15.4 Raadsinformatiebrief TVW Borsele

Raadsinformatiebrief Transitievisie warmte Beste raadsleden, Dit jaar worden verschillende energiegerelateerde onderwerpen ter besluitvorming aan u voorgelegd en komen een aantal zaken naar u toe om over te besluiten. In sommige gevallen houden deze onderwerpen verband met elkaar, op andere momenten juist niet. Met deze raadsinformatiebrief willen we u informeren over een aantal van deze onderwerpen: de Regionale Energiestratie Zeeland (RES 1.0), Regionale Structuur Warmte (RSW) en de Transitievisie Warmte (TVW). De Regionale Energiestrategie Zeeland (RES 1.0) Het doel is om met elkaar de CO2-uitstoot sterk te verminderen: in 2030 met de helft ten opzichte van 1990 en in 2050 met 95%. Zo voorkomen we dat de aarde met meer dan twee graden Celsius opwarmt en we overal serieuze problemen krijgen. Om maatregelen uit het Klimaatakkoord te realiseren, hebben overheden, inwoners, bedrijfsleven, netbeheerders, energiecoöperaties en maatschappelijke organisaties elkaar nodig. Energietransitie houdt niet op bij de gemeentegrens. Daarom werken al deze partijen samen aan een Regionale Energie Strategie: de RES. Dat gebeurt in 30 energieregio’s in Nederland, waar Zeeland er één van is. In Zeeland hebben we inmiddels de RES 1.0 opgesteld en is deze door u als gemeenteraad in 2020 vastgesteld. We gaan nu volop aan de slag met de uitvoering.

Het uitvoeringsplan wordt voor de zomer ter vaststelling aan de Zeeuwse colleges aangeboden. Via het college wordt u hierover actief geïnformeerd. Samen met u willen we hier vervolgens uitvoering aan geven. De Regionale Structuur Warmte (RSW) De Regionale Structuur Warmte (RSW) is onderdeel van de RES 1.0. (zie hoofdstuk 2.5). Het doel van de RSW is bovenlokaal afstemming vinden over warmtebronnen die voor meerdere gemeenten bruikbaar kunnen zijn. In woningbouw, utiliteit of anderszins. Wij streven ernaar een verdiepingsslag uit te voeren op de huidige RSW. De tafel Gebouwde omgeving van de RES heeft het ingenieursbureau Greenvis opdracht gegeven om een Regionale Structuur Warmte (RSW) verder uit te werken. Greenvis zal alle warmtebronnen in de regio, die als alternatief voor aardgas kunnen fungeren, nauwkeurig in kaart brengen. Ook zal een soort checklist worden opgesteld, om per bron te bepalen of die in een gemeente toepasbaar is. Aan de hand daarvan wordt een voorstel gedaan welke warmtebronnen voor welke locaties interessant kunnen zijn. Hierbij vindt intensief afstemming plaats met de Transitievisie Warmte (TVW) die momenteel in elke gemeente wordt opgesteld. Deze studie is een belangrijk document om nog beter inzicht te krijgen in de (toekomstige) mogelijkheden die er voor Zeeland zijn qua warmtebronnen, maar het moet ook inzicht geven in de benodigde infrastructuur.

Dit RSW zal inhoudelijk en qua besluitvorming onderdeel uitmaken van de Transitievisie Warmte binnen iedere gemeente. Transitievisie Warmte (TVW) Elke gemeente moet voor eind 2021 een Transitievisie Warmte vaststellen. Met deze Transitievisie maken gemeenten het tijdspad inzichtelijk: wat zijn technisch de alternatieven voor aardgas, wat zijn de 1

alternatieven met de maatschappelijk laagste kosten, welke stappen zijn nodig om een woning met een andere bron te verwarmen en wanneer kunnen welke wijken of buurten uiteindelijk van het aardgas worden afgekoppeld. Voor de wijken of buurten die voor 2030 gepland staan, maakt de gemeente ook al de mogelijke warmte-alternatieven bekend. In Zeeland zijn we daar gezamenlijk mee aan de slag gegaan en in 2020 hebben we u ook de ontwikkeling van de uitgangspunten en selectiecriteria voor de TVW voorgelegd (zie bijlage 1). Dit is gebeurd in de vorm van een filmpje in combinatie met enquête. Ook de samenleving is benaderd voor het geven van input op deze criteria en uitgangspunten. De uitgangspunten worden nu meegenomen in het lokale traject dat in 2021 plaatsvindt en eind 2021 aan uw gemeenteraad ter vaststelling wordt aangeboden. De Transitievisie is opgesteld op basis van de huidige kennis en informatie. Bijvoorbeeld ten aanzien van de stand der techniek. Hierin kunnen uiteraard ontwikkelingen plaatsvinden. Wij zien de Transitievisie dan ook als een dynamische visie die iedere vijf jaar wordt geactualiseerd. De Transitievisie wordt daarnaast verder uitgewerkt op dorps- en/of wijkniveau. Dit noemen we de Wijk Uitvoering Plannen (WUP). Dit is het moment dat we echt op gebouw- en inwonerniveau naar een mogelijke aanpak gaan kijken.

Transitievisie Warmte in Borsele Iedere gemeente in Nederland heeft de opgave om een Transitievisie te ontwikkelen. In Zeeland waren wij als gemeenten al gewend om samen te werken in het kader van de Regionale Energie Strategie. Gezien de positieve ervaringen hebben wij onderzocht of en op welke wijze wij ook in de ontwikkeling van de Transitievisie kunnen samenwerken. Zonder de lokale omstandigheden en besluitvorming uit het oog te verliezen uiteraard. Dit heeft geleid tot een proces waarbij wij de eerste stappen samen met andere gemeenten oppakken om vervolgens het lokale (maatwerk) traject in te gaan. Dit proces is weergegeven in bijlage 2. Als gemeente worden wij hierbij begeleid door bureau OverMorgen. Zoals omschreven hebben wij de uitgangspunten en inzichten in duurzame warmteoplossingen gezamenlijk bepaald/onderzocht. Welke duurzame alternatieven voor aardgas waar het beste passen. Daarvoor zijn verschillende rekenmodellen met elkaar vergeleken en gecombineerd tot een robuuste analyse. In bijlage 3 en 4 bij deze informatiebrief treft u een interactieve ‘Wegwijzer Transitievisie Warmte Zeeland’ met nadere uitleg en de link naar alle filmpjes. Ten behoeve van het lokale Borsele proces is allereerst een projectleider aangewezen en een lokale projectgroep ingericht.

Deze bestaat uit interne vertegenwoordigers uit de verschillende beleidsvelden aangevuld met vertegenwoordigers van het netwerkbedrijf en de woningbouwcorporatie. In het kader van het project RHEDCOOP is met vertegenwoordigers van de duurzaamheidswerkgroepen van de betrokken dorpen gesproken over hun rol in deze fase van het proces. Gezien de activiteiten die zij reeds oppakken, het ontbreken van een centrale vertegenwoordiging en gezien het feit dat dit pas echt interessant wordt in de fase volgend op de Transitievisie Warmte (de ontwikkeling van dorps- en wijkplannen), is overeengekomen dat zij geen plaats nemen in de projectgroep. Afgesproken is dat wij hen en andere inwoners(collectieven) gedurende het proces wel actief zullen informeren. In de paragraaf communicatie zullen we hier verder op ingaan. In dit lokale deel zullen we ook nader ingaan op de lokale gebouwtypes, de energetische kwaliteit hiervan, maar ook op lopende projecten als het project RHEDCOOP en het restwarmteonderzoek dat in samenwerking met Zeeland Refinery en de provincie is opgestart.

Haalbaarheid en betaalbaarheid De haalbaarheid en betaalbaarheid is een belangrijk aandachtspunt van de energietransitie in brede zin. Dit is ook zeker zo voor de warmtetransitie waar we het in het kader van de gebouwde omgeving veelal over hebben. Het betreft dan de haalbaarheid en betaalbaarheid voor ons als gemeente en voor onze 2

inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties. Op dit moment wordt hier door het Rijk op verschillende manieren ondersteuning aan gegeven. Op het vlak van kennisontwikkeling en – uitwisseling, het juridisch instrumentarium en op financieel vlak. Als gemeenten hebben we via de decembercirculaire 2020 een Rijksbijdrage van €237.000 ontvangen waarmee we onder andere onderzoeks- en ontwikkelkosten kosten voor energietransitie in brede zin kunnen bekostigen. Dit zetten we gedeeltelijk in voor de ontwikkeling van de Transitievisie Warmte. Aanvullend hierop hebben we een Rijkssubsidie van ca. €20.000 aangevraagd en ontvangen voor de ontwikkeling van de Transitievisie Warmte. We kunnen met deze middelen ook de eerste stappen richting de ontwikkeling van Wijk Uitvoering Plannen maken. Wij verwachten hier ,medio 2022 overigens nog wel een extra Rijksbijdrage voor te ontvangen want de ontvangen bijdragen zijn onvoldoende om de planontwikkeling voor alle dorpen vorm te geven. Samen met de andere Zeeuwse gemeenten, de provincie, en de VNG voeren we hier een actieve lobby voor richting het Rijk. Financiële ondersteuning voor de daadwerkelijke uitvoering is op dit moment beschikbaar via regelingen als de ISDE, BTW verlaging voor isolatiemateriaal, de BTW-teruggave voor zonnepanelen de energiebespaarlening, De Energie Investerings Aftrek (EIA) et cetera.

Dit is wat ons betreft een begin en we boeken hier ook zeker resultaat mee. Om echt werk te kunnen maken van de energie- en warmtetransitie is nog veel meer financiële ondersteuning voor woningeigenaren, ondernemers, maatschappelijke organisaties en overheden noodzakelijk. Ook hier lobbyen wij actief voor. Planning Het proces om tot de transitievisie te komen is zoals u weet opgestart en inmiddels hebben we ook richting inwoners een aantal initiatieven ontwikkeld. Vertegenwoordigers van dorpsraden, B2030 groepen en RHEDCOOP-dorpen hebben we inmiddels ook met een brief geïnformeerd over het proces dat we in dit kader doorlopen. Inmiddels heeft ook de eerste digitale inwonersbijeenkomst plaatsgevonden. Voor de komende maanden zien wij in ieder geval de volgende processtappen voor ons: 22 juli Augustus September September November/December

Raadsinformatiebijeenkomst Raadpleging burgerpanel Definitief concept Bijpraten raadswerkgroep duurzaamheid (optioneel) Vaststelling definitieve TVW (inclusief RSW) door college en raad.

Communicatie In bovenstaande paragrafen is al het een en ander gezegd over de communicatie en de betrokkenheid van inwoners(collectieven). Vooralsnog constateren wij dat de Transitievisie nog een redelijk abstract geheel vormt en dat de nadere uitwerking hiervan in Wijk Uitvoering Plannen pas echt interessant is voor gebouweigenaren, inwoners en bedrijven. Tijdens de gesprekken met de betrokken dorpsteams van het project RHEDCOOP, is naar voren gekomen dat zij graag zien dat de gemeente actief het voortouw neemt en hen wanneer nodig informeert. Er leeft in dit stadium geen wens tot actieve betrokkenheid. Dit uitgangspunten zullen wij vooralsnog ook hanteren maar tegelijkertijd willen we inwoners wel nadrukkelijker informeren en bevragen. Dit doen we bijvoorbeeld met behulp van een informatiebrief, een (digitale) inwonersbijeenkomst en een raadpleging van het inwonerspanel. Op basis van de ervaringen die we hiermee opdoen, kunnen we mogelijke vervolgactiviteiten bepalen. Resumerend We werken volop aan de ontwikkeling van de Transitievisie Warmte. Waar dit vanuit kennisontwikkeling, efficiency en kosten interessant is werken we regionaal samen. Tegelijkertijd wordt er nadrukkelijk 3

uitvoering gegeven aan het lokale maatwerk. In de komende manden zal hier verder uitvoering aan worden gegeven met als doel de Transitievisie eind 2021 vast te kunnen stellen. Vragen Voor mogelijke vragen naar aanleiding van deze brief kunt u via de raadsgriffier contact opnemen met dhr. Marcel Aanen, (interim) projectleider van de Transitievisie warmte voor de gemeente Borsele.

Arno Witkam Wethouder

Met ondersteuning van: Programmateam Gebouwde omgeving- RES Zeeland

4

Bijlage 1:

Uitgangspunten en selectiecriteria

5

6

Bijlage 2:

Proces ontwikkeling Transitievisie warmte

Gezamenlijk deel

Gemeentelijk deel

7