5. Voorstel instemmen met de Woon(zorg)visie De Bevelanden 2024-2028

Zaaknummer:

Raadsvoorstel Nummer raadsvoorstel Raadsvergadering Portefeuillehouder

5 4 april 2024 Wethouder Weststrate

Onderwerp

Woon(zorg)visie De Bevelanden 2024-2028

**

Geachte raad, Hiermee leggen wij aan u een voorstel over bovengenoemd onderwerp ter besluitvorming voor.

RAADSVOORSTEL

VOORSTEL Wij stellen u voor om: 1. In te stemmen met de Woon(zorg)visie De Bevelanden 2024-2028. 2. Kennis te nemen van het Regionale uitvoeringsprogramma behorende bij de Woon(zorg)visie. 3. Kennis te nemen van de oplegger met een uitleg over de woningbehoefte-onderzoeken en de Zeeuwse Woondeal. AANLEIDING EN DOEL In 2019 stelden de vijf Bevelandse gemeenten samen voor het eerst een woonvisie vast. Deze visie legde de doelen voor vijf jaar - tot en met 2023 - het woonbeleid vast voor de gemeenten Borsele, Goes, Kapelle, Noord-Beveland en Reimerswaal. In deze periode vonden belangrijke veranderingen plaats in het woonbeleid: - De nationale beleidscontext wijzigde door de Nationale Woon- en Bouwagenda; het doel van die agenda is het bevorderen van de beschikbaarheid, betaalbaarheid en kwaliteit van het woningaanbod in Nederland. - We ondertekenden de Zeeuwse Woondeal. - Het Rijk werkt aan de Wet versterking regie op de volkshuisvesting (Wvrv). Dit betekent dat verschillende thema’s een plek krijgen in een nieuwe visie. Daarnaast veranderde de situatie op de woningmarkt en hebben onze inwoners andere woonbehoeftes. Een belangrijk onderdeel voor de nieuwe visie is ‘wonen en zorg’. Dit sluit aan bij landelijke programma’s zoals ‘Een thuis voor iedereen’ en ‘Wonen en zorg voor ouderen’.

Voor onze regio is er een urgentie om tot oplossingen te komen voor de vergrijzing en voor het aanbod van geschikte woningen voor ouderen. Daarom gebruiken we de benaming ‘Woon(zorg)visie’ als opvolger van de ‘woonvisie’.

Pagina 1 van 6

De Woon(zorg)visie De Bevelanden 2024–2028 (hierna: Woon(zorg)visie) bevat een analyse en ambities op verschillende thema’s: - Nieuwbouw; - (Ouderen)zorg; - Aandachtsgroepen; - Bestaande bouw & toekomstbestendigheid; - Betaalbaarheid. Met de Woon(zorg)visie leggen wij onze doelen vast voor de verschillende opgaven voor wonen en 'wonen en zorg'. De Woon(zorg)visie geeft ons een belangrijke basis voor de invulling van onze rol als regisseur voor het woonbeleid, voor de uit te werken acties en de afspraken die we willen maken met de woonpartijen. ARGUMENTEN De Woon(zorg)visie legt voor de volgende vier jaar (tot en met 2028) vast wat wij willen bereiken. De visie bestaat uit de volgende drie onderdelen: A. De beleidscontext. B. Een brede behoefteanalyse. C. De ambities in samenwerking met betrokken partijen. Ook schenken we aandacht aan de beleidsinstrumenten om de doelen waar te maken.

RAADSVOORSTEL

Voor de behoefteanalyse maakten wij gebruik van een onderzoek naar de woonbehoefte en een onderzoek naar de ontwikkeling van de woon- en zorgvraag in Zeeland tot 2040. Daarnaast staan in de Woon(zorg)visie de doelen uit de Zeeuwse Woondeal. In maart 2023 ondertekenden het Rijk, de provincie Zeeland en de Zeeuwse gemeenten de Woondeal. De rapporten van beide onderzoeken en de Zeeuwse Woondeal hebben we als bijlage toegevoegd. Nadere uitleg van de kwantitatieve opgave en de onderlinge samenhang staat beschreven in de bijgevoegde oplegger. De Woon(zorg)visie vormt zowel de basis voor de nieuwe prestatieafspraken met de huurdersvereniging en de woningbouwcorporaties alsook voor de afspraken met andere belanghouders voor wonen en wonen en zorg. In het regionale uitvoeringsprogramma staan de verschillende doelen met een planning van de te ondernemen acties en met welke belanghouders wij dat samen gaan doen. Kanttekeningen - Woningmarktinstrumenten | We hebben de mogelijkheid om verschillende woningmarktinstrumenten voor het woonbeleid in te zetten. In het uitvoeringsprogramma geven we de instrumenten aan die we willen gebruiken of verder willen onderzoeken. Naast de Starterslening bekijken we andere mogelijkheden om koopstarters financieel te steunen. Ook onderzoeken we het instellen van opkoopbescherming en bezien we de zelfbewoningsplicht.

Daarnaast willen we een huisvestingsverordening maken. Hierin regelen we de toewijzing van woningen aan personen uit de aandachtsgroepen en vinden instrumenten zoals de Pagina 2 van 6

RAADSVOORSTEL

opkoopbescherming een plek. Daarbij geldt dat we moeten kunnen aantonen dat de inzet van de woningmarktinstrumenten echt nodig is en dat het resultaat niet op een andere, minder ingrijpende manier kan worden bereikt. We brengen dat in beeld en leggen dit aan u voor. Ook gaan we in op de vraag of de extra inzet van gemeentelijke middelen in verhouding staat tot het te bereiken resultaat. -

Doelgroepenverordening en Omgevingswet | Met de Woon(zorg)visie zetten we in op de bouw van betaalbare woningen. Het gaat dan om sociale huurwoningen, woningen met middenhuur en sociale koopwoningen. Tot voor kort was het mogelijk om - met de doelgroepenverordening - voorwaarden voor de bouw van deze woningen te regelen. De Omgevingswet brengt daar verandering in. Deze wet geeft gemeenten de mogelijkheid regels over woningcategorieën vast te leggen in een Omgevingsplan (Artikel 5.161c Besluit kwaliteit leefomgeving). De voorwaarden voor deze regels zijn hetzelfde als met de doelgroepenverordening. Het gaat dan om het bepalen van de doelgroepen, de prijsgrenzen en de instandhoudingstermijnen. Een aparte doelgroepenverordening is daardoor niet meer nodig.

-

Nieuwe wetgeving | Op dit moment werkt het Rijk aan nieuwe wetgeving voor wonen. Vanaf 2026 wordt de woon(zorg)visie onderdeel van het zogenoemde volkshuisvestingsprogramma. Dit programma vormt het kerninstrument van de nieuwe, in voorbereiding zijnde, Wet versterking regie volkshuisvesting en vervangt de woon(zorg)visie. Het volkshuisvestingsprogramma krijgt daarna een plek in de beleidscyclus van de Omgevingswet. Daarnaast gaat het om de Wet betaalbare huren. De uitvoering van deze wetten gaan zorgen voor het nodige werk. Wij weten niet precies hoeveel. Dit komt boven op de uren die nodig zijn voor de acties uit het uitvoeringsprogramma.

(JURIDISCHE) CONSEQUENTIES Aangezien het om een regionaal ambitiedocument gaat, bestaat altijd het risico dat er binnen de vijf gemeenten verschillende zienswijzen bestaan over bepaalde zaken. Het belang van de regionale samenwerking is dan ook om deze verschillende zienswijzen met elkaar te delen, om tot een gedragen visie te komen. FINANCIËN De Woon(zorg)visie hebben we zoveel mogelijk zelf opgesteld vanuit de actielijn ‘Beweging op de Bevelandse woningmarkt’ van 'Regionale samenwerking Bestuurlijk Platform De Bevelanden'. Voor de begeleiding en ondersteuning van het proces konden we de expertise benutten van een adviseur van het ‘Expertteam Huisvesting Aandachtsgroepen’ van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO). De kosten van de inzet van de expert kwamen voor rekening van de provincie Zeeland en het Rijk. De onkosten voor het opstellen van de Woon(zorg)visie werden gedekt uit het budget van de voornoemde actielijn. Voor de acties in het uitvoeringsprogramma hebben wij nog geen kostenraming opgesteld. Indien nodig leggen wij een afzonderlijk voorstel aan u voor.

Pagina 3 van 6

UITVOERING / PLANNING / EVALUATIE Voor de uitvoering van de Woon(zorg)visie hebben wij een regionaal uitvoeringsprogramma gemaakt. Dit programma bestaat uit acties die de vijf gemeenten samen uitwerken. Het regionale uitvoeringsprogramma leggen wij ter kennisname aan u voor. Het vastgestelde beleid wordt uitgevoerd conform de planning in het uitvoeringsprogramma. Jaarlijks wordt deze planning geëvalueerd en gekeken wat dan nodig is om onze doelen te bereiken.

RAADSVOORSTEL

PARTICIPATIE De woon(zorg)visie is een integraal document. Hiervoor hebben wij verschillende belanghouders betrokken en gesproken. We streven naar breed gedragen doelen binnen onze regio. Wij hebben ervoor gekozen de doelen uit te werken met vertegenwoordigers van belanghouders. Via verschillende bijeenkomsten hebben wij gesproken met Beveland Wonen en de Huurdersvereniging. Daarnaast hebben we gesproken met de koepels van ontwikkelaars, bouwers en makelaars. Voor ‘wonen en zorg’ hebben wij de adviezen van het Burgerberaad Zorg Zeeland gebruikt. Daarnaast hebben wij een Bevelands ‘bestuurlijk regieoverleg woonzorgopgave ouderen’ opgezet. Hieraan namen de bestuurders van Beveland Wonen, het CZ Zorgkantoor en een vertegenwoordiging van de Bevelandse zorginstellingen voor ouderen deel. Met deze belanghouders hebben wij samen een eerste aanzet gedaan voor de doelen voor de woonzorgopgave voor ouderen in onze regio. Deze aanpak willen wij ook toepassen met de partijen in de geestelijke gezondheidszorg en gehandicaptenzorg. Voor lokale partijen zien wij een rol in de uitvoering van de visie voor de regio en voor de gemeenten apart. Voor de uitwerking van het regionale en lokale uitvoeringsprogramma volgen er afhankelijk van de doelen nog aparte participatietrajecten.

Betrokkenheid van de raad Uw bestuursprogramma ‘Schakelen met raad en daad 2022-2026’ hebben we vertaald naar het gelijknamige uitvoeringsprogramma. De daarin beschreven doelen voor woningbouw zijn: - Verkrijgen van inzicht in de behoefte van de (toekomstige) inwoners over welk type woning voor welke doelgroep nodig is, ook in relatie tot zorg. - Invulling geven aan de regionale woonvisie met een concreet uitvoeringsprogramma. Als bouwsteen voor de nieuwe Woon(zorg)visie hebben we onder andere gebruik gemaakt van het bijgevoegde woningmarktonderzoek. Dat onderzoek is uitgevoerd namens de betrokkencorporaties en gemeenten; het beschrijft de woningbouw opgave zowel in kwantitatieve als kwalitatieve vorm. Echter, dit onderzoek kan niet los worden gezien van de vorig jaar ondertekende woondeal met het Rijk, zeker als het gaat om het aandeel te realiseren betaalbaar koop- en huurwoningen. Bij de uitwerking van de woningbouwopgave voor onze gemeente houden we daarnaast ook rekening met de door u vastgestelde ‘prioritering woningbouwplannen’ van 29 juni 2023. Het bijbehorende regionale uitvoeringsprogramma (zie bijlage) geeft richting voor het behalen van zowel de regionale, als de lokale ambities en doelen. Ook stellen we een beknopt lokaal uitvoeringsprogramma op, ter aanvulling en verdieping van de Borselse ambities en doelen.

We verwachten het lokale uitvoeringsprogramma met u te kunnen delen in het vierde kwartaal 2024. Pagina 4 van 6

RAADSVOORSTEL

Proces om te komen tot de Woon(zorg)visie In april 2023 stelden we het plan van aanpak vast om te komen tot de nu voorliggende de Woon(zorg)visie. Op 14 juli 2023 deelden we een discussienota met u om mee te nemen in het proces voor het opstellen van de visie. Tijdens de regionale raadsbijeenkomst op 27 september 2023 gingen raadsleden in gesprek over die discussienota. We hebben daarbij ideeën opgehaald voor het concept van de Woon(zorg)visie. Medio december 2023 hebben we die conceptversie met u gedeeld om uw daarover verder te informeren tijdens de informerende raadsbijeenkomst van 18 januari 2024. Tijdens deze presentatie hebben we per thema de doelstellingen aan u gepresenteerd. Hierbij bestond de mogelijkheid vragen te stellen en te reageren op de inhoud. Hieronder een korte opsomming van de aanpassingen die zijn gemaakt na de opmerkingen van raadsleden: - Aanpasbaar bouwen: een uitleg toegevoegd waarom aanpasbaar bouwen belangrijk is als standaard voor nieuwbouwopgave. Deze standaard geldt speciaal voor professionele partijen. - Begrip betaalbare koop: een uitleg toegevoegd. We houden vast aan de Woondeal en landelijke begrippen. We zetten instrumenten in om woningen betaalbaar te maken en te houden en kopers met middeninkomens / koopstarters financieel te steunen.

- Relatie tussen eenzaamheid en welzijnsaanbod: opmerking gemaakt om duidelijker te maken hoe we ontmoeting en signalering willen aanmoedigen. In de visie staat de samenwerking tussen fysiek en sociaal domein hierin centraal. - Nieuwbouw die rekening houdt met zeespiegelstijging: toegevoegd als uitleg van het doel voor klimaatadaptatie. - Bestaande voorraad beter benutten: woningsplitsen en woningdelen worden beschreven als een oplossing voor de uitbreiding van de woningvoorraad - Doelgroepenmix & knarrenhofjes: uitleg toegevoegd wat wij onder deze begrippen verstaan. - Monitoren van wachttijden: toegevoegd dat wij wachttijden en kans van slagen van verschillende doelgroepen volgen in plaats van het gemiddelde. - Benutten van de kracht van sterke gemeenschappen: toegevoegd, met link naar de uitwerking van verzorgingsgebieden in onze regio. COMMUNICATIE We hebben na de behandeling in de colleges een persbericht verspreid namens de vijf Bevelandse gemeenten. De Bevelandse Woon(zorg)visie publiceren we na vaststelling op Overheid.nl en op de vijf gemeentelijke websites. BESLUIT De raad besluit om: 1. In te stemmen met de Woon(zorg)visie De Bevelanden 2024-2028. 2. Kennis te nemen van het Regionale uitvoeringsprogramma behorende bij de Woon(zorg)visie. 3. Kennis te nemen van de oplegger met een uitleg over de woningbehoefte-onderzoeken en de Zeeuwse Woondeal. Pagina 5 van 6

TER INZAGE LIGGENDE STUKKEN Er liggen geen stukken ter inzage. BIJLAGE(N) Bij dit advies horen de volgende bijlagen: Documentnr. Join: Naam van de bijlage: D24.642670 D24.642672 D24.642662 D24.642675 D24.642827 D24.642674 D24.642676

Woon(zorg)visie de Bevelanden 2024-2028 Regionaal uitvoeringsprogramma de Bevelanden Oplegger bijlagen Woon(zorg)visie Rapport Woningmarktonderzoek West-Brabant, Tholen en De Bevelanden Factsheet Borsele behorende bij woningmarktonderzoek Rapport analyse woon- en zorgvraagontwikkeling Zeeland Zeeuwse Woondeal

Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van Borsele, G.M. Dijksterhuis, burgemeester

RAADSVOORSTEL

J.M. Jansen, secretaris

Pagina 6 van 6