6.1 Actieplan SD Borsele 2020-2023

ROL GEMEENTE:

Uitvoerder aanjager

KOSTEN:

Voor uitvoeringskosten zoeken we koppeling met het uitvoeringsbudget Beter (T)Huis in Borsele

WIE BETREKKEN WE ERBIJ:

VrijwilligersHuis, CJG, het gehele zorgen maatschappelijk netwerk Borsele.

PILOT PERIODE:

2020-2023

De druk op het aantal vrijwilligers neemt toe. Met de huidige wetgeving en het groeiend aantal ouderen wordt dat de komende jaren niet minder. Met name de vraag naar opgeleide zorgvrijwilligers is een aandachtspunt. Omdat het belangrijk is om te kunnen blijven voldoen aan de vraag naar vrijwilligers, moeten we actief blijven werven. Ons online dienstenplatform Borsele voor Elkaar is daarvoor het perfecte medium. Daarnaast hebben deze vrijwilligers scholing nodig voor de doelgroep waar ze voor ingezet worden.

Hoe willen we dit bereiken?

Waar mogelijk brengen we Borsele voor Elkaar onder de aandacht binnen onze netwerken. Dit vraagt continue aandacht en moet structureel worden ingebed. Het promoten en het ambassadeurschap moet onderdeel worden van ons ‘DNA’ en ons communicatieplan. Daarnaast zoeken naar mogelijkheden om in de regio scholing en opleiding af te stemmen voor onze zorgvrijwilligers. Zodat we dat gezamenlijk aan kunnen bieden.

Een samenleving maak je samen 30

Actiepunt 25 | Uitbreiden respijtzorgmogelijkheden - koppeling met actieplan Beter (T)Huis In Borsele

Ter voorkoming van overbelasting van mantelzorgers is het van belang dat er voldoende respijtmogelijkheden zijn. Met respijt bedoelen we, dat de mantelzorger tijdelijk ontlast wordt van zijn zorgtaak.

Hoe willen we dat bereiken?

We stimuleren onze maatschappelijk betrokken organisaties en zorgondernemers tot het bieden van respijtzorg in Borsele. We verkennen de mogelijkheid om dit te koppelen aan de opzet van een actie uit het actieplan Beter (T)Huis in Borsele. ROL GEMEENTE:

Aanjager

KOSTEN:

Budgetneutraal, voor uitvoeringskosten zoeken we koppeling met het uitvoeringsbudget Beter (T)Huis.

WIE BETREKKEN WE ERBIJ:

Zorgpartners, VrijwilligersHuis, huisartsen, CZ-zorgverzekeraar, (maatschappelijk) ondernemers

PERIODE:

2020-2023

Een samenleving maak je samen 31

KWALITEIT VAN LEVEN Kwaliteit van leven gaat om welbevinden, balans en ervaren geluk. Uit wetenschappelijk onderzoek wordt duidelijk dat armoede en schulden impact hebben op de gezondheid en het welzijn van mensen. Stress is daarin een belangrijke factor. Langdurige financiële zorgen en gebrek aan perspectief leiden tot chronische stress. Dit werkt negatief door op de lichamelijke conditie, bijvoorbeeld via de bloeddruk. Stress die samenhangt met financiële problemen kan leiden tot onzekerheid, krimpen van het netwerk, eenzaamheid en uitsluiting. Maar ook tot een beperkter vermogen om lange termijndoelen te stellen en daarnaar te handelen. Armoede verhoogt de kans op uitsluiting. Hoe langer de financiële zorgen aanhouden, hoe groter de kans op nadelige gevolgen, vooral bijeen stapeling van risicofactoren zoals slechte woonsituatie, alleenstaand ouderschap, schulden en langdurig ziek zijn. Risicogroepen (langdurige) armoede: • Eenoudergezinnen. • Alleenstaanden tot de AOW-leeftijd. • Huishoudens met bijstand. • Huishoudens met een laagopgeleide hoofdkostwinner. • Van de werkenden lopen vooral (deeltijd) ZZP’ers risico. • Huishoudens met een hoofdkostwinner met een niet-westerse achtergrond. • Huishoudens met een Oost-Europese achtergrond. • Het merendeel van de huishoudens uit Eritrea, Syrië en Somalië.

Kinderen binnen een laag SES-milieu (lage sociaal economische status) mogen niet de dupe worden van de financiële situatie van hun ouders. Zij ervaren hierdoor vaak spanning, stress en een beperkt toekomstperspectief. Opgroeien in armoede heeft nadelige gevolgen voor de ontwikkeling van kinderen. Op de korte termijn kan het leiden tot minder welbevinden en meer sociale uitsluiting. Op de langere termijn tot het verslechteren van schoolprestaties, en tot probleemgedrag. Stress kan de band tussen ouders en kinderen onder druk zetten en het risico op kindermishandeling vergroten. We zien vaak verbanden tussen armoede en het beroep op jeugdhulp en Wmo-voorzieningen. Deze hangt onder andere samen met zaken als schulden, werkloosheid, beperkte gezondheidsvaardigheden en laaggeletterdheid, huisvestingsproblemen of huiselijk geweld. Maar ook relatieproblemen, verslaving of psychische problemen spelen een rol. Vaak is er sprake van een stapeling van problemen. Door de verbanden over en weer ligt het risico van een negatieve spiraal op de loer. In de komende periode willen wij daarom de beschikbare middelen vooral inzetten om deze spiraal te doorbreken door dit beter te verbinden met het Wmo- en jeugdbeleid.

Een samenleving maak je samen 32

Actiepunt 26 | Voorkomen van de gevolgen van armoede

“Het moeilijkste vind ik dat mijn kinderen niet mee kunnen doen met de gewone dingen....... “ (Anoniem ouder)

Met de vijf Bevelandse gemeenten is er gezamenlijk armoedebeleid opgesteld. In onze uitvoering ondernemen we al veel ter voorkoming van de gevolgen van armoede. Dit is verweven in onze verschillende activiteiten binnen de afdeling Samenleving. Het betreft acties als signaleren van armoede, ondersteunen in financiële administratie, laagdrempelige naschoolse activiteiten, voorkomen van schulden en dergelijke.

Actiepunt 27| Toegankelijk maken huidige regelingen en vroegtijdig in beeld brengen van risicogezinnen

Om de activiteiten beter op elkaar af te stemmen, is het goed om alle huidige activiteiten in beeld te brengen en een aanjager binnen de gemeente te benoemen om de afgesproken actielijnen uit de kadernota armoedebeleid verder vorm te geven. Het opzetten van een ouderenpakket is daar een voorbeeld van. In 2020 werken we aan een nieuwe nota Armoede en Schuldhulpverlening met GR de Bevelanden WIZ

Er zijn een heleboel gemeentelijk inkomensregelingen en mogelijkheden voor ondersteuning zoals Stichting Leergeld, Voedselbank, Kledingbank, Thuisadministratie waar gezinnen in armoede een beroep op kunnen doen. Het is belangrijk dat onze doelgroepen deze mogelijkheden kennen en dat onze professionals hier kennis van hebben. Zij hebben een belangrijke doorverwijsfunctie naar deze regelingen en mogelijkheden, zodat gezinnen in armoede hier ook gebruik van maken. Ook scholen hebben een belangrijke signaalfunctie van armoede in gezinnen. Omdat kinderen niet de dupe mogen worden van de financiële problemen van hun ouders, willen we samen met de afdeling WIZ onderzoeken hoe we de scholen hier meer bij kunnen betrekken. Daarnaast vergroten we de (digitale) toegankelijkheid van alle mogelijke regelingen welke bijdragen aan het bestrijden van armoede.

ROL GEMEENTE:

Faciliteren, aanjagen

Hoe willen we dit bereiken?

KOSTEN:

Budgetneutraal, capaciteit VrijwilligersHuis

WIE BETREKKEN WE ERBIJ:

Onze zorgprofessionals (netwerk), VrijwilligersHuis, CJG

PERIODE:

2020-2023

Hoe willen we dit bereiken?

•

•

Om de integrale aanpak van armoede en schulden te optimaliseren, gaan we de kennis over armoedesignalen en over de inkomens- en schuldregelingen van de afdeling WIZ vergroten bij alle werkers in het sociaal domein, maar ook bij collega’s van de eigen gemeente die een signaalfunctie hebben. We gaan meer aansluiting zoeken met de medewerkers van de afdeling WIZ, met name de klantmanagers inkomen en schulddienstverleners om casussen te bespreken waarbij financiële problemen aan de hand zijn.

Een samenleving maak je samen 33

•

•

We stimuleren onze professionals bij vroegtijdige signalen van financiële problemen het gesprek aan te gaan. Niet alleen over financiën, maar ook over meerdere leefdomeinen die samenhangen met schulden en armoede (waaronder stress). Hierbij kan bijvoorbeeld de jeugdgezondheidszorg (JGZ), die getraind is om ook financiële problemen te signaleren, een rol spelen en gezinnen wijzen op bestaande mogelijkheden. Samen met de vijf Bevelandse gemeenten ontwerpen we laagdrempelig beeldmateriaal dat we kunnen gebruiken voor deze doelgroep. Om snel en goed zicht te krijgen op alle gezinnen met mogelijke financiële problemen betrekken we de JGZ om onze huidige bestaande regelingen onder de aandacht te brengen van de ouders. We hebben hierbij bijzondere aandacht en houden rekening met het taalniveau van allochtonen en mensen met een licht verstandelijke beperking (LVB). Indien nodig ondersteunen we hen om hun te begeleiden naar economische zelfredzaamheid. We brengen de inkomensregelingen digitaal samen in een compact overzicht via onze website in de vorm van pictogrammen (zie ook Hoofdstuk 1 actiepunt 1 digitale toegang).

Een samenleving maak je samen 34

Actiepunt 28 | Passende ondersteuning

Om uit de financiële zorgen te komen en de neerwaartse spiraal te doorbreken, is passende ondersteuning essentieel. Daarbij is het niet buiten beschouwing laten van andersoortige problemen (psychosociale problemen, gezondheid, verslaving, woonsituatie, gezinssituatie e.d.) een belangrijke voorwaarde. Andersom is het nodig om de financiële basis op orde te krijgen voordat er ruimte is om te werken aan bijvoorbeeld een gezonde leefstijl. Er is veel te winnen met een brede ondersteuning. De aanpak rond armoede en gezondheid sluit aan bij meerdere maatschappelijke opgaven van gemeenten, zoals participatie en het tegengaan van sociale uitsluiting, re-integratie, integratie en inburgering, omgevingsvisie en langer thuis wonen. Hiervoor is samenwerking tussen schuldhulpverlening, jeugdgezondheid, vrijwilligerswerk, jongerenwerk, algemeen maatschappelijk werk, de eerste lijn (zoals huisartsen en fysiotherapeuten), onderwijs-, taalen bewegingsaanbod essentieel.

ROL GEMEENTE:

Faciliteren, aanjagen

KOSTEN:

Kostenneutraal (past binnen reguliere taak), capaciteit VrijwilligersHuis

WIE BETREKKEN WE ERBIJ:

Onze zorgprofessionals (netwerk), VrijwilligersHuis, CJG

PERIODE:

2020-2023

Hoe willen we dit bereiken?

We investeren in de coachende vaardigheden van onze professionals om bij de ondersteuning oog te hebben voor de beperkte (gezondheids)vaardigheden en stress. Voorbeelden van dergelijke ondersteuning komen terug in de aanpak Mobility Mentoring®. Dit is een nieuwe integrale aanpak, ontwikkeld in de Verenigde Staten. De aanpak helpt mensen bij het oplossen van hun sociale en financiële problemen, en heeft als doel om hen te begeleiden naar economische zelfredzaamheid. Zie ook Hoofdstuk 1 actiepunt 3 optimalisatie Maatwerk

Een samenleving maak je samen 35

DAGELIJKS FUNCTIONEREN We willen dat mensen meedoen in de samenleving. Daarbij richtten we ons de voorbije periode vooral op zorg voor kwetsbare inwoners (0-100). We houden daarbij oog voor het individu. Voor de komende periode willen we onze inzet meer gericht inzetten met specifieke lokale aanpakken (in aansluiting op de regionale aanpakken) voor: integratie van statushouders, zorg voor mensen met verward gedrag en psychosociale problematiek, zorg voor mensen met dementie en zorg voor mensen met een licht verstandelijke beperking. Hiervoor zetten we dan extra middelen in. Omdat het vaak gaat over problematiek op meerdere leefgebieden vraagt dit een integrale werkwijze van al onze (zorg)partners binnen het sociaal domein. De overheid stimuleert mensen om zelf verantwoordelijkheid te nemen. De huidige samenleving kent ook een sterke individualisering. Traditionele verbindingen in de samenleving verdwijnen. Ook de bureaucratie en de verdere digitalisering spelen een rol. Indien je hiermee geen raad weet geeft dit al snel problemen. Kortom: niet iedereen is zelfredzaam

Actiepunt 29 | Specifieke aanpak voor mensen met dementie

Het aantal hulpbehoevende ouderen zal de komende jaren stijgen waarbij het zwaartepunt ligt op de zorg voor ouderen met psychogeriatrische problemen. Zij moeten (vaak noodgedwongen) langer thuis blijven wonen. De woonomgeving is hier niet altijd op ingericht waardoor de dementerende oudere naast de ziekte extra beperkingen ervaart en of zich niet begrepen voelt door de mensen om zich heen. Wij willen bereiken dat onze ouderen zo lang mogelijk op verantwoorde wijze thuis wonen met behoud van kwaliteit van leven.

Hoe willen we dat bereiken?

We sluiten met onze zorgstructuur goed aan op de gehele zorgketen rondom dementie. Vanaf het niet pluis-gevoel tot sterven. Vanuit ons welzijnswerk hebben we een belangrijke signaalfunctie en een adviserende en ondersteunde rol voor de dementerende en zijn naaste. We blijven aandacht geven aan en vragen voor ons project om te komen tot een dementievriendelijk Borsele. ROL GEMEENTE:

Aanjager, ondersteunend

KOSTEN:

Budgetneutraal, capaciteit VrijwilligersHuis

WIE BETREKKEN WE ERBIJ:

GR de Bevelanden WIZ, zorgpartners, VrijwilligersHuis

PERIODE:

2020-2023

Een samenleving maak je samen 36

Actiepunt 30 | Specifieke aanpak voor mensen met psychosociale en mentale gezondheidsproblemen.

Er zijn diverse ontwikkelingen in de maatschappij die invloed hebben op de toename van mensen met psychosociale en mentale problematiek. Het dagelijks leven wordt steeds meer door het individu en zijn tijdelijke netwerken bepaald. Mensen met psychosociale en mentale gezondheidsproblemen kunnen zelfstandig wonen met de benodigde ondersteuning. Afhankelijk van de problemen kan de mate van de ondersteuningsbehoefte van tijd tot tijd variëren. Deze geboden ondersteuning is flexibel en op maat op en af te bouwen.

Actiepunt 31 | Specifieke aanpak voor mensen met een beperking

Mensen met een ernstige fysieke, verstandelijke of geestelijke beperking, mensen die niet in het eigen inkomen kunnen voorzien of in een onveilige situatie verkeren, kunnen rekenen op het vangnet van de gemeente. Het vangnet is een aanpak gebaseerd op maatwerk.

Hoe willen we dit bereiken?

We gaan onderzoeken of er voor deze doelgroep specifieke interventies zijn ontwikkeld. Aan de hand van dat inzicht kijken we of we dat passend kunnen maken voor Borsele.

Hoe willen we dit bereiken?

We geven uitvoering aan het lokale plan van aanpak van personen met verward gedrag. We zetten een OGGZ-netwerk (Openbare Geestelijke Gezondheidszorg) op. We bieden een voorliggende inloopvoorziening via het eerder beschreven project Borsele met Elkaar wat is gericht op ontmoeting en inloop in alle kernen vanuit onze maatschappelijke ruimten/ dorpshuizen. Zie actiepunt eenzaamheid.

Een samenleving maak je samen 37

Actiepunt 32 | Mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt activeren

“Het werken en de mensen eromheen vind ik hartstikke leuk”. John Superrrr medewerker

De samenstelling van de groepen in het uitkeringsbestand is de afgelopen jaren sterk veranderd. Een grote groep bestaat uit zeer kwetsbare mensen en deze vragen extra aandacht. Het gaat bijvoorbeeld om statushouders en mensen met een arbeidsbeperking. Zij kampen vaak met meervoudige problematiek op verschillende leefgebieden. Om deze mensen werkfit te krijgen, zet GR de Bevelanden participatietrajecten in; het gaat bijvoorbeeld om het verrichten van maatschappelijk nuttige activiteiten in de vorm van een tegenprestatie, vrijwilligerswerk of mantelzorg en om combinaties van re-integratie en dagbesteding.

ROL GEMEENTE:

Faciliteren, aanjagen

KOSTEN:

Budgetneutraal, capaciteit VrijwilligersHuis

WIE BETREKKEN WE ERBIJ:

Onze zorgprofessionals (netwerk), VrijwilligersHuis, CJG

PERIODE:

2020-2024

Hoe willen we dit bereiken?

We willen met ons welzijnswerk een bijdrage leveren aan het activeren van deze groep mensen. Mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt brengen wij in contact met vrijwilligerswerk via ons VrijwilligersHuis. Daarnaast bieden we de mogelijkheid om met ons welzijnswerk mensen te activeren. De integrale samenwerking tussen het verbindingsteam, de teams binnen de afdeling WIZ (GR de Bevelanden) en het VrijwilligersHuis is geen vanzelfsprekendheid en vraagt om specifieke inzet. We benoemen een aandachtsfunctionaris om hier uitvoering aan te geven binnen het VrijwilligersHuis.

Een samenleving maak je samen 38

Actiepunt 33 | Specifieke aanpak voor integratie statushouders

Specifiek voor de statushouders heeft GR de Bevelanden een plan van aanpak arbeidsparticipatie statushouders opgesteld. Uit dit plan is gebleken dat er vele knelpunten zijn in de integratie die ook invloed hebben op de mogelijkheid om in te stromen in regulier betaald werk. Er veel meer nodig dan de maatschappelijke begeleiding van twee jaar die Vluchtelingenwerk kan bieden. Dit zit vooral in praktische zaken, als (financiële) administratie, taal, onderwijs, vervoer et cetera wat belemmerend werkt op de weg naar betaald werk. Wij willen graag een integrale aanpak samen met GR de Bevelanden WIZ opzetten, waarbij ons VrijwilligersHuis in een veel eerder stadium wordt betrokken in de integratie.

ROL GEMEENTE:

Initiatiefnemer, aanjager, coördinatie

KOSTEN:

Budgetneutraal, ambtelijke capaciteit

WIE BETREKKEN WE ERBIJ:

Vluchtelingenwerk, GR de Bevelanden WIZ, woningcoöperatie, VrijwilligersHuis

PERIODE:

2020-2023

Hoe willen we dit bereiken?

We onderzoeken of het initiatief ‘Welkom in de Buurt’ een oplossing biedt om vroeger in het traject van integratie en maatschappelijke begeleiding samen met de woningbouwvereniging om ervoor te zorgen dat de statushouders welkom worden geheten in de buurt en informatie krijgen over de lokale voorzieningen in de buurt waar ze wonen. Wanneer het VrijwilligersHuis eerder in beeld is, kunnen zij veel beter aansluiten bij de ondersteuningsbehoefte van nieuwkomers. Daarnaast gaan we actief participeren en initiëren dat een integrale aanpak wordt opgezet samen met GR de Bevelanden WIZ en de deelnemende Bevelandse gemeenten. We benoemen een ambtelijk en uitvoerend trekker binnen onze gemeente die zich hierop gaat richten.

Een samenleving maak je samen 39

Een samenleving maak je samen 40