6.1 Procesvoorstel ‘Woningmarktinstrumenten’

Procesvoorstel Woningmarktinstrumenten De Bevelanden

Juli 2024

Aanleiding In maart/april 2024 hebben de vijf Bevelandse gemeenten de Woon(zorg)visie de Bevelanden 2024-2028 vastgesteld. In deze visie is de ambitie opgenomen om ter ondersteuning van beleid meer te sturen op de beschikbaarheid en betaalbaarheid van woningen door middel van woningmarktinstrumenten. Om een woningmarktinstrument te kunnen benutten, is een onderbouwing nodig die aantoont dat het beoogde instrument een passende maatregel is voor het probleem op de Bevelandse woningmarkt dat we in het vervolg van dit voorstel beschrijven. Het onderzoek voeren we regionaal uit om te kijken voor welke instrumenten de vijf Bevelandse gemeenten gezamenlijk moeten optrekken. Dit kan in sommige gevallen wenselijk zijn, om een waterbedeffect na het implementeren van maatregelen te voorkomen. In dit procesvoorstel leggen we voor hoe we tot een voorstel voor in te zetten woningmarktinstrumenten komen, met aansluitend een bijlage met de te verkennen instrumenten. Context De vijf Bevelandse gemeenten maken al gebruik van een aantal woningmarktinstrumenten waaronder het financieringsinstrument Starterslening. Hiermee worden koopstarters financieel ondersteund bij de koop van een woning. Ook werken we dit jaar aan een nieuwe raamovereenkomst en prestatieafspraken in samenwerking met de woningcorporatie Beveland Wonen, huurdersvereniging de Bevelanden en (zorg)partijen.

Aan de hand van het voorstel voor in te zetten woningmarktinstrumenten kunnen er aanvullende keuzes worden gemaakt op basis van de inzetbaarheid van de instrumenten. Probleemstelling De ambitie vanuit de Woon(zorg)visie is om de (financiële) bereikbaarheid van woningen te vergroten. Het gaat dan om sociale huurwoningen, woningen met middenhuur en betaalbare koopwoningen, kortom het gehele betaalbare segment. Het probleem is dat er onvoldoende woningen beschikbaar en betaalbaar zijn en dat de woningen die wel beschikbaar en betaalbaar zijn, in sommige gevallen niet naar de doelgroep gaan voor wie ze beoogd zijn. Namelijk huishoudens met een (relatief) lager inkomen en middeninkomen, zoals starters en urgentiegroepen. Dit vraagt om een verdere verkenning en een concreet voorstel van potentiële woningmarktinstrumenten. Resultaat We onderzoeken de werking van de verschillende woningmarktinstrumenten, de passendheid en de invloed van het instrument op de brede woningmarkt. We kijken naar mogelijkheden die we kunnen inzetten voor zowel onze huidige woningvoorraad als nieuwbouw, financiële ondersteuning en de opties om de beschikbare en betaalbare woningen toe te kunnen wijzen aan de beoogde doelgroep. De instrumenten zijn erop gericht om woningen voor starters en de middeninkomensgroep betaalbaar en beschikbaar te maken en te houden.

De woningmarktinstrumenten zijn in de regionale woonzorgvisie en het regionale uitvoeringsprogramma benoemd of aangestipt. We onderzoeken deze en brengen per instrument het volgende in kaart: • • •

de (juridische) grondslag; in hoeverre de inzet van het instrument voldoende onderbouwd kan worden (lost het een probleem op) in welke mate het instrument bijdraagt aan de doelstelling (beschikbaarheid en betaalbaarheid van woningen);

Procesvoorstel Woningmarktinstrumenten De Bevelanden • •

Juli 2024

op welke manier het instrument geregeld wordt (verankering in beleid of regelgeving); welke inzet van gemeentelijke middelen (geld en ambtelijke capaciteit) nodig is en of deze extra inzet van deze middelen in verhouding staat tot het te bereiken resultaat.

We moeten uiteindelijk kunnen aantonen dat de inzet van de woningmarktinstrumenten in verhouding staat tot het op te lossen probleem op de woningmarkt. En dat het resultaat niet op een andere, minder ingrijpende manier, kan worden bereikt. We bezien daarbij ook de onderlinge samenhang van de instrumenten. Daarbij leggen we tevens de relatie met het landelijk beleid: ook het Rijk heeft acties ondernomen of nog in voorbereiding om te sturen op de betaalbaarheid en beschikbaarheid van woningen. Het resultaat van dit traject is een voorstel voor in te zetten woningmarktinstrumenten die kunnen bijdragen aan het betaalbaar en beschikbaar maken en houden van woningen. Rol van de raad Wij leggen dit procesvoorstel ter kennisname aan de 5 gemeenteraden voor. Tijdens de uitwerking van de notitie woningmarktinstrumenten verrichten wij voorbereidende werkzaamheden voor daadwerkelijke invoering van één of meerdere instrumenten, voor zover wenselijk en doelmatig. De gemeenteraden stellen de notitie die voor alle gemeenten gelijk is, vast. Afhankelijk van de uitkomsten van het onderzoek kunnen de concrete voorstellen aan de afzonderlijke raden uiteenlopen. Het ene instrument kan voor een bepaalde gemeente immers wel inzetbaar zijn en voor een andere gemeente niet.

Procesvoorstel Woningmarktinstrumenten De Bevelanden

Juli 2024

Procesvoorstel Het onderzoek ter voorbereiding op de notitie doen wij zoveel mogelijk in eigen beheer. Voor sommige onderdelen kan het noodzakelijk of wenselijk zijn extern onderzoek te laten verrichten. Wij schrijven de notitie zelf. Het resultaat leggen wij voor aan de colleges en gemeenteraden van de vijf gemeenten. Onderwerp

Partijen

Acties

Planning

Procesvoorstel gereed

Ambtenaren wonen vijf gemeenten

Uiterlijk 4 juli procesvoorstel gereed

Juni -augustus 2024

Poho overleg 11 juli 2024 Collegevoorstel maken na 11 juli 2024 Collegebehandeling na het zomerreces Ter informatie sturen van procesvoorstel naar de gemeenteraden

Voorbereidingsfase

Ambtenaren wonen vijf gemeenten en externe partijen (o.a. kadaster)

Onderzoek (laten) verrichten Collega’s sociaal domein erbij betrekken (voor zover relevant, bv urgentieregeling)

Juni -oktober 2024

Uitkomsten bespreken in werkgroep wonen

Uitwerken notitie woningmarktinstrumenten

Ambtenaren wonen vijf gemeenten

Schrijffase/concepten notitie bespreken in werkgroep wonen

Oktober/ november 2024

Voor zover wenselijk en doelmatig conceptbeleid of -regelgeving voor verankering instrumenten opstellen en gereedmaken voor behandeling (b.v. huisvestingsverordening). Conceptnotitie bespreken in Poho 19 december 2024

Vaststelling

Ambtenaren wonen vijf gemeenten

Collegebehandeling januari/februari 2025 Besluitvorming in gemeenteraden februari 2025

Gemeenteraden Uitwerking

Ambtenaren wonen vijf gemeenten Colleges

Daadwerkelijk opnemen van voorgestelde instrumenten in beleid: nota grondbeleid en/of gronduitgiftevoorwaarden, Omgevingsplan.

Gemeenteraden

Bijlage Procesvoorstel Woningmarktinstrumenten In de bijlage zijn de instrumenten weergegeven.

Januari/februari 2025