24.1 Programmarapportage 2023

PROGRAMMARAPPORTAGE 2023

Inleiding De programmarapportage 2023 is de tussentijdse voortgangsrapportage aan uw raad over de uitvoering van de programma’s zoals opgenomen in de programmabegroting 2023–2026. De peildatum is 1 oktober. We rapporteren de financiële afwijkingen per programma en de voortgang van projecten en investeringen. We lichten de belangrijkste mutaties toe. Het financiële resultaat van deze programmarapportage is € 765.688 positief. In de onderstaande tabel hebben we dit per programma in beeld gebracht. Programma Totaal Bestuur, dienstverlening en veiligheid Totaal Verkeer en openbare ruimte Totaal Lokale economie Totaal Leefbaarheid, onderwijs, cultuur en sport Totaal Werk en inkomen Totaal Zorg Totaal Milieu Totaal Ruimtelijke ontwikkeling Totaal Algemene dekkingsmiddelen Totaal Bedrijfsvoering Totaal Programma's

Lasten 2023 Baten 2023 Resultaat Voordeel/Nadeel € 485.000 € € -485.000 Nadeel € 115.000 € € -115.000 Nadeel € 217.996 € 232.996 € 15.000 Voordeel € 62.168 € 74.168 € 12.000 Voordeel € -30.000 € € 30.000 Voordeel € -310.000 € -358.000 € -48.000 Nadeel € 155.000 € 175.000 € 20.000 Voordeel € € € € -1.008.688 € 758.000 € 1.766.688 Voordeel € 430.000 € € -430.000 Nadeel € 116.476 € 882.164 € 765.688 Voordeel

Wij stellen voor om het positieve saldo van € 765.688 positief als volgt te bestemmen: Resultaatbestemming Inhuur allround medewerker informatiebeheer 2024 Medewerker interne controle/Functionaris Gegevensbescherming (FG) 2024 Toevoegen aan het algemeen weerstandsvermogen Totaal

€ € € €

42.500 90.000 633.188 765.688

Inhuur allround medewerker informatiebeheer 2024 Het wordt steeds lastiger om de bezetting binnen het team Informatiebeheer & Ondersteuning rond te krijgen. Dit is nodig om de dienstverlening richting de collega’s in de organisatie op peil te houden en waar mogelijk te verbeteren. We nemen dit mee in onze Strategische Personeelsplanning (SPP) per 1 januari 2025. Vooruitlopend hierop willen we deze functie (tijdelijk) invullen in het jaar 2024. Medewerker interne controle/Functionaris Gegensbescherming (FG) 2024 Om invulling te geven aan de nieuwe rechtmatigheidsverantwoording, de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG), de Wet politiegegevens (Wpg) en de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO) breiden we de formatie binnen team staf uit. De uitbreiding betreft het aantrekken van een medewerker interne controle en een Functionaris Gegevensbescherming (FG). Daarnaast breiden we de formatie van de Adviseur informatiebeveiliging en privacy uit. In de SPP zijn deze uitbreidingen per 1 januari 2025 voorzien. Vooruitlopend hierop willen we deze uitbreiding (tijdelijk) invullen in het jaar 2024. Toevoegen aan het algemeen weerstandsvermogen Wij stellen voor om het resterende saldo toe te voegen aan het algemeen weerstandsvermogen.

1

PROGRAMMARAPPORTAGE 2023 Toelichting resultaat We hebben dit jaar een positief resultaat als gevolg van een aantal incidentele mutaties. Deze zijn ook toegelicht bij de mutaties in de programma’s. We noemen de belangrijkste mutaties hieronder. ▪ Vrijval van de stelpost jeugdzorg (€ 1.087.000). De stelpost was gereserveerd in afwachting van de realisatie van de taakstelling van het actieplan Sociaal Domein. De taakstelling is meegenomen in het programma Zorg. Een deel van dit bedrag kan worden gezien als dekking van deze taakstelling. ▪ Vrijval van het saldo van de begroting (€ 262.246). Dit komt met name door de 3e begrotingswijziging 2023. Daarin liet de septembercirculaire 2022 een voordeel zien van € 200.000 in het jaar 2023. ▪ We hebben een voordeel binnen de treasury-activiteiten van € 700.000. Overheveling naar 2024 Projecten en investeringen lopen vaak over het boekjaar heen. De saldi van de projecten en investeringen leggen we bij de jaarverantwoording 2023 aan u voor. In de raadsvergadering van 4 juli 2024 kunt u deze definitief vaststellen, en overhevelen naar 2024. Naast deze projecten en investeringen is er één budget uit de reguliere begroting waarvan wij voorstellen deze over te hevelen naar 2024. Dit gaat om de Wet open overheid (Woo) voor een bedrag van € 61.000. Dit lichten we toe bij het programma Bestuur, dienstverlening en veiligheid.

Restantkredieten In de raadsvergadering van 13 juli 2023 heeft u een vraag gesteld over het niet besteden van de restantkredieten. In het traject voor de jaarverantwoording 2023 gaan we specifiek over dit onderwerp een aparte sessie initiëren met onder meer de vakspecialisten. Op die manier kunnen we bepalen in hoeverre bepaalde kredieten nog in stand moeten worden gehouden. Bij het aanbieden van de jaarverantwoording 2023, leggen we daarover een voorstel aan u voor.

2

PROGRAMMARAPPORTAGE 2023

Mutaties programma’s Programma Bestuur, dienstverlening en veiligheid Mutaties Verkiezingen Bijdrage Gezamenlijke Gemeentelijke Uitvoering (GGU) Juridische Zaken Wet open overheid (Woo) Storting reserve (reserveren voor 2024) Veiligheidsregio Zeeland Totaal Bestuur, dienstverlening en veiligheid

Lasten 2023 75.000 80.000 30.000 -61.000 61.000 300.000 485.000

Baten 2023 -

Resultaat Voordeel/Nadeel -75.000 Nadeel -80.000 Nadeel -30.000 Nadeel 61.000 Voordeel -61.000 Nadeel -300.000 Nadeel -485.000 Nadeel

Belangrijkste mutaties: Verkiezingen: het kabinet-Rutte IV is gevallen. Op 22 november 2023 hebben de Tweede Kamerverkiezingen plaatsgevonden. Voor de organisatie hebben we geen extra geld gekregen vanuit het Rijk. Bijdrage Gezamenlijke Gemeentelijke Uitvoering (GGU): wij moeten een vast bedrag bijdragen voor de GGU van de VNG. Dit bedrag is niet opgenomen in de huidige raming. Vanaf 2024 is dit bedrag structureel begroot. Juridische Zaken: door de vele juridische vraagstukken en beperkte personeelscapaciteit zijn we genoodzaakt geweest om een deel van deze vraagstukken uit te besteden. Woo: het bedrag voor de Woo is in 2023 ontvangen en reserveren we voor 2024. Dit bedrag gebruiken we om de wet- en regelgeving rondom de Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer (Wmebv), de Wet elektronische publicaties (Wep), de Woo en de digitale toegankelijkheid goed te implementeren en te borgen in onze organisatie. Veiligheidsregio Zeeland: dit bedrag betreft de nacalculatie van de bijdrage over de periode 2017 tot en met 2022, zoals in uw raadsvergadering van 5 oktober 2023 is behandeld.

Voortgang projecten en investeringen Omschrijving Projecten Doorontwikkeling iBurgerzaken Borsele projecten B2030 Verkiezingen Budget handhavingszaken Bestuursopdracht toekomstvisie Voorbereiding Brandweerpost Heinkenszand Investeringen Elektrische auto boa Brandweerpost Heinkenszand Brandweerpost Heinkenszand, openb.ruimte Brandweerpost Heinkenszand, grond Brandweerpost Heinkenszand, terrein

Restant 1-1-2023

Verleend in 2023

Besteed in 2023

Saldo

7.209 36.470 25.000 4.815 17.763 12.390

32.500

5.750 6.000 13.228 4.815 44.890

1.459 30.470 11.772 17.763 0

30.000 1.247.685 85.834 372.996 54.753

595.000 5.500

30.000 732.008 372.996 -

1.110.677 85.834 60.253

Belangrijkste mutaties: Voorbereiding Brandweerpost Heinkenszand: in de raad van 3 februari 2022 is het voorbereidingskrediet verhoogd met € 65.000 (in 2022 € 32.500 en in 2023 € 32.500). We hebben € 44.890 besteed aan kosten voor de realisatie van de tijdelijke huisvesting op de gemeentewerkplaats. Brandweerpost Heinkenszand: in de raad van 1 december 2022 is het investeringskrediet verhoogd met € 595.000. We hebben € 732.008 besteed aan kosten van de bouw van de brandweerpost. Dit project is gereed in 2024. 3

PROGRAMMARAPPORTAGE 2023

Programma Verkeer en openbare ruimte Mutaties Externe inhuur wegenbeheer Bijdrage Waterschap Groen rondom school Nisse Verkeersveiligheid Totaal Verkeer en openbare ruimte

Lasten 2023 -35.000 100.000 10.000 40.000 115.000

Baten 2023 -

Resultaat 35.000 -100.000 -10.000 -40.000 -115.000

Voordeel/Nadeel Voordeel Nadeel Nadeel Nadeel Nadeel

Belangrijkste mutaties: Externe inhuur wegenbeheer: in de SPP hadden we een post opgenomen voor de inhuur van een werkvoorbereider/tekenaar. Deze functie is slechts een deel van het jaar ingevuld. Bijdrage waterschap: de bijdrage aan het waterschap voor het onderhoud aan de wegen in het buitengebied is verhoogd. Groen rondom school Nisse: we zijn bezig met de voorbereidingen om een stuk openbare ruimte toe te voegen aan het schoolplein van basisschool De Meidoorn in Nisse. Het betreft een groenstrook aan de oostzijde van de school in verband met de aanbouw van een nieuw klaslokaal. Verkeersveiligheid: de budgetoverschrijding komt grotendeels door twee kostenposten. De eerste kostenpost is de aanstelling van een verkeerskundige. Deze is aangesteld in samenwerking met de Bevelandse gemeenten. De tweede kostenpost is de aanschaf van drie snelheidsdisplays. De levensduur van goede snelheidsdisplays is ongeveer tien jaar.

Voortgang projecten en investeringen Omschrijving Projecten Ontsluitingsweg Slothoeve Baarland (eenmalige kosten) Investeringen Herinrichtingsplannen wegen + groen 2021 Herinrichtingsplannen wegen + groen 2022 GGA Borsele Oost Parkeerterrein Doelstraat Oudelande Parkeerplaats Schoolstraat Ontsluitingsweg Slothoeve Baarland (investering) Groenstructuurplan 2022 (2018-2038) Herinrichtingsplannen wegen + groen 2023 Werkzaamheden Stenevate voorzijde Jumbo Parkeerterrein Boomgaardstraat 's-Gravenpolder Strekdam damwand Hoedekenskerke

Restant 1-1-2023 38.733 42.388 803.162 1.051.421 52.306 132.345 87.666 2.046.544 -

Verleend in 2023

Besteed in 2023

-

-

38.733

743.460 343.983 47.160 9.959 28.727 191.605 72.421 399 182.530

42.388 59.702 832.437 5.146 132.345 77.707 4.367.817 778.395 2.579 87.101 167.470

125.000 2.350.000 970.000 75.000 87.500 350.000

Saldo

Belangrijkste mutaties: Ontsluitingsweg Slothoeve Baarland (eenmalige kosten): dit project ligt momenteel stil. Hoogstwaarschijnlijk zal dit project niet doorgaan. De formele afwikkeling volgt nog. Herinrichtingsplannen wegen + groen 2021: dit restantkrediet hebben we beschikbaar gehouden voor eventuele afrekeningen. Die zijn er niet gekomen. Het restantkrediet laten we vrijvallen bij de jaarverantwoording 2023. Herinrichtingsplannen wegen + groen 2022: een aantal herinrichtingen zijn doorgeschoven van 2022 naar 2023. Al deze projecten zijn nu afgerond. Het restantkrediet houden we beschikbaar voor eventuele afrekeningen. GGA Borsele Oost: in de raadsvergadering van 29 juni 2023 heeft uw raad een aanvullend krediet beschikbaar gesteld voor de werkzaamheden aan het kruispunt BaarlandsezandwegSchoorkenszandweg. De werkzaamheden aan het kruispunt zijn inmiddels afgerond. Dit krediet betreft ook de aanleg van de Randweg Hoedekenskerke. Daarvoor zullen we een aanvullend krediet vragen via een afzonderlijk raadsvoorstel. 4

PROGRAMMARAPPORTAGE 2023 Parkeerterrein Doelstraat Oudelande: deze investering is dit jaar afgerond. Het restantkrediet laten we vrijvallen bij de jaarverantwoording 2023. Parkeerplaats Schoolstraat: de aanleg van het parkeerterrein is eind 2022 afgerond. Het restantkrediet laten we vrijvallen bij de jaarverantwoording 2023. Ontsluitingsweg Slothoeve Baarland (investering): Zie toelichting over de eenmalige kosten van dit project. Groenstructuurplan 2022 (2018-2038): door de komst van de Regio Deal kunnen we een bedrag van € 2.350.000 bijramen. Dit wordt de komende vier jaar ingezet om de groenstructuurplannen in de vier Sloeranddorpen te realiseren. Herinrichtingsplannen wegen + groen 2023: Herinrichting Schoolstraat: de herinrichting is afgerond. In het najaar brengen wij nog beplanting aan. De van Tilburghstraat/ Paulushoekseweg (Driewegen), Diaconielaan (Nisse) en de Fortrapastraat (’s-Gravenpolder) schuiven wij door naar 2024. Dit komt door het gebrek aan capaciteit bij de voorbereiding: zowel binnen het team Leefomgeving als bij de nutsbedrijven. Werkzaamheden Stenevate voorzijde Jumbo: deze werkzaamheden zijn afgerond. In het najaar plaatsen wij nog hekwerken en brengen wij beplanting aan. Parkeerterrein Boomgaardstraat ’s-Gravenpolder: de aanleg van het parkeerterrein bereiden we nu voor. We streven ernaar om het terrein begin 2024 aan te leggen.

Strekdam damwand Hoedekenskerke: de renovatie van de kop van de strekdam is nagenoeg afgerond. De resterende werkzaamheden ronden wij dit jaar af.

5

PROGRAMMARAPPORTAGE 2023

Programma Lokale economie Mutaties Bouwgrondexploitaties Gronden/Landerijen Inhuur team Ruimtelijke Ontwikkeling Personeel GELB Grond Grex Brandweer naar Grond Brandweer Totaal Lokale economie

Lasten 2023 -200.000 45.000 372.996 217.996

Baten 2023 -200.000 15.000 45.000 372.996 232.996

Resultaat 15.000 -45.000 45.000 15.000

Voordeel/Nadeel Voordeel Nadeel Voordeel Voordeel

Belangrijkste mutaties: Bouwgrondexploitaties: in 2022 verwachten we voor € 200.000 minder bouwgrond te verkopen dan geraamd. De gerealiseerde winsten/verliezen worden berekend bij de verwerking van de jaarverantwoording. Gronden en landerijen: we verwachten een meeropbrengst van € 15.000. Inhuur team Ruimtelijke Ontwikkeling (RO): vanuit het team RO is een beleidsmedewerker Economische Zaken ingezet binnen de projectorganisatie Grootschalige Energietransitie en Leefkwaliteit Borsele (GELB) voor strategische advisering. Ter vervanging van onze beleidsmedewerker huren we tijdelijk extern personeel in. Om deze reden worden de lasten van inhuur gedekt uit GELB. Brandweerpost Heinkenszand: de gronden halen we uit de grondexploitatie en activeren we. Voortgang projecten en investeringen Omschrijving

Restant 1-1-2023

Projecten Toeristisch Recreatief actieplan Subsidie toeristische recreatie Recreatieve hotspot Heinkenszand Nota Economisch Beleid Regio Deal: Motoriekroute Regio Deal: KlompenLAB Investeringen Kapitaalstorting GBE Aqua B.V. (2023)

Verleend in 2023

16.564 16.500 10.070 55.540 -

425.000 550.000

-

2.351.517

Besteed in 2023 2.351.517

Saldo

16.564 16.500 10.070 55.540 425.000 550.000 -

Belangrijkste mutaties: Toeristisch Recreatief actieplan: het restantkrediet is beschikbaar voor de uitvoering van het laatste jaar van het huidige actieplan. Nota Economisch Beleid: de huidige nota Economisch Beleid stellen we in verband met de kerntakendiscussie niet meer vast. Dit krediet laten we vrijvallen bij de jaarverantwoording 2023. Regio Deal Motoriekroute: dit project betreft het aanleggen van een innovatieroute rondom Stelleplas te Heinkenszand die uitdaagt om te bewegen voor zowel de inwoners als de bezoekers van de regio. Op dit project zit een cofinanciering van 50% waardoor de financiering vanuit onze kant € 212.500 bedraagt. Regio Deal KlompenLAB: dit project betreft het behouden van ambacht van machinaal klompen maken. Het draagt bij aan de instandhouding van immaterieel cultureel erfgoed. Op dit project zit een cofinanciering van € 275.000. De stichting van het KlompenLAB financiert een bedrag van € 175.000. Het restant van € 100.000 verlenen wij door middel van een eenmalige subsidie die we verstrekken aan het KlompenLAB. De kredieten van de Regio Deal hebben we in de raad van 29 juni 2023 aan u voorgelegd.

6

PROGRAMMARAPPORTAGE 2023

Programma Leefbaarheid, onderwijs, cultuur en sport Mutaties Onderwijsachterstandenbeleid Onderwijsroute Schoolbegeleiding Subsidies dorpshuizen Peuterspeelzaalwerk ZLM Tour Verhuur gronden buitensportaccommodaties Inspecties Kinderopvang Totaal Leefbaarheid, onderwijs, cultuur en sport

Lasten 2023 13.537 20.631 40.000 -60.000 33.000 15.000 62.168

Baten 2023 13.537 20.631 28.000 12.000 74.168

Resultaat 28.000 -40.000 60.000 -33.000 12.000 -15.000 12.000

Voordeel/Nadeel Voordeel Nadeel Voordeel Nadeel Voordeel Nadeel Voordeel

Belangrijkste mutaties: Onderwijsachterstandenbeleid: dit is bijgeraamd tot het niveau van de definitieve beschikking. Onderwijsroute: we ramen deze specifieke uitkering neutraal bij (aan baten- en lastenkant). Schoolbegeleiding: we zetten jaarlijks middelen in voor schoolbegeleiding. Bij het vaststellen van de definitieve subsidie voor 2022 bleek dat bepaalde activiteiten maar ten dele zijn uitgevoerd, onder andere door ziekte. Daarom hebben wij een deel van het subsidiebedrag teruggevorderd. Subsidies dorpshuizen: we hebben aan een viertal dorpshuizen extra subsidie moeten verstrekken vanwege de hoge(re) energielasten. Dit kwam boven op de verhoging die we al hadden gereserveerd in de Programmarapportage 2022. Peuterspeelzaalwerk: wij ontvangen jaarlijks een subsidieaanvraag vanuit Kibeo, Prokino en Windekind voor de uitvoering van peuterwerk en voorschoolse educatie. We zien een verschuiving in de aanvragen van het reguliere peuterwerk naar de voorschoolse educatie. Vandaar dat we een voordeel hebben op deze post. ZLM Tour: in 2023 hebben wij de ZLM Tour georganiseerd. We hebben voor een deel subsidie ontvangen van Zeeland Refinery. We dekken een deel van de budgetoverschrijding vanuit het restantkrediet Actieplan sport, bewegen en gezondheid. Het andere deel van € 33.000 nemen we mee als nadeel.

Inspecties kinderopvang: de gestegen uitgaven van de inspecties van de kinderopvang zijn te verklaren door een nieuwe wijze van inspecteren. De toezichthouders van de GGD Zeeland zijn (na een pilot-periode) vanaf 2023 flexibel gaan inspecteren. Dit verhoogt de onvoorspelbaarheid van de geïnspecteerde onderdelen. Het gevolg is dat de toezichthouders meer overtredingen constateren en hierdoor vaker een nader onderzoek uitvoeren. Hiermee verhogen en borgen we de kwaliteit van de kinderopvang. Voortgang projecten en investeringen Omschrijving Projecten Onderwijsachterstandenbeleid Actieplan sport, bewegen en gezondheid Onderzoek toekomst buitensportaccommodaties Culturele zaken (coronamiddelen) Masterplan Nieuwdorp (eenmalige lasten) Investeringen Masterplan Nieuwdorp

Restant 1-1-2023

Verleend in 2023

Besteed in 2023

Saldo

214.823 54.202 5.000 82.597

265.398 50.000 45.000 -

338.870 68.013 5.000 1.250 -

141.351 36.189 43.750 82.597

8.848.779

1.984.774

447.566

10.385.987

Belangrijke mutaties: Actieplan sport, bewegen en gezondheid: van dit restantkrediet is een deel besteed voor de ZLM Tour. Onderzoek toekomst buitensportaccommodaties: het onderzoek is afgerond in 2023. 7

PROGRAMMARAPPORTAGE 2023 Culturele zaken (coronamiddelen): bij de resultaatbestemming van de jaarverantwoording 2022 is een bedrag voor cultuur gereserveerd van € 45.000 voor de resterende collegeperiode. Masterplan Nieuwdorp: via regelmatige detailrapportages informeren we u over de voortgang van de diverse deelplannen.

8

PROGRAMMARAPPORTAGE 2023

Programma Werk en inkomen Mutaties Woonplus Energietoeslag Armoedebestrijding Participatiewet (Betho) Totaal Werk en inkomen

Lasten 2023 -5.000 185.000 -110.000 -100.000 -30.000

Baten 2023 -

Resultaat Voordeel/Nadeel 5.000 Voordeel -185.000 Nadeel 110.000 Voordeel 100.000 Voordeel 30.000 Voordeel

De mutaties op het programma Werk en inkomen lichten we toe bij het programma Zorg. Dit doen we om aansluiting te houden met de ‘rapportage Sociaal Domein 2023’ die u ook in deze raadsvergadering behandelt.

9

PROGRAMMARAPPORTAGE 2023

Programma Zorg Mutaties Toegang 1e en 2e lijnsvoorzieningen Vroegsignalering CJG Wet verplichte GGZ Pgb Jeugd Beschermd wonen Maatwerkvoorzieningen Natura SWVO (3e begrotingswijziging 2023) GGD (5e begrotingswijziging 2023) GGD onderdeel IJZ (5e begrotingswijziging 2023) GGD onderdeel IJZ jaarafrekening 2022 Actieplan Wonen, zorg en Welzijn Vrijwilligershuis Maatwerk 18+ begeleiding Investeringen Actieplan Sociaal Domein Taakstelling Sociaal Domein Totaal Zorg

Lasten 2023 -70.000 -25.000 -15.000 -40.000 -30.000 280.000 98.000 -98.000 -341.000 -4.000 -35.000 -30.000 -310.000

Baten 2023 20.000 25.000 15.000 -33.000 55.000 -440.000 -358.000

Resultaat 70.000 25.000 35.000 65.000 30.000 15.000 -280.000 -98.000 98.000 341.000 4.000 -33.000 90.000 30.000 -440.000 -48.000

Voordeel/Nadeel Voordeel Voordeel Voordeel Voordeel Voordeel Voordeel Nadeel Nadeel Voordeel Voordeel Voordeel Nadeel Voordeel Voordeel Nadeel Nadeel

Het Sociaal Domein wordt gevormd door het programma Werk en Inkomen en het programma Zorg. Het Sociaal Domein laat een nadeel zien van € 18.000: de som van het voordeel van € 30.000 (Werk en inkomen) en het nadeel van € 48.000 (Zorg). Voor een uitgebreide, inhoudelijke toelichting verwijzen wij u naar de ‘rapportage Sociaal Domein 2023’. We lichten hieronder de belangrijkste financiële mutaties toe. Toelichting belangrijkste mutaties programma Werk en Inkomen: Energietoeslag: in 2022 is besloten om de inkomensgrens te verruimen van 120% naar 130%. Ook voor 2023 is dat het uitgangspunt, mede in het licht van de door uw raad aangenomen motie. Dit brengt een mogelijk nadeel met zich mee van € 185.000. We hebben u hierover geïnformeerd via een memo, medio oktober 2023. We verwerken het nadeel in deze programmarapportage. Daartegenover staan twee voordelen in het programma Werk en Inkomen. Armoedebestrijding: aanvullende acties voor de intensivering van de bestrijding van armoede en schulden gaan we ten uitvoering brengen in 2024. Voor 2023 levert dat een eenmalig voordeel op. Participatiewet (Betho): we verwachten in 2023 een lagere bijdrage aan de Betho van € 100.000. Toelichting belangrijkste mutaties programma Zorg: Toegang 1e en 2e lijnsvoorzieningen: in 2023 hebben we een deel van het personeel op dit taakveld niet hoeven zetten. Dit resulteert in een eenmalig voordeel.

Persoonsgebonden budget Jeugd: ons uitgangspunt is dat we voorzieningen voor jeugdhulp in natura verlenen in plaats van via een persoonsgebonden budget (Pgb). Ons Centrum voor Jeugd en Gezin (CJG) heeft het aantal Pgb’s voor de Jeugdwet af kunnen bouwen. Bovendien leverde een afrekening over eerdere jaren een voordeel op. SWVO: de 3e begrotingswijziging 2023 is behandeld in uw raadsvergadering van 2 november 2023. Het nadelige effect wordt veroorzaakt door een stijging in het aantal gebruikers en ritten van het Wmo-vervoer, een toename van het aantal klanten in de Wmo-begeleiding en het meer gebruik maken van huishoudelijke hulp. GGD: de 5e begrotingswijziging 2023 is behandeld in uw raadsvergadering van 7 september 2023. De begroting van deze gemeenschappelijk regeling gaf op het organisatieonderdeel GGD een nadeel van afgerond € 98.000 en voor het organisatieonderdeel IJZ een voordeel van afgerond € 98.000. Deze wijziging is zodoende budgettair neutraal. De jaarafrekening 2022 op het onderdeel IJZ laat een voordeel zien van € 341.000. Deze is behandeld in uw raadsvergadering van 29 juni 2023. We nemen dit voordeel mee volgens de T+1-systematiek. 10

PROGRAMMARAPPORTAGE 2023 Maatwerk 18+ begeleiding: voor de Pgb’s heeft een verrekening plaatsgevonden over eerdere jaren die resulteerde in een voordeel. Ook zien we een daling bij de Pgb’s voor de begeleiding. Investeringen Actieplan Sociaal Domein: we rapporteren u hierover uitgebreid in de programmarapportage Sociaal Domein 2023. Nog niet alle plannen zijn (volledig) in gang gezet. Hierdoor kunnen we € 30.000 aframen in 2023. Taakstelling Sociaal Domein: vanaf 2024 hebben we de taakstellende bezuiniging van het sociaal domein kunnen realiseren. Voor 2023 resteert nog eenmalig de taakstelling. We nemen dit nadeel mee in deze programmarapportage. Dit tekort wordt gecompenseerd door de extra middelen jeugdzorg die op het programma ‘Algemene dekkingsmiddelen’ op de post onvoorzien zijn geparkeerd. Deze middelen vallen ook vrij in deze rapportage. Voortgang projecten en investeringen Omschrijving

Restant 1-1-2023

Projecten Scouting Heinkenszand tijdelijke huisvesting Investeringen Scouting gebouw Heinkenszand

Verleend in 2023

Besteed in 2023

Saldo

20.108

-

14.697

5.411

282.000

-

156.697

125.303

Scoutinggebouw: de bouw van het nieuwe scoutinggebouw is dit jaar gestart. Naar verwachting zal dit in 2024 gereed zijn.

11

PROGRAMMARAPPORTAGE 2023

Programma Milieu Mutaties Kosten Afval Bijdrage RUD Huisaansluitingen Belastingopbrengsten Totaal Milieu

Lasten 2023 -45.000 55.000 -5.000 150.000 155.000

Baten 2023 30.000 -5.000 150.000 175.000

Resultaat 75.000 -55.000 20.000

Voordeel/Nadeel Voordeel Nadeel Voordeel

Belangrijkste mutaties: Kosten afval: in 2023 is onze bijdrage aan de O.L.A.Z. voor de milieustraat lager. Tegelijkertijd zijn er meer kosten voor het verwerken van glas en de aanschaf van (ondergrondse) containers. De opbrengsten van papier en kunststof vallen hoger uit dan geraamd. Daarom verhogen we de baten. Bijdrage RUD: de RUD verwacht een negatief resultaat over 2023 van ongeveer € 1 miljoen. Voor Borsele betekent dat € 55.000. Huisaansluitingen: zowel de baten als de lasten vallen dit jaar lager uit. Belastingopbrengsten: de gemeentelijke belastingen worden in Borsele behandeld door SaBeWa. Uit de derde kwartaalrapportage is een voordeel van € 100.000 voortgekomen voor rioolheffing en € 50.000 voor afvalstoffenheffing. Deze meeropbrengsten storten we in de tariefegalisatievoorzieningen voor de rioolheffing en de afvalstoffenheffing. Voortgang projecten en investeringen Omschrijving

Restant 1-1-2023

Projecten Asbestsanering Energiearmoedebestrijding Nationaal Isolatieprogramma Duurzaamheidsvisie (IBP) Vitaal Platteland (IBP) Klimaatadaptie (IBP) Toekomstbestendig wonen (IBP) Energietransitie Investeringen Spelingsdetector Voorkoming wateroverlast 's-Gravenpolder Herinrichtingsplannen riolering 2021 en 2022 Herinrichtingsplannen riolering 2023

Verleend in 2023

Besteed in 2023

Saldo

73.598 263.000 81.800 167.000 120.298 189.226 188.858 150.396

98.945 -

3.633 8.968 7.173 6.441 12.600 16.059 32.290

69.965 352.977 74.627 160.559 107.698 173.167 188.858 118.106

278.000 120.718 492.442 -

741.000

254.180 24.255 179.342

23.820 120.718 468.187 561.658

Belangrijke mutaties: Energiearmoedebestrijding: vanuit het Rijk is er een aanvullend bedrag beschikbaar gesteld voor het uitvoeren van deze taak. IBP-middelen: we evalueren de duurzaamheidsvisie. Het duurzaamheidsbeleid valt in de toekomst onder de omgevingwet/omgevingsvisie. We werken aan een plan van aanpak zoals opgenomen in het uitvoeringsprogramma ‘Schakelen met raad en daad’. Dit plan leggen we in 2024 aan uw raad voor. Het restantkrediet van de duurzaamheidsvisie en klimaatadaptatie nemen we hierin mee. Spelingsdetector: deze investering is in 2023 afgerond. Het restantkrediet valt vrij bij de jaarverantwoording 2023. Voorkoming wateroverlast ’s-Gravenpolder: deze investering is in 2022 afgerond. Het krediet blijft dit jaar beschikbaar voor eventuele afrekeningen. Het restantkrediet valt vrij bij de jaarverantwoording 2023. Herinrichtingsplannen riolering: het bestede bedrag is in werkelijkheid hoger dan in bovenstaande tabel gepresenteerd. Dit heeft te maken met de afrekening van 12

PROGRAMMARAPPORTAGE 2023 herinrichtingsplannen. Een deel van de kosten is momenteel binnen het programma Verkeer en openbare ruimte verantwoord.

13

PROGRAMMARAPPORTAGE 2023

Programma Ruimtelijke ontwikkeling Mutaties Geen mutaties Totaal Ruimtelijke ontwikkeling

Lasten 2023 -

Baten 2023 -

Resultaat -

Voordeel/Nadeel -

Verleend in 2023

Besteed in 2023

Saldo

Belangrijkste mutaties: We hebben geen mutaties binnen dit programma. Voortgang projecten en investeringen Omschrijving

Restant 1-1-2023

Projecten Dorpsvernieuwing Omgevingswet, Omgevingsvisie, Omgevingsplan Regionale Woonvisie Sloebos Inhuur handhaving Kerkenvisie Inhuur trainee RO

422.234 466.295 20.000 977.125 6.881 17.379 -

190.000

4.503 90.988 6.881 7.914

417.731 375.307 20.000 977.125 17.379 182.086

Belangrijkste mutaties: Omgevingswet: de middelen gebruiken we voor het inhoudelijk opstellen van het omgevingsplan voor het gehele grondgebied van de gemeente. Hierbij schakelen we deskundigen in die helpen bij het opstellen van het plan en voor het implementeren van de benodigde software. De ingangsdatum van de Omgevingswet is 1 januari 2024. In 2023 zijn we gestart met de voorbereiding van de implementatie. Het restantkrediet hevelen we over naar 2024. Regionale Woonvisie: hiervoor hebben we nog geen uitgaven gedaan. We wachten op de invoering van de Omgevingswet. Kerkenvisie: het traject is opgedeeld in twee fasen. De inventarisatiefase is afgerond. We gaan verder met de uitwerkingsfase. Daarin kijken we samen met de eigenaren van de kerken naar de toekomst van de kerkgebouwen en de mogelijke invulling hiervan. Inhuur trainee RO: vanuit het team RO is een senior beleidsmedewerker RO ingezet binnen de projectorganisatie GELB. Gelet op de ontwikkelingen op het gebied van de woningbouwopgave is het noodzakelijk om deze formatieplaats op te vangen met inhuur van extern personeel (trainee). We dekken dit door de bijdrage die we ontvangen vanuit het Rijk voor GELB.

14

PROGRAMMARAPPORTAGE 2023

Programma Algemene dekkingsmiddelen Mutaties Effect septembercirculaire 2023 Onvoorzien Dividend Saldo begroting Rente schatkistbankieren Rente kortlopende leningen Rente langlopende leningen Totaal Algemene dekkingsmiddelen

Lasten 2023 329.000 -1.087.000 -262.246 11.558 -1.008.688

Baten 2023 58.000 600.000 100.000 758.000

Resultaat -329.000 1.087.000 58.000 262.246 600.000 100.000 -11.558 1.766.688

Voordeel/Nadeel Nadeel Voordeel Voordeel Voordeel Voordeel Voordeel Nadeel Voordeel

Belangrijkste mutaties: Effecten septembercirculaire 2023: we nemen het nadeel van € 329.000 mee in deze programmarapportage. Onvoorzien: het saldo betreft middelen voor de jeugdzorg. De middelen zijn geparkeerd op de post onvoorzien in afwachting van het realiseren van de taakstelling van het Actieplan Sociaal Domein. Zie ook onze opmerking hierover bij het programma Zorg. Dividend: het dividend van de Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) valt € 58.000 hoger uit dan geraamd. Saldo begroting: het saldo laten we vrijvallen in deze programmarapportage. Het saldo is grotendeels het gevolg van de positieve septembercirculaire 2022, zoals in de 3e begrotingswijziging 2023 in uw raadsvergadering van 20 april 2023 is meegenomen. Rente schatkistbankieren: er staat het hele jaar een flink saldo op onze schatkistrekening. Sinds 2022 ontvangen wij hierover rente van het Rijk. Deze niet begrote rentebate levert ons nu een voordeel op. Rente kortlopende leningen: door de hoge liquiditeit was het dit jaar niet nodig om kort geld aan te trekken. In plaats daarvan hebben we juist overtollige middelen uitgezet bij andere gemeenten. Het saldo van de programmarapportage 2023 bedraagt € 765.688. In de bijgevoegde begrotingswijziging is dit saldo verantwoord in het programma Algemene dekkingsmiddelen. Voortgang projecten en investeringen Omschrijving

Restant 1-1-2023

Projecten Investeringsfonds

249.292

Verleend in 2023 -

Besteed in 2023 12.941

Saldo

236.351

Belangrijkste mutaties: Investeringsfonds: er zijn diverse projecten in voorbereiding. Deze hebben echter in 2023 tot beperkte uitgaven geleid. Het volledige restantkrediet is geoormerkt.

15

PROGRAMMARAPPORTAGE 2023

Programma Bedrijfsvoering Mutaties Inkoopbureau West-Brabant Dienstverleningsvisie Catering Postbehandeling GR de Bevelanden Energielasten Gemeentehuis Licenties Cognos Totaal Bedrijfsvoering

Lasten 2023 30.000 -50.000 40.000 20.000 65.000 300.000 15.000 10.000 430.000

Baten 2023 -

Resultaat -30.000 50.000 -40.000 -20.000 -65.000 -300.000 -15.000 -10.000 -430.000

Voordeel/Nadeel Nadeel Voordeel Nadeel Nadeel Nadeel Nadeel Nadeel Nadeel Nadeel

Belangrijkste mutaties: Inkoopbureau West-Brabant: dit bedrag is de bijdrage aan het Inkoopbureau West-Brabant voor 2023. In de begroting 2024-2027 hebben we deze lasten structureel opgenomen. Dienstverleningsvisie: het budget is beschikbaar voor het opstellen van de nieuwe dienstverlenings- en communicatievisie en het uitvoeren van bijbehorende projecten. Wij hebben een deel van het budget niet benut, omdat wij in 2023 nog bezig waren met het opstellen van de visie en het bijbehorend uitvoeringsprogramma. Vanaf 2024 worden de eerste projecten uitgevoerd. Catering: de groei van het personeelsbestand, de toename van overleggen en bijeenkomsten en inflatie zorgen ervoor dat de kosten van de catering zijn toegenomen. Postbehandeling: het beschikbare budget is niet voldoende. De extra kosten worden met name veroorzaakt door het versturen van grotere partijen post. In 2023 ging het om brieven aan de inwoners van diverse dorpen, vanwege de controle op het juist inzamelen van huishoudelijk afval. GR de Bevelanden: dit betreft een hogere bijdrage die afkomstig is uit de 3e begrotingswijziging 2023 van de GR de Bevelanden. Deze is behandeld in uw raadsvergadering van 2 november 2023. Energie: de energielasten zijn in 2023 aanzienlijk hoger dan begroot. Dit wordt veroorzaakt door de inflatie.

Dit nadeel verantwoorden we volledig op dit programma, maar we ramen de nadelige effecten bij op meerdere programma’s. Voortgang projecten en investeringen Omschrijving

Restant 1-1-2023

Projecten E-depot archief GT-Connect Dienstverleningsvisie / communicatievisie Inhuur team Ruimtelijke ontwikkeling Informatiebeheer op orde Flexibel werken Vervanging financieel pakket, HRM-pakket en website Investeringen Aanpassing werkplaatsen HKZ en 's-GVP Lichte vrachtwagen OW 51 Zoutoplosser + betonbak Elektrische auto buitendienst Elektrische auto buitendienst Bestelbus verkeersveiligheid OW 69

43.000 30.000 52.439 33.713

Verleend in 2023

Besteed in 2023

Saldo

94.267 33.489

72.000 -

11.381 9.211 33.713 4.688 4.111 5.314

43.000 18.619 43.228 67.312 90.156 28.175

38.754 32.000 27.000 30.000 30.000 46.000

-

36.435 36.435 -

38.754 32.000 27.000 46.000

Belangrijkste mutaties: E-depot archief: het restantkrediet van € 43.000 voor het E-depot archief wordt in 2023 nog niet uitgegeven. Naar verwachting zal de besluitvorming hierover in 2024 plaatsvinden. 16

PROGRAMMARAPPORTAGE 2023 Dienstverlenings- en communicatievisie: we hebben enkele uitgaven gedaan, met name voor het zichtbaarder maken van de huisstijl van gemeente Borsele en het vervangen van de oude huisstijl. Informatiebeheer op orde: voor het wegwerken van de ontstane achterstand bij het papieren archief, het meer op orde krijgen van informatiebeheer en het inwerken van een nieuwe collega huren we een senior informatiespecialist in. Flexibel werken: het flexibel (thuis)werken vraagt een zorgvuldige voorbereiding en afstemming. Het is de intentie om het gemeentehuis zodanig (gefaseerd) aan te passen dat dit aansluit bij de huidige en toekomstige behoefte als het gaat om flexibel werken, (digitaal) vergaderen en projectmatig werken. Vanwege onder andere een flinke groei in het personeelsbestand wordt het ruimtelijk en functioneel programma van eisen gemeentehuis Borsele geactualiseerd. Daarnaast pakken we kleine knelpunten die eenvoudig zijn op te lossen alvast op. Vervanging financieel pakket, HRM-pakket, website: de uitvoering is bijna gereed en we verwachten dat GR de Bevelanden de komende periode de resterende kosten aan ons zal doorrekenen. Aanpassing werkplaatsen HKZ en ’s-GVP: het grootste deel van de investering is gereed. We voeren nog wat kleine aanpassingen aan de werkplaats door.

Lichte vrachtwagen OW-51: deze lichte vrachtwagen is aanbesteed en wordt in het vierde kwartaal van 2023 geleverd. Zoutoplosser + betonbak: deze investering is opgeschoven naar 2026 vanwege de kwaliteit van het huidige object. Elektrische auto buitendienst: deze auto’s zijn beiden in 2023 gefactureerd en geleverd. Bestelbus verkeersveiligheid OW-69: de bestelbus is aanbesteed. De levering zal in 2024 plaatsvinden.

17

Indicatoren Omschrijving beleidsindicator Aantal bomen per inwoner Aantal m2 ecologisch groenbeheer Aantal m2 klimaatadaptieve verharding Aantal m2 beschikbare bouwgrond op bedrijventerreinen Aantal startende ondernemers Aantal bezoekers van gesubsidieerde attracties Percentage afvalscheiding (% gescheiden afval op totaal) Aantal kilo's restafval per inwoner per jaar (VANG-doelstelling) Percentage afgekoppeld regenwater van de gemengde riolering (scheiding afvalwaterstromen, vuil en schoonwater) Aantal woningen naar eigendom (% koop) Aantal woningen naar eigendom (% huur) Aantal woningen naar eigendom (% sociale huur) Aantal nieuwbouwwoningen (start bouw) Aantal afgegeven startersleningen Aantal afgegeven leningen particuliere woningverbetering Percentage leegstaande woningen Ondergrens kwaliteitsniveau wegen Bovengrens kwaliteitsniveau wegen Aantal BONS-activiteiten Het aantal indiceringen die afgegeven zijn voor VVE deelname Het aantal VVE deelnemers Percentage straatverlichting voorzien van LED-armaturen Groei aantal vestigingen gemeente Aantal gehuisveste statushouders Aantal aanvragen minimabeleid/declaratiefonds Aantal unieke cliënten met indicatie jeugdhulp Aantal unieke cliënten met indicatie huishoudelijke hulp Aantal unieke cliënten met indicatie begeleiding Aantal unieke cliënten met indicatie dagbesteding Aantal uitgevoerde intakes CJG Aantal rookvrije

sportaccommodaties

Realisatie 2021

Realisatie 2022

0,51 353.483 2.300 16.090 253 32.202 70,0% 230 31,5% 74,5% 4,9% 20,6% 137 4 2 4,0% 10% 87% 31 74 46 58% 132 Geen data Geen data 726 534 171 61 205 Geen data

Streefwaarde 2022 Streefwaarde 2023 0,51 0,51 0,51 353.000 375.000 400.000 3.850 35.000 4.500 16.089 16.089 11.116 267 140 200 38.305 40.000 40.000 73,0% 73,0% 73,0% 215 215 210 32,5% 31,0% 32,5% 74,0% 74,0% 74,0% 5,0% 5,0% 5,0% 21,0% 21,0% 21,0% 79 80 90 6 8 4 1 4 2 4,0% 4,0% 4,0% 10% 15% 15% 88% 60% 60% 106 65 45 63% 129 28 210 671 516 175 59 212 7 -

In de kolommen streefwaarde 2022 en streefwaarden 2023 staan vele waarden niet ingevuld. Dit zijn de nieuwe indicatoren die uw raad in de Programmabegroting 2024 – 2027 heeft gekozen. De streefwaarden zijn voor de jaren 2022 en 2023 niet ingevuld, omdat het jaar 2023 al bijna voorbij is. Daarom hebben wij ons gericht op het jaar 2024.