6. Voorstel Borselse Voorwaarden en vervolgaanpak

Zaaknummer: Z23.031481

Raadsvoorstel

*Z02E5D1C3FD*

Nummer raadsvoorstel Raadsvergadering Portefeuillehouder

6 11 januari 2024 Burgemeester Dijksterhuis

Onderwerp

Borselse Voorwaarden en vervolgaanpak

Geachte raad, Hiermee leggen wij aan u een voorstel over bovengenoemd onderwerp ter besluitvorming voor.

RAADSVOORSTEL

VOORSTEL Wij stellen u voor om: 1. Kennis te nemen van het proces waarmee de Borselse Voorwaarden tot stand zijn gekomen; 2. De Borselse Voorwaarden ongewijzigd vast te stellen. Er zijn met de kennis van nu geen wettelijke onmogelijkheden geconstateerd en daarom leggen we de Borselse Voorwaarden als zwaarwegend advies aan u voor; 3. De Borselse Voorwaarden te zien als onze inzet voor de verdere gesprekken met het Rijk en de provincie Zeeland om te komen tot een definitief voorwaardenpakket dat de basis vormt voor een Rijk-Regiopakket; 4. In te stemmen met de Vervolgaanpak Borselse Voorwaarden. AANLEIDING EN DOEL Op 20 april 2023 heeft uw raad het raadsvoorstel ‘Plan van Aanpak ‘Borselse Voorwaarden’ Grootschalige Energietransitie en Leefkwaliteit vastgesteld’. Om tot voorwaarden te komen doorliepen 100 inwoners, ondersteund door lokale experts, van juni tot en met oktober 2023 een intensief participatietraject. Op 24 oktober 2023 vond de laatste van de vijf bijeenkomsten plaats. Jong en oud stemde met zeer grote meerderheid voor deze voorwaarden. Het traject genereerde veel aandacht in de politiek en in de media. Minister Jetten bezocht de eerste en laatste bijeenkomst en sprak zijn waardering uit voor de inzet van de deelnemers van de Borselse Voorwaarden Groep (hierna BVG). De BVG heeft uw raad op 9 november 2023 geïnformeerd over de voorwaarden.

De BVG heeft 39 voorwaarden opgesteld, onderverdeeld in 10 thema’s. De Borselse Voorwaarden zijn een weerspiegeling van de betrokkenheid en toewijding van de Borselse gemeenschap om een duurzame en leefbare toekomst te waarborgen te midden van (mogelijk) nieuwe impactvolle ontwikkelingen, zoals de komst van twee nieuwe kerncentrales, de bedrijfsduurverlenging van de bestaande kerncentrale en versterking van het hoogspanningsnetwerk. Pagina 1 van 7

De raadswerkgroep Borselse Voorwaarden heeft met veel toewijding toegezien op de uitvoering van het proces om tot de Borselse Voorwaarden te komen. De raadswerkgroep was van grote waarde als klankbord voor het college van burgemeester en wethouders.

RAADSVOORSTEL

ARGUMENTEN Op 20 april 2023 heeft de raad besloten om: 1. kennis te nemen van het proces waarop het betrekken van de inwoners voor het vormgeven van de Borselse Voorwaarden tot stand is gekomen; 2. in te stemmen met het doel en de visie met betrekking tot de Grootschalige Energietransitie en Leefkwaliteit Borsele, mede in het kader om tot de Borselse Voorwaarden te komen; 3. het plan van aanpak om te komen tot de Borselse Voorwaarden in het kader van de grootschalige energietransitie en leefkwaliteit vast te stellen; 4. in te stemmen met het feit dat ons college de adviezen van de Borselse Voorwaardengroep behandelt als zwaarwegend advies, waar alleen gemotiveerd van kan worden afgeweken, bijvoorbeeld bij wettelijke onmogelijkheden, en dit voor te leggen aan uw raad; 5. in te stemmen met de positionering en rol van het college, de raadswerkgroep, de Borselse Voorwaarden Groep en uw raad. 6. het college en de raadswerkgroep te laten inventariseren op welke wijze uitvoering gegeven kan worden aan de Borselse Voorwaarden nadat vaststelling heeft plaatsgevonden. Belang van de Borselse Voorwaarden Gezien de impact van de grootschalige energietransitie op de gemeente Borsele is het belangrijk om de leefkwaliteit te beschermen en zo mogelijk te versterken. De voorwaarden stellen duidelijke verwachtingen voor overheden en initiatiefnemers/ontwikkelaars.

Zo zijn er voorwaarden die overlast voorkomen, beperken of compenseren. De Borselse Voorwaarden zorgen ervoor dat initiatieven op een voor de inwoners van Borsele acceptabele wijze worden gerealiseerd, maar ook een positieve bijdrage leveren aan de Borselse gemeenschap, natuur, landschap, economie en het milieu. De voorwaarden bieden de gemeente Borsele een mechanisme om te zorgen dat Borsele de vruchten plukt van nieuwe ontwikkelingen, terwijl zij tegelijkertijd de nadelen minimaliseert. De voorwaarden geven met de kennis van nu een compleet en herkenbaar beeld. Het kan zijn dat nieuwe informatie (uit bijvoorbeeld technische haalbaarheidsstudies, lokaal impact rapport of milieueffectrapportages) aanleiding geeft tot het aanscherpen, bijstellen of toevoegen van voorwaarden vanuit de gemeente. Daarbij blijft de gemeente altijd werken vanuit ‘de intentie’ van de voorwaarden. Het belang van het voorwaardepakket is dat belangrijke issues die aandacht vragen in een vroeg stadium zijn geagendeerd. Het is de inzet vanuit de gemeente Borsele voor de verdere gesprekken met het Rijk, de provincie Zeeland, mogelijke bouwers van de nieuwe kerncentrales en andere initiatiefnemers en stakeholders. Het omvangrijke pakket aan voorwaarden is in korte tijd door de BVG opgesteld. Dit is een prestatie van formaat. De Pagina 2 van 7

inhoud van de 39 voorwaarden is divers en een aantal voorwaarden vragen om verder onderzoek en uitwerking. Ook is een aantal voorwaarden nu al door het Rijk gecommuniceerd richting de mogelijke bouwers en andere initiatiefnemers. Zij nemen deze voorwaarden mee in de diverse onderzoeken die worden opgestart. Voorbeelden hiervan zijn de voorwaarden die aangeven dat de ontwikkelingen in het industriegebied ’t Sloe moeten plaatsvinden en dat de bouw van koeltorens onacceptabel is. De thema’s van de Borselse Voorwaarden zijn: 1. Bouwruimte en Logistiek 2. Veiligheid en Gezondheid; 3. Klimaat, energie en duurzaamheid; 4. Landschap, natuur en recreatie; 5. Communicatie en draagvlak; 6. (Bouw)overlast 7. Eigenaarschap; 8. Huisvesting, wonen, leefbaarheid en voorzieningen; 9. Onderwijs, kennis en sociale ontwikkeling; 10. Compensatie en schadeloosstelling.

RAADSVOORSTEL

Vervolgaanpak Borselse Voorwaarden In het bijgevoegde document ‘Vervolgaanpak Borselse Voorwaarden’ wordt geven welke vervolgstappen er gezet zullen worden. Het is geen statische aanpak, maar een aanpak die regelmatig geactualiseerd zal worden. De vervolgaanpak ziet er op hoofdlijnen als volgt uit: • Resultaten delen met de inwoners van de gemeente Borsele: De Borselse Voorwaarden zijn opgesteld door 100 inwoners en 15 lokale experts uit de gemeente Borsele. In korte tijd hebben zij een goed resultaat behaald, bestaande uit 39 voorwaarden. Het is belangrijk dat de resultaten worden gedeeld met alle inwoners van Borsele. Daarom zal de gemeente Borsele in overleg met de dorpsraden bijeenkomsten organiseren in de dorpen. Daar worden de resultaten gedeeld, bij voorkeur samen met de BVG-leden uit het betreffende dorp. • Aanbieden van de Borselse en Zeeuwse Voorwaarden aan het Rijk: Parallel aan het proces van de BVG heeft de provincie Zeeland een consultatietraject georganiseerd met als doel om bij Zeeuwse stakeholders op te halen welke voorwaarden er gesteld moeten worden en welke kansen er kunnen worden benut. De resultaten zijn input voor het voorwaardenpakket en kansen van de provincie Zeeland. In maart/april 2024 zullen de gemeente Borsele en de provincie Zeeland in gezamenlijkheid beide voorwaardenpakketten aanbieden aan het kabinet en de Tweede Kamer.

De provincie en de gemeente trekken samen op met een krachtige boodschap vanuit de regio. De concrete vraag aan het kabinet wordt om voor het zomerreces van 2024 een eerste inhoudelijke reactie te geven op beide voorwaardepakketten en aan te geven hoe zij denkt de voorwaarden te gaan invullen en borgen.

Pagina 3 van 7

•

•

•

•

RAADSVOORSTEL

•

•

Rijk-Regiopakket: In de tweede helft van 2024 zullen de gemeente Borsele, provincie Zeeland en het Rijk met elkaar in gesprek gaan over de voorwaardenpakketten om uiteindelijk te komen tot een Rijk-Regiopakket. In het Rijk-Regiopakket worden voorwaarden en maatregelen beschreven die de regio overeenkomt met het Rijk. Het streven is dat het Rijk-Regiopakket wordt vastgesteld gelijktijdig met het besluit van het Rijk over de definitieve locatiekeuze voor de bouw van de twee nieuwe kerncentrales. Dit besluit zal door het nieuwe kabinet worden voorgelegd aan de Tweede Kamer. Naar verwachting zal dit in de eerste helft van 2025 zijn. Lokaal Impact Rapport: De gemeente zet zich in 2024 samen met provincie en mogelijk ook het Rijk in voor het opstellen van een zogenaamd Lokaal Impact Rapport. Dit betreft onderzoek naar de impact van de grootschalige energietransitieprojecten in Borsele en mogelijke concrete mitigerende maatregelen en flankerend beleid voor bijvoorbeeld woningbouw, mobiliteit, onderwijs, gezondheidszorg, leefbaarheid, natuur en landschap. Het rapport kan helpen bij het concretiseren van de voorwaarden. Nulmeting: De gemeente Borsele maakt zich hard voor het uitvoeren van een nulmeting. Deze brengt de huidige situatie in beeld en biedt daarmee een objectief en feitelijk ijkpunt voor de toekomst. Het lijkt logisch dat het Rijk hierin het voortouw neemt.

Samen met inwoners: Uit het traject van de Borselse Voorwaarden hebben we geleerd dat er veel kennis en ervaring aanwezig is onder de Borselse inwoners. Hier willen we gebruik van blijven maken. We hebben ervaren dat actieve en zichtbare betrokkenheid van onze inwoners cruciaal is om de politiek in Den Haag ervan te doordringen dat de bouw van nieuwe kerncentrales en de komst van alle andere energieprojecten, alleen mogelijk is in combinatie met een goed en omvangrijk rijk-Regiopakket. Het is ons voornemen om eind 2024 of begin 2025 opnieuw de BVG-groep te betrekken. Op dat moment is er nieuwe informatie beschikbaar uit de studies het Lokaal Impact Rapport en zijn verdere stappen gezet in de formulering van het Rijk-Regiopakket. Gebiedsinvestering Netten op Zee: De regio Borssele is één van de vijf aanlandlocaties van de netaansluitingen van de windparken op zee. Om een verantwoorde inpassing van de bijbehorende infrastructuur mogelijk te maken, heeft het kabinet 500 miljoen euro beschikbaar gesteld voor gebiedsinvesteringen in de omgeving van de vijf aanlandlocaties. Het doel is om de leefkwaliteit in de omgeving van deze aanlandlocaties te verbeteren. De 500 miljoen zal in twee tranches uitgevoerd worden. De eerste tranche betreft 220 miljoen. Voor de aanlandlocatie regio Borssele is voor de eerste tranche 50 miljoen euro beschikbaar.

Verwacht wordt dat de gelden medio 2024 beschikbaar komen. Van medio 2024 tot en met begin 2026 start (de voorbereiding) en realisatie van concrete projecten. De projecten dienen eind 2029 afgerond te zijn. Naar verwachting zal de gemeente Borsele in aanmerking komen voor circa 20 miljoen euro. Over de verdere invulling van het project Netten op Zee wordt de gemeenteraad in de eerste helft van 2024 geïnformeerd. Lokaal Impact Fonds Borsele: In 2024 willen we starten met het opzetten van een Lokaal Impact Fonds van en voor de inwoners. Dit fonds ondersteunt kleinschalige lokale initiatieven die de leefomgeving, leefbaarheid en sociale cohesie versterken. Over de haalbaarheid en implementatie van dit fonds wordt de gemeenteraad in de eerste helft van 2024 geïnformeerd. Pagina 4 van 7

•

Gebiedsgerichte uitwerking Sloerand-zone: Uw raad heeft de Omgevingsvisie Borsele in oktober 2023 vastgesteld. Onderdeel van dat vaststellingsbesluit is het voornemen om een gebiedsgerichte uitwerking (gebiedsvisie) van de Sloerand-zone uit te werken. Dit besluit sluit aan op veel voorwaarden die gaan over de wens om het gebied tussen het industriegebied en de dorpen verder te ontwikkelen in een groene bufferzone. Begin 2024 zal er een plan van aanpak worden opgesteld voor de gebiedsgerichte aanpak.

Rol gemeenteraad, raadswerkgroep en het college van burgemeester en wethouder • Elke raadsfractie heeft één raadslid aangewezen om deel te nemen aan de raadswerkgroep Borselse Voorwaarden. De raadswerkgroep blijft bestaan en fungeert in het vervolgproces van de Borselse Voorwaarden, inclusief de ontwikkeling van het RijkRegiopakket, als klankbord voor het college van burgemeester en wethouders. Het college is verantwoordelijk voor de uitvoering van de vervolgaanpak van de Borselse Voorwaarden en voert de onderhandelingen met het Rijk en andere partijen over het Rijk-Regiopakket. • De gemeenteraad stelt uiteindelijk het Rijk-Regiopakket vast. (JURIDISCHE) CONSEQUENTIES Met de kennis van nu is er geen sprake van juridische onhaalbaarheden. Wel dienen sommige voorwaarden verder geconcretiseerd te worden en dat dient vanzelfsprekend te gebeuren binnen de kaders van de juridische haalbaarheid.

RAADSVOORSTEL

UITVOERING / PLANNING / EVALUATIE De activiteiten zullen worden uitgevoerd onder coördinatie van het team Grootschalige Energietransitie en Leefkwaliteit Borsele (GELB) van de gemeente Borsele. De kosten van personele inzet worden gefinancierd door het ministerie van EZK. De planning is op hoofdlijnen in onderstaande figuur weergegeven.

Pagina 5 van 7

PARTICIPATIE Betrokkenheid van inwoners, ondernemers, stichtingen en verenigingen is belangrijk. De gemeente Borsele is een sociale gemeente met een betrokken gemeenschap. Het verloop en de uitkomst van de BVG is hier een voorbeeld van. In de periode van maart 2024 tot en met mei 2024 organiseert de gemeente Borsele, in samenwerking met de Borselse dorpsraden en oud BVG-deelnemers, informatiebijeenkomsten. Het doel van deze bijeenkomsten is om alle inwoners van Borsele te informeren over de Borselse Voorwaarden en de verschillende projecten en trajecten die lopen. Het is ons voornemen om eind 2024/begin 2025 de BVG opnieuw te betrekken. Op dat moment is er nieuwe informatie beschikbaar uit de studies en het Impact Rapport. De ontwikkelingen in de gemeente Borsele raken de toekomst van de jeugd. In de BVG was de betrokkenheid van de jeugd groot en zeer waardevol. Via een speciale jongerenbijeenkomst medio 2024 zal de gemeente Borsele de jongeren van 15 tot en met 29 jaar bijpraten en consulteren over de verschillende projecten waarmee de gemeente Borsele aan de slag gaat.

RAADSVOORSTEL

COMMUNICATIE De gemeente Borsele wil haar inwoners goed op de hoogte houden en betrekken bij de verschillende ontwikkelingen. Deze ontwikkelingen zijn: • grootschalige energietransitieprojecten en andere impactvolle ontwikkelingen; • de Borselse Voorwaarden; • het vervolg van de voorwaarden; • het eventueel bijstellen van de Borselse Voorwaarden; • de borging van de voorwaarden in een Rijk-Regiopakket; • de opzet en uitvoering van andere projecten, zoals de gebiedsinvestering Netten op Zee. De gemeente Borsele streeft altijd naar een optimale communicatie met inwoners, ondernemers, stichtingen en verenigingen. Hiervoor zet de gemeente dezelfde lijn voort als in 2023. Via de app, sociale media, nieuwsbrief, website en verschillende media worden alle partijen over de ontwikkelingen geïnformeerd. Door het inzetten van de omgevingsmanager wordt gezorgd voor een zo laagdrempelig mogelijke communicatie. U gemeenteraad zal op de volgende momenten worden geconsulteerd of geïnformeerd: • Gebiedsinvestering Netten op Zee (eerste helft 2024); • Lokaal Impact Fonds Borsele (eerste helft 2024); • Eerste inhoudelijke reactie van het Rijk op de voorwaarden (tweede helft 2024); • Voortgang Rijk-Regiopakket (tweede helft 2024).

Pagina 6 van 7

BESLUIT De raad besluit om: 1. Kennis te nemen van het proces waarmee de Borselse Voorwaarden tot stand zijn gekomen; 2. De Borselse Voorwaarden ongewijzigd vast te stellen. Er zijn met de kennis van nu geen wettelijke onmogelijkheden geconstateerd; 3. De Borselse Voorwaarden te zien als onze inzet voor de verdere gesprekken met het Rijk en de provincie Zeeland om te komen tot een definitief voorwaardenpakket dat de basis vormt voor een Rijk-Regiopakket; 4. In te stemmen met de Vervolgaanpak Borselse Voorwaarden. BIJLAGE(N) Bij dit advies hoort/horen de volgende bijlage(n): Documentnr. Join Naam van de bijlage Borselse Voorwaarden 2023 Vervolgaanpak Borselse Voorwaarden Enquêteresultaten BVG-deelnemerstevredenheidsonderzoek

Hoogachtend,

Burgemeester en wethouder van Borsele,

G.M. Dijksterhuis, burgemeester

RAADSVOORSTEL

J.M. Jansen, secretaris

Pagina 7 van 7