5.2 Memo stand van zaken bestuursprogramma 2024

Aan: Domein/Team: Kopie aan:

Gemeenteraad Borsele Afdeling KopieAan

Van:

College van burgemeester en wethouders

Zaaknummer: Documentnummer:

Z24.035026 D24.649189

Datum: Betreft:

17 juni 2024 Stand van zaken uitvoeringsprogramma ‘Schakelen met raad en daad’

Geachte leden van de gemeenteraad, Op 3 november 2022 heeft u het uitvoeringsprogramma vastgesteld. Dat was onze uitwerking van uw bestuursprogramma ‘Schakelen met raad en daad’. We spraken af om de voortgang van de uitvoering op de reguliere momenten van de planning-en-controlcyclus met u te delen. Op 4 juli 2023 hebben we voor de eerste keer de stand van zaken met u gedeeld via onze memo. BESTUURSPROGRAMMA Kortgezegd heeft u in het bestuursprogramma de contouren aangegeven voor de thema’s die u uitgevoerd wil zien in de raadsperiode tot maart 2026. UITVOERINGSPROGRAMMA We hebben uw thema’s vertaald naar het uitvoeringsprogramma, onder dezelfde benaming. Dat document kunt u raadplegen via https://borsele.notubiz.nl/document/11956384/1.Elk thema hebben we verdeeld in één of meer afzonderlijke trajecten. Daarbij hebben we onder meer doel, resultaat, benodigd budget, benodigde uren, de dekking en de tijdsplanning besproken. Dat is ook opgenomen in de tijdsplanning die hoort bij het uitvoeringsprogramma. Dat laatste document hebben we ontsloten via deze verwijzing https://borsele.notubiz.nl/document/11956383/1/

MEMO

CONTOUREN Vanaf de vaststelling in november 2022 is de ambtelijke organisatie met goede moed van start gegaan om uitvoering te geven aan uw bestuursprogramma. Hieronder geven we per thema een stand van zaken. Het overzicht is niet uitputtend maar geeft in onze ogen goed de contouren weer van de ontwikkelingen op de diverse thema’s sinds de memo met de ‘stand van zaken’ (4 juli 2023). Door middel van een kleur geven we – in de laatste kolom - per thema weer wat de status is. Kleur Groen Oranje Rood

= = =

Gestart en afgerond (met vaak ook blijvende, reguliere werkzaamheden). Gestart maar nog verder uit te werken. Nog niet gestart. 1

Thema Stand van zaken uitvoering Woningbouw A -

-

Woningbouw B -

-

Leefbaarheid A -

-

-

-

Leefbaarheid B (uren) -

MEMO

-

Op 18 januari 2024 hebben we u geïnformeerd over de ‘Woon(zorg)visie De Bevelanden’. Vervolgens heeft u deze ‘Woonzorgvisie De Bevelanden’ vastgesteld op 4 april 2024. We stellen ook een beknopt lokaal uitvoeringsprogramma op, met de Borselse ambities en doelen. We verwachten het lokale uitvoeringsprogramma met u te delen in het vierde kwartaal van 2024. Na een kaderstellende raad heeft u op 29 juni 2023 ingestemd met de prioritering voor de woningbouwplannen. Op 2 november 2023 hebt u voor dit actiepunt structureel budget beschikbaar gesteld: https://borsele.notubiz.nl/document/13371481/1. Zie ook Woningbouw A voor het lokaal uitvoeringsprogramma van de Woonzorgvisie. Voor het ‘Kaderplan voorzieningen’ dienen twee documenten als basis: het raadsvoorstel en een memo. In 2023 hebben we twee inforaden belegd die uiteindelijk resulteerden in de kaderraad die plaatsvond in ’s-Heerenhoek op 22 februari 2024. In uw besluitraad van 23 mei 2024 heeft u het eerste deel van het vervolg bekrachtigd: het beschikbaar stellen van een budget voor de verdere uitvoering van het Integraal HuisvestingsPlan (IHP). Dat is gerelateerd aan het ‘Kaderplan Voorzieningen’. Op 20 juni 2024 legden we de uitwerking van de kaderstelling aan u voor: een haalbaarheidsstudie voor twee projecten in het licht van het ‘Kaderplan Voorzieningen’.

De uitwerking voor twee trajecten is afhankelijk van de besluitvorming over het thema ‘Leefbaarheid A’: zie voorstel van 20 juni 2024. Daarin stellen we voor om voor een financiële verkenning te starten voor: - Sportpark Borsele-West. - Maatschappelijke voorzieningen Lewedorp. De daadwerkelijke realisatie van dit thema loopt door ná de looptijd van uw bestuursprogramma. Zoals in het voorstel van 20 juni 2024 is verwoord, moet een projectorganisatie worden opgezet om de uitvoering van (onder meer) deze twee trajecten. Dit is in lijn met het vormgeven van een cluster 2

Fase

MEMO

Thema Stand van zaken uitvoering ‘Integrale Opgaven’ zoals is opgenomen in het voorstel over de organisatorische aanpassingen. Daardoor kan de organisatie flexibel blijven inspelen, sturen en prioriteren op actuele ontwikkelingen. Daarbij gaat het om domeinoverstijgende projecten en opgaven, onder meer uit uw Bestuursprogramma. Het ‘Kaderplan Voorzieningen’ is daarvan een voorbeeld. Leefbaarheid B (uitvoeringskos- Zie opmerking bij het thema ‘Leefbaarheid B (uren)’. ten) Zoetwaterhuishouding Na de inforaad op 14 september 2023 heeft u kaders gesteld op 25 januari 2024 aan de hand van diverse stellingen. Op 23 mei 2024 hebt u budget beschikbaar gesteld voor een ‘beleidsondersteuner’ om: - Uitvoering te geven aan het zoetwater-vraagstuk. - Het begeleiden van concrete projecten. - Het onderzoeken van subsidiemogelijkheden. - Lobbyactiviteiten voor klimaatadaptieve opgaven; in het bijzonder de zoetwaterbeschikbaarheid. Welstand - A (uren) De aanvang van dit thema was gepland voor het 1e kwartaal 2024. Echter, dit is mede gebonden aan de uitvoering en het resultaat van het thema ‘Welstand – B’, alsook de verdere implementatie van de Omgevingswet. Welstand - A (uitvoeringskos- Zie opmerking bij het thema ‘Welstand - A (uren)’. ten) Welstand - B - Dit thema betreft nadrukkelijk enkele kwesties waaraan voor de korte termijn een nieuw gezichtspunt/oplossing geboden kan worden.

- Met de raadwerkgroep hebben diverse bijeenkomsten plaatsgevonden. Tijdens één van de sessies hebben we het proces en de huidige planbeoordeling eruit gelicht. Ook hebben we opgehaald wat de wensen zijn. Om dit meer duiding te geven, hebben we een excursie georganiseerd met de werkgroep. Voor de verdere uitwerking van dit thema volgen nog enkele sessies. Energietransitie - Het project Grootschalige Energietransitie & Leefkwaliteit Borsele (GELB) is één van de grootste veranderingen binnen de gemeentelijke organisatie. - Tijdens vijf bijeenkomsten hebben 100 inwoners de ‘Borselse Voorwaarden Groep’ (BVG) - de voorwaarden opgesteld voor de eventuele komst van 3

Fase

Thema Stand van zaken uitvoering

-

-

-

-

Nucleair -

MEMO

-

-

negen (energie)projecten. Daarmee moet de leefbaarheid, de lokale economie en het welzijn van de inwoners worden hooggehouden, bevorderd en beschermd: https://www.borsele.nl/sites/borsele/files/2024-01/Borselse%20Voorwaarden%202023.pdf. In uw vergadering van 11 januari 2024 heeft u de ‘Borselse Voorwaarden’ vastgesteld. Op 10 april 2024 hebben we de ‘Borsele Voorwaarden’ aangeboden aan de minister van voor Klimaat en Energie; samen met onder meer een vertegenwoordiging van uw gemeenteraad. Eind juni 2024 openen we een fysiek informatiepunt over de grootschalige energietransitie. Dit komt in het dorp Borssele naast de buurtsuper. In onze zienswijzen over de Rijkscoördinatieregeling-procedures inzake de energieprojecten op ons grondgebied benadrukken we telkens: - Het bewerkstelligen van transparantie aan inwoners over onder meer de processen. - Het bewaken van de integrale benadering. - Het (daarom) bundelen van de krachten met de lokale omgevingsmanagers en de verschillenden actoren. We delen deze zienswijzen met u via ‘Post voor de gemeenteraad’. Na de inforaad op 22 februari 2024 heeft u kennisgenomen van de invulling van de ‘Gebiedsinvesteringen Netten op Zee Zeeland’. U heeft ons opdracht gegeven de thema’s van de ‘Gebiedsinvesteringen Netten op Zee Zeeland’ verder uit te werken.

Op 9 november 2023 bent u door het ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK) bijgepraat over de procesmatige ontwikkelingen van de mogelijke bouw van twee nieuwe kerncentrales. Eind april 2024 bezocht de raadswerkgroep GELB de bouwplaats van de kerncentrale ‘Hinkley Point C’ in Zuidwest-Engeland. Doel van het bezoek: zien, ervaren en ophalen wat de impact van de bouw van twee nieuwe kerncentrales (Hinkley Point C) op de omgeving is: https://www.borsele.nl/bezoek-raadswerkgroep-aan-hinkley-point-c-en-omgeving. Zie ook het thema ‘Energietransitie’. 4

Fase

Thema Stand van zaken uitvoering Duurzaamheid A -

-

-

Duurzaamheid B -

-

MEMO

-

-

Dit thema heeft een koppeling met het vervolg van het thema Leefbaarheid A (‘Kaderplan voorzieningen’). Tijdens de info- en kaderaad over dat thema bent u geïnformeerd over de verduurzamingsrapporten voor onze dorpshuizen, scholen, gymzalen, brandweerposten en het gemeentehuis. Daarin is in beeld gebracht: a) De kansen (technisch en bouwkundig). b) De kosten. c) De terugverdientijd. De verduurzaming van de dorpshuizen hebben we opgenomen in het traject ‘Gebiedsinvesteringen Netten Op Zee’, onder het thema ‘Versnellen en toepassen van de (duurzame) energietransitie Borsele’. Dat voorstel heeft u behandeld in uw vergadering van 4 april 2024. Voor de renovatie en verduurzaming van het dorpshuis Baarland hebben we een voorstel aan u voorgelegd in uw vergadering van 20 juni 2024. In 2026 wordt op basis van een geactualiseerde meerjarenonderhoudsplanning keuzes gemaakt voor de verduurzaming en toekomstbestendigheid van de gemeentelijke gebouwen. In Borssele en Nisse stellen we samen met inwonersgroepen plannen op om de dorpen van het aardgas af te halen. In ‘s-Heer Abtskerke en Heinkenszand zijn deze plannen intussen vastgesteld. In uw vergadering van 20 maart 2024 bent u geïnformeerd over de Regionale Energie Strategie (RES) 2.0 Zeeland. De conceptversie van de RES 2.0 heeft u behandeld in uw vergadering van 20 juni 2024.

De focus ligt op het bevorderen van hernieuwbare energiebronnen en het verminderen van CO₂-uitstoot. Samen met de Bevelandse gemeenten trekken we op om energiearmoede te bestrijden. We werken met energiecoaches: dat zijn vrijwilligers die bij inwoners langsgaan om advies te geven over hun energiegedrag en hoe ze dit kunnen aanpassen. In de Nieuwsbrief van mei 2024 staan deze - en andere - onderwerpen uitgebreid verwoord.

5

Fase

Thema Stand van zaken uitvoering Participatie A -

-

Participatie B -

-

Openbare orde en veiligheid -

-

-

Bestrijding van ondermijning -

MEMO

-

We werken volgens de uitgangspunten van de participatienota 'Samen denken, Samen doen’ die u op 2 februari 2023 heeft vastgesteld. Met ons nieuwe, digitaal participatieplatform (praatmee.borsele.nl) kunnen we meer inwoners betrekken bij onze taken. De implementatie daarvan vond plaats op 1 juni 2024. Op 25 januari 2023 hebben we u geïnformeerd over het toekomstbestendig maken van de adviesraden. Op 9 juni 2023 hebben we de nieuwe 'advies-/participatiestructuur sociaal domein' verwoord in een memo [beschikbaar na inlog]. Vóór het zomerreces van 2024 delen we een memo met u over het 'Plan van aanpak burgerparticipatie sociaal domein’. In de tweede helft van 2024 werken we de uitgangspunten van dit uitvoeringsplan verder uit. Er is een geactualiseerd integraal veiligheidsbeleid, vastgesteld: het Integraal Veiligheidsbeleid Oosterscheldebekken 2023-2026 https://borsele.notubiz.nl/document/12433788/1 We hebben voor uw raad een bijeenkomst gehouden over arbeidsmigranten en de mogelijke vormen van uitbuiting. In uw vergadering van 7 december 2023 hebt u de geactualiseerde Algemene plaatselijke verordening (APV) vastgesteld. Op 23 maart 2023 heeft u een werkbezoek afgelegd aan het havengebied.

In de raadsvergadering van 29 juni 2023 hebt u ingestemd met het voorstel over de oprichting van een ‘beheersorganisatie havengebied Vlissingen/Borsele’: met als doel om te de zeehavens weerbaar te maken tegen ondermijnende criminaliteit én criminelen aan te pakken, zodat het hier veilig werken en goed ondernemen is. In het kader van het ‘Mainportprogramma Zeeland/West-Brabant’ hebben we een groot deel van de havenmedewerkers getraind, deelgenomen aan landelijke overleggen met andere mainports en nieuwe samenwerkingsverbanden opgezet tussen diensten. 6

Fase

Thema Stand van zaken uitvoering -

-

-

-

Sociaal Domein A -

-

-

-

MEMO

Sociaal Domein B -

-

We hebben het ‘jaarplan ondermijning 2023’ met u gedeeld. Daarin staan de resultaten van: - Maatschappelijke weerbaarheid. - Bestuurlijke weerbaarheid. - Operatie & ondermijningscasuïstiek. We hebben de intentieverklaring ‘Zeeuwse Norm Weerbare Overheid’ ondertekend om samen te werken en te zorgen voor integere en weerbare Zeeuwse overheden. Voor uw raad wordt een sessie over het onderwerp 'Weerbaar Bestuur' georganiseerd op 26 september 2024. Momenteel lopen er meerdere onderzoeken waarbij de mogelijkheden worden onderzocht van een ‘juridisch kader voor de gemeenten bij ondermijning’. In uw vergadering van 7 december 2023 heeft u kennisgenomen van twee documenten waarin we uitgebreid de gesteldheid van het sociaal domein hebben beschouwd: - De voortgangsrapportage sociaal domein. - De stand van zaken van het actieplan sociaal domein. In diezelfde vergadering hebt u de looptijd van het actieplan en het koersplan Sociaal Domein verlengd tot en met 2024. Op 30 mei 2024 hebben we tijdens een inforaad de huidige stand van zaken van ons lokale beleid toegelicht alsook de ophanden zijnde ontwikkelingen. Zowel voor de jeugdhulp als de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) hebben we beheersmaatregelen ingevoerd. Maatschappelijke ontwikkelingen als corona, de energiecrisis en oorlog in Oekraïne hebben hun weerslag op het sociaal domein.

Een verdiepende rapportage op de (maatschappelijke en) financiële ontwikkelingen in relatie tot het resultaat is in voorbereiding. Een informerende raad hierover volgt in november 2024. Met ons Lokaal Preventieakkoord (LPA) richtten we ons de afgelopen jaren op vier preventiethema’s: roken, overmatig alcoholgebruik, gezond gewicht en eenzaamheid. Het Lokaal Preventieakkoord is opgegaan in het brede Plan van aanpak Gezond en Actief Leven 7

Fase

MEMO

Thema Stand van zaken uitvoering Akkoord (GALA) Borsele. Dit integrale plan is gericht op de thema’s ‘sport en bewegen’, gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie en ‘de sociale basis’. De looptijd is van 2024 tot en met 2026. - In regionaal verband koppelen we ons GALA-plan aan het Integraal Zorgakkoord (IZA). Het IZA richt zich voornamelijk op zorgpartijen en regionale samenwerkingsafspraken tussen het sociaal en medisch domein. Onderwijs, cultuur en sport A Onderzoeks- en adviesbureau Sardes heeft voor ons een verkenningsnotitie opgesteld op een toekomstgerichte voorzieningenplanning onderwijs en kinderopvang in Borsele [beschikbaar na inlog]. De voortzetting van dit thema krijgt integraal een plek in het traject ‘Leefbaarheid A’. Onderwijs, cultuur en sport B In uw besluitraad van 23 mei 2024 heeft u het eerste deel van het vervolg bekrachtigd: het beschikbaar stellen van een budget voor de verdere uitvoering van het Integraal HuisvestingsPlan (IHP). Dit heeft een koppeling met het traject ‘leefbaarheid A’ (‘Kaderplan Voorzieningen’). Rekenkamer - In uw vergadering van 7 september 2023 heeft u de ‘Verordening gemeentelijke rekenkamer Borsele 2023’ vastgesteld. - De voorzitter en de leden van de rekenkamer zijn benoemd en beëdigd in de raadsvergadering van 23 mei 2024.

Financieel In de raadsvergadering van 4 juli 2024 leggen we via de jaarverantwoording rekenschap af over het door ons uitgevoerde beleid in 2023. Ook de kadernota 20252028 leggen we aan u voor. Daarbij nemen we de aspecten mee zoals genoemd in het uitvoeringsprogramma, bijvoorbeeld: - Een structureel, duurzaam sluitende begroting en een positief jaarresultaat. - Het behouden van een minimaal weerstandsratio van 2. Daarbij is het zogeheten ‘financieel ravijnjaar 2026’ echter een flinke horde om te nemen. Klimaatadaptatie - Bij de ontwikkeling van nieuwe woonwijken en de herontwikkeling van bestaande wijken nemen we

8

Fase

Thema Stand van zaken uitvoering

Fase

klimaatadaptieve maatregelen zoals wadi’s en groene parkeerstroken mee. - Twaalf van de zeventien scholen in onze gemeente zijn voorzien van groene schoolpleinen. - De uitbreiding Platepolder is in overeenstemming met het plan en de planning in 2023 aangelegd: - Regenwater is in de ondergrond geïnfiltreerd - De aanleg van extra sloten en een vijver voor de opvang van regenwater. - Met een stuw wordt neerslag vastgehouden in het gebied. - In de Prinses Maximastraat (Nieuwdorp) is het maaiveld verlaagd en een regenwaterriool aangelegd om meer regenwater vast te houden en om wateroverlast te voorkomen. Erfgoed - We hebben een plan van aanpak opgesteld voor het actualiseren van nieuw erfgoedbeleid. - De kerkenvisie maakt onderdeel uit van de ‘Erfgoedvisie’. In uw vergadering van 23 mei 2024 hebt opdracht gegeven om uitvoering te geven aan de aanbevelingen die voortkomen uit de eerste fase van de Kerkenvisie: de inventarisatie. - In het nieuwe erfgoedbeleid zal de tweede fase van de Kerkenvisie (de uitvoeringsfase) en de (dreigende) leegstand van het agrarisch erfgoed prioriteit krijgen. Circulariteit Op 14 maart 2024 hebben we uw raad geïnformeerd over het conceptbeleidsplan circulaire economie. Hiermee geven we in hoofdlijnen aan hoe we in Zeeland overstappen naar een circulaire economie.

Het streven is om het beleidsplan ter besluitvorming aan u voor te leggen in het najaar van 2024. Sociale veiligheid - Sinds mei 2023 hebben we de pilot ‘Wijk GGD’ op het raakvlak tussen zorg en veiligheid. Met de pilot doorbreken we de terugkerende problematiek rondom een kleine groep mensen met onbegrepen gedrag. Het heeft een preventieve werking voor kwetsbare inwoners met GGZ2-problematiek die overlast veroorzaken of waar sprake is van zorgmijdend gedrag. Met deze interventie bevorderen we

MEMO

1

1 2

Wadi is een infiltratiesysteem voor afvoer en opvang van hemelwater. GGZ = geestelijke gezondheidszorg

9

MEMO

Thema Stand van zaken uitvoering de kwaliteit van leven van deze inwoner en verbeteren we de leefbaarheid in onze dorpen. De eerste ervaringen laten zien dat de Wijk GGD’er in een behoefte voorziet. Zie ook het nieuwsbericht van Omroep Zeeland. - We hebben een goedlopend OGGZ3-netwerk waarin zowel ‘openbare veiligheid’ als het ‘sociaal domein’ deelnemen. - We hebben een structuur ingericht voor de afstemming van politiemeldingen; door middel van triagering. Dit is zowel voor de complexe casuïstiek als voor meldingen van jeugdoverlast. Hiervoor hebben we het Jeugd Preventie Overleg (JPO) in het leven geroepen. - We zijn gestart met het project ‘Domeinoverstijgend Werken Zorg & Veiligheid in Zeeland’. - Regionaal zijn er meerdere ontwikkelingen zoals een onderzoek naar effectieve interventies. Informatievoorziening - In uw vergadering van 2 februari 2023 heeft u de speerpunten vastgesteld voor ICT, informatievoorziening, -beheer en -veiligheid oftewel: de I-Visie. - GR de Bevelanden heeft voor het speerpunt ‘continuïteit en uitwijk’ de capaciteit van de uitwijkservers vergroot, de glasvezelverbindingen tussen de gemeentekantoren dubbel uitgevoerd en de backupvoorziening vervangen met anti-hackingopties. - Voor energiearmoede is een website ontworpen.

- Het Hacking Protocol is in voorbereiding; het bevat de stappen die doorlopen moeten worden als er een (vermoedelijke) hack heeft plaatsgevonden. - Daarnaast wordt gewerkt aan de implementatie van Microsoft 365, Project Portfoliomanagement, de aanbesteding softwareapplicaties sociaal domein en het opstellen van een visie voor zaakgericht werken. De verloederde bedrijventerrei- Met het Regionale bedrijventerreinenprogramma De nen opknappen. Bevelanden 2021-2030 als stimulans gaan we de Borselse bedrijventerreinen revitaliseren en verduurzamen. We starten met de verouderde bedrijventerreinen in Heinkenszand: Noordland, Noordzak en Zwake. We werken samen met Impuls Zeeland en 3

OGGZ = openbare geestelijke gezondheidszorg oftewel bemoeizorg

10

Fase

Thema Stand van zaken uitvoering

Fase

ondernemingsnetwerk VNO-NCW Brabant Zeeland; meer informatie in onze memo van 21 februari 2024. De hondenbelasting afschaffen -

-

Op 3 november 2022 hebt u unaniem een motie aangenomen om de hondenbelasting definitief te schrappen in de belastingverordening met ingang van 2024. In uw vergadering van 7 december 2023 hebt u besloten om de ‘Verordening hondenbelasting 2023’ in te trekken per 31 december 2023.

GELD U hebt het totale budget voor de uitvoering van het bestuursprogramma structureel in de begroting opgenomen voor een bedrag van € 500.000. Voor een beroep op dat geld, hebben we u toegezegd dat we daartoe per project een voorstel aan u voorleggen. Inmiddels zijn diverse voorstellen door uw raad bekrachtigd. In de bijlage hebben we de stand van zaken van de door u bekrachtigde budgetten in beeld gebracht. In de kadernota 2025-2028 stellen we voor om het budget voor het Bestuursprogramma met € 100.000 te verlagen. Dat is ook in het overzicht opgenomen. Dan rest voor de jaren vanaf 2025 een budget van € 97.000. In de oorspronkelijke financiële doorkijk voor het bestuursprogramma hadden we ook diverse PM-posten opgenomen. Enerzijds worden deze gedekt uit projectbudgetten en anderzijds is voor bepaalde onderwerpen nog geen beroep op het budget gedaan. Voor de dekking gaan we ook een beroep doen op incidentele budgetten.

MEMO

Met vriendelijke groet, burgemeester en wethouders van Borsele, de secretaris, de burgemeester,

11

BIJLAGE | STAND VAN ZAKEN BUDGET UITVOERING VAN HET BESTUURSPROGRAMMA

12