250320 Presentatie informerende raadsbijeenkomst beeldkwaliteit DEF

Informerende raadsbijeenkomst

Beeldkwaliteit 20 maart 2025

Openingswoord wethouder ■

Herijking beeldkwaliteitsbeleid (welstandsbeleid)

■

Welstand is de mate waarin het uiterlijk of de plaatsing van nieuwe bouwwerken passen in de omgeving.

■

“We gingen voor een tien maar dat mag ook een zeventje zijn.” of “Het hoeft niet overal een tien te zijn.”

■

Raadswerkgroep: ■ Chris van Overbeeke (LPB) ■ Annet van de Ree (D66) ■ Laura Stroosnijder (PvdA) ■ Niels Kampstra (CDA) ■ Gijsbrecht Gunter (SGP/CU); vertegenwoordigt ook VVD

Aanleiding (door Chris van Overbeeke) ■

‘Schakelen met raad en daad’, bestuursprogramma 2022 – 2026, onderwerp “Welstand”: ■ ■

■

“We gaan welstand inrichten met meer plooibaarheid.” “We komen ook met een oplossing voor de worsteling tussen enerzijds verduurzaming en anderzijds welstand.”

Uitvoeringsprogramma ‘Schakelen met raad en daad’:

Welstand A en Welstand B → Onderscheid tussen herijking beeldkwaliteitsbeleid op de langere (A) en kortere (B) termijn

Welstand A en Welstand B Welstand A ■ ■ ■ ■ ■

Langere termijn Herijking van de beeldkwaliteitsnota uit 2013, rekening houden met een mate van flexibiliteit Gekoppeld aan invoering van de Omgevingswet Uiterlijk 2031 moet het nieuwe Omgevingsplan Borsele gereed zijn Opnemen beeldkwaliteitsregels in omgevingsplan of koppeling met een aparte nota met beeldkwaliteitsregels

Welstand B ■ ■

■

Kortere termijn Herijking actuele kwesties zoals bijvoorbeeld: ■ Zonnepanelen binnen beschermde dorpsgezichten ■ Windturbines in het buitengebied ■ Toegangspoorten bij woningen Aanpassing beeldkwaliteitsregels voor deze actuele thema’s

Werkwijze raadswerkgroep ■

Vanaf december 2022: 8 bijeenkomsten, waaronder een excursie

■

Ondersteuning door (ambtelijke) specialisten

■

In iedere sessie andere onderwerpen centraal. Vijf hoofdonderwerpen: 1. 2. 3. 4.

5.

Proces Kennis en opleiding Wonen Beleid en uitvoering Duurzaamheid

Welstand B (door Annet van de Ree) ■ ■ ■

Proces Kennis en opleiding Wonen

Welstand B – Proces Onderwerp

Stand van zaken

Van dorpsbouwmeester naar beeldkwaliteitscommissie

Is in gang gezet, zal naar verwachting Q2 zijn beslag krijgen

Status

Financiën Binnen huidige kadernota

Integrale opgaven ruimtelijke Doorlopend kwaliteit via kwaliteitscoördinator

Binnen huidige kadernota

Opstellen kwartaalrapportages

Doorlopend

Ambtelijke inzet

Opstellen jaarverslag

Opnieuw borgen binnen werkproces ambtelijke organisatie

Ambtelijke inzet

Aanvragers actief uitnodigen voor bijwonen beeldkwaliteitsoverleg

Ambtelijke inzet

Welstand B – Proces Onderwerp

Stand van zaken

Status

Financiën

Korte doorlooptijd vooroverleg (maximaal 2 weken en bij bijzondere omstandigheden maximaal 4 weken)

Is doorgevoerd, ervan uitgaande dat bouwplan voldoet aan het geldende omgevingsplan

Ambtelijke inzet

Raadsleden uitnodigen voor bijwonen beeldkwaliteitsoverleg

Nog borgen binnen werkproces ambtelijke organisatie

Ambtelijke inzet

Periodieke evaluatie en excursie beeldkwaliteitsbeleid

Nog borgen binnen werkproces ambtelijke organisatie

Ambtelijke inzet

Welstand B – Kennis en opleiding Onderwerp

Stand van zaken

Opleiden ambtelijk secretaris

Is in gang gezet

Binnen huidige kadernota

Verdiepingscursus typologieën medewerkers team VTH

Dorp, Stad en Land is ingeschakeld om de cursus te geven. 1e cursusdag heeft plaatsgevonden

Binnen huidige kadernota

Aandacht voor communicatie Is in gang gezet. Ambtelijk door bouwplanhouders naar secretaris moet hier een spilinitiatiefnemers (heldere en functie in gaan vervullen eenduidige adviezen)

Status

Financiën

Ambtelijke inzet

Welstand B – Wonen Onderwerp

Stand van zaken

Status

Financiën

Vormgeving zelfstandige Wij hebben inmiddels diverse ‘Borselse’ voorbeelden huisvestigingslocaties van uitgewerkte plannen, maar deze zijn nog niet tot huisvesting arbeidsmigranten uitvoering gekomen

Binnen huidige kadernota

Opzetten beleid en pilot Pilot is in beeld. Opzetten van beleid zal op korte huisvesting arbeidsmigranten termijn worden opgepakt op achtererven in units

Binnen huidige kadernota

Vormgeving projecten flexwonen

Ambtelijke inzet

Weinig invloed op vormgeving flexwoningen (“fabriekswoning”) Vergt extra aandacht voor stedenbouwkundige inpassing

Welstand B (door Laura Stroosnijder) ■ ■

Beleid en uitvoering Duurzaamheid

Welstand B – Beleid en uitvoering Onderwerp

Stand van zaken

Status

Financiën

Opzetten beleid en pilot (Reeds aan de orde geweest) huisvesting arbeidsmigranten op achtererven in units Beleid aan laten sluiten op vergunningsvrij bouwen

Werkzaamheden opstellen Omgevingsplan Borsele lopen. Dit onderwerp wordt daarbij meegenomen

Binnen huidige kadernota

Meer ruimte voor beoordeling specifieke casussen

Bijvoorbeeld beeldbepalende panden. Wijzigen van dit beleid zal op korte termijn worden opgepakt. Ander voorbeeld woningbouw ‘De Smidse’ in ‘s-Heerenhoek met diversiteit dakpannen en gevelstenen.

Ambtelijke inzet

Mogelijk maken plaatsen kleine windturbines

Beleid is aangepast. Op verschillende locaties binnen de gemeente zijn kleine windturbines geplaatst

--

Welstand B – Beleid en uitvoering Onderwerp

Stand van zaken

Opstellen regels voor toegangspoorten bij woningen

Opstellen van beleid zal op korte termijn worden opgepakt

Ambtelijke inzet

Breedte dakkapellen voordakvlak (onderling en in totaliteit) verruimen

Wijzigen van beleid zal op korte termijn Worden opgepakt

Ambtelijke inzet

Werken met referentie materialenmonsters met kleurenrange

Meenemen in nieuwe beeldkwaliteitsplannen voor woningbouwuitbreidingen

Ambtelijke inzet

Huidig beleid door en door gebakken dakpannen herzien op basis van doorontwikkeling keramische dakpan

Bijvoorbeeld geëngobeerde dakpan op dezelfde kleur scherf in mate kleur. Werken met voorbeeldenrange

Ambtelijke inzet

Meenemen in nieuwe beeldkwaliteitsplannen voor woningbouwuitbreidingen

Status

Financiën

Welstand B – Beleid en uitvoering Onderwerp

Stand van zaken

Status

Financiën

Minder terughoudend in het in een (witte) kleur schilderen van gevels, maar er zijn uitzonderingen, (dus geen excessen) bijvoorbeeld in een ‘rode straat’ in ‘Over de dijk’ te Heinkenszand

Wijzigen van beleid zal op korte termijn worden opgepakt

Ambtelijke inzet

Bij nieuwe woningbouwlocaties aandacht voor meer keuzevrijheid/diversiteit groene erfafscheidingen

Meenemen in planvorming nieuwe woningbouwlocaties

Ambtelijke inzet

Welstand B – Duurzaamheid Onderwerp

Stand van zaken

Status

Financiën

Maatwerk voor duurzaamheidsmaatregelen beschermde dorpsgezichten en historische kernen

Werkzaamheden opstellen Omgevingsplan Borsele lopen. Dit onderwerp wordt daarbij meegenomen

Binnen huidige kadernota

Opstellen voorbeelden- en detailboek ten behoeve van duurzaamheidsmaatregelen

Werkzaamheden opstellen Omgevingsplan Borsele lopen. Dit onderwerp wordt daarbij meegenomen

Binnen huidige kadernota

Welstand B – Duurzaamheid Onderwerp

Stand van zaken

Beleidsregels voor isoleren opstellen voor beschermde gezichten op basis van de handreiking van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Mogelijk een subsidieverordening aan koppelen specifiek voor de beschermde gezichten

Werkzaamheden opstellen Omgevingsplan Borsele lopen. Dit onderwerp wordt daarbij meegenomen

Onderzoeken/bezien of decentrale energieopwekking tot een alternatief kan leiden

Status

Financiën Kredietvoorstel

Ambtelijke inzet

Welstand A (door Niels Kampstra)

Beeldkwaliteit is sterk verbonden met de plek Beeldkwaliteit en ‘tijd’

Type, schaal en maat en tijd

Functie en tijd

Materialen en tijd

Beeldkwaliteit is sterk verbonden met de plek Beeldkwaliteit en Borsele Beeldkwaliteit gaat niet alleen over architectuur…

Museum?

Mee met de tijd?

■

Maar over de relatie met de plek: stedenbouw, landschap, korrel, erfscheidingen, inrichting, …

■

En het gaat over de samenhang tussen gebouwen

■

En over het verstrijken van de tijd: tijdgebonden, afleesbaar, herkenbaar, …

■

DUS BEELDKWALITEIT GAAT OOK OVER TIJD EN PLEK

Huidig beeldkwaliteitsbeleid Op dit moment bestaan er 3 systemen met betrekking tot beeldkwaliteit: ■

Buitengebied: geïntegreerd in Omgevingsplan Buitengebied (2018)

■

Kernen: Beeldkwaliteitsnota Borsele (2013)

■

Nieuwbouw: separate beeldkwaliteitsplannen

Verschil beeldkwaliteit buitengebied en kernen

Buitengebied:

Beeldkwaliteitsnota:

Dorp

Criteria per typologie

Deelgebied Thematische criteria Algemene criteria

Beeldkwaliteit buitengebied Ieder adres in het buitengebied is voorzien van een typologie met daaraan gekoppeld richtlijnen voor beeldkwaliteit. Raadpleging via viewer Omgevingsplan Buitengebied (zie volgende dia). Typologieën buitengebied Agrarische en niet-agrarische bedrijfsbebouwing (diverse typologieën) Locaties met meerdere typologieën Woning Typologie Schuurboerderij of boerenbedoeninkje Typologie Boerenhofstede Typologie Zeeuwse arbeiderswoning Typologie Jaren '15-/'25-woning met zadeldak Typologie Jaren '20-/'30-woning met mansardekap Typologie Jaren '30-woning met zadeldak Typologie Jaren '30-woning met paraboolkap Typologie Amsterdamse schoolbebouwing Typologie Bebouwing uit de wederopbouwperiode Typologie Herverkavelingsboerderij Typologie Jaren '60-/'70-woning Typologie Woning in een hedendaagse architectuurstijl Veldschuur Bebouwing op een sportpark Bebouwing op een begraafplaats

Bebouwing op een spoorwegemplacement Het fort Een molen of molenromp De schaapskooi Bebouwing gerelateerd aan de Westerscheldetunnel Het voormalige wachtlokaal De voormalige meestoof de Tropical Zoo Het trekkermuseum Een trafohuisje Een communicatieobject Een gemaal De radarpost Het sectorlicht Een rijksmonument Een gemeentelijk monument Een beeldbepalend pand

Criteria per typologie 22

Beeldkwaliteit buitengebied – voorbeeld

Beeldkwaliteit kernen – voorbeeld Ovezande Omgevingsplan Buitengebied Borsele 2018 = object / typologie

bkp Plataanwegnoordwest

bkp Nieuwstraat Sportcomplex

Beeldkwaliteit nieuwbouw – voorbeeld Nieuwstraat

Beeldkwaliteit kernen – voorbeeld Ovezande

Dorp

Deelgebied Thematische criteria Algemene criteria

Beeldkwaliteitsnota Borsele = gebieden en thema’s

Beeldkwaliteit kernen – voorbeeld Ovezande Deelgebieden hebben een sterke relatie met de ontstaansgeschiedenis van de dorpen

Beeldkwaliteit kernen – ‘tijd’ is afleesbaar in deelgebieden

historische kern

historisch lint

nieuw lint

planmatige uitbreiding

Keuze systematiek Algemeen • Voor Omgevingswet (inpassen in Omgevingsplan) maakt de keuze niet uit • Flexibiliteit bij vervangende nieuwbouw of ingrijpende verbouwing kan in beide gevallen • Raadpleegbaarheid kan in beide gevallen overzichtelijk en duidelijk Twee mogelijkheden: Beeldkwaliteitsregels (= typologieën) + In één oogopslag duidelijk wat mag / niet mag + Minder discussie over objecten + Duidelijkheid voor plantoetsers

– Risico op kwijtraken samenhang kernen – Meer dan 8.000 objecten inventariseren: zowel beoordelen als tekenen – Procedureel uitdagend in te passen in planning Omgevingsplan – Vraagt forse investering (geld en mensen)

Beleidsregels (= nota) + Vernieuwing nota kan ook duidelijkheid geven + Meer ruimte voor beoordeling specifieke casus + Gaat uit van samenhang + Voortborduren op ruim 20 jaar consistent beleid + Herzien nota minder ingrijpend, beter passend in planning Omgevingsplan + Beperktere inzet mensen en geld

– Twee systemen in één Omgevingsplan – Niet in één oogopslag duidelijk wat mag / niet mag

Raadpleegbaarheid per systematiek

Beeldkwaliteitsregels:

Beleidsregels: Kern Criteria per deelgebied

Criteria per typologie

Algemene criteria Themagerichte criteria

Volledige integratie in Omgevingsplan

Verwijzing in Omgevingsplan

Keuze vorm bepaalt niet de inhoud Welke keuzes moeten in beide gevallen gemaakt worden? ■ Mate van strengheid ■ Hergebruik van wat er als is in huidige nota en buitengebied ■ Verduurzaming ■ Raadpleegbaarheid ■ …

Hoe verder? (door Gijsbrecht Gunter) ■

Raadswerkgroep blijft in stand

■

Voor Welstand A wordt een ambtelijke projectgroep ingesteld die de raadswerkgroep betrokken houdt bij voortgang → Uiteindelijk leidt dit vaststelling van een herijkte beeldkwaliteitsnota door de gemeenteraad gekoppeld aan het omgevingsplan

■

Welstand B: ■ Deels gebeurd/geïmplementeerd ■ Deels in voorbereiding/uitwerking ■ Deels nog oppakken ■

■

Gewijzigd beleid afstemmen met raadswerkgroep en integraal voorleggen ter vaststelling aan raad

Wanneer is de raad weer aan zet? ■ December 2025 of januari 2026 vaststellen gewijzigd beleid welstand B

Vragen?