6. Voorstel herziening Borselse Voorwaarden

Zaaknummer:

Raadsvoorstel

**

Nummer raadsvoorstel Raadsvergadering Portefeuillehouder

6 15 januari 2026 Burgemeester Dijksterhuis

Onderwerp

Vaststelling ‘geactualiseerde Borselse Voorwaarden’

Geachte raad, Hiermee leggen wij aan u een voorstel over bovengenoemd onderwerp ter besluitvorming voor.

RAADSVOORSTEL

VOORSTEL Wij stellen u voor om: 1. De ‘geactualiseerde Borselse Voorwaarden’ vast te stellen. 2. Kennis te nemen van het vervolgproces richting het Rijk-Regiopakket. 3. De inhoud van voorwaarde 4.6 ‘Onderzoek naar impact op toerisme’ te omarmen maar de uitvoering van deze voorwaarde te verleggen naar de periode ná de locatiekeuze voor nieuwe kerncentrales. AANLEIDING EN DOEL In 2023 heeft de ‘Borselse Voorwaarden Groep’, bestaande uit 100 ingelote inwoners en ondersteund door 15 lokale experts, de oorspronkelijke ‘Borselse Voorwaarden’ opgesteld. Deze voorwaarden zijn op 11 januari 2024 unaniem door u vastgesteld. Ze vormen de inhoudelijke inzet van de gemeente Borsele voor de gesprekken met het Rijk over de mogelijke bouw van twee nieuwe kerncentrales en andere grootschalige Rijksenergieprojecten op en rondom het grondgebied van Borsele.

Sinds de vaststelling is nieuwe informatie beschikbaar gekomen, onder andere: - De technische haalbaarheidsstudies en het locatieonderzoek uitgevoerd door het ministerie van Klimaat en Groene Groei (KGG); - Het Impactrapport bouw kerncentrales Borssele in opdracht van gemeente Borsele en provincie Zeeland; - Aanvullende onderzoeken en actualisaties van Rijksenergieprojecten, waaronder 380 kVverbinding met Zeeuws-Vlaanderen, waterstofinfrastructuur en het ‘Programma Verbindingen Aanlanding Wind Op Zee’ (VAWOZ) 2031-2040; - Het proces richting een Rijk-Regiopakket, waarin Rijk, provincie en gemeenten afspraken maken over randvoorwaarden, investeringen en uitvoeringsafspraken.

Pagina 1 van 5

De nieuwe informatie vormde aanleiding om de Borselse Voorwaarden te actualiseren zoals aangegeven in de ‘Vervolgaanpak Borsele Voorwaarden’ die op 11 januari 2024 door uw raad is vastgesteld. In de vervolgaanpak wordt al opgemerkt dat de grootschalige energietransitie dynamisch is. Inmiddels is de planning, zoals genoemd in de vervolgaanpak, niet meer actueel. De voorlopige locatiekeuze en het besluit over een voorlopig Rijk-Regiopakket zijn voorzien na de zomer van 2026. De lokale experts hebben alle recente onderzoeken en gegevens bestudeerd en op basis daarvan inhoudelijke wijzigingsvoorstellen opgesteld. Tijdens de bijeenkomsten van 8 oktober en 4 november 2025 heeft de ‘Borselse Voorwaarden Groep’ deze voorzet beoordeeld, aangescherpt en waar nodig aangepast. Het resultaat is een geactualiseerd en zorgvuldig afgewogen voorwaardenpakket, dat wij met dit voorstel ter vaststelling voorleggen. Deze ‘geactualiseerde Borselse Voorwaarden’ hebben we als bijlage bij dit voorstel toegevoegd (zie document ‘Borselse Voorwaarden: was-> wordt-voorstel’). ARGUMENTEN

RAADSVOORSTEL

Actualisatie is noodzakelijk vanwege veranderde regionale dynamiek en nieuwe Rijksprojecten Sinds 2024 is de context wezenlijk veranderd. Het Rijk onderzoekt in Zeeland niet langer alleen Borssele als potentiële locatie voor nieuwe kerncentrales, maar ook Vlissingen en Terneuzen. Deze twee gemeenten stellen hun eigen voorwaarden op, gebaseerd op dezelfde informatie. Ook de provincie Zeeland herijkt haar voorwaardenpakket. Voor de gemeente Borsele is het daarom belangrijk om met een gelijkwaardig en actueel voorwaardenpakket te werken, zodat de inbreng vanuit Zeeland zo goed mogelijk op elkaar aansluit. Daarnaast zijn voor meerdere grootschalige Rijksenergieprojecten relevante procedurestappen gezet, waaronder bij de 380 kV-verbinding met Zeeuws-Vlaanderen, het waterstofnetwerk en nieuwe aanlandingslocaties voor wind op zee. Aangezien de oorspronkelijke voorwaarden óók betrekking hadden op deze projecten, was actualisatie noodzakelijk. De actualisatie is zorgvuldig, transparant en representatief tot stand gekomen De geactualiseerde voorwaarden zijn opgesteld door een representatieve groep van 100 ingelote inwoners, ondersteund door lokale experts. De inwoners uit de oorspronkelijke voorwaardengroep zijn aangevuld met nieuwe inwoners op basis van een loting. Daarvoor zijn dezelfde criteria aangehouden als bij de vorige loting.

De ‘Borselse Voorwaarden Groep’ heeft op basis van onder andere de volgende nieuwe informatie de voorwaarden geactualiseerd: - De eerste reactie op de Zeeuwse en Borselse Voorwaarden vanuit het ministerie van Klimaat en Groene Groei. - De technische haalbaarheidsstudies voor de locatie EPZ-Noord. - Het ‘Locatieonderzoek nieuwbouw kerncentrales’. - Nieuwe inzichten met betrekking tot andere grootschalige Rijksenergieprojecten. - De themabijeenkomsten over grootschalige Rijksenergieprojecten (8 september 2025).

Pagina 2 van 5

-

Overige relevante informatie die nieuwe inzichten oplevert voor aanpassingen van de ‘Borselse Voorwaarden’.

Met deze nieuwe informatie heeft de ‘Borselse Voorwaarden Groep’ de voorwaarden gewijzigd of voorwaarden toegevoegd. De wijzigingsvoorstellen hebben alleen betrekking op nieuw verkregen inzichten. Tijdens een uniform besluitvormingsproces zijn voorwaarden alleen gewijzigd of toegevoegd indien een meerderheid van twee derde van de groep vóór was. De uitgangspunten uit 2023 zijn behouden, maar waar nieuwe informatie dat noodzakelijk maakte, zijn ze aangescherpt. Daarmee zijn de voorwaarden nu actueler, concreter en beter toepasbaar op de situatie van 2025. De geactualiseerde voorwaarden vormen opnieuw de inhoudelijke inzet van de gemeente Borsele voor het Rijk-Regiopakket De gemeente Borsele gebruikt de voorwaarden als inzet voor de gesprekken met het Rijk, de provincie Zeeland en de gemeenten Terneuzen en Vlissingen over het toekomstige Rijk-Regiopakket. De actualisatie zorgt ervoor dat de gemeente met een actueel, goed onderbouwd en breed gedragen pakket aan tafel zit. Het nieuwe voorwaardenpakket Het bovenstaande proces heeft geleid tot: - 21 ongewijzigde voorwaarden. - 18 gewijzigde voorwaarden. - 4 nieuwe voorwaarden. Het totaaloverzicht van de wijzigingen en de nieuwe voorwaarden vindt u in de bijlage ‘Borselse Voorwaarden: was-> wordt-voorstel’.

RAADSVOORSTEL

(JURIDISCHE) CONSEQUENTIES Juridische toetsing bevestigt toepasbaarheid van de voorwaarden De vier nieuwe voorwaarden zijn juridisch getoetst. Deze toets concludeert dat alle nieuwe voorwaarden in beginsel juridisch uitvoerbaar en toepasbaar zijn binnen de huidige beleidsen wettelijke kaders. Alleen bij nieuwe voorwaarde 4.6 ‘Onderzoek naar impact op toerisme’ hebben we een kanttekening geplaatst: het uitvoeren van een toerisme-impactonderzoek vóór september 2026 is niet haalbaar binnen de benodigde doorlooptijd. Zodra er een voorlopige locatiekeuze door het Rijk ligt, kan een dergelijk onderzoek wél zorgvuldig worden uitgevoerd. De noodzaak om negatieve effecten op toerisme te voorkomen blijft volledig overeind. FINANCIËN Het vaststellen van de voorwaarden zelf heeft geen directe financiële gevolgen. Eventuele kosten voortkomend uit projecten, maatregelen of afspraken in het Rijk-Regiopakket worden separaat aan de raad voorgelegd.

Pagina 3 van 5

UITVOERING / PLANNING / EVALUATIE Gebiedsverbinder Raymond Knops zal de verdere uitwerking en vormgeving van het vervolgproces opstellen. Hij heeft ons voorzien van de onderstaande toelichting op het vervolgproces. Zodra wij nieuwe informatie hebben, stellen wij u daarvan op de hoogte. Vervolgproces Rijk-Regiopakket van gebiedsverbinder Raymond Knops Naast de gemeente Borsele ronden ook de provincie Zeeland en de gemeenten Vlissingen en Terneuzen momenteel hun participatietrajecten af. De uitkomsten uit deze trajecten worden ook voorgelegd aan de betrokken colleges, raden en Staten. Onderstaand vindt u een overzicht van de periode waarin de besluitvorming over de uitkomsten van deze participatietrajecten plaatsvindt. Betrokken partij Gemeente Borsele Gemeente Terneuzen Gemeente Vlissingen Provincie Zeeland

Uitkomsten gedeeld in college December 2025 December 2025 Januari 2026 Februari 2026

Uitkomsten gedeeld in raden en Staten Januari 2026 Februari 2026 Maart 2026 Maart 2026

Begin januari 2026 brengt de gebiedsverbinder zijn adviesbrief uit, waarin hij uitgebreider toelicht hoe de uitkomsten van de participatietrajecten worden verwerkt in het Rijk-Regiopakket.

RAADSVOORSTEL

In afwachting van deze vaststelling neemt het ‘kernteam Rijk-Regiopakket’ de opgestelde voorwaarden(pakketten) alvast mee. Hierbij neemt het kernteam gezamenlijk de voorwaarden zorgvuldig door om de achterliggende zorgen te begrijpen, te zien welke gedeelde zorgen en voorwaarden er zijn, maar ook welke verschillen er mogelijk zijn. Op 18 maart 2026 vinden de gemeenteraadsverkiezingen plaats. Wat dit betekent voor de samenstelling van de nieuwe raden is onbekend. Zodra de formaties van de nieuwe colleges afgerond zijn, zal de gebiedsverbinder de betrokken colleges, raden en staten informeren over de laatste stand van zaken omtrent het Rijk-Regiopakket. Naar verwachting vindt deze informatiesessie plaats in de periode april-juni 2026. PARTICIPATIE EN COMMUNICATIE Participatie De actualisatie is uitgevoerd door: - 100 (deels nieuwe) ingelote inwoners: de ‘Borselse Voorwaarden Groep’. - Lokale experts. - Onafhankelijke ondersteuning van het adviesbureau Lysias en de HZ University of Applied Sciences. - Inhoudelijke inbreng van het ministerie van Klimaat en Groene Groei. Daarnaast zijn onderzoeksresultaten, themasessies en input van stakeholders gebruikt.

Pagina 4 van 5

Betrokkenheid ‘Borselse Voorwaarden Groep’ De verdere betrokkenheid van de ‘Borselse Voorwaarden Groep’ is sterk afhankelijk van het besluit over het voorlopig Rijk-Regiopakket en de voorlopige locatiekeuze. Zodra deze besluiten zijn genomen, zullen wij samen met de raadswerkgroep ‘Grootschalige Energietransitie en Leefkwaliteit’ evalueren hoe de betrokkenheid van de ‘Borselse Voorwaarden Groep’ eruit moet zien. Na de vaststelling door uw raad: - Delen we de geactualiseerde voorwaarden met inwoners, partners en deelnemers van de ‘Borselse Voorwaarden Groep’ in een opgemaakt boekwerk. - Publiceren we de voorwaarden op de gemeentelijke website. - Brengen we de voorwaarden in, in het traject richting het Rijk-Regiopakket. BESLUIT De raad besluit: 1. De ‘geactualiseerde Borselse Voorwaarden’ vast te stellen. 2. Kennis te nemen van het vervolgproces richting het Rijk-Regiopakket. 3. De inhoud van voorwaarde 4.6 ‘Onderzoek naar impact op toerisme’ te omarmen maar de uitvoering van deze voorwaarde te verleggen naar de periode ná de locatiekeuze voor nieuwe kerncentrales. TER INZAGE LIGGENDE STUKKEN Er liggen geen stukken ter inzage.

RAADSVOORSTEL

BIJLAGE(N) Bij dit advies hoort/horen de volgende bijlage(n): Documentnr. Join Naam van de bijlage D25.682736 Borselse Voorwaarden: was-> wordt-voorstel

Pagina 5 van 5