18.1 Programmarapportage 2022 Gemeente Borsele

PROGRAMMARAPPORTAGE 2022

Inleiding De programmarapportage 2022 is de tussentijdse voortgangsrapportage (peildatum 1 oktober) aan uw raad over de uitvoering van de programma’s zoals opgenomen in de programmabegroting 2022–2025. We rapporteren de financiële afwijkingen per programma en de voortgang van projecten en investeringen. We lichten de belangrijkste mutaties toe. Naast deze beknopte rapportage ontvangt u ook de uitgebreide rapportage van het Sociaal Domein. Het financiële resultaat van deze programmarapportage is € 2.536.705 positief. Programma Lasten 2022 Baten 2022 Resultaat Voordeel/Nadeel Totaal Bestuur, dienstverlening en veiligheid 1.036.000 980.000 -56.000 Nadeel Totaal Verkeer en openbare ruimte 232.000 -232.000 Nadeel Totaal Lokale economie 1.669.366 1.685.366 16.000 Voordeel Totaal Leefbaarheid, onderwijs, cultuur en sport 5.843 81.175 75.332 Voordeel Totaal Werk en inkomen -411.000 5.000 416.000 Voordeel Totaal Zorg -49.720 -697.720 -648.000 Nadeel Totaal Milieu -514.863 345.319 860.182 Voordeel Totaal Ruimtelijke ontwikkeling 342.000 342.000 Totaal Algemene dekkingsmiddelen -2.090.436 -18.245 2.072.191 Voordeel Totaal Bedrijfsvoering -28.000 5.000 33.000 Voordeel Totaal Programma's 191.190 2.727.895 2.536.705 Voordeel

Wij stellen voor om het saldo als volgt te bestemmen:

Resultaatbestemming Subsidies dorpshuizen Reserve Sociaal Domein Toevoegen aan het algemeen weerstandsvermogen

40.000 500.000 1.996.705

Subsidies dorpshuizen Bij de aanvragen voor de subsidies voor 2023 voorzien de dorpshuizen een tekort op hun begroting door de stijgende energielasten. Daarom verhogen wij de raming voor de subsidies aan dorpshuizen om een groot deel van het tekort op te vangen. Reserve Sociaal Domein Afgelopen jaar is er voor circa € 340.000 onttrokken aan de reserve Sociaal Domein. Om de reserve op niveau te houden, stellen we voor om een bedrag van € 500.000 toe te voegen. Toevoegen aan het algemeen weerstandsvermogen Wij stellen voor om het overige saldo toe te voegen aan het algemeen weerstandsvermogen. Wij wijzen u erop dat wij in het begin van 2023, middels een raadsvoorstel, voornemens zijn een beroep op het algemeen weerstandsvermogen te doen in verband met het ‘nucleaire dossier’. Wij moeten rekening houden met noodzakelijke voorbereidingen voor de eventuele komst van één of twee kerncentrales. Tijdens de voorbereidingen is het voornaamste doel de belangen behartigen van onze inwoners. Wij zullen uiteraard inzetten op volledige vergoeding van onze uitvoeringskosten van het Rijk, maar aanvankelijk zullen we eigen middelen moeten inzetten. De inschatting is dat hier in 2023 een aanzienlijk bedrag voor nodig is. Verder willen we benadrukken dat we het geld in het weerstandsvermogen ook gereserveerd moeten houden om de huidige 1

PROGRAMMARAPPORTAGE 2022 inflatieontwikkelingen op te vangen in 2023. Als gevolg van de oorlog in Oekraïne zien we voor projecten zoals de nieuwe brandweerpost, het Masterplan Nieuwdorp en de rondweg Hoedekenskerke de toename in kosten nu al terug. Toelichting resultaat We hebben dit jaar een aanzienlijk positief resultaat als gevolg van een aantal incidentele mutaties. Deze zijn ook toegelicht bij de mutaties in de programma’s. We noemen de belangrijkste: ▪ Vrijval van de stelpost jeugdzorg (€ 1.300.000). De stelpost jeugdzorg van € 1.470.000 was gereserveerd in afwachting van de realisatie van de taakstellende bezuinigingen van het kerntakenonderzoek en de taakstelling van het actieplan Sociaal Domein. Slechts een bedrag van € 170.000 is niet gerealiseerd in 2022 van het kerntakenonderzoek waardoor het restant vrijvalt in deze rapportage. De taakstelling van het actieplan Sociaal Domein is meegenomen in het programma Zorg. ▪ Vrijval positief saldo begroting. Dit komt met name door de 4e begrotingswijziging 2022 waarin de septembercirculaire 2021 een groot voordeel gaf (€ 700.000). ▪ Als gevolg van het activeren van herinrichtingsplannen riool ontstaat een voordeel van € 500.000. Het voordeel is in 2022 nog niet ingerekend en valt nu vrij. ▪ Per saldo bedroeg het tekort bij het Sociaal Domein € 232.000.

De taakstelling van € 1.040.000 werd voor een groot deel afgedekt door een lager beroep op de huishoudelijke hulp in 2022 en overige incidentele (corona)meevallers en uitgestelde investeringen. Overheveling naar 2023 Projecten en investeringen lopen vaak over het boekjaar heen. Het saldo van de projecten en investeringen wordt bij de jaarrekening 2022 (raadsvergadering 13 juli 2023) definitief vastgesteld en overgeheveld naar 2023. Naast deze projecten en investeringen zijn er enkele budgetten uit de reguliere begroting waarvan wij voorstellen deze over te hevelen naar 2023. Deze worden ook genoemd bij de mutaties van de programma’s. ▪ Wet Open Overheid (€ 100.000). ▪ Personele inzet/inhuur vergunningen en veiligheid (€ 100.000). ▪ Bijzondere elementen (€ 150.000). ▪ Toeristisch actieplan (€ 25.000). ▪ Project DOW (€ 5.000). ▪ Duurzame inzetbaarheid personeel (€ 5.000). ▪ Personele inzet/inhuur bedrijfsvoering (€ 100.000). Openstaande taakstellingen Er staan voor de toekomst een aantal taakstellingen die we nog moeten realiseren. Hieronder is een overzicht van de te realiseren taakstellingen in 2023 en verder: Openstaande taakstellingen Taakstelling Sociaal Domein Hondenbelasting Bibliotheek Totaal

Bedrag 450.000 140.000 60.000 650.000

2

PROGRAMMARAPPORTAGE 2022

Mutaties programma’s Programma Bestuur, dienstverlening en veiligheid Mutaties Bijdrage Gezamenlijke Gemeentelijke Uitvoering (GGU) Wet open overheid (Woo) Storting reserve (reserveren voor 2023) Opvang Oekraïners Te declareren personeelskosten Storting reserve (reserveren voor 2023) Mainportgelden Zeeland-West Brabant Zeeland in Stroomversnelling (programma Economie) Totaal Bestuur, dienstverlening en veiligheid

Lasten 2022 80.000 -100.000 100.000 900.000 -100.000 100.000 80.000 -24.000 1.036.000

Baten 2022 Resultaat Voordeel/Nadeel -80.000 Nadeel 100.000 Voordeel -100.000 Nadeel 900.000 100.000 Voordeel -100.000 Nadeel 80.000 24.000 Voordeel 980.000 -56.000 Nadeel

Belangrijkste mutaties: Bijdrage GGU: wij moeten een vast bedrag bijdragen voor de Gezamenlijke Gemeentelijke Uitvoering van de VNG. Dit bedrag is niet opgenomen in de huidige raming. Wet open overheid (Woo): het bedrag voor de Woo is in 2022 ontvangen en gereserveerd voor 2023. Opvang Oekraïners: voor de opvang van Oekraïners ontvangen we middelen van het Rijk als compensatie voor de gemaakte kosten. We ramen € 900.000 aan baten- en lastenkant. Van deze € 900.000 is een deel opgenomen voor onze eigen personele inzet. Door deze inzet blijven veel andere urgente werkzaamheden liggen. Daarom stellen we voor om € 100.000 te reserveren om deze knelpunten op te vangen. Mainport Zeeland-West Brabant: voor veilige zeehavens en het tegengaan van ondermijning ontvangen we middelen van het Rijk. We ramen een bedrag aan baten- en lastenkant. Zeeland in Stroomversnelling: het budget wordt overgeheveld van programma Bestuur naar programma Economische Zaken. Voortgang projecten en investeringen Omschrijving

Restant 1-1-2022 23.150 52.439 36.470 10.754 22.755 3.467 30.000 17.763 1.270.839 372.996 54.753 103.647

Doorontwikkeling iBurgerzaken Dienstverleningsvisie / communicatievisie Borsele projecten B2030 Jubileum Borsele 50 jaar Kerntakenonderzoek 2020 Voorbereiding Brandweerpost Heinkenszand Verkiezingen Elektrische auto BOA Budget handhavingszaken Gastheerschap GMF Bestuursopdracht toekomstvisie Brandweerpost Heinkenszand Brandweerpost Heinkenszand, grond Brandweerpost Heinkenszand, terrein Brandweerpost Heinkenszand, openb.ruimte

Verleend in Besteed in 2022 2022 2.429 -5.600 5.154 32.500 16.096 25.000 30.000 8.960 10.000 19.948 -

Saldo 23.150 52.439 34.041 22.755 19.871 25.000 30.000 21.040 10.000 17.763 1.250.891 372.996 54.753 103.647

Belangrijkste mutaties: Voorbereiding Brandweerpost Heinkenszand: in de raad van 3 februari 2022 is het voorbereidingskrediet verhoogd met € 65.000 (in 2022 € 32.500 en in 2023 € 32.500). We hebben € 16.096 besteed aan kosten voor de realisatie van de tijdelijke huisvesting op de gemeentewerkplaats. Verder hebben we € 19.948 besteed aan kosten van leges voor de bouw en aan deskundigen voor de verdere uitwerking van het bestemmingsplan en bouwplan van de brandweerpost. 3

PROGRAMMARAPPORTAGE 2022

Programma Verkeer en openbare ruimte Mutaties Bijzondere elementen Egalisatiereserve wegen Wegenbeheer correctie Wegenbeheer correctie Wegenbeheer correctie Afrekening beheersplannen wegen Beheersplannen groen Egalisatiereserve groen Totaal Verkeer en openbare ruimte

Lasten 2022 Baten 2022 -150.000 150.000 -463.000 400.000 -205.000 500.000 -119.000 119.000 232.000 -

Resultaat Voordeel/Nadeel 150.000 Voordeel -150.000 Nadeel 463.000 Voordeel -400.000 Nadeel 205.000 Voordeel -500.000 Nadeel 119.000 Voordeel -119.000 Nadeel -232.000 Nadeel

Belangrijkste mutaties: Bijzondere elementen: in de loop van 2022 is er geïdentificeerd welke bijzondere elementen aan restauratie toe zijn. De eerste werkzaamheden starten eind 2022, maar grote werken starten in 2023. Voor deze grote restauratiewerken stellen we voor een budget van € 150.000 via de egalisatiereserve wegen over te hevelen naar 2023. Wegenbeheer: voor wegenbeheer moeten we € 232.000 bijramen en op groenbeheer € 119.000 aframen. In de raad van 12 mei 2022 zijn de herinrichtingsplannen wegen, groen en riolering aan u voorgelegd. De uitwerking hiervan leidt tot enkele grote mutaties op dit programma en op het programma milieu (riolering). Dit heeft zowel invloed op de reguliere budgetten als op de investeringsbudgetten. Voortgang projecten en investeringen Omschrijving

Restant 1-1-2022 24.072 -14.229 470.045 25.000 1.105.752 49.000 54.467 253.200 -

Inrichting supermarkt Heinkenszand Inrichting supermarkt Heinkenszand Lichtmasten inv. Inrichting supermarkt Heinkenszand Lichtmasten onderh. Inrichting supermarkt Heinkenszand Noodaggregaat Herinrichtingsplannen wegen + groen 2021 Herinrichtingsplannen wegen + groen 2022 Ontsluitingsweg Slothoeve Baarland (aanleg) Ontsluitingsweg Slothoeve Baarland (overige kosten) GGA Borsele Oost Parkeerterrein Vanderbijlparkstraat Parkeerterrein Doelstraat Oudelande Parkeerplaats Schoolstraat Ontsluitingsweg Slothoeve Baarland (investering) Ontsluitingsweg Slothoeve Baarland (eenmalige kosten)

Verleend in Besteed in 2022 2022 5.000 -4.104 28.000 17.000 13.867 285.000 658.526 1.005.000 222.291 87.666 38.733 43.747 55.534 2.103 66.965 87.666 38.733 -

Saldo 33.176 28.000 17.000 -28.096 96.519 807.709 87.666 38.733 1.062.006 -6.534 52.364 186.235 87.666 38.733

Belangrijkste mutaties: Inrichting supermarkt: in de raad van 2 december 2021 zijn aanvullende kredieten verstrekt voor lichtmasten (€ 28.000 en € 17.000), aanpassing groen en verplaatsen sirenemast (€ 30.000). De kosten van archeologisch onderzoek (€ 25.000) heeft Lidl voor haar eigen rekening genomen. Daarom brengen we deze € 25.000 in mindering op het budget. In 2021 is het noodstroomaggregaat tijdelijk verplaatst naar de voorzijde van het gemeentehuis. Lidl draagt € 42.325 bij zodat een bedrag van € 28.096 resteert. Dit bedrag wordt ingezet voor een definitieve plaatsing op een geschikte locatie (achterzijde gemeentehuis). Herinrichtingsplannen wegen en groen 2021 en 2022: in de raad van 2 december 2021 is besloten om vanaf 2021 de herinrichtingsplannen te activeren. In dit voorstel is rekening gehouden met de te activeren kosten van riolering en wegen. De aanleg van groen bij deze herinrichtingsplannen dient ook geactiveerd te worden. De investeringen in 2022 zijn meegenomen bij het raadsvoorstel van 12 mei 2022. Voor de investeringen van 2021, die nog overlopen in 2022, dient nog 4

PROGRAMMARAPPORTAGE 2022 overeenkomstig het uitvoeringsprogramma wegen, groen, riolering 2021 € 235.000 aan investeringskredieten geraamd te worden. In 2022 zijn de volgende herinrichtingsplannen gerealiseerd: Zuidstraat Borssele, Noordstraat Borssele, Kastanjestraat ’s-Gravenpolder, Middenstraat ’sGravenpolder, Zangvogelstraat Heinkenszand, Scheldestraat Lewedorp, Julianastraat Hoedekenskerke en Marktstraat ’s-Heerenhoek*. *In de raadsvergadering van 7 mei 2020 is hier een krediet voor beschikbaar gesteld van € 300.000 dat gedekt werd uit de reserve Sloerand voor € 150.000. In de raad van 2 december 2021 is de Marktstaat vervolgens meegenomen bij de herinrichtingsplannen. Hierbij zijn de kapitaallasten structureel van dekking voorzien, waardoor het beroep op de reserve Sloerand achterwege kan blijven. Groene dorpsentree ’s-Heerenhoek In de raad van 4 november 2021 is voorgesteld de kosten van aanplant te dekken uit de reserve Sloerand. In de raad van 12 mei 2022 zijn deze kosten vervolgens meegenomen in het uitvoeringsprogramma wegen, groen, riolering 2022-2026 en van dekking voorzien. Het beroep op de reserve van € 25.000 kan hierdoor achterwege blijven.

5

PROGRAMMARAPPORTAGE 2022

Programma Lokale economie Mutaties Bouwgrondexploitaties Gronden en landerijen Zeeland in Stroomversnelling (van programma Bestuur) Grond Platepolder van Strategische gronden Grond Grex Stenevate naar Grex Platepolder Voorbereidingskosten Platepolder Toeristisch Actieplan Totaal Lokale economie

Lasten 2022 Baten 2022 Resultaat Voordeel/Nadeel 700.000 700.000 40.000 40.000 Voordeel 24.000 -24.000 Nadeel 440.000 440.000 144.000 144.000 311.366 311.366 50.000 50.000 1.669.366 1.685.366 16.000 Voordeel

Belangrijkste mutaties: Bouwgrondexploitaties: in 2022 verwachten we voor € 700.000 meer bouwgrond te verkopen dan geraamd. De winst die gerealiseerd wordt, wordt berekend bij verwerking van de jaarrekening. Gronden en landerijen: we verwachten een meeropbrengst van € 40.000. Zeeland in Stroomversnelling: het budget wordt overgeheveld van programma Bestuur naar programma Economische Zaken. Platepolder: begin dit jaar is bestemmingsplan Platepolder vastgesteld. De geactiveerde (strategische) gronden, een deel van de grond van bestemmingsplan Stenevate en de geactiveerde voorbereidingskosten worden in de grondexploitatie ingebracht. Toeristisch actieplan: voor het toeristisch actieplan ontvingen we € 50.000. Hiervan betalen we dit jaar € 25.000 aan de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO). Het restant van dit projectkrediet stellen we voor, via het algemeen weerstandsvermogen, over te hevelen naar 2023. Voortgang projecten en investeringen Omschrijving

Restant 1-1-2022 7.154 55.540 50.000 10.070 29.543

Toeristisch Recreatief actieplan Nota Economisch Beleid Kapitaalstorting GBE Aqua B.V. Eindpuntvoorziening SGB Hoedekenskerke Subsidie 2021 SGB Budget toeristische recreatie Onderzoek gevolgen energietransitie Sloegebied Recreatieve hotspot Heinkenszand Verduurzaming bedrijventerrein 's-Gravenpolder

Verleend in Besteed in 2022 2022 740 2.291.021 2.291.021 50.000 44.000 16.500 20.000 -

Saldo 6.414 55.540 44.000 16.500 20.000 10.070 29.543

Belangrijkste mutaties: Nota Economisch Beleid: hiervoor wordt intern een accountplan opgesteld. Hieruit volgen actiepunten waarvoor het budget beschikbaar blijft. SGB: we zijn in afwachting van de SGB om de afrondende subsidie uit te kunnen betalen. Verduurzaming bedrijventerrein ’s-Gravenpolder: er heeft overleg plaatsgevonden met de ondernemersvereniging. Er zijn afspraken gemaakt en de ondernemersvereniging maakt een plan voor vergroening van het bedrijventerrein. Daarbij houden zij rekening met de beperkte mogelijkheden op het terrein, het beschikbare budget en de termijn tot wanneer het budget beschikbaar is. We zijn in afwachting van dit plan.

6

PROGRAMMARAPPORTAGE 2022

Programma Leefbaarheid, onderwijs, cultuur en sport Mutaties Onderwijsachterstandenbeleid Zeeuws Sportakkoord Bibliotheek Onderwijshuisvesting (inhuur) SPUK-sport Kinderopvang coronacrisis Buitensportaccommodaties Culturele Raad Borsele Cultuur in beeld Cultuur (coronacompensatie) Totaal Leefbaarheid, onderwijs, cultuur en sport

Lasten 2022 Baten 2022 Resultaat Voordeel/Nadeel 8.535 8.535 5.000 5.000 Voordeel -15.000 15.000 Voordeel 50.000 -50.000 Nadeel 58.752 58.752 Voordeel -27.580 27.580 Voordeel 15.000 -15.000 Nadeel -34.000 34.000 Voordeel -33.112 -33.112 42.000 42.000 5.843 81.175 75.332 Voordeel

Belangrijkste mutaties: Onderwijsachterstandenbeleid: dit is bijgeraamd tot het niveau van de definitieve beschikking. Bibliotheek: de raming van de bibliotheek was hoger dan de werkelijke subsidie. Structureel is dit meegenomen in de bezuiniging op de bibliotheekfunctie. Onderwijshuisvesting: voor onderwijshuisvesting moeten we een integraal huisvestingsplan opstellen (IHP). Hiervoor hebben we nog een openstaande vacature en maken we gebruik van een inhuurkracht. SPUK-sport: dit betreft de Btw-compensatie voor onderhoud en investeringen in sportaccommodaties. Kinderopvang coronacrisis: er is geen beroep gedaan op de coronamiddelen voor noodopvang. Culturele Raad Borsele: de Culturele Raad Borsele had in 2021 bijna geen subsidie uitgegeven. De subsidie die wij in 2021 hebben verstrekt was hierdoor nog niet volledig besteed en nam de Culturele Raad Borsele mee naar 2022, waardoor we nu eenmalig geld over houden. Cultuur (coronacompensatie): in de decembercirculaire 2021 is € 42.000 beschikbaar gekomen voor de instandhouding van culturele zaken. Deze ramen we nu bij. Voortgang projecten en investeringen Omschrijving

Restant 1-1-2022 126.545 33.112 10.119.161 6.130 180.000 65.202 -

Onderwijsachterstandenbeleid Cultuur in beeld Masterplan Nieuwdorp (investering) Masterplan Nieuwdorp (eenmalige lasten) Robotmaaiers Sportakkoorden Nota Sport & Bewegen Scouting gebouw Heinkenszand Onderzoek toekomst buitensportaccommodaties Scouting Heinkenszand tijdelijke huisvesting

Verleend in Besteed in 2022 2022 295.414 223.655 -33.112 969.694 100.000 20.436 180.000 37.717 37.717 10.000 282.000 25.000 38.000 7.456

Saldo 198.304 9.149.467 85.694 55.202 282.000 25.000 30.544

Belangrijke mutaties: Masterplan Nieuwdorp: via regelmatige detailrapportages informeren we over de voortgang van de diverse deelplannen. Scoutinggebouw: de totale investering bedraagt € 282.000, waarin door de Scouting voor € 55.000 en door Zeeland Refinery voor € 15.000 wordt bijgedragen. Cultuur in beeld: het restantkrediet wordt afgeraamd. Het project wordt opgevangen binnen de huidige budgetten.

7

PROGRAMMARAPPORTAGE 2022

Programma Werk en inkomen Mutaties Beschut werk Tonk-regeling en Gemeentelijk schuldenbeleid Bijstandsuitkeringen algemeen Bijstandsuitkeringen algemeen (coronamiddelen) Bijstand zelfstandigen Energietoeslag (nadelig effect) Minimabeleid en maatwerkvoorzingen (WIZ) (naar zorg) Participatiewet re-integratie (WIZ) Participatiewet re-integratie (coronamiddelen) Participatiewet (Betho) Totaal Werk en inkomen

Lasten 2022 Baten 2022 Resultaat Voordeel/Nadeel -30.000 30.000 Voordeel -209.000 209.000 Voordeel -5.000 5.000 10.000 Voordeel -10.000 10.000 Voordeel -25.000 25.000 Voordeel 130.000 -130.000 Nadeel -200.000 200.000 Voordeel 74.000 -74.000 Nadeel -36.000 36.000 Voordeel -100.000 100.000 Voordeel -411.000 5.000 416.000 Voordeel

De mutaties op het programma Werk en inkomen lichten we toe bij het programma Zorg. Dit om aansluiting te houden met de rapportage Sociaal Domein.

8

PROGRAMMARAPPORTAGE 2022

Programma Zorg Mutaties Minimabeleid en maatwerkvoorzingen (WIZ) (naar zorg) Wijkteams Toegang 1e en 2e lijnsvoorziening Koersplan Maatregel 1 Vroegsignalering CJG Maatwerk 18+ Begeleiding Project DOW Project DOW naar 2023 SWVO rapportage 2022 SWVO jaarafrekening 2021 GGD/IJZ rapportage 2022 GGD/IJZ jaarafrekening 2021 uit reserve Sociaal Domein GGD 4e wijziging uit reserve Sociaal Domein Stelpost CAO-compensatie Sociaal Domein Investeringen Actieplan Sociaal Domein Taakstelling Sociaal Domein Totaal Zorg

Lasten 2022 Baten 2022 Resultaat Voordeel/Nadeel 200.000 -200.000 Nadeel -50.000 50.000 Voordeel -75.000 75.000 Voordeel -50.000 50.000 Voordeel -25.000 25.000 Voordeel -25.000 25.000 Voordeel -5.000 5.000 Voordeel 5.000 -5.000 Nadeel -450.000 450.000 Voordeel -100.000 100.000 Voordeel 407.000 -407.000 Nadeel 324.280 324.280 18.000 18.000 -96.000 96.000 Voordeel -128.000 128.000 Voordeel -1.040.000 -1.040.000 Nadeel -49.720 -697.720 -648.000 Nadeel

Belangrijkste mutaties: Het programma Zorg levert een nadelig saldo op van € 648.000. Dit komt voornamelijk door de taakstelling van het actieplan Sociaal Domein die niet gerealiseerd is. Het Sociaal Domein wordt gevormd door het programma Werk en Inkomen en het programma Zorg. Het Sociaal Domein laat een nadeel zien van € 232.000: de som van het voordeel van € 416.000 (Werk en inkomen) en het nadeel van € 648.000 (Zorg). Wij lichten hierna de belangrijkste afwijkingen toe. Voor een uitgebreide, inhoudelijke toelichting verwijzen wij u naar de programmarapportage Sociaal Domein 2022. De belangrijkste mutaties zijn als volgt: Beschut Werk (Betho): de bijdrage aan de Betho is naar verwachting € 30.000 lager dan geraamd. Coronamiddelen: de niet-gebruikte coronamiddelen uit de regeling ‘Tijdelijke Ondersteuning Noodzakelijke Kosten voor ondernemers’ (TONK) ad € 189.000 vallen vrij. De extra coronamiddelen voor het gemeentelijk schuldenbeleid zijn meegenomen in de reguliere budgetten en vallen ook vrij voor € 20.000. Energietoeslag: in de meicirculaire 2022 hebben we € 489.000 en in de septembercirculaire 2022 hebben we € 510.000 ontvangen. In de raad van 3 november 2022 is besloten de inkomensgrens te verruimen van 120% naar 130%. Dit leidt mogelijk tot een nadeel van € 130.000 dat we in deze programmarapportage verwerken.

Participatiewet re-integratie: de bijdrage aan de WIZ voor deze trajecten stijgt met € 74.000. Dat wordt voor € 36.000 gecompenseerd door de ontvangen coronamiddelen en de lagere bijdrage aan de Betho van € 100.000. WIZ Maatwerkvoorzieningen: de afdeling WIZ van GR de Bevelanden verzorgt maatwerkvoorzieningen. De lasten zijn overgeheveld van het programma Werk en inkomen naar het programma Zorg. Dit doen we vanwege de voorschriften van de zogeheten ‘Informatie voor Derden’-systematiek (Iv3). Koersplan/Vroegsignalering/Maatwerk: door de impact van de coronamaatregelen de afgelopen jaren zijn nog niet alle acties vanuit het actieplan en het koersplan van start gegaan. Daardoor vallen diverse budgetten vrij. SWVO: zowel de jaarrekening 2021 als de rapportage 2022 lieten positieve cijfers zien als gevolg van diverse maatregelen om de kosten in de WMO beheersbaar te houden. 9

PROGRAMMARAPPORTAGE 2022 GGD/IJZ: de jaarrekening 2021 en de 4e wijziging 2022 zijn in eerdere raadsvergaderingen behandeld. Deze worden gedekt uit de reserve Sociaal Domein. De rapportage van IJZ leidt tot een nadeel van € 407.000 vanwege een tweetal individuele casussen. Deze twee casussen - waarvan de kosten bijna 1 miljoen bedragen - vertroebelen het beeld van de ingezette acties voor kostenbeheersing. Hiervoor verwijzen wij u ook naar de memo van 11 oktober 2022 over de taakstelling Sociaal Domein. Stelpost CAO-compensatie Sociaal Domein: deze post is verwerkt in de primaire begroting voor de hogere bijdragen aan het SWVO en IJZ. Investeringen Actieplan Sociaal Domein: nog niet alle acties van het actieplan zijn gestart vanwege de coronacrisis van de afgelopen jaren. Taakstelling Sociaal Domein: de taakstelling brengen we in mindering op de gerealiseerde bezuinigingen, de eenmalige voordelen en de vrijgevallen coronamiddelen. Uiteindelijk resteert een tekort in het Sociaal Domein van € 232.000. Dit tekort wordt gecompenseerd door de extra middelen jeugdzorg die op het programma ‘Algemene dekkingsmiddelen’ op de post onvoorzien zijn geparkeerd, in afwachting van de voortgang en de realisatie van het kerntakenonderzoek.

10

PROGRAMMARAPPORTAGE 2022

Programma Milieu Mutaties Vrijverval riolering Rioolgemalen Kolkenzuiger Huisaansluitingen Onderhoud beheersplannen riolering Inzameling huisvuil Inzameling glas Inzameling papier Inzameling grofvuil Project Zwerfafval Inzameling kunststof Afvalstoffenheffing Rioolheffing Totaal Milieu

Lasten 2022 15.000 -5.000 22.000 -12.363 -500.000 -120.000 6.000 5.000 37.500 37.000 -514.863

Baten 2022 -12.181 150.000 37.500 60.000 110.000 345.319

Resultaat Voordeel/Nadeel -15.000 Nadeel 5.000 Voordeel -22.000 Nadeel 182 Voordeel 500.000 Voordeel 120.000 Voordeel -6.000 Nadeel 150.000 Voordeel -5.000 Nadeel -37.000 Nadeel 60.000 Voordeel 110.000 Voordeel 860.182 Voordeel

Belangrijkste mutaties: Onderhoud beheersplannen: op 12 mei 2022 is het ‘Uitvoeringsprogramma Wegen, groen, riolering 2022-2026’ aan u voorgelegd. Het activeren van kwaliteitsverbeterende en levensduurverlengende investeringen zorgt voor een grote vrijval in de onderhoudsbudgetten voor riolering. Deze worden nu net zoals voor wegen en groen (programma verkeer) in deze programmarapportage verwerkt. Inzameling huisvuil: na de coronaperiode zijn de verwerkingskosten van het huishoudelijke afval gedaald. Dit komt door de daling van het aantal kilo’s dat verwerkt wordt. Tijdens de coronaperiode werd meer afval geproduceerd en verwerkt. Inzameling papier: de prijs voor oud papier en karton is hoog. Dit leidt tot hogere opbrengsten ad € 150.000. Onzeker is of deze trend zich voortzet in 2023. Afvalstoffenheffing: de gemeentelijke belastingen worden in Borsele behandeld door SaBeWa. Uit de derde kwartaalrapportage is een voordeel van € 60.000 voortgekomen. Dit is voornamelijk door een hoger aantal een- en meerpersoonshuishoudens. Rioolheffing: op basis van de derde kwartaalrapportage van SaBeWa wordt een positief resultaat van € 110.000 verwacht. Dit is het gevolg van de hogere WOZ-waarde van de woningen in Borsele.

Voortgang projecten en investeringen Omschrijving Voorkoming wateroverlast 's-Gravenpolder Asbestsanering RREW Energiearmoedebestrijding Nationaal Isolatieprogramma Duurzaamheidsvisie (IBP) Vitaal Platteland (IBP) Klimaatadaptie (IBP) Milieubeleid (IBP) Toekomstbestendig wonen (IBP) Huisvuilwagen Achterlader Herinrichtingsplannen riolering 2021 en 2022 RHEDCOOP energieneutraliteit 50% RHEDCOOP energieneutraliteit 50% Energietransitie Transitievisie warmte (visie)

Restant 1-1-2022 120.718 91.146 170.812 92.903 6.119 202.000 18.325

11

Verleend in Besteed in 2022 2022 17.416 280.242 18.000 263.000 81.800 167.000 121.889 200.000 20.353 188.858 180.000 940.000 506.998 -92.903 165 51.604 -

Saldo 120.718 73.731 262.242 263.000 81.800 167.000 121.889 200.000 20.353 188.858 180.000 603.814 5.954 150.396 18.325

PROGRAMMARAPPORTAGE 2022 Belangrijkste mutaties: Voorkoming wateroverlast ‘s-Gravenpolder: vanwege diverse bouwwerkzaamheden/bouwverkeer is in ’s-Gravenpolder nog geen start gemaakt met de aanpak van het project wateroverlast. De planning is dat dit wordt geïmplementeerd in een herinrichting in 2023 of 2024. De volgende investeringen in riolering zijn in 2022 gerealiseerd: Fortrapastraat ’s-Gravenpolder, Middenstraat ’s-Gravenpolder, Versvliet ‘s-Heer Abtskerke, Prins Bernardstraat Nieuwdorp en Prinses Christinastraat Nieuwdorp. Rhedcoop: dit project is in 2022 inhoudelijk afgerond. De definitieve afrekening van de subsidiegelden zal binnenkort plaatsvinden. Herinrichtingsplannen: in het raadsvoorstel van 12 mei 2022 is het ‘Uitvoeringsprogramma Wegen, Groen, Riolering 2022-2026’ vastgesteld. Voor riolering wordt rekening gehouden met investeringen tot een bedrag van € 775.000 die onderdeel zijn van het ‘activeren van groot onderhoud’ (raad 2 december 2021). In het raadsvoorstel van 12 mei 2022 dient daarnaast overeenkomstig het uitvoeringsprogramma nog rekening gehouden worden met investeringen voor € 165.000 voor riolering waarvan de kapitaallasten gedekt worden uit de Reserve IBP. In de kadernota 2020-2023 zijn voor de periode 2019-2023 onttrekkingen opgenomen voor diverse investeringen in rioleringen. IBP: de middelen ad € 698.000 zijn verdeeld over de diverse programma’s.

Huisvuilwagen: de huisvuilwagen is in bestelling, maar heel de Nederlandse markt kampt met levertijden van 1 à 2 jaar.

12

PROGRAMMARAPPORTAGE 2022

Programma Ruimtelijke ontwikkeling Mutaties Omgevingswet Totaal Ruimtelijke ontwikkeling

Lasten 2022 Baten 2022 Resultaat Voordeel/Nadeel 342.000 342.000 342.000 342.000 -

Belangrijkste mutaties: Omgevingswet: in de septembercirculaire is er € 342.000 beschikbaar gesteld voor de invoering van de Omgevingswet. Voortgang projecten en investeringen Omschrijving

Restant Verleend in Besteed 1-1-2022 2022 2022 501.545 7.500 245.984 542.000 39.250 20.000 977.125 215.000 175.000 31.567 1.740

Dorpsvernieuwing Omgevingswet, Omgevingsvisie, Omgevingsplan Regionale Woonvisie Sloebos Inhuur team Vergunningen en Veiligheid Kerkenvisie

Saldo 494.045 748.734 20.000 977.125 40.000 29.827

Belangrijkste mutaties: Opleidingstraject Omgevingswet: de budgetten zijn verhoogd met € 200.000 bij vaststelling van de jaarverantwoording 2021 (Raad 7 juli 2022) en nogmaals verhoogd met € 342.000 als effect van de septembercirculaire 2022. De middelen worden gebruikt voor het inhoudelijk opstellen van de omgevingsvisie en het omgevingsplan en een structuurplan van het gehele grondgebied van het plan. Hierbij worden deskundigen ingeschakeld die helpen bij het opstellen en implementeren van het plan en voor het implementeren van de benodigde software. De ingangsdatum van de Omgevingswet is uitgesteld tot 1 juli 2023, maar we starten nog dit jaar met de voorbereiding van de implementatie. Het restant budget hevelen we over naar 2023. Regionale woonvisie: het bedrag moet beschikbaar blijven voor onderzoeken/initiatieven die in het kader van de regionale woonvisie worden uitgevoerd en gaat mee naar 2022. Inhuur team Vergunningen en Veiligheid: in afwachting van de inwerkingtreding van de Omgevingswet is onze personeelsformatie van ons bouwcluster bevroren. Hierdoor zijn we genoodzaakt om de te kleine capaciteit op te vangen met inhuur van extern personeel. Kerkenvisie: het traject is opgedeeld in twee fasen. De inventarisatiefase is afgerond en wat resteert betreft de uitwerkingsfase.

Samen met de kerkeigenaren kijken we naar de toekomst van de kerkgebouwen en de mogelijke invulling hiervan. De planning is om de Kerkenvisie Borsele in het eerste kwartaal van 2023 op te leveren.

13

PROGRAMMARAPPORTAGE 2022

Programma Algemene dekkingsmiddelen Mutaties Kortlopende rente Langlopende rente Dividend Onroerendezaakbelasting Effecten septembercirculaire 2022 Saldo begroting Onvoorzien Totaal Algemene dekkingsmiddelen

Lasten 2022 Baten 2022 Resultaat Voordeel/Nadeel -41.000 -41.000 -375.688 -387.245 -11.557 Nadeel 49.000 49.000 Voordeel 25.000 150.000 125.000 Voordeel 211.000 211.000 -707.748 707.748 Voordeel -1.202.000 1.202.000 Voordeel -2.090.436 -18.245 2.072.191 Voordeel

Belangrijkste mutaties: Dividend: het dividend van de BNG valt € 49.000 hoger uit dan geraamd. Onroerendezaakbelasting (OZB): de opbrengst OZB valt € 150.000 hoger uit dan geraamd. Dit betreft een correctie op de eigendommen niet-woningen ad € 82.500 en gebruikers niet-woningen ad € 67.500. De oorzaak hiervan betreft hogere WOZ-waarde van de industriële objecten. Verder hebben we in de begrotingswijziging 2022 van SaBeWa een nadeel van € 25.000. Dit hebben we verwerkt conform het raadsvoorstel in deze raadsvergadering. Effecten septembercirculaire 2022: we voegen het voordeel van € 211.000 toe aan het algemeen weerstandsvermogen. Saldo begroting: in overeenstemming met het raadsvoorstel van de 4e begrotingswijziging 2022 voegen we het voordeel toe aan het algemeen weerstandsvermogen. Onvoorzien: het saldo betreft middelen voor de jeugdzorg. Het oorspronkelijke bedrag ad € 1.470.000 is geparkeerd op de post onvoorzien in afwachting van het realiseren van de taakstellende bezuinigingen van het kerntakenonderzoek en van het actieplan Sociaal Domein. De (gedeeltelijk) niet gerealiseerde taakstellingen in 2022 zijn: bibliotheek € 100.000, profijtbegingsel € 120.000 en recreatieve voorzieningen € 48.000. Het saldo van de programmarapportage 2022 bedraagt € 2.536.705. In de bijgevoegde begrotingswijziging is dit saldo verantwoord in het programma Algemene dekkingsmiddelen.

Voortgang projecten en investeringen Omschrijving

Restant Verleend in 1-1-2022 2022 249.292 -

Investeringsfonds

Besteed 2022 -

Saldo 249.292

Belangrijkste mutaties: Er zijn diverse projecten in voorbereiding, maar die hebben in 2022 nog niet tot concrete uitgaven geleid. Het volledige bedrag is geoormerkt.

14

PROGRAMMARAPPORTAGE 2022

Programma Bedrijfsvoering Mutaties Verzekeringen Representatie Dienstverleningsvisie Voorlichtingstaken Duurzame inzetbaarheid Gemeentehuis Catering Telefonie Documentatie Drukwerk Archief Inzet personeel Oekraïne Naar weerstandsvermogen ten behoeve van personele inzet Totaal Bedrijfsvoering

Lasten 2022 -8.000 15.000 -50.000 -5.000 5.000 30.000 10.000 10.000 -10.000 -25.000 -30.000 -70.000 100.000 -28.000

Baten 2022 Resultaat Voordeel/Nadeel 8.000 Voordeel -15.000 Nadeel 50.000 Voordeel 5.000 Voordeel 5.000 -30.000 Nadeel -10.000 Nadeel -10.000 Nadeel 10.000 Voordeel 25.000 Voordeel 30.000 Voordeel 70.000 Voordeel -100.000 Nadeel 5.000 33.000 Voordeel

Belangrijkste mutaties: Representatie: in 2022 vonden de gemeenteraadsverkiezingen plaats en werd het college geïnstalleerd. Een nieuw college brengt extra kosten met zich mee voor onder andere training en teambuilding. Daarnaast vulden wij voor de komende jaren de voorraad relatiegeschenken aan waardoor deze kosten ook hoger uitvielen. Dienstverleningsvisie: het budget is beschikbaar voor het opstellen van de nieuwe dienstverlenings- en communicatievisie en het uitvoeren van bijbehorende projecten. Omdat wij in 2022 nog bezig waren met het opstellen van de visie en nog geen projecten hebben uitgevoerd, hebben wij een deel van het budget niet benut. Vanaf 2023 worden de eerste projecten uitgevoerd. Duurzame inzetbaarheid: we hebben een subsidie van € 5.000 ontvangen voor het project 'Duurzame inzetbaarheid'. We stellen voor dit toe te voegen aan het weerstandsvermogen en te reserveren we voor 2023. Gemeentehuis: we verwachten hogere kosten voor gas en energie voor € 10.000. De cv-installatie is vervangen, wat € 20.000 aan extra kosten tot gevolg had. Telefonie/drukwerk: in het kader van digitalisering en flexibel (thuis)werken zijn er meer smartphones en tablets aangeschaft en hiertegenover behalen we een voordeel op de lagere kosten van drukwerk.

Inzet personeel Oekraïne: vanuit het domein Bedrijfsvoering is personeel ingezet ten behoeve van de opvang van Oekraïners, omdat hier de eerste prioriteit naar uit ging. Deze kosten worden vergoed door het Rijk. Dit gaat om € 70.000. Deze inzet heeft echter gevolgen voor de werkzaamheden die zijn blijven liggen en de personeelsbezetting voor 2023. Daarnaast willen we eenmalig het voordeel op archief van € 30.000 overhevelen naar 2023. We stellen voor het totale voordeel van € 100.000 in te zetten in 2023 voor de achterstanden en de personele kwetsbaarheid (pensionering, zwangerschapsverlof) op te vangen.

15

PROGRAMMARAPPORTAGE 2022 Voortgang projecten en investeringen Omschrijving

Restant Verleend in Besteed 1-1-2022 2022 2022 43.000 30.000 39.241 487 12.500 12.500 27.000 33.713 30.000 30.000 150.000 88.069 120.000 15.573 58.127 32.000 46.000 -

E-depot archief GT-Connect Aanpassing werkplaatsen HKZ en 's-GVP Budget eindejaarsviering 2021 Zoutoplosser + betonbak Inhuur team Ruimtelijke ontwikkeling Elektrische auto buitendienst Elektrische auto buitendienst Opleidingsbudget 2022 extra trainingen Werkplekconcept Vervanging financieel pakket, HRM-pakket en website Lichte vrachtwagen OW 51 Bestelbus verkeersveiligheid OW 69

Saldo 43.000 30.000 38.754 27.000 33.713 30.000 30.000 61.931 104.427 58.127 32.000 46.000

Belangrijkste mutaties: E-depot archief: het budget van € 43.000 voor het E-depot archief wordt in 2022 nog niet uitgegeven. Naar verwachting zal de besluitvorming hierover in 2023 plaatsvinden. Opleidingsbudget 2022: voor het opdoen van kennis en het behouden van personeel is een eenmalig opleidingsbudget aangewend van € 150.000. Hiervan wordt organisatiebreed gebruik van gemaakt. Het restant budget hevelen we over naar 2023. Werkplekconcept: het werkplekconcept/proces naar flexibel (thuis)werken vraagt een zorgvuldige voorbereiding en afstemming. De eerste schetsen zijn gepresenteerd en er is een projectgroep opgezet voor de verdere uitwerking van het project. Vervanging financieel pakket, HRM-pakket, website: de uitvoering is in volle gang en we verwachten dat GR de Bevelanden de komende periode de resterende kosten aan ons zal doorrekenen.

16

Indicatoren Omschrijving beleidsindicator Een goed gewaardeerde externe communicatie Oordeel van inwoners over de kwaliteit van communicatie en dienstverlening van de gemeente via het inwonerspanel DUO en eventueel aanvullende enquêtes Onze website geeft op minimaal 85% van alle ingevulde zoekopdrachten de juiste informatie weer Aantal bomen per inwoner Aantal m2 ecologisch groenbeheer Aantal m2 klimaatadaptieve verharding Aantal m2 beschikbare bouwgrond op bedrijventerreinen Aantal startende ondernemers Aantal bezoekers van gesubsidieerde attracties Aantal bedrijfsvestigingen Waardering ondernemersklimaat Aantal leerlingen Muziekschool excl.

groepslessen Aantal leden Bibliotheek Aantal voortijdig schoolverlaters Percentage personen dat voldoende beweegt (16+) Percentage afvalscheiding (% gescheiden afval op totaal) Aantal kilo's restafval per inwoner per jaar (VANG-doelstelling) Percentage afgekoppeld regenwater van de gemengde riolering (scheiding afvalwaterstromen, vuil en schoonwater) Aantal woningen naar eigendom (% koop) Aantal woningen naar eigendom (% huur) Aantal woningen naar eigendom (% sociale huur) Aantal nieuwbouwwoningen (start bouw) Aantal afgegeven startersleningen Aantal afgegeven leningen particuliere woningverbetering Percentage leegstaande woningen Woonlasten eigenaar-bewoner éénpersoonshuishouden Woonlasten eigenaar-bewoner meerpersoonshuishouden Personeelskosten per fte Het aantal afgeronde 213a-onderzoeken per jaar Ondergrens kwaliteitsniveau wegen Bovengrens kwaliteitsniveau wegen

Realisatie 2020

€ € €

Realisatie 2021

92% 0,51 228.483 1.470 19.021 246,00 15.098 2.512 105 4.617 19 65,3% 69% 259 31,0% 74,0% 5,0% 21,0% 87 8 4 4,0% 660 € 784 € 62.150 € 1 10% 85%

Streefwaarde 2021

85% 0,51 353.483 2.300 16.090 253 32.202 2.601 123 4.615 18 56,0% 70% 230 31,5% 74,5% 4,9% 20,6% n.n.b. 4 2 4,0% 670 € 795 € 68.000 € 2 10% 87%

Streefwaarde 2022

7,5 7,2 85% 0,51 353.000 2.300 12.124 130 25.000 2.300 123 4.530 16 56,0% 72% 226 31,0% 70,6% 5,2% 20,2% 93 10 6 4,0% 670 € 795 € 68.000 € 2 15% 60%

7,5 7,5 85% 0,51 353.000 3.850 16.089 140 40.000 2.400 123 4.530 15 56,0% 73% 215 32,0% 74,0% 5,0% 21,0% 80 8 4 4,0% 700 835 70.000 2 15% 60%

Omschrijving beleidsindicator Stapeling in huishoudens met voorzieningen per wet Percentage huishoudens met zorg en ondersteuning Aantal inwoners met individuele Wmo-voorzieningen per 1.000 inwoners (Ondersteuning Thuis) Aantal inwoners met individuele Wmo-voorzieningen per 1.000 inwoners (Hulp bij het huishouden) Aantal inwoners met individuele Wmo-voorzieningen per 1.000 inwoners (Hulpmiddelen en diensten) Aantal inwoners met individuele Wmo-voorzieningen per 1.000 inwoners (Verblijf en Opvang) Aantal cliënten met dagbesteding per 1.000 inwoners Aantal cliënten met begeleiding per 1.000 inwoners Aantal indicaties voor onbepaalde tijd Aantal nieuwe toegewezen aanvragen huishoudelijke hulp Percentage werkloosheid Aantal lopende re-integratievoorzieningen per 1.000 inwoners Aantal personen met een bijstandsuitkering per 10.000 inwoners Percentage jongeren met jeugdhulp (aandeel jongeren tot 18 jaar) Verdeling jeugdzorgtrajecten (percentage jeugdhulp zonder verblijf) Verdeling jeugdzorgtrajecten (percentage jeugdhulp met verblijf) Verdeling jeugdzorgtrajecten (percentage jeugdbescherming) Verdeling jeugdzorgtrajecten (percentage jeugreclassering) Aantal toewijzingen ten opzichte van het aantal cliënten Aantal nieuwe casussen binnen de toegang

Realisatie 2020 18 20,4% 14 27 42 n.n.b. 5 10 406 2,6% 15 178 10,9% 82,8% 9,5% 8,0% 0,0% 1,70 n.n.b.

Realisatie 2021 17 20,8% 14 29 42 n.n.b. 4 11 415 100 n.n.b. 15 165 12,8% 80,9% 10,4% 8,7% 0,0% 1,65 203

Streefwaarde 2021

Streefwaarde 2022

n.t.b. n.t.b. n.t.b. n.t.b. n.t.b. n.t.b. n.t.b. n.t.b. n.t.b. n.t.b. n.t.b. n.t.b. n.t.b. n.t.b. n.t.b. n.t.b. n.t.b. n.t.b. n.t.b. n.t.b.

n.t.b. n.t.b. n.t.b. n.t.b. n.t.b. n.t.b. n.t.b. n.t.b. n.t.b. n.t.b. n.t.b. n.t.b. n.t.b. n.t.b. n.t.b. n.t.b. n.t.b. n.t.b. n.t.b. n.t.b.