13. Voorstel partnerschapsafspraken Beschermd Wonen

Raadsvoorstel

Zaaknummer: Z23.032122

*Z02DC079400*

Nummer raadsvoorstel Raadsvergadering Portefeuillehouder

13 7 december 2023 Wethouder Van de Plasse - Nagelkerke

Onderwerp

Partnerschapsafspraken beschermd wonen en opvang 2024

Geachte raad, Hiermee leggen wij aan u een voorstel over bovengenoemd onderwerp ter besluitvorming voor.

RAADSVOORSTEL

VOORSTEL Wij stellen u voor om: 1. De afspraken zoals verwoord in de overeenkomst ‘Partnerschapsafspraken beschermd wonen en opvang 2024’ vast te stellen voor zover deze de bevoegdheden van de raad aangaan, en daarmee met onder meer: a) De vorming van een regiobudget en het gezamenlijk dragen van financiële risico’s en verantwoordelijkheden (artikel 4 en 9). b) De afspraken tussen de dertien Zeeuwse gemeenten over hoe om te gaan met een eventueel tekort of overschot op BW, MO en/of VO (artikel 10). c) De gevolgen als een gemeente besluit uit te treden uit de overeenkomst (artikel 14). 2. Uw eventuele wensen en bedenkingen te uiten over het gedeelte van de ‘Partnerschapsafspraken beschermd wonen en opvang 2024’ die de bevoegdheden van het college aangaan. AANLEIDING EN DOEL Regiovisie beschermd wonen en maatschappelijke opvang 2022-2025 In het eerste kwartaal van 2022 hebben alle Zeeuwse gemeenteraden de Regiovisie Beschermd Wonen en Maatschappelijke opvang Zeeland 2022-2025 (hierna: de regiovisie) vastgesteld. U hebt hiermee ingestemd in uw vergadering van 11 januari 2022. In de regiovisie staat wat de regio Zeeland doet om inwoners met een psychische kwetsbaarheid en inwoners die te maken hebben met (dreigende) dak- en thuisloosheid te ondersteunen. In Zeeland is Vlissingen de centrumgemeente voor Beschermd Wonen (BW), maatschappelijke opvang (MO) en vrouwenopvang (VO).

Zij is als centrumgemeente financieel verantwoordelijk. Beleid komt tot stand na afstemming met de dertien Zeeuwse gemeenten. Vooralsnog is het Rijk voornemens om BW door te decentraliseren. Dan ontvangen alle gemeenten, met inachtneming van een ingroeipad, een eigen rijksbijdrage. NB In 2026 wordt bekeken of en zo ja, per wanneer MO wordt doorgedecentraliseerd. Op dit moment is er geen voornemen om VO te doordecentraliseren. Pagina 1 van 6

Naast centrumgemeente is de gemeente Vlissingen ook een Artikel 12-gemeente. Vlissingen staat onder financieel toezicht. Dat wordt uitgevoerd door een Artikel 12-inspecteur van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en het college van Gedeputeerde Staten van de provincie Zeeland als toezichthouder. Partnerschapsafspraken Een onderdeel van de regiovisie zijn de zogenaamde partnerschapsafspraken. Dat is de zakelijke kant van de samenwerking tussen de dertien Zeeuwse gemeenten. De Artikel 12inspecteur heeft nog niet ingestemd met (de partnerschapsafspraken in) de regiovisie. Destijds had er namelijk geen risicotaxatie plaatsgevonden over deze afspraken. Ook ontbraken ontvlechtingsafspraken voor het geval één of meer gemeenten willen uittreden. Desalniettemin willen de Zeeuwse gemeenten partnerschapsafspraken maken over BW, MO en VO.

RAADSVOORSTEL

In het eerste kwartaal van 2023 is de ‘Samenwerkingsovereenkomst beschermd wonen 2023’ gesloten. U hebt hiermee ingestemd in uw vergadering van 2 maart 2023. Daarin waren tijdelijke partnerschapsafspraken opgenomen. Deze overeenkomst zou in werking treden op het moment van de doordecentralisatie van BW; die was toen voorzien per 1 januari 2024. Intussen is de doordecentralisatie evenwel uitgesteld tot in ieder geval 1 januari 2025. Dat betekent dat de eerder vastgestelde samenwerkingsovereenkomst niet in werking is getreden. De Zeeuwse gemeenten hebben de wens om samen te werken ongeacht of doordecentralisatie plaatsvindt om kwaliteit en continuïteit te waarborgen. Daarom wordt voorgesteld opnieuw partnerschapsafspraken te maken over BW, MO en VO die gaan gelden vanaf 1 januari 2024. De partnerafspraken moeten resulteren in: - Het bieden van passende ondersteuning voor inwoners met een psychische kwetsbaarheid en inwoners die te maken hebben met (dreigende) dak- en thuisloosheid. - Het borgen van kwaliteit en continuïteit van BW, MO en/of VO. - Het aangaan van een solide partnerschap met de dertien Zeeuwse gemeenten ten aanzien van BW, MO en VO met inachtneming van de daaraan verbonden financiële risico’s en verantwoordelijkheden.

ARGUMENTEN Vaststelling door de raad We stellen u voor de afspraken zoals verwoord in de overeenkomst ‘Partnerschapsafspraken beschermd wonen en opvang 2024’ vast te stellen voor zover deze de bevoegdheden van uw raad aangaan. Dit betreft de volgende artikelen uit de partnerschapsafspraken: a. De vorming van een regiobudget en het gezamenlijk dragen van financiële risico’s en verantwoordelijkheden (artikel 4 en 9). b. De afspraken tussen de dertien Zeeuwse gemeenten over hoe om te gaan met een eventueel tekort of overschot op BW, MO en/of VO (artikel 10). c. De gevolgen als een gemeente besluit uit te treden uit de overeenkomst (artikel 14). Bovengenoemde artikelen raken het budgetrecht van de raad (artikel 189 van de Gemeentewet), daarom wordt de raad verzocht de partnerschapsafspraken op deze artikelen vast te stellen. Pagina 2 van 6

Op grond van artikel 169, vierde lid, van de Gemeentewet wordt u als de raad tevens in de gelegenheid gesteld om uw wensen en bedenkingen over de gehele overeenkomst ter kennis van het college te brengen.

RAADSVOORSTEL

Vaststelling door het college In onze vergadering van 21 november 2023 hebben we als college de afspraken zoals verwoord in de overeenkomst ‘Partnerschapsafspraken beschermd wonen en opvang 2024’ vastgesteld voor zover deze afspraken de bevoegdheden van ons als college aangaan. Onze bevoegdheden zijn vastgelegd in artikel 160 van de Gemeentewet. De afspraken gelden vanaf 1 januari 2024. Dit besluit is onder voorbehoud van instemming door alle Zeeuwse colleges en gemeenteraden. Veranderingen ten opzichte van de huidige situatie De partnerschapsafspraken zijn een logische voortzetting en concretisering van de afspraken zoals opgenomen in de ‘Samenwerkingsovereenkomst beschermd wonen 2023’, waarmee de samenwerking in het sociaal domein verder wordt versterkt. De belangrijkste nadere afspraken zijn: - Partijen maken, ongeacht of doordecentralisatie plaatsvindt, samen het beleid op het gebied van BW, MO en VO en vormen een regiobudget. - Centrumgemeente Vlissingen oormerkt de ontvangen integratie-uitkering voor BW en de decentralisatie-uitkering voor MO en VO vanaf 1 januari 2024 voor de taken als bedoeld in de overeenkomst. Daarmee krijgen deze middelen een specifieke bestemming en komen en blijven deze middelen volledig beschikbaar voor het regiobudget.

- Als doordecentralisatie plaatsvindt, zullen de regiogemeenten hun rijksbijdrage volledig bestemmen voor de taken als bedoeld in de overeenkomst en direct beschikbaar stellen voor het regiobudget. - Er wordt een werkbegroting opgesteld die mede ziet op MO en VO, waaronder Veilig Thuis, huiselijk geweld en kindermishandeling. - De regiogemeenten krijgen via de werkbegroting een bedrag uit het regiobudget voor de kosten van lokale toegang en preventie, dat zij binnen de kaders van de overeenkomst naar eigen inzicht kunnen besteden. - Een eventueel overschot of tekort op het regiobudget is voor rekening van alle gemeenten. Een overschot blijft beschikbaar binnen het regiobudget. - In het themaoverleg sociaal domein van het Overleg Zeeuwse Overheden (OZO) wordt afgestemd over de besteding van het regiobudget in relatie tot het beleid voor BW, MO en VO, met uitzondering van het deel van het regiobudget voor lokale toegang en preventie. - Centrumgemeente Vlissingen blijft formeel beslissingsbevoegd ten aanzien van het regiobudget. Zij besluit in beginsel overeenkomstig het oordeel van het OZOthemaoverleg sociaal domein. - Gemeenten treden in overleg als de instroom van cliënten in een bepaalde gemeente aanzienlijk groter is ten opzichte van de andere gemeenten en/of de uitstroom wordt belemmerd door lokale omstandigheden.

Pagina 3 van 6

-

Afspraken over overleg, monitoring en uittreding (inclusief financiële gevolgen) zijn uitgewerkt. Partijen spreken uit dat ze een GR willen inrichten, waarin (een deel van) de taken en bevoegdheden uit deze overeenkomst opgenomen zullen worden en waarbij de overige afspraken zullen blijven gelden (voor zover deze geen aanpassing behoeven).

Historische reserve Centrumtaken De door centrumgemeente Vlissingen opgebouwde reserve BW, MO en VO tot en met 31 december 2023 (de historische reserve Centrumtaken) maakt geen deel uit van de partnerschapsafspraken. Deze reserve is gezamenlijk opgebouwd en kan mogelijk benut worden voor het beheersen van risico’s en de transformatie van beschermd wonen naar een beschermd thuis. Over de bestemming van de historische reserve Centrumtaken wordt een apart voorstel voorgelegd aan de raad van Vlissingen. (JURIDISCHE) CONSEQUENTIES Dit raadsbesluit geldt onder voorbehoud van instemming van alle Zeeuwse gemeenteraden en de Artikel 12-inspecteur van de gemeente Vlissingen.

RAADSVOORSTEL

FINANCIËN Op basis van de voorgestelde partnerschapsafspraken wordt een regiobudget gevormd. Tot aan de doordecentralisatie van BW en/of de oprichting van de nieuwe GR en de start van de uitvoering binnen de nieuwe organisatie – dus zo lang de voorgestelde partnerschapsafspraken gelden – blijft centrumgemeente Vlissingen juridisch eigenaar van het regiobudget. Het verschil met de huidige situatie is dat de ontvangen integratie-uitkering voor BW en de decentralisatie-uitkering voor MO en VO vanaf 1 januari 2024 als regiobudget worden geoormerkt. De normen die de Vereniging Zeeuwse Gemeenten (VZG) opstelt – bijvoorbeeld ten aanzien van de maximale hoogte van de algemene reserve – zijn niet van toepassing op de partnerschapsafspraken. De VZG-normen gelden voor gemeenschappelijke regelingen (GR’en). In deze constructie is geen sprake van een GR maar van een zogeheten Centrumgemeente-constructie. In het themaoverleg sociaal domein van het Overleg Zeeuwse Overheden (OZO) wordt afgestemd over de besteding van het regiobudget in relatie tot het beleid voor BW, MO en VO. Centrumgemeente Vlissingen legt de werkbegroting die voor het regiobudget is opgesteld voor aan het OZO-themaoverleg sociaal domein, en besluit in beginsel overeenkomstig het oordeel van dit overleg.

Pagina 4 van 6

UITVOERING / PLANNING / EVALUATIE Uitstel doordecentralisatie BW De doordecentralisatie van BW is uitgesteld tot in elk geval 1 januari 2025. Daarnaast wordt de invoering van het woonplaatsbeginsel en het nieuwe verdeelmodel voor BW pas behandeld door het nieuwe kabinet, na de Tweede Kamerverkiezingen van november 2023. Governance Er wordt gewerkt aan de inrichting van een nieuwe governance voor de inkoop van jeugdhulp, BW, MO en VO. Het streven is om vanaf 1 januari 2025 te starten met de uitvoering. Tot die tijd blijft de centrumgemeenteconstructie voor BW, MO en VO van kracht. Risicotaxatieonderzoek regiogemeenten Door adviesbureau AEF is een risicotaxatieonderzoek uitgevoerd vanuit het perspectief van de dertien regiogemeenten. AEF concludeert dat de (financiële) risico’s voor BW beperkt zijn, maar de omschreven risico’s raken altijd aan hoe de gemeenten met elkaar samenwerken in de regio. De meest effectieve maatregel om de risico’s te beheersen is volgens AEF het in stand houden van het partnerschap. Een deel van de risico’s wordt immers pas problematisch op het moment dat gemeenten uittreden. Risicotaxatieonderzoek centrumgemeente Vlissingen Het risicotaxatieonderzoek vanuit het perspectief van centrumgemeente Vlissingen wordt momenteel uitgevoerd door adviesbureau Adlasz. PARTICIPATIE Niet van toepassing.

RAADSVOORSTEL

COMMUNICATIE Niet van toepassing. BESLUIT De raad besluit: 1. De afspraken zoals verwoord in de overeenkomst ‘Partnerschapsafspraken beschermd wonen en opvang 2024’ vast te stellen voor zover deze de bevoegdheden van de raad aangaan, en daarmee met onder meer: a) De vorming van een regiobudget en het gezamenlijk dragen van financiële risico’s en verantwoordelijkheden (artikel 4 en 9). b) De afspraken tussen de dertien Zeeuwse gemeenten over hoe om te gaan met een eventueel tekort of overschot op BW, MO en/of VO (artikel 10). c) De gevolgen als een gemeente besluit uit te treden uit de overeenkomst (artikel 14). 2. Te verklaren in de gelegenheid te zijn gesteld om zijn eventuele wensen en bedenkingen te uiten over het gedeelte van de ‘Partnerschapsafspraken beschermd wonen en opvang 2024’ die de bevoegdheden van het college aangaan. TER INZAGE LIGGENDE STUKKEN Pagina 5 van 6

Er liggen geen stukken ter inzage. BIJLAGE(N) Bij dit advies hoort/horen de volgende bijlage(n): Documentnr. Join Naam van de bijlage D23.635409 Partnerschapsafspraken beschermd wonen en opvang 2024 D23.635410 Bijlage 1 – Regiovisie BW-MO Zeeland 2022-2025 D23.635411 Bijlage 2 – Regiovisie aanpak HGKM Zeeland 2019-2023 D23.635412 Bijlage 3 – Werkafspraken monitoring BW D23.635413 Bijlage 4 – Objectieve verdeelsleutel D23.635414 Bijlage 5 – Afwegingskader BW Zeeland 2024 Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van Borsele, G.M. Dijksterhuis, burgemeester

RAADSVOORSTEL

J.M. Jansen, secretaris

Pagina 6 van 6