: de archivering had bij de gemeenten geregeld moeten zijn maar dit heeft niet (voldoende) plaatsgevonden terwijl het wel onder de gemeentelijke verantwoordelijkheid valt. Door de archieftaken bij de RUD te beleggen, kunnen we dit alsnog afdoende borgen.

Resumerend: we volgen het advies van de BC en deels van de SC maar wijken af van de adviezen van de SC om een negatieve zienswijze in te dienen over de begroting 2026 en de overdracht archieftaken.

Pagina 10 van 25

D. GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING SAMENWERKING DE BEVELANDEN JAARREKENING 2024 In 2024 heeft GR de Bevelanden belangrijke stappen gezet in het verbeteren van de bedrijfsvoering, ondanks uitdagingen zoals het vertrek van de directeur en moeilijk vervulbare vacatures door de krappe arbeidsmarkt. Het jaar werd afgesloten met een positief rekeningresultaat van € 53.977: dat is toegevoegd aan de algemene reserve. Er werden investeringen gedaan in een veilige ICT-omgeving, digitalisering van klantprocessen en het opzetten van een verplichtingenadministratie. Daarnaast was er aandacht voor medewerkers met interactieve sessies, plannen van aanpak en een lager ziekteverzuim dan het landelijke gemiddelde. Samenwerking met deelnemers en klanten werd versterkt via de Klankbordgroep, gezamenlijke raadsbijeenkomsten en nieuwsbrieven. BEGROTING 2026 Bij het opstellen van de begroting heeft GR de Bevelanden rekening gehouden met een bezuinigingsrichtlijn van 2,2%, waarbij een totale besparing van € 1,353 miljoen is gerealiseerd zonder extra bijdragen van de deelnemende gemeenten. Om de continuïteit van bedrijfsvoering te waarborgen, heeft het dagelijks bestuur (DB) besloten extra kosten door cao-verhogingen en indexaties door te berekenen aan de gemeenten.

RAADSVOORSTEL

Tegelijkertijd wordt gewerkt aan de doorontwikkeling van GR de Bevelanden, met nadruk op samenwerking en het afstemmen van ambities met beschikbare middelen. Een gezamenlijk visiedocument en meer accountmanagement moeten bijdragen aan een succesvolle regionale samenwerking. Belangrijke thema’s voor 2026 zijn onder andere de invoering van de nieuwe Participatiewet, intensivering van schulddienstverlening en armoedebestrijding, en het inspelen op de krappe arbeidsmarkt met vernieuwde HR-strategieën. Daarnaast wordt gewerkt aan een nieuwe i-Visie voor ICT, met focus op digitale weerbaarheid en het omgaan met complexiteit door meer in de ‘cloud’ te werken. GR de Bevelanden blijft inzetten op een integrale aanpak van dienstverlening en hecht veel waarde aan een goede samenwerking met de gemeenten. Regelmatige evaluaties, gezamenlijke bijeenkomsten en heldere communicatie staan hierbij centraal. RAPPORTAGE ENERGIETOESLAG GR de Bevelanden heeft de uitvoering van de ‘Energietoeslag 2023’ opgepakt, met directe betalingen aan bekende rechthebbenden en later de mogelijkheid om aanvragen in te dienen. Aanvragen konden tot 1 juli 2024 worden ingediend. We ontvangen een bedrag terug van bijna € 167.000 voor de bevoorschotte bedragen voor de energietoeslag, de uitvoeringskosten en door GR de Bevelanden gedane terugvorderingen.

Pagina 11 van 25

RAPPORTAGE LEEFGELD OEKRAÏNERS Na de inval van Rusland in Oekraïne in februari 2022 heeft Nederland opvang geregeld via gemeentelijke locaties en particuliere opvang, met leefgeld voor vluchtelingen. Deze rapportage beschrijft de uitvoering in 2024, met aandacht voor uitbetaald leefgeld, uitvoeringskosten, de Tijdelijke wet opvang ontheemden Oekraïne en de invoering van een eigen bijdrage vanaf november 2024 voor volwassen vluchtelingen met inkomsten.

RAADSVOORSTEL

RESUMÉ EN DUIDING ADVIES SAMENSTELLINGSCOMMISSIE De SC adviseert: - De jaarstukken 2024: een positieve zienswijze in te dienen. - Begroting 2026: de SC adviseert het advies van de BC te volgen en een negatieve zienswijze in te dienen. Aanvullend daarop wordt geadviseerd om de GR de Bevelanden verschillende scenario’s uit te laten werken voor verlaging van de gemeentelijke bijdragen inclusief de daarbij horende organisatorische en maatschappelijke consequenties. Toelichting: in de begroting 2026 wordt een hogere bijdrage van € 1.050.677 gevraagd, wat 4,3% meer is dan in 2025. Dit ligt € 1.588.132 boven de VZG-richtlijn van 2,2%. De BC gaat akkoord met een extra bijdrage van € 310.300 voor vroegsignalering, die al eerder is goedgekeurd en gedekt wordt door ontvangen middelen. Na correctie hiervan blijft een hogere bijdrage van € 1.277.832 over ten opzichte van de VZG-richtlijn. Verder is een stelpost van € 564.835 opgenomen voor een nog nader in te vullen taakstelling. De BC vindt het belangrijk dat GR de Bevelanden verschillende scenario’s uitwerkt om te laten zien hoe de gemeentelijke bijdragen verlaagd kunnen worden, inclusief de organisatorische en maatschappelijke gevolgen. We volgen het advies van de BC en SC voor wat betreft de jaarstukken en wijken af inzake de begroting 2026.

We argumenteren dat als volgt: - We erkennen, en hebben begrip voor het advies van de SC gelet op de VZG-richtlijnen. - Nochtans hebben we ook te maken met onze bestuurlijke verantwoordelijkheid voor de continuïteit van de uitvoering van de taken door de GR de Bevelanden. - GR de Bevelanden heeft een besparing gerealiseerd van ruim € 1,3 miljoen. - In het addendum van de directeur GR de Bevelanden komt het volgende naar voren: het strikt toepassen van de VZG-richtlijn leidt tot forse bezuinigingen van € 1.290.000, wat neerkomt op een verlies van ongeveer 15 formatieplaatsen. Dit heeft grote gevolgen voor de dienstverlening op het gebied van Werk, Inkomen en Zorg (met name voor kwetsbare inwoners), HRM en ICT. Bezuinigingen raken onder andere klantcontact, reintegratie, vroegsignalering, werving en selectie, en informatiebeveiliging. Dit kan leiden tot hogere maatschappelijke kosten, slechtere dienstverlening en risico’s zoals cyberincidenten. De GR benadrukt dat deze impact zwaar weegt en vraagt om dit mee te nemen in de besluitvorming, terwijl GR de Bevelanden tegelijkertijd strak stuurt op de uitgaven. - De toe te kennen extra bijdrage aan GR De Bevelanden verrekenen we met de toekomstige VZG-indexering. Immers, de indexering werkt structureel door en anders zou deze ‘dubbel’ zou worden geïndexeerd.

Pagina 12 van 25

-

De GR de Bevelanden heeft een taakstelling is ingeboekt vanaf 2027. Met het oog daarop geven we mee om een kerntakendiscussie aan te vangen. Dit vatten we samen in een als ‘neutraal’ te beschouwen zienswijze. E. GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING DE BETHO JAARSTUKKEN 2024 De Betho ontwikkelt zich verder tot een sociaal ontwikkelbedrijf voor een bredere doelgroep, gericht op werk en ontwikkeling voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. In 2024 is geïnvesteerd in personeel, methodieken en nieuwe initiatieven zoals het Participatielab (een MBO-1 opleiding). De Betho heeft positieve resultaten geboekt (€ 2.099.000), ondanks een lagere instroom vanuit sociale diensten. Verder is de structuur aangepast met meer verantwoordelijkheid bij coördinatoren, een kleiner managementteam en verbeteringen in automatisering en ziekteverzuim. Het AB wil het overschot van 2024 van € 2.099.000 bestemmen zoals opgenomen in tabel B.

RAADSVOORSTEL

TABEL B Bedrag Bestemming € 438.000 Reserve voor de Participatiewet € 1.151.000 Onderhoud van gebouwen € 405.000 Terugbetaling aan gemeenten € 105.000 Aanvulling van de algemene reserve BEGROTING 2026 De begroting van De Betho richt zich op werk en arbeidsparticipatie voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt, waaronder de Wet sociale werkvoorziening (Wsw), ‘beschut werk’ en andere participatie-activiteiten. Voor 2026 wordt uitgegaan van een dekkend resultaat, ondanks stijgende personeels- en bedrijfskosten. Belangrijke uitgangspunten zijn een gelijkblijvende omzet, indexatie van kosten, en subsidies op basis van rijkscirculaires. De Betho verwacht stabiele inkomsten uit groenonderhoud, verpakkingswerk en detacheringen, mede dankzij indexatie en nieuwe ‘beschut werk’-deelnemers. De bedrijfslasten worden beheerst door verduurzaming (zoals het leasen van elektrische voertuigen) en een efficiëntere inrichting van onderhoud en investeringen. Tegelijkertijd nemen automatiseringskosten toe door verbeteringen in ICT en cybersecurity. Het programma wordt uitgevoerd binnen de afgesproken budgetten en omvat de taakvelden Wsw, Beschut Werk en Arbeidsparticipatie, met overheadkosten apart weergegeven en toegerekend aan deze onderdelen. RESUMÉ EN DUIDING ADVIES SAMENSTELLINGSCOMMISSIE De SC adviseert: : - De jaarstukken 2024: voor kennisgeving aan te nemen.

- De resultaatbestemming 2024: een positieve zienswijze in te dienen met als advies om voor de onderhoudslasten de komende jaren een jaarlijkse dotatie op te nemen in de begroting.

Pagina 13 van 25

-

De begroting 2026 : een positieve zienswijze in te dienen, met de kanttekening dat de vermelde risico's niet zijn gekwantificeerd. We volgen het advies van de BC en SC. F. GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING BELASTINGSAMENWERKING SABEWA ZEELAND JAARREKENING 2024 De jaarstukken 2024 laten zien hoe Sabewa zich heeft ingezet om de belastingtaken efficiënt en klantgericht uit te voeren. Het jaar is afgesloten met een positief resultaat van € 242.751, vooral door hogere rentebaten en lagere kosten dan begroot. De focus lag op het verbeteren van de dienstverlening, automatisering en het wegwerken van achterstanden in processen zoals ‘Waarderen’, ‘Heffen’ en ‘Innen’. Daarnaast is er veel aandacht besteed aan het trainen en ontwikkelen van medewerkers om beter te kunnen inspelen op de complexiteit binnen het belastingdomein. Daarnaast was het streven ook om inwoners en ondernemers laagdrempelige en toegankelijke hulp te bieden bij belastingverplichtingen.

RAADSVOORSTEL

Naast de positieve financiële resultaten zijn er twee begrotingswijzigingen doorgevoerd in 2024 om kosten en ontwikkelingen beter te verwerken. De eerste wijziging richtte zich op het uitvoeren van jaarplannen, prijscorrecties en aanvullende projecten, terwijl de tweede wijziging inspeelde op extra kosten voor technologie, beroepszaken en achterstanden. Dit zijn kosten die van 2024 worden doorgeschoven naar 2025. BEGROTING 2026 In de begroting 2026 (en de meerjarenraming 2027-2029) is rekening gehouden met prijsindexaties en andere factoren die personeels- en exploitatiekosten beïnvloeden. Volgens de VZG-richtlijnen moet de structurele begroting voor 2026 2,2% lager zijn dan die van 2025. Sabewa realiseert deze besparing vooral door de investering in een nieuwe belastingapplicatie in 2024, wat vanaf 2026 de automatiseringskosten verlaagt. Daarnaast is € 205.621 aan incidentele middelen nodig in 2026 voor verbeteringen zoals een vernieuwde website en klantgerichte communicatie. Een groot deel hiervan wordt gedekt door een onttrekking van € 138.000 uit de algemene reserves en € 67.621 via een besparing op structurele lasten. RESUMÉ EN DUIDING ADVIES SAMENSTELLINGSCOMMISSIE De SC adviseert: - Jaarrekening 2024: een positieve zienswijze in te dienen. - Begroting 2026: een positieve zienswijze in te dienen. We volgen het advies van de BC en SC.

Pagina 14 van 25

G. SAMENWERKINGSVERBAND WELZIJNSZORG OOSTERSCHELDEREGIO JAARREKENING 2024 Het SWVO coördineert de bovenlokale activiteiten en voorzieningen op beleidsontwikkeling en -uitvoering in het sociaal domein. Hieronder brengen we de belangrijkste programma's en activiteiten in beeld. - Educatie | Focus op volwasseneneducatie, cultuureducatie en jeugdtheater. In 2024 zijn extra middelen ingezet voor taalvaardigheid en laaggeletterdheid. De regio heeft nieuwe DigiTaalhuizen geopend. - Wmo (Wet maatschappelijke ondersteuning) | De vernieuwde contracten hebben gezorgd voor een daling in kosten, voornamelijk vanwege capaciteitsproblemen bij aanbieders. Belangrijke onderdelen zijn huishoudelijke ondersteuning, begeleiding, dagbesteding en hulpmiddelen. - Gezondheidsbeleid | SWVO werkt samen met de GGD aan preventieve gezondheid, zoals het verminderen van gezondheidsachterstanden en mentale gezondheidsprogramma's.

RAADSVOORSTEL

Over 2024 is er een voordeel van € 2.967.389 te verrekenen met de deelnemende gemeenten. Voor Borsele betreft het een te ontvangen bedrag van € 349.215. Dit wordt veroorzaakt door: - Lagere kosten voor Wmo-maatwerkvoorzieningen. - Hogere dan verwachte rentebaten. De kosten voor Wmo-diensten zoals huishoudelijke hulp en begeleiding vielen lager uit dan begroot door capaciteitsproblemen bij aanbieders. De bijdrage van de aangesloten gemeenten is verreweg de grootste inkomstenbron. Er zijn investeringen gedaan in een nieuw automatiseringssysteem (Business Central) om databeheer en informatiebeveiliging te verbeteren. SWVO ziet een uitdaging voor de wachtlijsten en de tekorten bij aanbieders hebben geleid tot lagere kosten, maar benadrukken de noodzaak om de capaciteit te vergroten. De toenemende vergrijzing zorgt op termijn voor een stijgende vraag naar Wmo-voorzieningen. TWEEDE BEGROTINGSWIJZIGING 2025 Via de tweede begrotingswijziging 2025 blijven de secretariaatskosten ongewijzigd. Onze bevoorschotting wordt verlaagd met bijna € 129.000 naar € 8.024.304. Dat wordt met name veroorzaakt door een lagere bijdrage voor het gezondheidsbeleid en het leerlingen- en jeugdzorgvervoer. BEGROTING 2026 De begroting is gebaseerd op de beleidsdoelen en budgetten die door deelnemende gemeenten worden vastgesteld. Sommige voorzieningen zijn een openeinderegeling.

De kosten worden beïnvloed door: - Nationale en mondiale factoren, zoals loonstijgingen, geopolitieke ontwikkelingen en prijsverhogingen door inflatie en stijgende brandstofkosten. - Vergrijzing en arbeidsmarktkrapte spelen regionaal een grote rol, wat zorgt voor uitgestelde zorgvraag en tijdelijke kostenverlaging. - Vernieuwde contracten met hogere tarieven dragen bij aan de kostenontwikkeling, hoewel een lichte daling in kosten en cliënten zichtbaar is door uitgestelde vraag. Pagina 15 van 25

-

De verwachting is dat de vraag naar Wmo-ondersteuning in Zeeland door vergrijzing zal blijven stijgen, vooral na 2025 wanneer wachttijden afnemen en aanbieders meer capaciteit hebben. Behalve de secretariaatskosten lopen alle uitvoeringskosten via de afzonderlijke gemeenten. Onze bevoorschotting aan SWVO komt voor 2026 op bijna € 8.477.000. Ten opzichte van onze begroting is dat een toename van € 490.500. RESUMÉ EN DUIDING ADVIES SAMENSTELLINGSCOMMISSIE De SC adviseert: - Jaarrekening 2024: voor kennisgeving aan te nemen. - Begroting 2026: een positieve zienswijze in te dienen. - Tweede begrotingswijziging 2025: een positieve zienswijze indienen. We volgen het advies van de BC en SC. H. DE ZEEUWSE MUZIEKSCHOOL

RAADSVOORSTEL

JAARREKENING 2024/ BEGROTING 2026 We hebben een brief ontvangen van de MZ met het verzoek om de jaarrekening 2024 en de begroting 2026 niet in behandeling te nemen. De MZ vraagt uitstel bij de toezichthouder: de provincie Zeeland. Hiertoe is door de MZ besloten na een negatief advies van de BC over de financiële stukken. Het doel van het uitstel is om via technische aanpassingen de stukken te verbeteren en tot een positief advies te komen. De deadline voor het indienen van de jaarstukken bij de provincie Zeeland wordt verschoven naar 15 september 2025 (in plaats van 15 juli), en voor de begroting naar 15 oktober 2025 (in plaats van 15 september). De aangepaste stukken worden vóór 1 juli opnieuw aangeboden. RESUMÉ EN DUIDING ADVIES SAMENSTELLINGSCOMMISSIE De SC adviseert: - Jaarrekening 2024: voor kennisgeving aan te nemen in afwachting van de definitieve jaarstukken. - Begroting 2026: geen advies. We volgen het advies van de BC en SC om kennis te nemen van het aangevraagde uitstel. Het advies van de BC hebben we toegevoegd maar de jaarstukken en begroting niet vanwege het voorliggende verzoek om deze niet in behandeling te nemen. PASSEND EN DUURZAAM MUZIEKONDERWIJS IN ZEELAND We hebben het rapport 'Passend en duurzaam muziekonderwijs in Zeeland' met u gedeeld. Op 4 juni 2025 vond hierover een onlinesessie plaats voor raadsleden.

De essentie van het rapport is dat MZ krachtig is en aanbevolen wordt deze te versterken door de GR te beëindigen en de MZ om te vormen tot een zelfstandige stichting met een subsidieregeling. We plaatsen echter vraagtekens bij dit voorstel, vanwege de complexiteit van de procedure, het gebrek aan garanties voor continuïteit en de onzekerheid of gemeenten daadwerkelijk subsidie zullen blijven verlenen. Hierdoor ziet Borsele risico’s in de voorgestelde omzetting.

Pagina 16 van 25

I.

REGIONAAL BUREAU LEERLINGZAKEN OOSTERSCHELDEREGIO

RAADSVOORSTEL

CENTRUMGEMEENTE-CONSTRUCTIE RBL is een centrumgemeenteconstructie. Dat is een samenwerkingsvorm waarbij één gemeente (de ‘centrumgemeente’) namens meerdere omliggende gemeenten bepaalde taken of verantwoordelijkheden uitvoert. RBL heeft minder wettelijke verplichtingen dan een openbaar lichaam. Dit komt doordat er geen zelfstandige organisatie wordt opgericht en de Wgr minder eisen stelt aan deze samenwerkingsvorm. Vooral de financiële regels in paragraaf 7 van de Wgr (zoals begroting en verantwoording) zijn niet van toepassing op de centrumgemeente-constructie. Alleen de colleges van burgemeester en wethouders zijn formeel betrokken bij de besluitvorming binnen de regeling. Bij RBL is het zodoende niet aan uw raad om een zienswijze in te dienen op de ontwerpbegroting. Het RBL is een Wgr-regeling zonder eigen rechtspersoonlijkheid, waarbij Goes als centrumgemeente optreedt. JAARREKENING 2024 Het RBL zet zich in voor het recht op onderwijs van jongeren van 5 tot 23 jaar, met als doel dat zij een startkwalificatie behalen. Het RBL ondersteunt jongeren met verzuim, voortijdig schoolverlaten (VSV) en complexe problematiek door middel van maatwerk, samenwerking met scholen en ketenpartners, en een intensieve aanpak. Het RBL heeft in 2023-2024 belangrijke stappen gezet in het ondersteunen van jongeren en het verbeteren van meldprocessen.

Door intensieve samenwerking en maatwerk blijven zij een solide basis bieden voor de toekomst van jongeren in de regio, ondanks toenemende complexiteit en uitdagingen. We benoemen de belangrijkste resultaten die zijn behaald: - Begeleiding | In 2023-2024 werden 2.422 jongeren begeleid en 2025 verzuimmeldingen verwerkt, mede door betere verzuimregistratie. - Doorstroompunt | 1.252 jongeren werden begeleid, met focus op school of werk, inclusief maatwerktrajecten. - Interventies en preventie | Problemen werden vroeg gesignaleerd via de Methodische Aanpak Schoolverzuim (MAS). - Verzuim aanpakken | Gesprekken, maatwerk en samenwerking met GGD en CJG verminderden verzuim. Daarnaast zijn er ontwikkelingen en uitdagingen: - Complexere hulpvragen | Jongeren hebben vaker stress en complexe problemen, wat meer maatwerk en samenwerking vraagt. - Nieuwe wetgeving | Vanaf 2026 worden ook jongeren van 23-27 jaar begeleid, wat meer capaciteit vereist. - Werkdruk | Groeiende caseload en administratie vragen aanpassingen om werkdruk te verlichten. - Duurzame begeleiding | Focus op onderwijs, werk en maatschappelijke participatie, vooral voor jongeren zonder diploma. - Samenwerking | Blijvende samenwerking met scholen, gemeenten en zorginstanties om thuiszitters te voorkomen.

Pagina 17 van 25

Het negatieve resultaat bedroeg van € 24.631 is opgedeeld in ‘leerplicht’ (€ 50.419 negatief) en ‘doorstroompunt’ (€ 25.787 positief) en is achtereenvolgens onttrokken aan de algemene reserve en toegevoegd aan de bestemmingsreserve ‘doorstroompunt’. EERSTE BEGROTINGSWIJZIGING 2025 De eerste begrotingswijziging 2025 omvat incidentele kosten, zoals € 88.000 voor inhuur van derden en een dotatie van € 6.688 aan de algemene reserve. De opbrengsten bestaan onder andere uit € 75.000 aan ESF-middelen en € 67.041 voor de aanpak van jeugdwerkloosheid, met een onttrekking van € 12.207 uit de bestemmingsreserve voor een begrotingstekort. BEGROTING 2026 De begroting voor 2026 houdt rekening met loonkosten en materiële indexering volgens het Centraal Economisch Plan 2025, waarbij extra middelen van het Europees Sociaal Fonds (ESF) worden ingezet voor inhuur. Door een incidentele bijdrage van € 62.967 van gemeenten is er geen tekort, terwijl de bijdrage volgens de VZG-norm met 2,2% afneemt. Voor Borsele gaat het om een incidentele bijdrage van € 9.621. RESUMÉ EN DUIDING ADVIES BEGELEDINGSCOMMISSIE De BC adviseert: - Jaarrekening 2024: een positieve zienswijze in te dienen. - Begroting 2026: een positieve zienswijze in te dienen. - Eerste begrotingswijziging 2025: geen extra bijdrage van de gemeenten.

De SC heeft de financiële stukken van RBL niet beoordeeld omdat deze GR is ondergebracht bij centrumgemeente Goes. U kunt deze als raad zodoende ter kennisgeving aannemen.

RAADSVOORSTEL

J. GEMEENSCHAPPELIJKE GEZONDHEIDSDIENST ZEELAND JAARREKENING 2024 Het positieve jaarresultaat van de GGD bedroeg € 1.202.129, bestaande uit: - € 1.064.127 positief voor het onderdeel GGD. - € 138.002 positief voor het onderdeel IJZ. Bij de GGD werd het positieve resultaat veroorzaakt door niet-begrote rentebaten (€ 466.000), hogere incidentele opbrengsten (€ 641.000) en lagere personeelskosten door vacatures (€ 1.176.000). Daartegenover stonden nadelen zoals hogere kosten voor inhuur en externe adviseurs (€ 814.000) en niet-begrote personele voorzieningen (€ 340.000). Bij IJZ bestond het positieve resultaat uit niet-begrote rentebaten (€ 78.000) en een lager benodigd werkbudget (€ 54.000). In tabel C hebben we de bestemming van het resultaat opgenomen. TABEL C Onderdeel GGD GGD GGD IJZ

Bedrag Bestemming € 12.019 In mindering op bestemmingsreserve gemeentelijke projecten € 778.953 Terugbetaling aan gemeenten, gebaseerd op inwoneraantal € 297.193 Toevoeging aan de algemene reserve € 138.002 Terugbetaling aan gemeenten via de T+1-systematiek in 2025 Pagina 18 van 25

Voor Borsele gaat om een te ontvangen bedrag van € 53.934: € 46.014 (GGD) en € 7.920 (IJZ). Dit is exclusief de lasten voor de jeugdzorg aangezien die in de gemeentelijke begrotingen zijn opgenomen.

RAADSVOORSTEL

BEGROTING 2026 De GGD en de IJZ presenteren een gezamenlijke begroting voor 2026-2029. Hoewel beide organisaties onder dezelfde regeling vallen, blijven ze afzonderlijke onderdelen. De begroting is opgesteld op basis van de huidige situatie, omdat besluitvorming over een mogelijke ontvlechting van IJZ nog niet heeft plaatsgevonden. We lichten enkele thema’s toe: - Publieke Gezondheid en Veiligheid | Sinds 2023 werkt de GGD aan sterkere basisprocessen zoals gezondheidszorg en bedrijfsvoering, maar financiële kwetsbaarheid blijft een probleem door de financieringssystematiek en het tekort aan specialisten. - Pandemische Paraatheid | Het Rijk heeft extra, deels tijdelijke, middelen vrijgemaakt om de capaciteit voor infectieziektebestrijding en pandemievoorbereiding te vergroten, maar de beschikbaarheid na 2026 is onzeker. Uniforme werkprocessen zijn essentieel om aan landelijke eisen te voldoen. - Programma’s IZA/GALA en Jeugdgezondheidszorg (JGZ) | De GGD werkt via het IZA en GALA als kennispartner aan een gezonde generatie in 2040. In de JGZ ligt de focus op efficiëntere, toekomstbestendige dienstverlening en gerichte ondersteuning. - Veilig Thuis Zeeland | De organisatie speelt een cruciale rol bij het aanpakken van huiselijk geweld en kindermishandeling, waarbij extra formatie is ingezet om wachttijden door de toename van meldingen te verkorten.

- IJZ | Ondersteuning van gemeenten in hun verantwoordelijkheden volgens de Jeugdwet. De uitvoeringslasten en baten zijn opgenomen in deze begroting, terwijl de kosten voor jeugdhulp in de gemeentelijke begrotingen staan. - Samenwerkingen en Huisvesting | Er wordt verder gewerkt aan samenwerking tussen de GGD, VRZ en mogelijk de RUD. In uw vergadering van 5 juni 2025 hebt u een positieve grondhouding aangenomen ten aanzien van onder meer de samenvoeging van de bedrijfsvoering van de GGD en de VRZ. De begroting 2026 vraagt een structurele verhoging van de bijdragen van € 678.500, waarvan € 599.100 voor de GGD en € 79.400 voor IJZ. Dit is inclusief € 445.000 aan verwerkte bezuinigingen. De ‘notitie bezuinigingsscenarios’ die daaraan ten grondslag lag, hebben we als bijlage toegevoegd. Het oorspronkelijke bezuinigingsdoel bedroeg € 1.123.500. EERSTE BEGROTINGSWIJZIGING 2026 De eerste wijziging van 2026 betreft IJZ en wordt veroorzaakt door een incidentele verhoging van de uitvoeringskosten met € 172.000, verdeeld over drie onderdelen: - € 137.000: aangezien de nieuwe gemeenschappelijke regeling (GR) Inkoop Sociaal Domein Zeeland (ISDZ) niet is opgericht, wordt incidenteel een bijdrage gevraagd voor de continuering van 1,5 fte junior-contractmanager en businessanalist. - € 25.000: licentiekosten voor de applicatie BasisBeeld, nodig voor samenwerking tussen IJZ en SWVO.

- € 10.000: evaluatie van de aanbesteding 2026 door een onafhankelijke partij. Pagina 19 van 25

Voor Borsele gaat om een bedrag van € 9.684. De governance van het sociaal domein in Zeeland wordt opnieuw onderzocht. De uitkomst hiervan, die in 2025 wordt besproken, kan leiden tot een andere positionering van IJZ per 2027. Om die reden zijn de aangevraagde middelen zoals opgenomen in de eerste begrotingswijziging 2026 als incidenteel opgegeven. RESUMÉ EN DUIDING ADVIES SAMENSTELLINGSCOMMISSIE De BC adviseert positief over de begroting 2026 ondanks dat de VZG-richtlijn van -2,2% slechts gedeeltelijk is gevolgd. Hoewel de financiële gevolgen van de ‘niet te verantwoorden scenario’s’ ontbreken (‘notitie bezuinigingsscenarios’), vindt de BC dit, gezien het proces en de inhoudelijke discussies, geen reden voor een negatieve zienswijze. De SC adviseert: - Jaarrekening 2024: voor kennisgeving aan te nemen. - Resultaatbestemming 2024: voor kennisgeving aan te nemen. - Begroting 2026: een positieve zienswijze in te dienen vanwege een goed doorlopen proces en de gevoerde inhoudelijke discussies, in afstemming met de BC. - Eerste begrotingswijziging 2026: een positieve zienswijze in te dienen. We volgen het advies van de BC en SC. FINANCIËN BEGROTINGEN 2026 Voor het financieel effect vergelijken we de huidige gemeentelijke budgetten uit de begroting met de begrotingen 2025 van de GR-en: zie tabel D voor de financiële effecten.

RAADSVOORSTEL

TABEL D VRZ O.L.A.Z. RUD GR De Bevelanden De Betho Sabewa SWVO* MZ** RBL GGD IJZ*** Totaal

GR-begroting 2026 Gemeentelijke begroting voor 2026 Effect € 2.122.000 € 2.065.000 € -57.000 € 1.471.000 € 1.444.500 € - 26.500 € 1.314.000 € 1.141.000 € -173.000 € 4.932.000 € 4.556.000 € -376.000 € 1.820.000 € 1.820.000 €0 € 464.000 € 486.000 € 22.000 € 8.477.000 € 7.986.500 € -490.500 € 160.000 € 160.000 € 123.000 € 125.000 € 2.000 € 1.494.000 € 1.456.000 € -38.000 € 11.370.000 € 9.096.000 € -2.274.000 € 33.747.000 € 30.336.000 € -3.411.000

Het betreft afgeronde bedragen * De lasten de uitvoeringskosten lopen via de gemeentelijke begrotingen; behalve voor de secretariaatskosten is hierop geen zienswijze van toepassing. ** Voor de MZ hebben we geen mutatie opgenomen vanwege het verzoek om de jaarrekening 2024 en de begroting 2026 niet in behandeling te nemen. *** De lasten voor jeugdhulp worden sinds 2024 niet langer in de begroting van de GGD verwerkt maar in de begrotingen van de deelnemende gemeenten; behalve de uitvoeringskosten is hierop geen zienswijze van toepassing.

We nemen de effecten op in de kadernota 2026-2029. Pagina 20 van 25

JAARSTUKKEN De aansluiting met de jaarstukken van de GR-en hebben we gebaseerd op onze daadwerkelijke lasten. Bij diverse GR-en zoals SWVO en IJZ kan het door de GR gepresenteerde resultaat daardoor enigszins afwijken. Het totaal van de verschillende jaarrekeningresultaten laat een positief saldo zien van zien € 200.343. Dat hebben we meegenomen in de gemeentelijke jaarrekening 2024. BEGROTINGSWIJZIGINGEN In tabel E hebben we de financiële effecten van de begrotingswijzigingen opgenomen. Alleen de GR waarvoor een wijziging is ingediend, staan in de tabel. Het effect van 2025 nemen we mee in de programmarapportage 2025. Het effect voor 2026 nemen we mee in de kadernota 2026-2029. TABEL E GR

Financieel effect 2025

RUD O.L.A.Z. SWVO IJZ

Nadeel € 56.000 € -129.000 Voordeel

Totaal

€ -73.000 Voordeel

Financieel effect 2026

€ 25.000

Structureel nadeel

€ 9.684

Incidenteel nadeel

€ 34.684 Nadeel

(JURIDISCHE) CONSEQUENTIES De eventuele gevolgen hebben we per GR verwoord in de paragraaf ‘Argumenten’.

RAADSVOORSTEL

UITVOERING / PLANNING / EVALUATIE In het najaar 2025 verwachten we een nieuw voorstel aan u voor te leggen met in ieder geval de financiële stukken van de MZ alsook eventuele bestuursrapportages. PARTICIPATIE Participatie is geen onderdeel van het traject van de financiële stukken van de GR-en. COMMUNICATIE Na uw besluit versturen we de zienswijzen aan de betreffende GR-en. BESLUIT De raad besluit: 1. De navolgende zienswijzen in te dienen over de begroting 2026 van: a. De Veiligheidsregio Zeeland: een 'neutrale' zienswijze waarbij enerzijds wordt bemerkt dat we ons verenigen met een extra bijdrage om de begroting sluitend te krijgen aangezien besparingen zijn gerealiseerd en de VZG-richtlijnen zijn toegepast en anderzijds dat we deze extra bijdrage verrekenen met toekomstige VZG-indexeringen en wordt opgeroepen om een kerntakendiscussie te starten met het oog op de taakstelling die door VRZ is opgenomen vanaf 2027. Pagina 21 van 25

RAADSVOORSTEL

2.

3. 4. 5.

b. Het Openbaar Lichaam Afvalstoffenverwijdering Zeeland: een positieve zienswijze met het verzoek om in toekomstige begrotingen een striktere scheiding aan te brengen tussen de apparaatskosten en de overige (directe) kosten. c. De Regionale Uitvoeringsdienst Zeeland: een positieve zienswijze. d. De Gemeenschappelijke regeling Samenwerking De Bevelanden: een 'neutrale' zienswijze waarbij enerzijds wordt bemerkt dat we ons verenigen met een extra bijdrage om de begroting sluitend te krijgen aangezien besparingen zijn gerealiseerd en de VZG-richtlijnen zijn toegepast en anderzijds dat we deze extra bijdrage verrekenen met toekomstige VZG-indexeringen en wordt opgeroepen om een kerntakendiscussie te starten met het oog op de taakstelling die door GR de Bevelanden is opgenomen. e. De Gemeenschappelijke regeling De Betho: een positieve zienswijze met de kanttekening dat in de begroting 2026 de vermelde risico's niet zijn gekwantificeerd. f. De Regionale Uitvoeringsdienst Zeeland: een positieve zienswijze. g. De Gemeenschappelijke Regeling Belastingsamenwerking Sabewa Zeeland: een positieve zienswijze. h. Het Samenwerkingsverband Welzijnszorg Oosterschelderegio: een positieve zienswijze. i. De Zeeuwse Muziekschool: kennisnemen van het aangevraagde uitstel bij de provincie Zeeland. j. Regionaal Bureau Leerlingzaken Oosterschelderegio: ter kennisgeving aannemen. k.

Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst Zeeland: een positieve zienswijze De navolgende zienswijzen in te dienen over de begrotingswijzigingen van: a. Het Openbaar Lichaam Afvalstoffenverwijdering Zeeland: een positieve zienswijze over de eerste begrotingswijziging 2025. b. De Regionale Uitvoeringsdienst Zeeland: een positieve zienswijze inzake de ‘overdracht archieftaken ‘vergunningverlening, toezicht en handhaving’. c. Het Samenwerkingsverband Welzijnszorg Oosterschelderegio: een positieve zienswijze over de tweede begrotingswijziging 2025. d. Regionaal Bureau Leerlingzaken Oosterschelderegio: ter kennisgeving aannemen. e. Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst Zeeland: een positieve zienswijze over de eerste begrotingswijziging 2026 inzake Inkooporganisatie Jeugdhulp Zeeland. Geen zienswijzen in te dienen over de jaarstukken 2024 van VRZ, OLAZ, Sabewa, SWVO en GGD. Een positieve zienswijze in te dienen over de jaarstukken 2024/de resultaatbestemming van de Regionale Uitvoeringsdienst Zeeland.

Een positieve zienswijze in te dienen over de jaarstukken 2024 van de Gemeenschappelijke Regeling Samenwerking De Bevelanden, met a) als kanttekening dat ervan wordt uitgegaan dat de eenmalige overschrijding van de tijdelijk gevormde bestemmingsreserve in 2025 volledig vrijvalt; en b) waardering voor de werkzaamheden die zijn verricht voor de uitvoering van de ‘Energietoeslag 2023’ en de blijvende inspanningen omtrent het ‘Leefgeld Oekraïners’.

Pagina 22 van 25

6. Een positieve zienswijze in te dienen over de jaarstukken 2024/de resultaatbestemming van De Betho met als advies om voor de onderhoudslasten de komende jaren een jaarlijkse dotatie op te nemen in de begroting. 7. Kennis te nemen van het aangevraagde uitstel bij de provincie Zeeland inzake de jaarstukken 2024 van De Zeeuwse Muziekschool. 8. De financiële consequenties van de begrotingen 2026, te weten € 3.411.000 nadelig, te verwerken in de kadernota 2026-2029. 9. De financiële consequenties van de begrotingswijzigingen 2025 van O.L.A.Z. en SWVO, te weten € 73.000 voordelig, te verwerken in de eerstkomende begrotingswijziging 2025. 10. De financiële consequenties van de begrotingswijziging 2026 van IJZ, te weten € 9.684, te verwerken in de eerste begrotingswijziging 2026. 11. De financiële consequenties van de eerste begrotingswijziging 2026 van de RUD, te weten € 25.000 nadelig, te verwerken in de kadernota 2026-2029. TER INZAGE LIGGENDE STUKKEN Er liggen geen stukken ter inzage.