18.1. Memo randweg Hoedekenskerke

Aan: Domein/Team: Kopie aan:

Gemeenteraad BSL - Domein Ruimte Financiën

Van:

Het college van burgemeesters en wethouders

Zaaknummer: Documentnummer: Datum: Betreft:

12 oktober 2023 Afweging uitvoering randweg Hoedekenskerke

Geachte raad, Op 3 oktober 2022 hebben wij ingestemd met het vormen van een bouwteam voor het realiseren van de randweg Hoedekenskerke. Het bouwteam bestaat uit medewerkers van de gemeente Borsele en aannemingsbedrijf Traas en Ovaa BV uit Heinkenszand. We hebben ervoor gekozen om dit traject te doorlopen via een tweefasencontract: een voorbereidingsfase en een uitvoeringsfase. Sinds oktober 2022 tot heden heeft het bouwteam gewerkt aan de eerste fase. Dat betreft de voorbereidingen voor de te realiseren randweg. De benodigde tekeningen en berekeningen zijn opgesteld. Ook is een proefvak gemaakt van de (toepasbare) innovatieve funderingsopbouw. Onderdeel van deze voorbereidingsfase is ook het opstellen van een raming voor de uitvoeringsfase. Daarbij wordt een vergelijk gemaakt met de traditionele methode van de aanleg van de randweg.

MEMO

In deze memo duiden we de geraamde kosten voor de aanleg van de randweg Hoedekenskerke. We lichten toe hoe de huidige bouwkosten zich verhouden tot het oorspronkelijke prijspeil van peildatum 1 januari 2019. In uw vergadering van 7 januari 2021 heeft u ingestemd met de 'Gebiedsgerichte aanpak (GGA) Borsele Oost' waarin het krediet met dat prijspeil is opgenomen. Ook maken we het verschil inzichtelijk tussen enerzijds de duurzame, innovatieve methode en anderzijds de traditionele methode. Naast de kosten belichten we ook de voordelen van de duurzame, innovatieve methode. Daarbij leggen we u de keuze voor welke van de twee methoden u wenst toe te passen, op basis van de huidige beschikbare informatie. Nog niet alle eindproducten van fase 1 zijn gereed. We werken nog aan: - Het bestek voor de uitvoering. - De planning. - Het risicodossier. SLECHTE DRAAGKRACHT ONDERGROND Onderzoek heeft uitgewezen dat de ondergrond van het tracé van de randweg Hoedekenskerke zeer weinig draagkracht heeft. Dat zou betekenen dat we een groot pakket grond en zand moeten aanbrengen om de grond te laten inklinken voordat we de randweg kunnen aanleggen. Dit pakket

zou er maandenlang moeten liggen. Daardoor zijn de aangrenzende landbouwgronden lange tijd niet of slecht bereikbaar. Om dit te voorkomen hebben we de voorbereiding van de randweg opgepakt samen met het voornoemde bouwteam. Daarin zitten partijen met de kennis en expertise op het gebied van innovatieve funderingstechnieken. Aannemingsbedrijf Traas en Ovaa bv heeft kennis en expertise in het realiseren van funderingen door de stabilisatiemethode Geosta. Tijdens dit proces wordt aanwezige grond gemengd met cement, water en Geosta en vervolgens in het werk gemengd tot een draagkrachtige fundering. Ook heeft dit bedrijf kennis van het toepassen van een lichtgewicht fundering in de vorm van glasschuim. Dit materiaal heeft een heel laag eigen gewicht en is sinds kort geschikt gemaakt als funderingsmateriaal conform het Bouwstoffenbesluit. Door de stabilisatiemethode Geosta te combineren met glasschuim is het mogelijk een wegconstructie te realiseren op basis van evenwichtsconstructie. Een deel van de aanwezige grondslag wordt ontgraven, licht funderingsmateriaal wordt toegepast en vervolgens kan de rijbaan aangelegd worden. Berekeningen en beproeving van het gerealiseerde proefvak tonen aan dat de constructie van de combinatie Geosta, glasschuim en de aanwezige grond sterk en draagkrachtig genoeg is om toe te kunnen passen in Hoedekenskerke.

Het werken met een evenwichtsconstructie gebeurt veel in gebieden met extreem zettingsgevoelige grond. Het gebruik van glasschuim is in Nederland in de infrasector minder bekend, omdat het glasschuim tot voor kort niet voldeed aan het Bouwstoffenbesluit. In Nederland werd daarom vaak gekozen voor EPS1-blokken die meer milieubelastend zijn. In Duitsland, de Alpenlanden en Scandinavië wordt glasschuim veelvuldig toegepast als funderingsmateriaal voor wegen. Wij zien meerdere voordelen in de toepassing van deze duurzame, innovatieve technieken. Op deze manier willen we een bijdrage leveren aan de innovatie op het gebied van duurzaamheid en klimaatadaptatie. Samen met het bouwteam werken we aan de afronding van de nadere detaillering van de randweg en hebben wij kostenramingen opgesteld. Hierbij maken we een vergelijking tussen de kosten van een traditionele aanleg (met een zandpakket ten behoeve van de voorbelasting) en de kosten van een innovatieve funderingstechniek.

MEMO

STIJGENDE BOUWKOSTEN Net als in de bouw zijn de kosten van civieltechnische werken de afgelopen jaren flink gestegen. In 2019 is een projectraming opgesteld voor de Randweg Hoedekenskerke. Gedurende de Bouwteamfase zijn er aanpassingen gedaan in de scope. Ook hebben we te maken met een significante kostenstijging door de geopolitieke omstandigheden zoals de oorlog in Oekraïne en de COVID-19-epidemie. Tijdens de raadsvergadering van 29 juni 2023 heeft wethouder Witkam dan ook al de verwachting uitgesproken dat de kosten van de aanleg van de randweg fors duurder uit zouden vallen ten opzichte van de eerder geraamde kosten. Hieronder benoemen wij de grootste verschillen tussen de oorspronkelijke raming en de huidige ramingen. Inflatie / Indexatie

1

Geëxpandeerd polystyreen (EPS)

Op het geraamde budget van € 1.000.000 zoals bepaald in 2019, is een analyse gemaakt op basis van de CBS-index. Conform deze index dient het budget uit 2019 geïndexeerd te worden met 30,1%. Dit komt neer op een totale indexatie van 301.000 euro. Op basis van deze indexatie zou het beschikbare budget dus in 2023 op 1.330.997 euro worden vastgesteld. Gewijzigde aanpak In de raming van 2019 is uitgegaan van een voorbelasting met vrijkomende grond middels een aantal faseringsstappen. Dit houdt in dat het project een lange doorlooptijd heeft. In de gewijzigde aanpak is het uitgangspunt dat er in een fase het volledige project wordt uitgevoerd. Om dit te bewerkstelligen is aanvullende levering van zand benodigd. Los van de aankoopkosten van dit zand, komen hier ook aanvullende kosten bij zoals het inrichten van een depot, de monitoring van de zetting en het voorkomen van zandverstuiven. Dit levert een verschil op van ongeveer € 402.400. Hierbij dient aangetekend te worden dat bij een traditionele variant er meer vervoersbewegingen zijn, met als gevolg meer stikstofuitstoot. Waterhuishouding Oorspronkelijk was in de raming van 2019 voorzien om ongeveer € 60.000 te besteden aan het vervangen van een duiker. Inmiddels is in de bouwteamfase het ontwerp doorontwikkeld en is er totaal € 180.260 benodigd voor het op orde brengen van de waterhuishouding.

Hiervoor geldt dat diverse aanvullende duikers gerealiseerd worden, een duiker vervangen wordt, een duiker verlengd wordt en een duiker hersteld wordt. Dit kom neer op een verschil van ongeveer € 120.260. Groenwerkzaamheden In het huidige plan is voor ongeveer € 50.000 voorzien voor groenwerkzaamheden. In het doorlopen van het proces hebben wij kansen opgemerkt om de klimaatadaptatie en biodiversiteit te versterken. Zo leggen wij aan één zijde van de randweg een natuurvriendelijke oever aan en planten wij extra beplanting aan. In de oorspronkelijke raming was voor het groen € 15.000 voorzien. Het verschil is € 35.000 euro.

MEMO

Verhardingswerkzaamheden In de bouwteamfase zijn deels aanvullende asfaltwerkzaamheden voorzien om ter plaatse van bebouwing aan de ’s-Gravenpoldersestraat geluidsreducerend asfalt toe te passen. Daarnaast zijn de asfaltprijzen de afgelopen twee jaar flink gestegen. In de oorspronkelijk raming was voor de asfaltverhardingen ongeveer € 215.600 voorzien. In de huidige raming is dit ongeveer € 410.000. Dit levert een verschil op van ongeveer € 194.400. Fluctuerende gasprijzen Ook de kosten van de productie van het glasschuim zijn sterk afhankelijk van het verloop van de energietarieven. Evenals bij het asfalt zijn ook de inkoopkosten van het glasschuim daardoor afgelopen jaren flink gestegen. Op het moment van schrijven van deze memo is de energiemarkt relatief rustig en stabiel, waardoor enige prijsvastheid aangenomen kan worden. De geopolitieke omstandigheden hebben echter een enorm grote invloed op de energiemarkt en zijn door niemand te voorspellen. Op de lange termijn blijft er daardoor onzekerheid over de uiteindelijke inkoopprijs van het glasschuim. Het bouwteam is voornemens hierop in te spelen door zo spoedig

mogelijk na opdracht de inkoop hiervan vast te leggen. Bovendien zijn producenten in Nederland actief bezig de productie van glasschuim te modificeren zodanig dat de afhankelijkheid van de energiemarkt verkleind wordt. Aanbestedingsvoordeel traditioneel In de raming van de traditionele variant houden wij geen rekening met een mogelijk aanbestedingsvoordeel. Dit doen wij overigens bij geen enkel werk. Door met de markt mee te gaan ramen, is de kans erg groot dat een werk te laag begroot wordt als de vraag naar werk klein is. Gezien de ervaring met recent aanbestede werken, ligt het voor de aanleg van de randweg voor de hand dat er scherp ingeschreven zal worden. Bij een mogelijk aanbestedingsvoordeel zullen de kapitaalslasten voor de aanleg van de randweg lager zijn. KEUZE UITVOERINGSMETHODE Het toepassen van de innovatieve funderingsmethoden heeft de volgende voordelen: - Tijdsbestek van uitvoering aanzienlijk lager door het niet hoeven toepassen van de voorbelasting; bouwtijd ongeveer vier in plaats van twaalf maanden. Een tijdsbesparing van acht maanden. - Minder overlast voor de omgeving door reductie van bouwtijd, beperking van voertuigbewegingen, belemmering omliggende percelen en voorkomen van verstuiven van zand. - Duurzamere uitvoeringsmethode door minder CO₂-uitstoot als gevolg van beperken voertuigbewegingen en kortere bouwtijd.

Voor het maken van glasschuim wordt gerecycled glas tot poeder vermalen en vermengd met een opschuimmiddel. De productie hiervan kost energie, desondanks blijft de innovatieve variant minder belastend voor het milieu. - Vermindering benodigde (werk)ruimte voor de realisatie van de randweg, geen grond benodigd van de omliggende percelen. - Beperking stikstof uitstoot, vanwege minder transportbewegingen. - Gebruik maken van de aanwezige grond als bouwstof, hierdoor (nagenoeg) geen afvoer van grond benodigd. - Reductie van asfaltdikte is aannemelijk waardoor nog een kostenbesparing mogelijk is. - De innovatieve funderingsmethode is een unicum waardoor dit een voorbeeldproject kan worden voor soortgelijke infraproject in binnen- en buitenland.

MEMO

Naast de innovatie funderingsmethode heeft het bouwteam ter vergelijk altijd de traditionele uitvoeringsmethode in ogenschouw gehouden. Hierdoor heeft u inzichtelijk wat het prijsverschil tussen de twee methodes is. Op deze manier bieden wij u de mogelijkheid om ook financieel een weloverwogen keuze te maken. In de bijlagen bij deze memo vindt u de uitgewerkte begrotingen van zowel de traditionele als de innovatieve aanlegmethodes. Samengevat vindt u de totaalkosten voor de aanleg van de randweg Hoedekenskerke in onderstaande tabel. Voorbereiding

Toezicht

Uitvoering

Totaalkosten

Traditionele methode

€ 210.000,00

€ 32.500,00

€ 1.869.122,86

€ 2.111.622.86

Innovatieve methode

€ 210.000,00

€ 7.500,00

€ 2.081.852,77

€ 2.299.352,77

Bedragen zijn exclusief btw.

PLANNING De planning voor de realisatie van de randweg Hoedekenskerke is afhankelijk van het succesvol doorlopen van de planologische procedure. De verwachting is dat wij in het najaar van 2023 de procedure kunnen starten nadat diverse onderzoeken afgerond zijn. De aanleg van de randweg is al doorgerekend wat betreft de stikstofuitstoot. De randweg ligt dicht bij de Westerschelde, wat een Natura 2000-gebied is. Uit de berekening voor de innovatieve variant blijkt dat men voor zowel de aanlegfase als de gebruiksfase uitkomt op 0,00 mol/ha/jr. De stikstofdepositie levert bij deze variant zodoende geen problemen op voor de aanleg van de randweg. Uit de berekening voor de traditionele variant komt men voor de aanlegfase uit op een waarde van 0,01 mol/ha/jr. Ook bij deze variant levert de stikstofdepositie geen problemen voor de aanleg op. Wel zullen we tijdens de aanleg van het werk een (klein) deel van de werkzaamheden met emissieloos materieel moeten uitvoeren. De bijbehorende financiële consequenties zijn nog niet doorgerekend echter deze zijn op het gehele werk naar verwachting marginaal. Wij streven ernaar om medio 2024 te starten met de aanleg van de randweg Hoedekenskerke. RISICO Eén van de risico’s die zich lastig in laat perken, zijn niet-gesprongen explosieven.

Door een gespecialiseerd bedrijf is bureauonderzoek uitgevoerd om te bepalen hoe groot de trefkans is op de vondst van explosievenen tijdens de aanleg van de randweg. Naast dit onderzoek is de omgeving gescand. Door vervuiling van puin in de ondergrond hebben wij helaas geen realistisch beeld kunnen krijgen van mogelijke explosieven in de ondergrond. Er is ons geadviseerd om tijdens de uitvoering - na het afzetten van de bovengrond - het terrein nogmaals te scannen op explosieven. Een herhaling van de scan is verwerkt in de voorgelegde ramingen. Er zijn geen directe aanwijzingen dat wij bij de werkzaamheden grote explosieven zullen vinden. Mocht dit echter wel het geval zijn dan kan dit financiële en praktische consequenties voor de uitvoering van het werk hebben.

MEMO

Met vriendelijke groet, burgemeester en wethouders van Borsele, de secretaris, de burgemeester,