2023apr13-PresentatieGemeenteraad

Presentatie voor de Gemeenteraad van Borsele donderdag 13 april 2023, informerende raadsvergadering

Namens ‘Borsele tot de Kern’ hebben vijf deelnemers de gemeenteraad toegesproken. De uitgeschreven teksten staan hier onder; deze zijn in elk van de drie groepen, waarin de Raad, gemeente en publiek verdeeld waren, niet altijd exact uitgesproken. LEVIEN DE PUTTER

INLEIDING.

Vanavond wil ik het niet hebben over wel of geen kernenergie in Nederland. Vanavond wil ik het hebben over de impact op het landschap en de leefbaarheid. Hoewel Borsele steeds wordt genoemd als voorkeurslocatie spreek ik liever over Zeeland want de impact stopt niet bij de gemeentegrenzen. Vlissingen is korter bij Borssele dan Heinkenszand. LEEFBAARHEID. Steeds meer komt de leefbaarheid van met name de Sloe-dorpen onder druk te staan door bouwactiviteiten voor de aanlanding van de stroom van de windparken op zee. Dat op een gegeven moment ook besloten is om de stroom van IJmuiden-ver ook te laten aanlanden in Borssele vind ik toch wel op het randje van acceptabel. Dit geeft straks ook weer veel overlast en een aanslag op de leefbaarheid. Omdat de grote energievragers niet in Zeeland zitten maar in de grote steden is Borsele zeker geen logische plek constateert ook het door Jetten in het leven geroepen “Expertteam Energievoorziening” heel recent.

De overlast van de bouwactiviteiten die zeker 10 jaar zullen duren met duizenden hoofdzakelijk buitenlandse arbeidsmigranten en daarna het leven rondom een Kernenergiecluster zal een zware wissel trekken op de leefbaarheid in de dorpen in de Gemeente Borsele en zeker ook daarbuiten. Een misschien minder belangrijk effect zal een sterke waardedaling van het onroerend goed betekenen. Een vergelijking met Groningen dringt zich op! Zeeland het nieuwe wingewest? Beste raadsleden bent u zich hiervan bewust en wilt u hier de verantwoordelijkheid voor dragen? LANDSCHAP. Het zal bekend zijn dat ik het Bevelandse landschap een warm hart toedraag. Hoewel ik hier niet meer woon ben ik professioneel nog veel bezig in en met het landschap. Hoewel ik zelf ook heb ingestemd met het nu voor een groot deel gerealiseerde hoogspanningstracé ben ik er niet blij mee en heeft het naar mijn mening een erg grote impact op het landschap. Maar helaas is het zo en natuurlijk niet meer terug te draaien. Hoe gaat het transport van de stroom van het windpark IJmuiden-Ver en zo mogelijk

Presentatie voor de Gemeenteraad van Borsele donderdag 13 april 2023 Borsele tot de Kern

kvk 89441052

1 www.borseletotdekern.nl

van de kerncentrales? Mijn informatie is dat het niet via het huidige tracé zal kunnen en het dus verzwaard zal moeten worden. Beste raadsleden bent u zich hiervan bewust en gaat u er mee instemmen als dat het geval zal zijn? KOELTORENS. Er is nog op geen enkele manier aangetoond dat er geen koeltorens nodig zijn. De Westerschelde is Natura 2000 gebied en gezien de grote hoeveel heden koelwater zal dat niet in de Westerschelde kunnen worden geloosd.

We moeten niet al te gauw denken dat we flexibel om kunnen gaan met Natura 2000 gebieden. 2 koeltorens met een grondoppervlak van per stuk zo ongeveer anderhalve hectare en een hoogte van ongeveer 175 meter zijn enorm en hebben een grote ruimtelijke impact op nagenoeg geheel Zeeland. Samen hebben ze een inhoud van ca 3 miljoen kubieke meter en dat betekent dat meer als de helft van de woningen van de hele gemeente Borsele qua volume er inpassen! Beste raadsleden bent u zich hiervan bewust en gaat u er mee instemmen als dat het geval zou zijn?

MIEKE JANSEN

Geachte raadsleden en belangstellenden Mijn naam is Mieke Jansen, één van de initiatiefnemers van Borsele tot de kern. Enkele citaten uit de pers: - Honderd burgers uit Borsele praten mee over 'de meterkast van Nederland' (Omroep Zeeland ) - Borssele wordt de ‘meterkast’ van Nederland, waar moet al die stroom heen? Met twee kerncentrales erbij wordt Borssele nog meer het stopcontact van Nederland. (PZC) - Borsele wil geen zonneparken meer op landbouwgrond; ‘We zijn al de meterkast van Nederland’. (PZC) - Met de mogelijke komst van twee nieuwe kerncentrales wordt Borsele de meterkast van Nederland. (Website gemeente Borsele) - Borsele wordt gezien als de meterkast van Nederland. (Eerste zin ‘Plan van Aanpak: Borselse Voorwaarden’). Is dat zo? NEE! De gemeente Borsele is namelijk GEEN meterkast. De gemeente Borsele is een gebied met 15 dorpen en een geliefd woon, werk en leefgebied van 22.000 mensen met bloemdijken, welen, grens-

Presentatie voor de Gemeenteraad van Borsele donderdag 13 april 2023 Borsele tot de Kern

kvk 89441052

2 www.borseletotdekern.nl

linden, kreken, vliedbergen en het is een populair wandel- en fietsgebied voor inwoners en toeristen uit het hele land. Ook grenst onze gemeente aan de Westerschelde, een waardevol beschermd natuurgebied. Een Natura 2000 gebied! In 1994 is de Zak van Zuid-Beveland aangewezen als waardevol Cultuur Landschap en is onderdeel van het Nationaal Landschap Zuid-West Nederland. De gemeente Borsele heeft ZELF het ‘Landschapspark Borsele’ in het leven geroepen… Als je de gemeente Borsele herhaaldelijk neerzet als ‘meterkast’ lijkt het alsof het een gebied is waar je wel zooi wat in kwijt kan: hoogspanningsmasten, mega-parkeerplaatsen, opslag radioactief afval, aanlanding wind-op-zee, waterstofnetwerk en waterstofcentrale, trafostations, LNG terminal en ja, dan kunnen er ook nog wel een paar kerncentrales bij- met als het nodig is- een paar koeltorens. Maakt niet uit, het is toch een meterkast!? Dit is FRAMING. Het Nederlands Debatinstituut omschrijft het begrip als een geheimzinnige taaltruc waarmee je mensen kan beïnvloeden en zelfs misleiden. En dat is ook zo. Sterker nog: je kunt ook jezelf, door het gebruik en overnemen van bepaalde woorden, misleiden.

Uit onderzoek blijkt dat framing zelfs de denkrichting van mensen kan veranderen! Geachte gemeenteraadsleden: accepteer NIET dat Borsele wordt gereduceerd tot ‘Meterkast van Nederland’, en roep het College van B&W op dit woord te schrappen als het gaat om Borsele.

RUBEN VERMEULE

De gevolgen van kerncentrales bij de Westerschelde. Persoonlijk: Al heel mijn leven ben ik bezig met de natuur, al als klein kind werd ik niet voor een tv gezet, maar een aquarium. Ik ben op mijn 8ste gaan duiken en ik ben er nog steeds volop mee bezig. Ik ben veel bezig met het klimaat en het verbeteren van onze prachtige onderwaterwereld. Ik ben nu 17 en ik zie in het kleine deel van mijn leven al een hele verandering plaatsvinden. Soorten verdwijnen, eentonige natuur neemt toe en de wereld staat op zijn kop. Ik ben bang dat deze kerncentrales gaan leiden tot het verstoren van een groot ecosysteem en eventueel een vervroegde destructie (al blijf ik hopen dat die nooit komt).

Presentatie voor de Gemeenteraad van Borsele donderdag 13 april 2023 Borsele tot de Kern

kvk 89441052

3 www.borseletotdekern.nl

Biodiversiteit: Als klimaatverandering ons 1 ding heeft geleerd is dat als zeewater gebieden warmer worden, omdat alle zeeën met elkaar verbonden zijn, er zal een verandering in biodiversiteit plaats vinden. Soorten uit de zeeën rond Spanje zijn al naar ons land geëmigreerd. Lipvissen waren vroeger bijna niet te vinden in Nederland, ondertussen zijn ze al veel meer te vinden. Laten we ook niet vergeten dat dieren als kwallen heel sterk zijn en de warmere wateren domineren, wateren waar geen ander dier in geïnteresseerd is. Dit zijn de wateren waar kwallen als de oorkwal (Aurelia auritia) ongestoord voort kunnen planten. Waarom is dit een probleem? In de natuur staat alles met elkaar verbonden. De verwarming van de Westerschelde is een tikkende tijdbom die zal leiden tot voedseltekorten voor vele dieren, daarnaast het verkleinen van leefgebied van ook soorten die wij mensen nodig hebben, denk aan de zeebaarzen (Dicentrarchus labrax). Onder de dieren die verdwijnen vallen ook sleutelsoorten (soorten organismen die nodig zijn voor een ecosysteem om te overleven). Het lozen van koelwater en het verwarmen van de Westerschelde zal leiden tot een ander ecosysteem en misschien lokaal een versnelling van het klimaatprobleem waar wij allen zo bang voor zijn.

Directe moord op organismen door het pompen van zeewater: Op de Kaloot staat een pijp, hier komt een deel van het koelwater naar buiten. Veel kinderen gaan hier naartoe om te zoeken naar vele diersoorten. Persoonlijk, als jong natuur enthousiasteling vond ik het altijd moeilijk te zien dat een groot deel van deze dieren uit die pomp niet levend terugkwamen. Hier zaten ook diersoorten tussen die al bedreigd zijn. Denk aan het kortsnuitzeepaardje (Hippocampus hippocampus), een soort die al bedreigd zolang ik het me kan herinneren. Niet alleen indirect door hitte worden soorten massaal aangetast, maar ook direct door de shock van de pomp omdat deze dieren met ongeluk te dichtbij kwamen sterven er grote aantallen van soorten. Kwallen met betrekking tot de inlaat: Het warme water van een kerncentrale in Oskarhamn, Zweden, heeft geleid tot het aantrekken van duizenden oorkwallen (Aurelia auritia) omdat deze dieren geen vijanden hebben in dit warme water. Waarom is dit belangrijk? Door deze grote aantallen kwallen kwam er een verstopping in de inlaat van deze centrale die er tot geleid heeft dat deze kerncentrale moest sluiten. De natuur is een onvoorspelbaar iets, problemen zullen altijd opkomen. Waarom hebben we deze natuur in de zee nodig? De natuur is iets waar iedereen mee te maken krijgt. Veel mensen hebben wel eens de behoefte aan een lekker visje.

Ook is de natuur in zee in connectie met alles eromheen, ook op het land. Vogels eten dieren uit het water, deze worden vervolgens bejaagd door andere roofdieren op het land en deze roofdieren zitten ook weer in de cirkel van het leven op het inlandse gebied. Natuurbehoud is dus van belang economisch, maar ook agrarisch en om het leven zoals wij het kennen te behouden. Een gezonde zee is nodig om een gezonde wereld te maken. Mijn doel: Al voor zolang ik leef ben ik bang dat de natuur zo drastisch verdwijnt. Beste raadsleden, zorg dat onze prachtige flora en fauna onderwater niet verloren gaat, ten goede van iedereen. De Westerschelde verdient het niet om zo vernietigd te worden, nu komt naast Pfas en overbevissing een extra gevaar voor deze onderwaterwereld. Stop dit!

Presentatie voor de Gemeenteraad van Borsele donderdag 13 april 2023 Borsele tot de Kern

kvk 89441052

4 www.borseletotdekern.nl

PETRA LUTEIJN

Geachte raadsleden en toehoorders, In december vorig jaar kwam het bericht dat er twee nieuwe, grote kerncentrales in Borssele kunnen komen omdat er draagvlak is in Zeeland. Ik schreef een opiniestuk in de PZC. Recht uit het hart! “Waarom worden de zorgen van de Zeeuwen niet serieus genomen”. “Ik mag in een enquête invullen onder welke voorwaarden er kerncentrales komen, zonder informatie over de gevolgen”. “Het vakje “Kernenergie, nee bedankt” ontbrak”. De weken erna kreeg ik vanuit alle hoeken reacties: je spreekt namens heel veel Zeeuwen, dankjewel hiervoor! Maar volgens de gemeente, Provinciale Staten en ministerie van EZK is er draagvlak voor twee extra kerncentrales in Borssele. Waar is deze uitspraak op gebaseerd? Is dat op de uitkomst van de Nazomer- en Midwintergesprekken die de gemeente Borsele organiseerde? Per dorp waren maximaal 20 tot 30 personen welkom. Dit aantal werd in bijna alle dorpen bij lange na niet gehaald. Waarom niet? Mogelijk lag het aan het tijdstip van een aantal bijeenkomsten: overdag maar ook laat in de avond. Veel mensen zijn dan aan het werk en moeten de volgende dag weer vroeg opstaan. Maar ook door het feit dat velen niet op de hoogte waren gebracht door de gemeente. Ook de enquête van de gemeente Borsele. 2400 inwoners hebben deze ingevuld, iets meer dan 10% van de 22.000.

En waarom hebben zo weinig mensen hem ingevuld? Zou het kunnen zijn dat bij velen de frustratie groot was over het ontbreken van de vraag wel of geen kerncentrales in Borsele? Of dat de vragenlijst en de opzet hiervan als manipulatief werd ervaren? Wat mij vooral zorgen baart is dat de uitkomst van deze gesprekken en de enquête als basis wordt gebruikt in de gesprekken van de gemeente Borsele met het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat. Van begin af aan vindt overleg plaats in kleine groepjes, afzonderlijk van elkaar. Denk aan het bezoek van Jetten met een klein aantal door de gemeente geselecteerde bewoners. Regelmatig wordt maar een klein deel van de dorpsraden uitgenodigd voor overleg. De andere dorpsraden pas last minute als gevolg van kritische vragen hierover.

Presentatie voor de Gemeenteraad van Borsele donderdag 13 april 2023 Borsele tot de Kern

kvk 89441052

5 www.borseletotdekern.nl

Op de allereerste oprichtingsbijeenkomst van Borsele tot de Kern op 14 december vorig jaar in Ellewoutsdijk kwamen meteen al meer dan 50 mensen. De 5 debatavonden in februari trokken zelfs meer dan 500 Zeeuwen. Hieruit blijkt dat er wel degelijk behoefte is aan het gezamenlijk in gesprek gaan. Wordt het niet eens tijd voor bijeenkomsten waar alle inwoners van de gemeente Borsele welkom zijn? En dan niet een groep van 100 betaalde mensen die met een ingewikkelde constructie samengesteld wordt door de gemeente, zoals in het Plan van Aanpak voorgesteld. Kondig deze bijeenkomsten ruim van tevoren aan en stuur persoonlijke uitnodigingen huis aan huis via de post. Dat kan toch ook als het gaat om simpele werkzaamheden door de gemeente?? En geef daarin elkaars bijzijn duidelijke, eerlijke informatie met experts uit het gehele land. En luister naar je bewoners! De gemeenteraad is aan zet, u kunt hierom vragen!

FRITS OTTE

Integrale aanpak essentieel. Er spelen veel grote energieprojecten; kernenergie is er maar één van. Dat vraagt om coördinatie.

Besluitvorming vindt plaats in het nMIEK, waarna de WIP de pMIEK-en toetst aan PEI. Dat coördineert INTES via BOMIEK. Oh, wacht even - nu ben ik de NPE kwijt….*) Bent u er nog? Dat zal wel moeten, want dit zijn de afspraken tussen rijk, provincies èn gemeenten. In den Haag wordt beleid op papier gesplitst, pas in Borsele komt het fysiek weer bij elkaar. Dat geeft – helaas – een extra grote druk op onze leefomgeving (en op ons bestuur). Zie de tijdbalk: deze is zeker niet volledig, maar nu al niet meer goed te overzien. In elk geval stopt het plan de ‘Borselse Voorwaarden’ te vroeg en het dekt onvoldoende de lopende en toekomstige projecten. De Borsele Voorwaarden: Het is een voorstel voor Innovatieve democratie! Een proefproject, een voorbeeld!

Minister Jetten schreef op 9 dec 2022 onder meer dat kernenergie ook onderdeel is van een bredere Participatie-aanpak. ”Daarbij moet het voor burgers en belanghebbenden duidelijk zijn wanneer, op welke manier en door wie zij geïnformeerd en betrokken zullen worden, en waarop hun inbreng invloed kan hebben.”

Presentatie voor de Gemeenteraad van Borsele donderdag 13 april 2023 Borsele tot de Kern

kvk 89441052

6 www.borseletotdekern.nl

Wij hoorden vorige week van het ministerie EZK dat zij geen informatiesessies gaan organiseren. Wel werkt EZK aan een participatieplan met provincie en gemeenten. (of dat alleen Borsele is, of ook Vlissingen, Middelburg, Reimerswaal?). Hoe staat het nu met de infosessies? Het is wel belangrijk dat deze op tijd plaatsvinden! (Wij zijn bereid daaraan mee te werken.) De inwonersgroep moet een representatieve groep zijn, objectief en neutraal samengesteld. Op één punt voldoet het plan Borsele Voorwaarden zeker niet: de dubbele vertegenwoordiging van jongeren. Het is een grote weeffout in de aanpak, die het eindresultaat op voorhand al ongeldig maakt. Iedereen kan straks deze fout in de aanpak gebruiken om de uitkomst te negeren. “De jongeren hebben de toekomst” is het argument om hen een dubbele stem toe te kennen. (In punt 4.2.3. van het plan staat dat de groep voor 30% uit jongeren van 16 t/m 30 jaar moet bestaan. De bevolking bestaat uit ca 15% van deze leeftijdsgroep). Speelt hierbij een rol dat de jongeren zich positiever zijn over kernenergie, zoals eerder dit jaar in deze zaal te horen was? “Waar maken jullie (grijsaards) je zorgen over? Jullie maken de opening van de centrales niet eens meer mee!”. Wij, BtdK, horen dat vaker, ook van mensen met gezag. Maar wij maken ons wèl zorgen over de toekomst van de generaties na ons.

Daarmee weerspreken we de gedachte die achter de idee schuilt: namelijk dat mensen alleen met hun eigen belang bezig zijn (€50?). Zoals de waard is, vertrouwt hij zijn gasten! Wilt u, Raadsleden, deze waard zijn? Welke volksvertegenwoordiger kan zich achter deze discriminatie scharen? Daarmee kom ik tot een oproep aan de Raadsleden: = “Denk nog eens goed na” over dit voorstel, daar is nog de tijd voor. = Houd daarbij vast aan de democratische principes en corrigeer de weeffouten in het voorstel. = Pak de kans het plan te verbreden tot alle Energieprojecten i.p.v. Kernenergie en verleng het project – over zes maanden begint het werk eigenlijk pas!

*) BOMIEK Bestuurlijk Overleg MIEK INTES Interbestuurlijk Managementteam Energie Systeem MIEK Meerjarenprogramma Infrastructuur Energie en Klimaat NPE Nationaal Plan Energiesysteem PEI Programma Energie Infrastructuur WIP Werkgroep Integraal Programmeren Ontleend aan: ‘Notitie afspraken governance regionale energie’, RvO, 0722-026, juli 2022

Presentatie voor de Gemeenteraad van Borsele donderdag 13 april 2023 Borsele tot de Kern

kvk 89441052

7 www.borseletotdekern.nl

Presentatie voor de Gemeenteraad van Borsele donderdag 13 april 2023 Borsele tot de Kern

kvk 89441052

8 www.borseletotdekern.nl