15. Voorstel Transitievisie warmte

Zaaknummer: Z20.006973

Raadsvoorstel

*Z01E8BA456F*

Nummer raadsvoorstel Raadsvergadering Portefeuillehouder

15 13 januari 2022 Wethouder Witkam

Onderwerp

Vaststelling Transitievisie Warmte 2021

Geachte raad, Hiermee leggen wij aan u een voorstel over bovengenoemd onderwerp ter besluitvorming voor. VOORSTEL Wij stellen u voor om 1) de Regionale Structuur Warmte (RSW) vast te stellen; 2) de Transitievisie warmte (TVW) vast te stellen; 3) schriftelijk bij het Rijk en de VNG kenbaar te maken dat de gezamenlijke ambities niet verwezenlijkt kunnen worden zonder Rijksbijdragen;

RAADSVOORSTEL

AANLEIDING EN DOEL In 2015 is in Parijs het klimaatakkoord gesloten. Doel van dit akkoord is de wereldwijde CO2uitstoot met 49% te reduceren in 2030 en met 95% te reduceren in 2050 (t.o.v. 1990). Dit akkoord moet uiteraard worden vertaald naar nationaal, regionaal en lokaal beleid. Dit betekent onder andere dat we verkennen hoe deze CO2-reductie in de gebouwde omgeving, in onze wijken en dorpen, gerealiseerd kan worden. Zowel in het Investeringsprogramma ‘Naar een duurzaam Nederland’, het klimaatakkoord, als het Inter Bestuurlijk Programma (IBP) worden deze doelstellingen omschreven. In het IBP wordt dit als volgt verwoord: Bij de invulling van de klimaatdoelstellingen voor de gebouwde omgeving ligt een grote rol voor de medeoverheden, met een regierol voor gemeenten op het gebied van aardgasvrije buurten en wijken. Met het oog daarop is de inzet dat alle gemeenten voor 31 december 2021 een planning vaststellen in de gemeenteraad voor de transitie van de gebouwde omgeving naar aardgasvrij (woningen, maatschappelijk- en commercieel vastgoed) gericht op een CO2arme gebouwde omgeving in 2050. Voor alle buurten die voor 2030 van het aardgas af gaan is in 2021 ook bekend wat het alternatief voor aardgas is.

Pagina 1 van 5

In deze alinea wordt de ontwikkeling van een Transitievisie warmte (TVW) door gemeenten omschreven. Vanuit de samenwerking in de Regionale Energie Strategie (RES) zijn we tot een gezamenlijk Zeeuws proces gekomen waarbinnen we de Transitievisie hebben ontwikkeld. Inmiddels is de Transitievisie gereed. Deze is tot stand gekomen met ondersteuning van een interne en externe projectgroep. Op 22 juli 2021 hebben wij het concept van deze visie aan u gepresenteerd. In de afgelopen maanden is deze verder vervolmaakt overeenkomstig de indertijd gepresenteerde toelichting. Regionale Structuur Warmte (RSW) De Transitievisie is een gemeentelijke visie. Om te bepalen welke warmtebronnen beschikbaar zijn hebben wij niet alleen naar gemeentelijke warmtebronnen gekeken. Sommige warmtebronnen kunnen namelijk een bovengemeentelijk potentieel hebben. In de RES 1.0 hebben wij deze al eens geïnventariseerd. Wij hebben deze inventarisatie in de afgelopen periode geactualiseerd. Dit is samengebracht in de Regionale Structuur Warmte. Hierin zijn tevens een aantal procesafspraken en een afwegingskader opgenomen die we hanteren bij het gebruik van regionale warmtebronnen op dorps- en wijkniveau (zie pagina 3 en 4 van de RSW). De RSW, de TVW en de dorps- en wijkplannen vullen elkaar dus naadloos aan.

RAADSVOORSTEL

ARGUMENTEN Transitievisie Warmte Op basis van de huidige kennis en informatie is onderzocht wat het meest logische transitiepad is voor de wijken en dorpen in onze gemeente. We hebben dit gedaan aan de hand van de huidige stand der techniek, de laagst maatschappelijke kosten en andere uitgangspunten die we gezamenlijk bepaald hebben. Wij benoemen nu geen gebieden waar binnen acht jaar woningen van het aardgas worden gekoppeld. Wij zetten allereerst in op energiebesparing, communicatie en ontzorging en zowel op lokaal als in regionaal verband willen we hierin programmatisch te werk gaan. Gezien de lage dichtheid van huishoudens lijkt de realisatie van een lokaal warmtenet zeer uitdagend. Gezien de aanwezigheid van grote hoeveelheden restwarmte uit het Sloegebied doen we hier wel actief onderzoek naar. In de meeste wijken ligt het voor de hand de warmtevraag eerst zoveel mogelijk te reduceren (door het nemen van zogenaamde geenspijt-maatregelen op natuurlijke momenten) en waar mogelijk over te schakelen op hybride systemen. De resterende warmtevraag kan hier op termijn worden ingevuld met duurzaam gas. Ook is het mogelijk dat de hybride systemen uiteindelijk worden vervangen door volledig elektrische systemen. In verschillende nieuwere woningen/wijken (< 2005) ligt een transitie naar all-electric oplossingen het meest voor de hand.

In alle gevallen geldt dat de TVW een dynamisch document is en minimaal iedere vijf jaar wordt herijkt. Anderzijds zullen we plannen gaan verfijnen door planvorming op dorps- en wijkniveau middels Wijk Uitvoering Plannen (WUP). Wij willen waar mogelijk regionaal Pagina 2 van 5

samenwerken maar streven er vooral ook naar onze inwoners en bedrijven actief te blijven betrekken. Regionale Structuur Warmte In de RSW staan de warmtebronnen omschreven die een bovenlokale potentie hebben alsook waar, hoe en op welke wijze deze ingezet kunnen worden. Om te voorkomen dat die warmtebronnen onbenut blijven of dat er juist knelpunten ontstaan voor het gebruik hiervan is bovengemeentelijke afstemming met een bijbehorend afstemmingskader noodzakelijk. De RSW vormt de basis en een handreiking om met andere gemeenten en partners het gesprek te voeren. Met een afwegingskader dat we samen hebben opgesteld. In de RSW wordt wederom eerst ingezet op het terugdringen van de warmtevraag. Regionale warmteopties die naar voren komen zijn o.a. (industriële) restwarmte, aquathermie, geothermie en zonthermie. Ook de inzet van duurzame gassen (groen gas, biogas en waterstof) komt actief aan bod. Voorzien is dat deze in ieder geval tot 2030 slechts met een gering volume beschikbaar zijn voor de gebouwde omgeving en dat hiervoor ook nationale strategische keuzes moeten worden gemaakt.

RAADSVOORSTEL

(JURIDISCHE) CONSEQUENTIES Met de vaststelling van de Transitievisie Warmte en de Regionale Structuur Warmte neemt u geen besluiten die juridisch bindend zijn of juridische consequenties hebben voor onze inwoners en bedrijven. Het vormt de basis voor nader uit te werken beleid en op termijn kan dit tot keuzes met juridische consequenties leiden. Wanneer dit het geval is dan zullen wij deze keuzes uiteraard ter besluitvorming voorleggen. FINANCIËN In de decembercirculaire (2019) zijn vanuit het Rijk middelen beschikbaar gesteld voor de ontwikkeling van de Transitievisie warmte en de eerste Wijk Uitvoeringsplannen (WUP). Aanvullend hierop hebben wij voor de ontwikkeling van de Transitievisie een landelijke subsidie aangevraagd en toegekend gekregen. De Regionale Structuur Warmte is vanuit de RES bekostigd. Met de resterende middelen uit de decembercirculaire kunnen we een start maken met de uitvoering en doorvertaling van de Transitievisie. We kunnen dus een start maken met de ontwikkeling van dorps- en wijkplannen. Tegelijkertijd weten we dat de beschikbare middelen ontoereikend zijn om de alle uitvoeringsplannen op wijkniveau te ontwikkelen en hier vervolgens uitvoering aan te geven. Haalbaarheid en betaalbaarheid moeten hand in hand gaan en wij zullen hier actief lobby voor voeren.

Zoals afgesproken zal het Rijk gemeenten tegemoet moeten komen bij de uitvoering van het Klimaatakkoord. Het advies hieromtrent van de Raad van Openbaar Bestuur (2021) is hierin leidend. Vooralsnog heeft het demissionair kabinet nog geen uitsluitsel gegeven over de opvolging hiervan. Hoewel wij een begin kunnen maken met de uitvoering van de Transitievisie adviseren wij u om met behulp van de bijgevoegde brief duidelijk aan het Rijk te communiceren dat wij onze gezamenlijke ambities niet kunnen realiseren zonder de

Pagina 3 van 5

benodigde Rijksbijdragen. Deze brief zal namens alle Zeeuwse gemeenten worden verzonden. UITVOERING/ PLANNING/ EVALUATIE In 2022 zullen wij een start maken met de ontwikkeling van de plannen op dorps- en wijkniveau. Wij maken hierbij actief gebruik van de ervaringen en contacten die we hebben opgedaan in het programma B2030 en binnen het project ‘Renovatie en Hernieuwbare Energie Diensten via COÖPeraties’ (RHEDCOOP). Tegelijkertijd zullen we regionaal en lokaal inzetten het bieden van handelingsperspectief. Dit doen we met behulp van gebiedsgerichte en doelgroepgerichte activiteiten. Variërend van het bieden van informatie over woningverduurzaming tot het ontzorgen van woningeigenaren bij inkoop- en aanbestedingstrajecten. Wij streven naar 49% CO2-reductie in 2030 en 95% CO2-reductie in 2045. COMMUNICATIE Gedurende het proces hebben wij op verschillende manieren gecommuniceerd met inwoners, bedrijven en met uw raad. De belangrijkste communicatiemomenten betreffen de raadsinformatiebrief (bijlage 3), de enquête voor inwoners en raadleden, de (digitale) inwonersbijeenkomst, de raadsinformatiebijeenkomst en de raadpleging van het burgerpanel (zie bijlage 4). Ook na de vaststelling van de TVW en de RSW zullen wij u en onze inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties actief informeren en betrekken.

Wij zullen er daarbij ook zorg voor dragen dat deze informatie beschikbaar is via partners als de provincie, Duurzaam Bouwloket en Energiek Zeeland. In de uitvoeringsplannen op dorpsen wijkniveau zullen wij in het bijzonder aandacht geven aan de uitkomsten van de inwonerraadpleging.

RAADSVOORSTEL

Wij zullen beide documenten ook actief aanbieden aan de VNG en het Rijk. Met bijgevoegde brief zullen wij kenbaar maken dat wij de ambitie hebben hier ook uitvoering aan te geven. Maar dat dit enkel mogelijk is wanneer het Rijk ons daar de (financiële) middelen voor levert. BESLUIT De gemeenteraad besluit: 1) de Regionale Structuur Warmte (RSW) vast te stellen; 2) de Transitievisie warmte (TVW) vast te stellen; 3) bij het Rijk en de VNG kenbaar te maken dat de gezamenlijke ambities niet verwezenlijkt kunnen worden zonder Rijksbijdragen; TER INZAGE LIGGENDE STUKKEN Er liggen geen stukken ter inzage. BIJLAGE(N) 1) Transitievisie warmte 2021 + bijlagen (D21.578715) Pagina 4 van 5

2) Regionale Structuur Warmte (D21.578713) 3) Raadsinformatiebrief (D21.579354) 4) Raadpleging burgerpanel (D21.578716) 5) Conceptbrief Rijk TVW-Zeeland (D21.579359)

RAADSVOORSTEL

Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van Borsele, G.M. Dijksterhuis,

burgemeester

J.M. Jansen,

secretaris

Pagina 5 van 5